Họ và tên UBND THÀNH PHỐ BẮC NINH PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ ĐỀ CHÍNH THỨC (Đề thi có 01 trang) KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ NĂM HỌC 2021 2022 Môn Giáo dục công dân[.]
Trang 1UBND THÀNH PHỐ BẮC NINH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi có 01 trang)
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ
NĂM HỌC 2021-2022
Môn: Giáo dục công dân - Lớp 9
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
Câu 1: (4,0 điểm)
“Nước lã mà vã nên hồ Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan”
Câu ca dao trên nói đến đức tính gì của con người? Hãy trình bày hiểu biết của em
về đức tính đó Lấy ví dụ một tấm gương về đức tính đó
Câu 2: (6,0 điểm)
Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX đã nêu: “Nhà nước ta là công cụ chủ yếu để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, là Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân, quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật.”
Em hiểu nhận định trên như thế nào?
Câu 3: (4,0 điểm)
Cho tình huống:
H (22 tuổi) bị tâm thần từ nhỏ Trong một lần phát bệnh, H đã đánh gãy tay em Q
ở gần nhà gây tổn hại sức khỏe 30% cho em
Theo em hành vi của H có phải là vi phạm pháp luật hình sự không? Vì sao?
Câu 4: (6,0 điểm)
a) Tại sao để trở thành một công dân chân chính, mỗi người cần phải có lý tưởng
sống cao đẹp? Lý tưởng sống của thanh niên trong thời đại ngày nay là gì?
b) Trong bức thư gửi học sinh nhân ngày khai trường (05/9/1945), Bác Hồ viết:
“Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu.”
Câu nói trên có đề cập tới vấn đề thuộc về lý tưởng không? Tại sao học tập được coi là nội dung quan trọng để thực hiện lý tưởng
Trang 2
-HẾT -UBND THÀNH PHỐ BẮC NINH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
(Hướng dẫn có 03 trang)
HƯỚNG DẪN CHẤM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ
NĂM HỌC 2021-2022 Môn: GDCD - Lớp 9
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
1
(4 đ)
- Câu ca dao trên nói đến đức tính tự lập
- Trình bày hiểu biết về đức tính đó:
+ Khái niệm: Tự lập là tự làm, tự giải quyết công việc, tự lo liệu, tạo dựng cuộc
sống cho mình
+ Biểu hiện của tính tự lập
Tự tin
Có bản lĩnh
Vượt khó khăn gian khổ
Có ý chí phấn đấu, kiên trì, bền bỉ
+ Ý nghĩa của tính tự lập
Người có tính tự lập thường gặt hái được nhiều thành công trong cuộc sống
Được mọi người kính trọng
+ Học sinh cần làm gì để có tính tự lập
- Rèn luyện tính tự lập từ khi còn nhỏ
- Trong học tập, công việc, sinh hoạt hàng ngày
- Cách rèn luyện:
* Học sinh cần phải tích cực, tự giác học bài và làm bài tập ở nhà, không đợi
thầy cô hoặc ba mẹ giúp đỡ
* Biết tự tham gia làm các công việc vừa sức để giúp đỡ cha, mẹ như nấu cơm,
giặt quần, áo, trông em, quét nhà…
+ Lấy 1 VD về tấm gương tự lập: HS lấy VD đúng và nêu biểu hiện tính tự lập
của tấm gương đó
Bác Hồ tự ra đi tìm đường cứu nước, thầy Nguyễn Ngọc Ký vượt qua khó khăn
của bản thân để trở thành thầy giáo, (HS có thể lấy VD khác nhưng hợp lý vẫn
tính 1,0 điểm)
1,0 0,5 0,5
0,5
0,5
1,0
2
(6 đ)
1 Nhà nước XHCN là công cụ chủ yếu để thực hiện quyền làm chủ của
nhân dân lao động
- Nhà nước XHCN là tổ chức quyền lực chính trị của toàn thể nhân dân lao
động, do giai cấp công nhân lãnh đạo, có bản chất, nhiệm vụ cơ bản và mục tiêu
khác với các chức năng của nhà nước bóc lột, nó đảm bảo cho sự phát triển kinh
tế, văn hóa, xã hội, thực hiện quyền tự do dân chủ hợp pháp của công dân
- Nhà nước XHCN là nhà nước cuối cùng xuất hiện trong lịch sử Nhà nước
XHCN ra đời là kết quả của cuộc cách mạng, của quần chúng nhân dân lao
động, do giai cấp công nhân lãnh đạo qua chính đảng của nó là Đảng cộng sản
Bộ máy nhà nước do nhân dân bầu ra Nhà nước hoạt động vì lợi ích của nhân
dân
- Chính sách kinh tế của nhà nước XHCN là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất,
vì vậy quyền lực nhà nước thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao động
2 Nhà nước XHCN là nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân
- Nêu khái niệm Nhà nước pháp quyền: là nhà nước quản lý mọi mặt đời sống xã
hội bằng pháp luật và bản thân nhà nước cũng phải hoạt động tuân theo pháp
1,0
1,0
0,5
0,5
Trang 3luật và trong khuôn khổ của pháp luật
- Nhà nước pháp quyền có 5 đặc điểm sau:
+ Một là, Nhà nước là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, lấy liên minh
giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền tảng,
do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo
+ Hai là, quyền lực của Nhà nước là thống nhất thuộc về nhân dân, có sự phân
công phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba
quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp Đó là mối quan hệ giữa cơ quan quyền
lực với cơ quan hành chính, với cơ quan xét xử và cơ quan giám sát
+ Ba là, thực hiện nguyên tắc tâp trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của
Nhà nước
+ Bốn là, Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, mọi cơ quan tổ chức (Đảng,
chính quyền và các đoàn thể) và mọi công dân đều có nghĩa vụ chấp hành hiến
pháp và pháp luật
+ Năm là, Nhà nước pháp quyền XHCN do Đảng Cộng sản lãnh đạo
Như vậy, Nhà nước pháp quyền XHCN là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân,
vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng
3 Nhận định trên được nêu rõ trong Hiến pháp nước ta năm 2013
- Điều 2
1 Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
2 Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do nhân dân làm chủ; tất cả quyền
lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công
nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức
3 Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa
các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư
pháp
- Điều 3
Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; công nhận, tôn
trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện mục tiêu
dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống
ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện
2,0
0,25
0,25
0,25
0,25
3
(4 đ)
- Khẳng định H không phải là vi phạm pháp luật hình sự
- Giải thích:
+ Căn cứ vào khái niệm tội phạm do Bộ luật Hình sự quy định thì vi phạm pháp
luật hình sự phải có đầy đủ các dấu hiệu cơ bản sau đây:
Là hành vi trái pháp luật được quy định trong Bộ luật Hình sự
Do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện
Người vi phạm phải có lỗi cố ý hoặc vô ý
Xâm phạm, gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội được pháp luật hình
sự bảo vệ
+ Trong trường hợp này, H đã thực hiện hành vi trái pháp luật, làm tổn hại đến
sức khỏe của em Q Tuy nhiên, H bị tâm thần từ nhỏ và việc thực hiện hành vi
gây thương tích khi đang phát bệnh Điều đó có nghĩa là H thực hiện hành vi trái
pháp luật trong tình trạng mà anh ta không nhận thức và điều khiển được hành vi
của mình
+ Pháp luật hình sự Việt Nam coi tình trạng của H là không có năng lực trách
nhiệm hình sự Cụ thể, Khoản 1, Điều 13, Bộ luật Hình sự quy định: “Người
thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc
một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi
1,0 0,5
0,5
0,5
1,0
Trang 4của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự; đối với người này, phải áp
dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh”
- Như vậy, do H là người không có năng lực trách nhiệm hình sự nên hành vi
trái pháp luật do anh thực hiện không phải là vi phạm pháp luật hình sự
0,5
4
(6 đ)
a Để trở thành một công dân chân chính, mỗi người cần phải có lý tưởng sống
cao đẹp, vì khi lý tưởng của mỗi người phù hợp với lý tưởng chung của dân tộc,
của Đảng thì hành động của họ sẽ được xã hội, nhà nước tạo điều kiện để phát
triển khả năng của mình
- Người có lý tưởng cao đẹp sẽ được mọi người tôn trọng, yêu quý
- Lý tưởng sống của thanh niên ngày nay là: Phấn đấu thực hiện, xây dựng mục
tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
b Câu nói trên đã đề cập đến vấn đề thuộc về lý tưởng
- Bác Hồ đã khẳng định vai trò to lớn của các cháu học sinh là phải phấn đấu
học tập để đưa đất nước bước tới đài vinh quang, sánh vai với các cường quốc
năm châu Đó chính là lý tưởng sống cao đẹp của học sinh
- Học tập là nội dung quan trọng để thực hiện lý tưởng
Vì:
+ Học tập là con đường ngắn nhất để tiếp thu tri thức
+ Học tập giúp chúng ta tiếp thu tri thức nhân loại , thành tựu khoa học, tinh hoa
văn hóa nhân loại để vận dụng vào hoàn cảnh đất nước, đưa nước ta phát triển
+ Học tập và rèn luyện mọi mặt để có đủ tri thức , phẩm chất và năng lực cần
thiết nhằm thực hiện lý tưởng cao đẹp
- Lấy một số tấm gương có thành tích cao trong học tập góp phần làm cho đất
nước phát triển và vẻ vang cho dân tộc (HS giành Huy chương Vàng kỳ thi
Olimpic quốc tế, Giáo sư Ngô Bảo Châu…)
VD
- Liên hệ với trách nhiệm của bản thân em:
+ Mỗi chúng ta phải ra sức rèn luyện, phấn đấu học tập từ những ngày ngồi trên
ghế nhà trường Thấy được trách nhiệm của người học sinh trong việc học tập
Để học tập tốt, trước hết chúng ta cần xá định đúng đắn mục đích và động cơ
học tập: Học tập để nắm vững kiến thức văn hóa, khoa học nhằm làm cho đất
nước giàu mạng, hùng cường
+ Luôn phấn đấu, kiên trì, vượt qua mọi khó khăn trở ngại, đặc biệt trong tình
hình hiện nay khi dịch bệnh đang ảnh hưởng rất lớn đến việc đến trường thì mỗi
chúng ta phải nâng cao tinh thần tự học và tự rèn luyện Có phương pháp học tập
tốt, kết hợp chặt chẽ học với hành
0,5
0,5 0,5
0,5
0,5 0,25
0,25 0,25
0,25
0,5
1,0
1,0
-HẾT -