BÀI SƯU TẦM GIỚI THIỆU LỜI NÓI VẦN Ê ĐÊ , M’NÔNG

+ Tìm khởi ngữ trong câu sau: Về siêng năng thì nó là nhất.. Trả lời: + Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu.. Trước khởi ngữ thường

BÀI SƯU TẦM GIỚI THIỆU

LỜI NÓI VẦN Ê ĐÊ , M’NÔNG

PHÒNG GD-ĐT CƯMGAR TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRI PHƯƠNG

LỚP 7A1+7A2

Người Ê đê đã nói về người có tài duê

như sau:

Người có môi thần cho

Miệng thần tạo Tai dính chặt với đầu

Là người có tài hát kưưt, mmui, ayray

Câu hỏi:

+ Nêu đặc điểm và công dụng của khởi ngữ

trong câu?

+ Tìm khởi ngữ trong câu sau:

Về siêng năng thì nó là nhất.

Trả lời:

+ Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước

chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến

trong câu Trước khởi ngữ thường có thể

thêm các quan hệ từ như là về, đối với…

+ Khởi ngữ trong câu trên là siêng năng

Hình ảnh bông hành, bông nghệ, chim giông tượng trưng cho tình yêu xa cách

và mong ước gần nhau của nam nữ Êđê,

M’nông:

Gửi bông hành, bông nghệ nhớ không

thôi

Em mong anh đã lâu Như em mong chim phí

Em đợi anh đã nhiều Như em đợi chim giông

Câu hỏi:

+ Nêu đặc điểm và công dụng của khởi ngữ

trong câu?

+ Tìm khởi ngữ trong câu sau:

Về siêng năng thì nó là nhất.

Trả lời:

+ Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước

chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến

trong câu Trước khởi ngữ thường có thể

thêm các quan hệ từ như là về, đối với…

+ Khởi ngữ trong câu trên là siêng năng

Tình yêu của trai gái Êđê, M’nông rất mộc mạc, thủy chung Khi trai gái yêu

nhau:

Một trái dưa chẳng quên Một trái bắp cũng dành cho nhau

Và đặc biệt là chiếc vòng - mô típ quen thuộc và phổ biến nhất trong các bài ca

dao về tình yêu:

Anh với em Vòng đã trao Lời thề giữ trong lòng…

Trong tâm trí người Việt vùng đồng

bằng, “Cây đa, bến nước, sân đình” là hình

ảnh không bao giờ phai mờ Còn đối với người Êđê, M’nông, bếp lửa, buôn xưa, bến

nước cũng là hình ảnh sâu đậm trong tâm trí họ Người đi xa nhớ về buôn làng của

mình:

Nhớ cây đa bên suối Êa Dông

Đàn ong đậu làm rung lá

Trong tâm trí người Việt vùng đồng

bằng, “Cây đa, bến nước, sân đình” là hình

ảnh không bao giờ phai mờ Còn đối với người Êđê, M’nông, bếp lửa, buôn xưa, bến

nước cũng là hình ảnh sâu đậm trong tâm trí họ Người đi xa nhớ về buôn làng của

mình:

Nhớ cây đa bên suối Êa Dông

Đàn ong đậu làm rung lá

Bến nước của người Êđê, M’nông cũng có vai trò như cái giếng đầu làng của người Việt Đây là nơi gặp gỡ sớm chiều của các bà mẹ, các cô gái, chàng trai Chàng trai Êđê, M’nông gặp bạn gái bên bến nước, lúc về nhà tơ

tưởng không nguôi:

Củ nghệ vàng em tắm lúc chiều hôm Đêm nằm anh càng thương, càng nhớ

Còn cô gái thì ngỡ ngàng:

Ở bến nước của nhà ai

Mà phía trên trong màu ngọc

Mà phía dưới đục màu chì Như bến nước của Hơ Kung, Y Du.

Và mong ước:

Anh lấy nước ăn trầu.Vẽ lên triền núi đen Bầy chuồn chuồn màu đỏ mây chiều Đàn bươm bướm màu sương buổi sáng…

Tôi nghe tiếng kéo sợi đang reo

Thấy cô gái xinh Lại thấy làn khói thuốc bay

Chàng trai đẹp bước vào Bếp lửa gian trong chưa tắt ngọn

Hái rau phí anh hỡi Dọc dòng Krông Bông Hỡi chàng trai cưỡi voi lên núi Hãy đợi em đi chặt nõn lơ pong

Rừng này sao đẹp quá Bên trái dây cuốn, dây leo Bên phải cây nhiều cành, nhiều dóng

Trên ngọn khỉ vượn đùa vui Thơm nức mùi quả hơ đá Rộn ràng tiếng chim bang bôi

Hát mừng mùa hoa quả chín.

Câu hỏi:

+ Nêu đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu?

+ Tìm khởi ngữ trong câu sau:

Về siêng năng thì nó là nhất.

Trả lời:

+ Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước

chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến

trong câu Trước khởi ngữ thường có thể

thêm các quan hệ từ như là về, đối với…

+ Khởi ngữ trong câu trên là siêng năng

Phát rẫy lúa không phát rừng già/ Phát rẫy lúa không phát cây to/

Gặp cây khô trong rừng chớ đốt Gặp cỏ khô trong rừng chớ đốt/

Đốt cỏ khô cháy qua rừng già…

Đốt rẫy ta phải dọn bờ Không dọn bờ lửa cháy tràn rừng…

Trồng khoai môn phải đào hố rộng Trồng củ chuối trên đất có nhiều tro Trồng khoai mỡ dưới gốc cây to… Đất khuất gió làm rẫy trồng dưa/ Nơi đất bằng làm rẫy trỉa lúa…

Bộ chiêng thơ đánh uống làm cỏ lúa

Bộ chiêng Vak đánh uống tuốt lúa Uống rượu mừng khách phải đánh

chiêng cổ…

Hay như

Lễ kết hôn ta cúng thần ăn cơm nếp

Có ống tép ta mời thần ăn trước…