Sưu tầm, giới thiệu, đánh giá thành tựu kiến trúc Phật giáo của văn minh Ấn Độ cổ trung đại

MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 I .Khái quát về kiến trúc Ấn Độ và kiến trúc Phật giáo nói riêng. 1 II. Một số thành tựu kiến trúc Phật giáo tiêu biểu. 1 1 . Stupa Sanchi. 1 2 . Chùa hang Ajanta. 3 III. Đánh giá về kiến trúc Phật giáo của văn minh Ấn Độ thời cổ trung đại. 4 1. Đánh giá về kiến trúc Phât giáo của văn minh Ấn Độ. 4 2. Ảnh hưởng tới kiến trúc phật giáo Việt Nam. 5 KẾT LUẬN 5 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6 PHỤ LỤC 7

MỞ ĐẦU

Đạo Phật là một tôn giáo có từ rất lâu đời,bắt nguồn từ Ấn Độ và có phạm vi ảnh hưởng rộng khắp trên thế giới nhất là các quốc gia phương Đông như Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản,… Qua mỗi quốc gia , Phật giáo đều có nhưng nét thay đổi phù hợp với điều kiện của từng quốc gia đó Kiến trúc cũng vậy, mỗi quốc gia lại có một kiến trúc phật giáo khá riêng biệt, nhưng độc đáo hơn cả phải kể đến kiến trúc Phật giáo của Ấn Độ, quê hương của nó Để tìm hiểu, giới thiệu, qua đó

biết thêm kiến trúc Phật giáo Ấn Độ,em đã thực hiện đề tài: “ Sưu tầm, giới thiệu,

đánh giá thành tựu kiến trúc Phật giáo của văn minh Ấn Độ cổ trung đại.”.

Bài làm còn nhiều thiếu sót mong thầy,cô bổ sung để bài hoàn thiện hơn!

NỘI DUNG

I Khái quát về kiến trúc Ấn Độ và kiến trúc Phật giáo nói riêng.

Ấn Độ là đất nước của nhiều tôn giáo, mỗi tôn giáo hình thành và phát triển lại có cho mình những nét nghệ thuật riêng tạo nên nền nghệ thuật đặc sắc của Ấn Độ, đặc biệt là các công trình nghệ thuật đều có sự kết hợp kiến trúc với điêu khắc, hội họa trong đó không thể không kể đến những đặc điểm độc đáo

Các công trình kiến trúc phật giáo được xây dựng chủ yếu bằng đá, gạch với những quy mô rộng lớn, cùng với đó là sự đa dạng trong các loại hình kiến trúc tiêu biểu là mộ tháp(stupa) và đền thờ trong núi, các trụ đá cổ và tượng phật Mỗi loại kiến trúc đó lại có công dụng riêng: trụ đá khắc hình phật, chùa là nơi thờ và là nơi tịnh xá cho các nhà sư

II Một số thành tựu kiến trúc Phật giáo tiêu biểu.

1 Stupa Sanchi.

Khu vực tháp Sanchi ở bang Madhya Pradesh, Ấn Độ và là một trong những quần thể di tích Phật giáo nổi tiếng nhất và lâu đời nhất ở Ấn Độ

Lịch sử hình thành và sự phát triển.

Theo tục truyền lại, khi Phật sắp qua đời, Ananda-môn đồ của người có hỏi:

“Xin Người dạy nên giữ thánh tích của Người như thế nào?” Phật không nói,chi lấy

áo cà sa gấp lại trải trên đất, rồi lấy bát khất thực úp lên và đặt gậy chống lên trên Ý Phật như thế nào không ai biết,nhưng dựa vào truyền thuyết này người đời đã xây dựng bảo tháp , nơi thờ thánh tích của Phật trong vũ trụ

Những bảo tháp đâu tiên bắt đầu được xây dựng từ thời vua Asoka từ thế kỷ thứ III TCN Nó là một cấu trúc vòmgạch được xây dựng theo kiểu vũ trụ quan Phật giáo Xuyên qua tâm là một cột trụ vươn lên qua đỉnh vòm Lịch sử Sanchi bắt đầu

từ thời vua Asoka trị vì từ năm thứ 10 lên ngôi, sau khi lên ngôi ông hết lòng hộ trì Phật pháp và cho xây dựng rất nhiều bảo tháp, trụ đá trên khắp Ấn Độ, trong thời gian trị vì ông đã cho xây dựng 84000 tháp Phật Tiếp đó sau khi kế ngôi vua cha, Agnimitra đã cho xây dựng một bảo tháp lớn bằng đá bao quanh tháp chính được xây dựng bởi vua Asoka

Thánh đia Sanchi được đánh dấu bước phát triển vượt bậc ở thời đại của vương triều stavahanas với những ông vua sùng đạo phật như Andhra Pradesh,…

Đặc điểm nổi bật.

Stupa Sanchi là một công trình kiến trúc độc đáo có sự kết hợp nhuần nhuyễn với nghệ thuật điêu khắc Tháp stupa Sanchi có chiều cao 15m, đường kính 35m, bao gồm 3 bộ phận: một bán cầu, vọng lầu và một hàng rào xung quanh Trên kiến trúc vuông vức là một bán cầu khối đặc khổng lồ bằng gạch và đá, hình cái bát úp sấp, chỏm hơi dẹt Trên chỏm có xây một vọng lâu hình vuông được cho là nơi để xá

lị Phật Trên cùng là cột có gắn 3 phiến đá lớn hình đĩa, tạo thành một chiếc dù nhiều tầng Xung quanh đó là một hàng rào gồm có 120 thanh cột chống mở ra hướng Đông, Tây, Nam, Bắc

Ở trên những cột trụ cao và cổng chính của tháp được xây cất và chạm chổ một cách điêu luyện đầy thẩm mỹ Hai cột trụ đứng chạm chổ kinh văn nguyên bản tiếng phạn xưa Đầu cột tạc 2con voi đỡ 3 xà ngang có trạm trổ hình voi, hổ,… Bốn mặt của tháp có 1 cổng lớn và 3 cổng nhỏ miêu tả theo những thần thoại về cuộc đời

và giáo pháp của Thế Tôn Quanh chân tháp là lối đi hành lễ có rào chắn bằng đá Mái bát úp nhô lên khỏi đế tường với dạng bán cầu cụt Bề mặt của tháp được phủ vòng hoa và các ô trên đỉnh mạ vàng

Các tảng đá tổng hợp được đẽo gọt một cách tinh vi, trạm trổ trang trí và sau đó dùng cát sông trà nhuyễn Những chi tiết rào chắn được ghép với nhau bởi kiểu ghép mộng Ngôi đại tháp Stupa Sanchi được Asoka cho xây dựng bằng gạch đá Cột chống nặng 40 tấn được khai thác từ mỏ đá Chunar Lớp bọc bằng sa thạch lấy từ chính dãy núi có tháp Sanchi Rào chắn được làm bằng sa thạch mịn hơn được lấy từ lớp đất đá gần đó, các cổng trang trọng lấy từ lớp đất đá cách Udayagiri 6,4 km

2 Chùa hang Ajanta.

Nằm trong một khe núi đá hiểm trở hình móng ngựa với rừng cây rậm rạp, cách Ajantha khoảng 3,5km Nằm ở giữa lung chừng núi, bên dưới là lòng vực cùng con sông Waghora

Lịch sử hình thành và phát triển.

Phức hợp này gồm có 30 hang động bắt đầu được đục khắc vào những thế ky trước công nguyên Có những hang động như hang số 9, và số 10 được tạo từ thời vương triều Andra, còn lại hầu hết là sản phẩm của vương triều phật giáo Gupta Phức hợp chùa hang Ajanta bao gồm các chùa thờ Phật và các lăng mộ của các vị thiền sư được khoét ngay trong lòng núi

Đặc điểm nổi bật.

Quận thể hang động Ajanta gồm có tất cả là 31 hang động do chính bàn tay con người tạo ra, được bố trí theo dạng hình móng ngựa, khoét sâu vào bên trong vách núi đá thẳng đứng cao 76m.Từ một dãy núi đá khổng lồ, người ta đã đục đẽo, chạm khắc tạo nên những công trình kiến trúc với tầm vóc kỳ vĩ, cùng sự tỉ mỉ, tinh tế trong từng chi tiết Các hang động này có bố cục như một ngôi chùa, gồm có chánh điện, trai phòng, tăng xá,… cho nên người ta gọi chúng là các chùa hang Ngày nay, người ta gọi các chùa hang này theo số thứ tự

Bên trong các hang động và trên vách động là các bức bích họa và những tác phẩm điêu khắc được xem như những tuyệt tác nghệ thuật của nền nghệ thuật Phật giáoẤn Độ Dày đặc trên các mái vòm ở các vách chùa hang là những bức tranh màu đặc sắc Trong các ngôi chùa hang có nhiều tranh vẽ bằng màu đỏ, xanh lá cây, xanh lam trên nền đá cẩm thạch, mô tả sinh động những điển tích Phật giáo, các câu chuyện trong các câu chuyện tiền thân của Đức Phật Trong chùa hang số 19 có một tác phẩm điêu khắc đá tuyệt diệu, tạc hình Đức Phật đứng, khóa áo cà sa, gương mặt Đức Phật với một vẻ đẹp thanh thoát, miệng mỉm cười, đôi mắt nhìn xuống… Bức tượng toát lên vẻ thanh cao và bình an lạ thường Bức tượng này được xem là khuôn mẫu cổ xưa nhất của hình dáng tượng Phật đứng Bên cạnh những tác phẩm điêu khắc đá và bích họa mô tả các điển tích Phật giáo, các hình tượng đức Phật, Bồ-tát, các hình ảnh mang đậm màu sắc Phật giáo, gắn liền với lịch sử và triết lý nhà Phật, trong các hang động này còn cả những bích họa và điêu khắc đá mô tả đời sống của

xã hội Ấn Độ thời bấy giờ

`Mỗi ngôi chùa thường có khoảng 20 cột đá đục đẽo liền từ núi đá nguyên thủy, sau đó chạm khắc, trang trí công phu Chân cột vuông , đỉnh cột có vầng tròn áp trần

trang trí những tràng hoa lớn công phu, các hàng cột vĩ đại được chạm trổ tuyệt đẹp.

Có những ngôi chùa rất lớn như chùa 16 có gian hành lễ rộng đến 400m2 Trong chùa hang 19, một điêu khắc đá tuyệt diệu, tạc hình Phật đứng, áo cà sa bó thân, trông thân thiện và ấm áp Hang số 26 là điện phật được xây dựng và thời kỳ sau với trình độ kỹ thuật cao, các bức tượng trạm khắc đều rất lớn và đẹp

III Đánh giá về kiến trúc Phật giáo của văn minh Ấn Độ thời cổ trung đại.

1 Đánh giá về kiến trúc Phât giáo của văn minh Ấn Độ.

Sự đa dạng và nét độc đáo của kiến trúc Phật giáo ở Ấn Độ xuất phát từ những sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau

Ảnh hưởng của màu sắc tôn giáo, trong các công trình kiến trúc Phật giáo màu

sắc tôn giáo là vô cùng rõ nét, trở thành đề tài chính để phản ánh của các công trình kiến trúc ở Ấn Độ

Địa lí và điều kiện tự nhiên, ở Ấn Độ,sông Ấn mang nhiều chứng tích lịch sử và

sông Hằng ẩn tàng phong thái tâm linh huyền bí, bởi thế kiến trúc Phật giáo Ấn Độ cũng chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng huyền bí, biểu hiện rất cụ thể ở các chùa hang và kiến trúc trong tháp.Ở đây có nhiều vùng khí hậu phân hóa rõ rệt Yếu tố này có ảnh hưởng rất lớn đến quan niệm cũng như hệ tâm thức của con người Từ đó, nó sản sinh ra nhiều loại hình văn hóa nghệ thuật phong phú mà nền nghệ thuật kiến trúc là đặc điểm được thể hiện rõ nét nhất

Ảnh hưởng truyền thống triết học duy lý và duy linh phong phú, tháp và đền đài

hòa quyện một ngôn ngữ tượng trưng dựa trên những thể hiện bằng hình ảnh các khái niệm triết học quan trọng, như Chakra – bánh xe luân hồi; Padma – hay hoa sen

là hiện thân của sự sáng tạo; Ananta tượng trưng cho nước, nguồn lực mang lại sự sống; Swastika (chữ thập ngoặc) – thể hiện bốn phương diện xoay vần của sáng tạo

và vận động; Kaplavriksha – cây thỏa mãn ước nguyện tượng trưng cho trí tưởng tượng; Mriga – hay hươu nai tượng trưng cho dục cảm và vẻ đẹp

Mang đậm sắc thái của cuộc sống thể hiện ở những tranh bích họa hay những

đường nét chi tiết nghệ thuật trên các bức phù điêu Phù đồ cũng được trang trí bằng biểu tượng, hình tượng phản ánh cuộc sống người dân và các loại cảnh tượng về cuộc đời, tư tưởng Phật giáo hòa quyện một cách tự nhiên giữa thế giới thánh thần

và đời sống con người

Kiến trúc Phật giáo có ảnh hưởng tới đời sống, điều này được phản ánh rõ nét

qua kiến trúc nhà ở của người Ấn Độ Đá được sử dụng làm vật liệu trong xây dựng nhà ở, trong kiến trúc nhà ở người dân Ấn Độ cũng có nhiều cột chống, có kèo nối với các thanh chống trần nhà Phản ánh kiến trúc Phật giáo vào trong đời sống, mái nhà thường là mái bằng, thường có bốn cửa lớn Các tượng phật không có hình thù

kỳ lạ mà có rất gần gũi với cuộc sống con người Hình tượng sùng bái trong đạo phật cũng chính là vật thờ cúng trong gia đình người dân Ấn Độ

Có sự hòa quyện với kiến trúc Hindu giáo và Jaina giáo : biểu hiện rõ nhất ở

Quần thể hang động Ellora bao gồm 34 cấu trúc tôn giáo chạm khắc trên đá độc đáo

cổ xưa ,có 12 công trình hang động Phật giáo, 17 hang động Hindu giáo và 5 công trình hang động Jaina giáo đã có từ thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ thứ 10, đây được xem là những minh chứng sống động cho thời kỳ hưng thịnh và hòa hợp của các tôn giáo lớn kể trên của Ấn Độ

2 Ảnh hưởng tới kiến trúc phật giáo Việt Nam.

Kiến trúc tháp, chùa, đền và các chùa hang ở Việt Nam xuất hiện nhiều và chịu ảnh hưởng của kiến trúc phật giáo Ấn Độ Dấu ấn nghệ thuật Phật giáo qua hình lá

đề, hoa sen trong các họa tiết ở đình chùa (Phật Tích, chùa Một cột, hệ thống chùa Yên Tử…)bên trong các ngôi chùa sắp xếp các vị phật và La Hán theo trật tự tôn

nghiêm Kiến trúc tượng phật (tượng Thích Ca Nhập Niết Bàn ở Chùa Keo – Thái

Bình, tượng phật sơn son thiếp vàng ở chùa Trăn Gian - Hà Tây) phổ biến Kiến trúc

tháp trên các trụ đá có chạm khắc các minh văn, có những liên quan đến Phật giáo, xây dựng trong quy mô lớn, thực hiện giống như một đền thờ như tại Ấn Độ ( tháp Hoà Phong ở chùa Dâu - Bắc Ninh, Bút Tháp ở Hà Bắc ,Tháp Cổ Lễ ở Nam Hà và tháp Thiên Mụ…)

KẾT LUẬN

Tóm lại, các công trình kiến trúc Phật giáo Ấn Độ có sự độc đáo, đặc sắc Kết hợp hài hòa giữa con người với tự nhiên Mặc dù có những nét chung nhưng nó cũng không làm mất đi những nét riêng của từng vùng, từng thời kì, từng công trình kiến trúc hay phong cách nghệ thuật ở sự phong phú, đa dạng cùng với đó là sự độc đáo Kiến trúc Phật giáo Ấn Độ đã có những ảnh hưởng vô cùng sâu sắc đến kiến trúc của Việt Nam cùng với các nước ở trên thế giới, xứng danh là cội nguồn của Phật giáo

và để lại cho thế giới những công trình kiến trúc trường tồn với thời gian mang những giá trị bền vững

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

dục Việt Nam

2 Những nền văn minh thế giới, Nxb Văn hoá-thông tin.

3 Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung đại, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

PHỤ LỤC

Một số tranh ảnh về thành tựu kiến trúc Phật giáo của văn minh Ấn Độ cổ trung đại

Stupa Sanchi

Một trong những cổng đi vào đại tháp Stupa Sanchi

Những hình ảnh về chùa hang Ajanta:

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I Khái quát về kiến trúc Ấn Độ và kiến trúc Phật giáo nói riêng 1

II Một số thành tựu kiến trúc Phật giáo tiêu biểu 1

1 Stupa Sanchi 1

2 Chùa hang Ajanta 3

III Đánh giá về kiến trúc Phật giáo của văn minh Ấn Độ thời cổ trung đại 4

1 Đánh giá về kiến trúc Phât giáo của văn minh Ấn Độ 4

2 Ảnh hưởng tới kiến trúc phật giáo Việt Nam 5

KẾT LUẬN 5

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

PHỤ LỤC 7