* GV : Khi biết Bác ngủ không an lòng, vì thương đoàn dân công… anh đã cảm nhận một lần nữa thật sâu xa, thấm thía tâm lòng mênh mông của Bác đối với nhân dân, anh chiến sĩ giờ đây [r]
Trang 1TUẦN 24: BÀI 23
Soạn 23/02/07 A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs:
-Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ
và đồng bào; thấy được tình cảm yêu quí , kính trọng của người chiến sĩ đối với Bác Hồ
-Nắm được những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: kết hợp miêu tả, kể
chuyện với biểu hiện cảm xúc, tâm trạng, những chi tiết giản
dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm, thể thơ 5 chữ thích hợp với bài thơ
có yếu tố kể chuyện
B/ Chuẩn bị:
-GV: Tranh phong to sgk/ 64 -HS: Học thuộc bài thơ.
C/ Các bước lên lớp:
I Ổn định:
II.Bài cũ: -Nêu diễn biến tâm trạng của Phrăng trước và trong buổi học
cuối cùng?
-Nhân vật thầy giáo Ha-men trong buổi học cuối cùng đã được miêu tả như thế nào?
III.Bài mới:
1.Giới thiệu:
2.Tổ chức các hoạt động:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Ghi bảng
*Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu
chung về bài thơ
-GV đọc mẫu một đọan
*Chú ý: Cần đọc với giọng chậm,
thấp ở đọan đầu nhịp nhanh và cao
hơn một chút ở đoạn sau Khổ cần
đọc chậm và mạnh để khẳng định
như một chân lý
*Bài thơ được trình bày như một câu
chuyện về một đêm không ngủ của
Bác Hồ trên đường đi chiến dịch
trong thoèi kỳ kháng chiến chống
thực dân Pháp
-Hoàn cảnh: Trên đường đi chiến
dịch, trời mưa lâm thâm và lạnh
-Thời gian: Một đêm khuya, từ lúc
anh đội viện thức dậy lần đầu cho
đến lúc anh thức dậy lần thứ 3 để rồi
thức luôn cùng Bác
-Địa điểm: tại một mái lều tranh xơ
xác, nơi tạm trú của các anh bộ đội
trong đêm
-GV kể tóm tắt
-HS đọc tiếp cho đến hết bài
-HS kể lại -1-2 hs đọc các chú thích/ 66
I Tìm hiểu chung về văn bản:
1.Hướng dẫn đọc:
2.Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện:
3.Tìm hiểu chú thích: II.Tìm hiểu chi tiết bài
Trang 2*Hoạt động 2: Hướng dẫn hs phân
tích bài thơ
?Trong bài thơ có mấy nhân vật
chính, đó là ai?
?Nhân vật trung tâm là ai? Nhân vật
đó được hiện lên qua cái nhìn và tâm
trạng của ai?
*GV: Ở đây tác giả không sử dụng
vai kể ở ngôi thứ nhất nhưng lời kể,
tả đều từ điểm nhìn và tâm trạng của
anh đội viên, vừa là người chứng
kiến, vừa là người tham gia vào câu
chuyện
?Cách miêu tả đó có tác dụng gì đối
với việc thể hiện tâm hồn cao đẹp của
Bác Hồ và tấm lòng của anh bộ đội
đối với lãnh tụ?
?Bài thơ kể lại mấy lần anh đội viên
thức dậy nhìn thấy Bác không ngủ?
?Hãy so sánh tâm trạng và cảm nghĩ
của anh đội viên đối với Bác trong 2
lần đó?
-GV: Trong trạng thái mơ màng như
trong giấc mộng, anh cảm nhận được
sự lớn lao và gần gũi của vị lãnh tụ
Trong sự xúc động cao độ , anh “thổn
thức”cả nỗi lòng và thốt lên những
câu hỏi thầm thì đầy tin yêu và lo
lắng “Bác có lạnh lắm không?” Anh
tha thiết mời Bác đi ngủ, anh nằm
không yên vì lo cho sức khỏe của
Bác
*GV: Khi biết Bác ngủ không an
lòng, vì thương đoàn dân công… anh
đã cảm nhận một lần nữa thật sâu xa,
thấm thía tâm lòng mênh mông của
Bác đối với nhân dân, anh chiến sĩ
giờ đây như lơn lên thêm về tâm hồn,
tình cảm và được hưởng một niềm
hạnh phúc thật lớn lao
?Vì sao trong bài thơ không nói đến
lần thứ 2?
?Qua cảm nghĩ của anh đội viên, hình
ảnh Bác Hồ được khắc họa sâu đậm
như thế nào?
-2 nhân vật: Bác Hồ và anh chiến sĩ
-Nhân vật trung tâm là Bác
Hồ được hiện lên qua cái nhìn và tâm trạng của anh chiến sĩ, qua cả những lời đối thoại của 2 người
-Làm cho hình tượng Bác Hồ hiện lên một cách tự nhiên,
có tính khách quan lại được đặt trong mối quan hệ gần gũi, ấm áp với người chiến sĩ
-2 lần -Lần đầu chợt thức giấc: anh ngạc nhiên vì trời đã khuya lắm rồi mà Bác vẫn ngồi
“trầm ngâm”bên bếp lửa Từ ngạc nhiên đến xúc động khi anh hiểu rằng:Bác ngồi đốt lửa sưởi ấm cho chiến sĩ, niềm xúc động càng lớn hơn khi anh được chứng kiến cảnh Bác đi “dém chăn”cho các chiến sĩ với bước chân nhẹ nhàng
-Lần thứ 3 thức dậy: trời sắp sáng anh thấy Bác vẫn ngồi
“định ninh” Sự lo lắng đã trở thành hốt hoảng, giờ đây thì anh hết sức năn nỉ “vội vàng nằng nặc”
-Điều này cho ta thấy trong cái đêm ấy anh đã nhiều lần tỉnh giấc và lần nào cũng chứng kiến Bác không ngủ
Từ lần 1 đến lần 3 tâm trạng
và cảm nghĩ của anh mới có
sự biến đổi rõ rệt
-Bác là một vị lãnh tụ vĩ đại
mà bình dị, vừa thiêng liêng
mà vừa gần gũi với tất cả mọi người
thơ:
-Lần đầu chợt thức giấc: Anh ngạc nhiên, xúc động, anh cảm nhận được sự lớn lao và gần gũi của vị lãnh tụ Anh tha thiết mời bác đi ngủ
vì anh lo cho sức khỏe của Bác
-Lần thứ 3 thức dậy: +Anh hốt hoảng vội vàng nằng nặc mời bác
đi ngủ
+Khi biết Bác ngủ không an lòng vì thương đoàn dân công thì anh thấm thía được tấm lòng mênh mông của Bác đối với nhân dân
+Anh sung sướng, hạnh phúc và thức luôn cùng Bác
Trang 3*Hoạt động 3:Tìm hiểu hình tượng
Bác Hồ
?Hình ảnh Bác Hồ được thể hiện qua
cái nhìn của anh đội viên và được
miêu tả qua những phương diện nào?
?Em hãy tìm những dẫn chứng cụ thể
về từng phương diện miêu tả và nhận
xét trên?
?Bác nói những gì với anh chiến sĩ?
?Qua những cử chỉ và hành động đó
ta thấy Bác Hồ là người như thế nào?
*GV: Qua những chi tiết miêu tả trên,
ta thấy hình ảnh Bác Hồ hiện lên
trong bài thơ thật giản dị, gần gũi,
chân thực mà hết sức lớn lao Bài
thơđã thể hiện một cách cảm động, tự
nhiên và sâu sắc tấm lòng yêu thương
mênh mông sâu nặng, sự chăm sóc ân
cần, chu đáo của Bác Hồ với chiến sĩ
và đồng bào Nhà thơ Tố Hữu có viết
về tình thương của Bác “Bác ơi tim
Bác mênh mông thế Ôm cả non sông
mọi kiếp người”
?Em hãy cho biết vì sao trong đoạn
kết, nhà thơ lại viết “Đêm nay Bác
không ngủ Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ chí Minh”
*GV: Cuộc đời người đã giành trọn
vẹn cho nhân dân, cho Tổ quốc, điều
này thì mọi người dân VN ta ai cũng
thấu hiểu
?Bài này được viết theo thể thơ gì?
Thể thơ ấy có thích hợp với cách kể
chuyện của bài thơ không?
*GV: Bài thơ được chia thành nhiều
khổ, mỗi khổ 4 dòng Vần trong một
khổ thường là vần liền ở chữ cuối
dòng 2 và dòng 3 Chữ cuối của dòng
cuối mỗi khổ lại vần với chữ cuối của
dòng đầu khổ tiếp theo
?Tìm các từ láy trong bài và cho biết
giá trị biểu cảm của một số từ láy mà
Hết tiết 1 :
-hình dáng, tư thế, vẻ mặt, cử chỉ, hành động, lời nói…
-hình dang, tư thế: ngồi lặng
lẽ bên bếp lửa, vẻ mặt trầm ngâm như đang nghĩ ngợi, chăm chú một điều gì ; ngồi đinh ninh, chòm râu im phăng phắc
-Cử chỉ, hành động: đốt lửa, dém chăn…
-Lời nói: chú cứ việc ngủ ngon, ngày mai đi đánh giặc…
-Yêu thương ân cần, chăm sóc các chiến sĩ như người cha, người mẹ chăm sóc cho những đứa con của mình
-Cái đêm không ngủ này chỉ
là một đêm trong vô vàn những đêm không ngủ của Bác Việc Bác không ngủ để
lo cho nước cho bộ đội, dân công là một lẽ “thường tình”trong cuộc đời của Bác,
vì Bác là Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ của dân tộc và là người cha thân yêu của quân đội ta
-làm theo thể thơ 5 chữ, có nguồn gốc từ thể thơ 5 tiếng trong thơ dân gian mà cụ thể
là hát giặm- Nghệ Tĩnh Thể thơ này được dùng trong những bài thơ có yếu tố tự sự
2.Hình tượng Bác Hồ:
-Hình dáng, tư thế: +Ngồi lặng yên bên bếp lửa, vẻ mặt Bác trầm ngâm
+ngồi “đinh ninh”, chòm râu im “phăng phắc”
-Thể hiện được chiều sâu trong tâm trạng của Bác
-Cử chỉ, hành động: +Đốt lửa để sưởi ấm cho các anh chiến sĩ +Đi dém chăn thật nhẹ nhàng vì sợ các anh giật mình
-Lời nói:
+Khuyên anh chiến sĩ ngủ ngon để ngày mai
đi đánh giặc
+Bộc lộ hết nỗi lòng với anh chiến sĩ
Trang 4em cho là đặc sắc nhất?
?Những từ có giá trị biểu cảm , diễn
tả cụ thể trạng thái, tình cảm, cảm
xúc:
+Anh đội viên mơ màng
+Thầm thì anh hỏi nhỏ
+Anh vội vàng nằng nặc
-Những từ láy làm tăng giá trị miêu
tả ngoại hình:
+Vẻ mặt Bác trầm ngâm
+Mái lều tranh xơ xác
+Bác vẫn ngồi đinh ninh
*Hoạt động 4: Tổng kết về giá trị nội
dung và nghệ thuật của bài
-lâm thâm, xơ xác, trầm ngâm, phăng phắc, nằng nặc…
-hs đọc ghi nhớ III.Ghi nhớ: sgk/ 67
*Hoạt động 5: Luyện tập
Câu 1: HS tập đọc diễn cảm, HTL 5 khổ thơ đầu
Câu 2: Dựa theo bài thơ, viết một bài văn ngắn bằng lời của người chiến sĩ kể về kỉ niệm một
Đêm được ở bên Bác khi đi chiến dịch
(Hướng dẫn hs về nhà làm)
IV/ Củng cố: -Đọc diễn cảm các khổ thơ mà em thích
V/ Dặn dò: -Làm bài tập 2/68
-Học thuộc 5 khổ thơ đầu
-Chuẩn bị “Lượm”