ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

*Mạch cảm xúc chính: Tình cảm của Bác đối với bộ đội, dân công và tình cảm của anh đội viên đối với Bác.. => Sự xúc động Thương yêu, cảm phục trước tấm lòng của Bác II/ ĐỌC – TÌM HIỂ

Trang 2

Tiết 93,94 VĂN BẢN

(Minh HuÖ)

Trang 3

1Tác giả

- Nguyễn Thái,sinh 1927 tại Nghệ

An.

- Ông giữ chức vụ chủ tịch hội Văn

nghệ tỉnh Nghệ An.

- Ngoài thơ, ông còn viết truyện,

kí và phê bình.

Tiết 93,94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

Minh Huệ

Nêu những hiểu biết của em về tác giả Minh Huệ?

Trang 4

2 Tác phẩm:

*Hoàn cảnh: 1951: Chiến dịch biên giới

Việt Bắc-Thu đông tại chiến khu Việt Bắc.

*Thể thơ: ngũ ngôn (5 tiếng một dòng

thơ, bốndòng một khổ thơ).

*Phương thức biểu đạt: Kết hợp tự sự và trữ

tình, thêm yếu tố miêu tả.

*Mạch cảm xúc chính: Tình cảm của Bác đối

với bộ đội, dân công và tình cảm của anh đội

viên đối với Bác.

3 Đọc - Giải nghĩa từ

Minh Huệ

I/ ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG

trong hoàn cảnh nào? Được viết theo thể thơ gì? Phương thức biểu đạt?

Mạch cảm xúc chính của bài thơ là gì?

Trang 5

ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

Trang 6

B¸c hå trong chiÕn dÞch biªn giíi (1950)

Trang 7

1 Tâm tư của người đội viên chiến sĩ

a Lần thứ nhất:

- Ngạc nhiên, băn khoăn đến khắc khoải

- Dõi theo những cử chỉ, hành động của Bác

+ Điệp từ "càng“: tình thương tăng cấp.

-Mơ màng như nằm trong giấc mộng đẹp đẽ,

ấm áp

+So sánh, ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng

Tình cảm thân thiết, ngưỡng mộ của anh

đội viên với Bác

- Thổn thức, thầm thì => Sự xúc động

Thương yêu, cảm phục trước tấm lòng của

Bác

II/ ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN

Minh Huệ

Trong lần thức dậy thứ nhất,tâm tư của anh đội viên được thể hiện qua những câu thơ nào?

-”Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càngthương” -”Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng.” -”Thổn thức cả nỗi lòng Thầm thì anh hỏi nhỏ Bác ơi Bác chưa ngủ Bác có lạnh lắm không?”

- “Anh nằm lo Bác ốm Lòng anh cứ bề bộn

Vì Bác vẫn thức hoài.”

Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để diễn tả tâm tư tình cảm đó?Tác dụng của các biện pháp đó?

“Thổn thức”,”thầm thì”

là cảm xúc như thế nào? Qua các chi tiết thơ miêu

tả tâm tư của anh đội viên em hiểu tình cảm của anh đối với Bác như thế nào?

Trang 8

1 Tâm tư của người đội viên chiến

sĩ

Minh Huệ

b Lần thứ ba

-Hốt hoảng, giật mình,nằng nặc mời Bác ngủ

+ “Nằng nặc”:một mực đòi cho kì được.

+ Đảo trật tự ngôn từ, lặp cụm từ

Diễn tả tăng dần mức độ bồn chồn, tình cảm

lo lắng chân thành mộc mạc của người đội

viên với Bác.

-Niềm vui sướng khi hiểu được tấm lòng và sự

vĩ đại của Bác.

* Lòng kính yêu, biết ơn, niềm hạnh phúc được

nhận tình thương yêu và sự chăm sóc của

Bác,niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình

dị.Tình cảm của anh đội viên cũng là tình cảm

của nhân dân đối với Bác.

Tâm tư của anh đội viên trong lần thức dậy thứ ba được diễn tả bằng các chi tiết thơ nào? Có

gì khác so với lần trước?

Em hiểu”nằng nặc” là gì? Nhận xét của em về cách cấu tạo lời thơ:

“Mời Bác ngủ Bác ơi!

…Bác ơi! Mời Bác ngủ”và tác dụng của nó?

-”Anh hốt hoảng giật mình” -”Anh vội vàng nằng nặc Mời Bác ngủ Bác ơi!

Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!”

-”Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướngmênh mông Anh thức luôn cùng Bác.”

Theo em vì sao anh đội viên lại thấy “ lòng vui sướng mênh mông” và quyết định thức luôn cùng Bác?

Qua diễn biến tâm trạng của anh đội viên, em cảm nhận tình cảm của anh giành cho Bác như thế nào?

Trang 9

Minh Huệ

b Lần thứ ba

* Lòng kính yêu, biết ơn, niềm hạnh phúc

được nhận tình thương yêu và sự chăm sóc

của Bác,niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà

bình dị.Tình cảm của anh đội viên cũng là

tình cảm của nhân dân đối với Bác.

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Tại sao nhà thơ không

kể, tả lần thức giấc thứ hai của anh đội viên ?

-Tác giả dùng dấu (…) thay cho lần thức giấc thứ hai

- Chỉ kể hai lần mới nổi bật được tâm trạng khác nhau: lần đầu chỉ là sự ngạc

nhiên, cảm phục nhưng vẫn vâng lời Bác đi ngủ; lần thứ

ba thì hốt hoảng giật mình…

và vui sướng khi cảm nhận được sự vĩ đại của Bác, thức luôn cùng Bác -Ý thơ tập trung hơn và hình tượng Bác nổi bật hơn.

Trang 10

2 Hình tượng Bác Hồ

-Thời gian, không gian: trời khuya, bên bếp

lửa,mưa lâm thâm, mái lều tranh xơ xác.

-Cử chỉ: đốt lửa, dém chăn từng người, nhón

chân nhẹ nhàng.

+ Các cụm động từ + Điệp ngữ “ từng người”

=> Lo lắng ân cần, chăm chút yêu thương

-Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi

đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng

+ Các từ láy gợi hình => gợi hình ảnh Bác cụ thể,

chân thực, sinh động.

+ So sánh ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng

=>Bác gần gũi, thân thiết vừa cao cả, thiêng liêng.

Minh Huệ

Hình tượng Bác Hồ được khắc họa trong hoàn cảnh thời gian

và khônggian nào?

Tìm các từ ngữ miêu tả

cử chỉ, hình dáng của Bác?Nhận xét về cách

sử dụnh từ ngữ và các biện pháp nghệ thuật?

Trang 11

sĩ

Minh Huệ

-Thời gian, không gian:

- Cử chỉ:

- Hình dáng:

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác có thể kết thúc ở đây Việc tác giả viết thêm khỏ thơ cuối có ý nghĩa gì?

*Khổ thơ cuối:

- Nâng ý nghĩa câu chuyện: việc Bác không

ngủ là lẽ thường tình của cuộc đời Bác

- Điệp ngữ “Đêm nay”: Khẳng định cả

cuộc đời Bác dành trọn cho dân, cho nước.

-Lời nói, tâm tư: không an lòng, thương

đoàn dân công, càng thương càng nóng

ruột, mong…

+ Điệp ngcữ “càng” + các động từ

=> Lòng yêu thương bao la, rộng lớn.

Bài thơ cho em cảm nhận như thề nào về Bác?

Lời nói, tâm tư của Bác được diễn tả như thế nào qua các hình ảnh thơ? Qua đó em có suy nghĩ gì về tình cảm của Bác?

Trang 12

*Bác thật giản dị , chân thưc, gần gũi mà vĩ đại.Vẻ

đẹp của Bác là sự thống nhất, hài hòa giữa vĩ đại

và giản dị Chính sự giản dị đã làm nên sự vĩ đại

Tình thương của Bác thật rộng lớn Đúng như nhà

thơ Tố Hữu viết:

“Bác ơi tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông mọi kiếp người!”

sĩ

Minh Huệ

-Thời gian, không gian:

- Cử chỉ:

- Hình dáng:

-Lời nói, tâm tư:

Đêm nay Bác không ngủ

(Phù điêu nhôm của Hà Trí Dũng)

*Khổ thơ cuối:

Trang 13

sĩ

Minh Huệ

III/ TỔNG KẾT

1 Nghệ thuật:

Nghệ thuật nổi bật của bài thơ:

A -Thể thơ năm chữ có nhiều vần liền thích hợp với lối kể chuyện

B - Kết hợp tự sự miêu tả và biểu cảm.

C - Lời thơ giản dị, chân thành nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm.

D - Cả ba ý trên

-Thể thơ năm chữ có nhiều vần liền

thích hợp với lối kểchuyện

- Kết hợp tự sự miêu tả biểu cảm.

- Lời thơ giản dị, chân thành nhiều từ

láy gợi hình, gợi cảm.

2 Nội dung:

- Tình cảm yêu kính, cảm phục của người

chiến sĩ,cũng là của mọi người đối với Bác.

- Tấm lòng yêu thương giản dị mà sâu sắc

của Bác đối với quân và dân ta.

Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác

em cảm nhận được điều gì?

Trang 14

sĩ

Minh Huệ

III/ TỔNG KẾT

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung:

•Ghi nhớ:(sgk)

IV/ LUYỆN TẬP:

Tiêu đề	Đêm Nay Bác Không Ngủ
Tác giả	Minh Huệ
Trường học	Trường Đại học Nghệ An
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Bài văn/Nữ luận
Năm xuất bản	N/A
Thành phố	Nghệ An

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	1,57 MB