Trên các tờ báo hiện nay, hầu hết mỗi một tờ chỉ có một chuyên mục dành cho thể loại CCBC như “Sau lũy tre làng” (báo Tiền Phong), “Mỗi ngày một chuyện” (Báo Hà Nội mới) hay CCBC còn lác đác xuất hiện[.]
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
Báo chí là bức tranh phản ánh hiện thực, quan lăng kính của nhà báo
sự việc, hiện tượng và con người hiện ra chân thực và sống động Hiện thựccuộc sống vốn rộng lớn, chưa đựng nhiều vấn đề phức tạp và luôn hoạt độngkhông ngừng Bởi vậy, để có thể “soi chiếu” hiện thực dưới nhiều góc độ,chân thực và hấp dẫn, đồng thời định hướng được nhận thức công chúng, đòihỏi các nhà báo phải thực sự sáng tạo và có kinh nghiệm trong cách vậndụng các thể loại báo chí Bởi trong hệ thống các thể loại báo chí, mỗi thểloại có một vị trí và thế mạng riêng Câu chuyện báo chí (CCBC) là một thểloại thuộc nhóm chính luận nghệ thuật (với đặc trưng là tính báo chí và tínhvăn nghệ) nên nó mang khá đầy đủ các chức năng của báo chí: Tính thôngtin, tính giáo dục, thẩm mĩ và định hướng dư luận
Trang 2- Tất nhiên, của nào tiền ấy, giá sẽ “xịn” và ông có thể sẽ thấy
choáng váng, hết còn sức ngắm mấy cô em mặn mòi!
- Thôi thì phải ráng chịu vậy Xài xăng xịn cho môi trường, sức khỏe đảm bảo, “viêm màng túi” còn hơn viêm màng phổi! Có điều tôi muốn “ý kiến” thêm: xăng xịn, giá xịn, vậy còn chuyện kiểm tra, giám sát mấy ông bán xăng có xịn theo không? Chứ bà con còn lo xăng đong thiếu,
lo xăng pha aceton mà bắt chịu giá xịn thì kẹt quá!
- À, câu hỏi này thì xin kính chuyển thôi!
BÚT BI
Trang 32 Tuổi trẻ Thứ Sáu, 26/01/2007, 03:07 (GMT+7) Giáo dục dưới mắt mọi người
Xót xa đồng tiền của dân
TT - 18 lưu học sinh đi học bằng ngân sách nhà nước (đề án 322) phải về nước vì học kém, đó là thông tin từ Bộ GD-ĐT! Quả là tin gây sốc cho nhiều người bởi những lưu học sinh đi theo đề án này đều là những giảng viên, cán bộ đang công tác tại các trường đại học, các học viện
Vậy mà khi sang học ở nước ngoài họ lại bị buộc thôi học vì học lực kém (13 người học ở Nga), không đủ trình độ ngoại ngữ (ba người ở Pháp),
đi học tiến sĩ nhưng chỉ lấy bằng thạc sĩ, tự bỏ về nước (một người ở Úc) và
ở Thái Lan có một người không đủ điều kiện học xong chương trình (?!)
Đọc bản tin từ nguồn tin của Bộ GD-ĐT mà thấy buồn, vì đề án 322 được phê chuẩn bởi ngân sách nhà nước dành để đào tạo những cán bộ khoa học kỹ thuật ở nước ngoài Đau xót bởi đó là tiền thuế của dân nhưng những người được cử đi đã không làm tròn trách nhiệm Như vậy những người này
đã làm thất thoát một nguồn ngân sách của Nhà nước!
Xét về góc độ tuyển chọn của bộ thì việc để xảy ra trường hợp những người được cử đi đào tạo lại thiếu trình độ phải bị buộc thôi học hoặc tự ý bỏ
về như 18 lưu học sinh trên là một sơ sót cần phải nhìn lại Phải chăng 18 người này là những người “may mắn” trót lọt sau khi qua lăng kính tuyển chọn vì được sự giới thiệu, được sự hậu thuẫn nào đó?
Nếu xét ở khía cạnh học lực thì họ không hề xứng đáng để được học bổng của đề án này! Lý do bởi họ học không nổi, không đủ trình độ tiếng Anh, học kém Vậy những phí tổn của họ sẽ tính như thế nào trước dân đâykhi họ sử dụng đồng tiền của người dân không hiệu quả? Mỗi năm, theo kế hoạch thì đề án 322 sẽ cử đi đào tạo đại học và sau đại học 400 chỉ tiêu
Trang 4Với con số này, VN chúng ta không thiếu những người đủ năng lực đểchọn đi, sao lại phải chọn sót 18 người (gần bằng 5% số người) không đủ trình độ Những câu hỏi ấy cứ xoáy lấy suy nghĩ của nhiều người “Kết quả” sớm này của đề án 322 đáng để Bộ GD-ĐT suy nghĩ và cẩn thận hơn trong việc chọn người đi học bằng ngân sách nhà nước, vì dù sao đó cũng là tiền
mồ hôi nước mắt của dân
có nằm mà được thỏa thuê
- Điệu này coi bộ năm nay bùng nổ sinh đẻ à nha
- Chớ sao! Bà xã nhà tui cứ khèo khèo: “Thêm thằng út đi ba ” Hai đứa đã vã mồ hôi, thêm thằng thứ ba chắc lở mồm long móng quá!
- Nhưng trời sinh voi sinh cỏ
- Câu đó xưa rồi ông ơi! Đẻ nhiều lo không nổi thì không chỉ khổ mình mà còn khổ con cái Lúc đó “con heo vàng” trở thành con heo còi thìkhổ lắm Chẳng nói đâu xa, đẻ nhiều thì các bệnh viện lo không xuể Vậy là mới mở mắt đã chịu khổ rồi chớ nói chi sướng?
- Vậy hổng lẽ nín?
- Đâu cần nín, nhưng đừng…rang!
Trang 5Nhà ông Quang (làng Chùa) có hai người con trai Cậu con cả tên Tiến, cậu út tên Thái
Tháng trước, Thái đã bị công an xã “mời” lên trụ sở Ủy ban vì tội
“ghẹo” gái nhà lành làm mất cả dây chuyền lẫn hoa tai Mặc dù ông Quang
và vợ chồng anh Tiến đã khuyên bảo nhiều nhưng Thái vẫn “ngựa quen đường cũ”
Nhưng rồi, ông Quang cũng tìm được cách để “buộc” Thái Nhờ mai mối tốt nên ông Quang dự tính cưới cho Thái một cô vợ làng bên với suy nghĩ “Có vợ, nó sẽ bỏ được rượu chè mà chí thú làm ăn”
Còn Thái cũng tỏ ra “kết” cô gái ấy
Đám cưới của họ diễn ra đúng dự kiến Chú rể trong ngày “đăng quang” mặt đỏ phừng phừng đi chúc rượu từng mâm đến say mềm để mặc
cô dâu trong phòng cưới
Vì sợ cô dâu buồn khi thấy tân lang say bét nên mọi người dìu Thái vềnhà anh trai Không ngờ, khi chị dâu vào phòng bôi vôi vào chân để chữa say cho Thái, cảm giác buồn buồn cùng sự thăng hoa méo mó của rượu, Thái cứ ngỡ chị dâu là tân nương liền ôm choàng lấy, mặc cho người chị dâukêu gào phản ứng
Trang 6Nghe tiếng kêu, Tiến và mọi người chạy vào thì “gạo đã nấu thành cơm” Trong tư thế nửa kín nửa hở, Thái vô cùng ân hận.
Trần Thế Hòa
(Lớp BC 2F, CĐ Phát thanh- Truyền hình T.Ư 1 Phủ Lý, Hà Nam)
5 Tiền phong Thứ Hai, 25/02/2008
“Trú đông”
TP - Lành và Xuân cùng công tác ở một chi nhánh ngân hàng tỉnh Bình Dương Biết Lành quê ở Quảng Bình, Xuân nhận đồng hương và chơi thân với nhau
Dịp lễ 30/4, Xuân mời Lành về nhà nhân ngày giỗ ba Xuân Khi vào bàn thờ dâng lễ, thắp hương, Lành nhìn vào tấm ảnh thờ và ngạc nhiên nhận
ra ảnh bác Đông (giống ảnh treo ở nhà bác Đông)
Bác Đông là bộ đội về hưu đang sống ở quê, ở gần nhà Lãnh Bà Nhân, mẹ Xuân sửng sốt, ngạc nhiên, chẳng nhẽ ông Đông còn sống?Bà nghe đồng đội ông đưa tin ông Đông đã hy sinh và từ hồi đó đến nay bà không hề có tin tức gì về ông Đông
Hồi đó, tại chiến trường Tây Ninh, anh Đông là bộ đội trinh sát, còn chị Nhân là giao liên và hai người đã yêu nhau… Thực ra, anh Đông cũng không ngờ trong đêm chia tay, chị Nhân đã mang “giọt máu” của mình Sau ngày miền Nam giải phóng, anh Đông lên Tây Ninh tìm chị Nhân, nhưng sau sự cố “không chồng mà chửa”, nên chị Nhân và gia đình không chịu được búa rìu dư luận, phải chuyển đi nơi khác
Sau này ông Đông chuyển về công tác ở Huyện đội, lấy vợ ở quê, sinh
ba người con trai và nay đã nghỉ hưu Thông tin ông Đông có đứa con gái đang ở miền Nam, làm cho gia đình, bà con nội, ngoại, họ tộc vui buồn lẫn lộn…
Trang 7Đại gia đình ông Đông đã mở “Hội nghị Diên Hồng”, dưới sự chủ tọa của chú ông Đông và đi đến quyết định: Ông Đông vào Bình Dương để kiểmtra lại, nếu đúng con, thì đem về quê để nhận gia đình, họ hàng… “Hội nghị”nhất trí, chỉ vợ ông Đông không đồng tình, nhưng “thiểu số phục tùng đa số”
Ngày hôm sau, ông Đông lên đường Sau hai tuần “thăm lại chiến trường xưa”, ông đem đứa con gái có tên là Xuân ra quê, cả họ hàng, bà con đến nhận mặt đứa cháu và khẳng định, đúng là con ông Đông, vì Xuân rất giống ba Bà con, họ hàng và các em trai vui mừng, cảm động, chỉ vợ ông Đông có phần không vui, nhất là được biết mẹ của Xuân đang độ tuổi “U50”(trẻ hơn bà), vẫn không lấy chồng, đang ở một mình
Sau một tuần thăm quê nội, Xuân vào lại Bình Dương, lần này ông Đông không cần mở “hội nghị”, chỉ thông báo với vợ con, ông đưa Xuân vào cho có trách nhiệm… Theo dự định, ông đi một tuần, nhưng chuyến đi
đó kéo dài hơn một tháng Có lẽ vào trong đó ông “hợp nước”, nên khi về quê ông béo, trắng ra, trông rất phong độ…
Và từ đó trở đi, cứ đến mùa mưa rét ở miền Trung, ông lại khăn gói vào Bình Dương “trú đông” dân làng quê ông bình luận: ông Đông là người
có hậu, về già vừa có được cô con gái rượu trưởng thành, vừa có thêm “vợ mới”…
Trang 8- Tịch thu hả? Coi chừng nó chết rồi… đem nấu cao Nhưng sao hồi người ta mới nuôi không có ý kiến, để tới khi bò đẻ ra nghé, nghé đẻ ra con rồi mới đòi thu?
- Vậy mới nói! Nhưng hôm qua có ông cấp trung ương “nói lại” rồi Ổng nói đang trình phương án tịch thu nhưng có thể cho nuôi nhốt tiếp tục
- Vậy sao làm cho người nuôi bấn loạn lên rồi mới đệ ra cái giải pháp?
- Thì cũng phải họp bàn, cân nhắc…
- Luật pháp rành rành ra đó, cân nhắc gì nữa: Nhà nước cấm nuôi nhốttrái phép động vật xếp loại quí, hiếm trong danh mục bảo tồn nhưng Nhà nước cũng khuyến khích tư nhân tham gia hoạt động bảo tồn Rõ như vậy,
có cần lùm xùm không?
- Cần chớ sao không! Nếu không có sự lùm xùm thì làm sao ông hiểu được giá trị của sự minh bạch?
BÚT BI
7 Tiền phong Thứ Năm, 15/03/2007, 17:42
Vỏ quýt dày có móng tay nhọn
TP - Cho đến bây giờ, bà con ở ấp 2 (xã Trinh Phú, Kế Sách, Sóc Trăng) vẫn chưa hết ngỡ ngàng về câu chuyện của anh chàng Đắc với
bà Sáu, nhất là câu van xin: “Con xin thua cô Sáu” của anh ta
Vào khoảng 22 giờ 30 phút ngày 20/11/2006, sau khi làm một chầu sương sương hết 1,5 lít rượu đế với hai người bạn, Nguyễn Thanh Đắc (SN 1981) lò dò về nhà trong trạng thái đã ngà ngà Khi đi đến trước nhà bà Dương Thị Sáu (SN 1962), biết bà Sáu ở nhà một mình, Đắc nảy sinh ý định
Trang 9Thế là, anh ta bỏ dép ngoài đường đi chân trần vào nhà bà Sáu Đến trước nhà, Đắc cởi áo vắt lên lan can nhà, dùng tay mở chốt cửa vào nhà và cởi quần dài (chỉ chừa lại quần lót)
Lúc đó, bà Sáu còn ở trên gác nên Đắc leo lên cầu thang, đến chỗ bà Sáu ngồi, anh ta nhào tới ôm bà Sáu đè xuống sàn nhà Bà Sáu hoảng hốt kêu lên thì bị Đắc dùng tay phải bóp cổ, còn tay trái tranh thủ cởi đồ của bà Sáu
Đang trong lúc gay cấn, Đắc bất ngờ bị bà Sáu dùng tay bóp chặt lấy
hạ bộ khiến anh ta phải buông bà ra kèm theo lời van xin: “Con xin thua cô Sáu”
Thấy đối thủ thúc thủ, bà Sáu tay vẫn nắm chặt hạ bộ của Đắc, ra lệnhcho anh ta lấy quần của bà tự trói hai tay lại Sau khi thấy Đắc tự trói mình xong, bà Sáu mới bỏ chạy qua nhà ông Phong kế bên để cầu cứu
Vụ việc bị vỡ lở, Đắc bị cơ quan điều tra Công an huyện Kế Sách khởi tố, bắt tạm giam và bị Viện KSND huyện Kế Sách truy tố tội “hiếp dâm” theo khoản 1 điều 111 của Bộ luật Hình sự Đúng là “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”
Xuân Lương
Trang 10II Phân tích ví dụ
Trên các tờ báo hiện nay, hầu hết mỗi một tờ chỉ có một chuyên mụcdành cho thể loại CCBC như: “Sau lũy tre làng” (báo Tiền Phong), “Mỗingày một chuyện” (Báo Hà Nội mới) hay CCBC còn lác đác xuất hiện trênmột số tờ báo khác (Hạnh phúc gia đình, Nông thôn ngày nay…) Ngược lại,trên báo Tuổi trẻ, CCBC có mặt ở hầu hết các trang: Trang thời sự, Giáo
dục, Văn hóa văn nghệ, Thể thao Bởi thế CCBC đề cập đến tất cả các sự kiện, vấn đề con người…thuộc mọi lĩnh vực của đời sống mà công chúng đang quan tâm “Len” vào để phản ánh mọi mặt của đời sống từ: Chính trị,
Kinh tế, Văn hóa, Giáo dục…là đặc điểm dễ nhận thấy nhất của CCBC trênbáo Tuổi trẻ
Sự kiện Việt Nam được gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO(11/2006), báo chí vào cuộc đi sâu “mổ xẻ” nhiều vấn đề lien quan đến sựkiện này, CCBC cũng không đứng ngoài cuộc Báo Tuổi trẻ ngày 15/11 Bút
Bi có “Chuyện thường ngày”, “Ai biết xin mách cho”, “Thư gửi cụ khoailang” (“Chuyện thường ngày” 9/11/2006) bàn đến vấn để lợi ích và cảnhững khó khăn khi nước ta gia nhập WTO CCBC trên báo Tuổi trẻ khôngngần ngại khi để cập đến những vấn đề nhạy cảm trong xã hội như nạn thamnhũng, hạn chế trong việc thực thi luật, nạn chèo kéo hành khách…”Cho em
ăn đất với” (“Chuyện thường ngày” 20/4/2006) lại đề cập đến việc nhà nước
áp dụng thuế thu nhập cá nhân; sự chồng chéo trong việc thực thi luật pháplại được bàn đến trong “Lùm xùm và minh bạch” ( “Chuyện thường ngày”(20/9/2206), rồi giá cả leo thang sau Tết trong “Giá lên không thèm xuống”(“Chuyện thường ngày” 26/3/2007) đến chuyện sữa tươi bị làm giả, làm nhái
“Nước mắt sữa tươi” (“Chuyện thường ngày” 23/10/2006)…
Bên cạnh đó, giáo dục cũng là một vấn đề được CCBC phản ánhnhiều trong các chuyên mục thường thấy: “Giáo dục dưới mắt mọi người”,
Trang 11“Thời tôi đi học” Câu chuyện “Bệnh người lớn, tội nghiệp học trò”(25/1/2007) đã đề cập đến kết quả của chủ trương chống căn bệnh thành tíchtrong giáo dục Thực tế là nhiều nhà trường từ cấp tiểu học, đến Trung họcphổ thong tỉ lệ học sinh yếu, trung bình tăng đột biến Giáo viên thì than thở
lo lắn, học sinh thì chán nản, học lực giảm sút trầm trọng, đồng thời phụhuynh cũng ngộ ra sực học thật của con mình Còn tình trạng quy định mônthi cao học không khoa học đã được xét đến trong câu chuyện “Quy địnhmôn thi thiếu thực tế” (13/1/2007) Câu chuyện đã nêu lên thực trạng “Hiệnnay chương trình đào tạo sau Đại học và sau Đại học đã phát triển thànhhàng trăm ngành nghề chuyên sâu, phức tạp nhưng những quy định về mônthi lại đơn giản, máy móc đến không ngờ” Rồi đến chuyện 18 lưu học sinh
đi học bằng ngân schs nhà nước theo đề án 322 buộc phải về nước vì họckém “Xót xa đồng tiền của dân” (“Giáo dục dưới mắt mọi người” –26/1/2007); Chuyện những cư nhân sử, thạc sĩ sử học ta mà không biếtnhững kiến thức sơ đẳng nhất về lịch sử nước nhà “Có trời mới biết”(11/1/2007)…Ngoài ra, thể thao cũng là lĩnh vực được nói đến khá nhiềutrong các CCBC ở chuyên mục “Câu chuyện thể thao” của báo Tuổi trẻ Từcách xử lý thiếu minh bạch của những người cầm trịch bóng đá Việt Nam
“Cần lắm sự minh bạch” (28/3/2007) đến câu chuyện một doanh nghiệp bỏbạc tỉ để đầu tư xây dựng học viện bóng đá mang tên Hoàng anh Gia laoArsenal JML “Khơi dòng chảy” (Câu chuyện thể thao” 27/2/2007) Câuchuyện thể thao còn phản ánh những vấn đề trong đời sống thể thao đượcngười hâm mộ quan tâm như: sự kiện tay đua Floyd Lands bị tước áo vàngchung cuộc và bị cấm thi đấu suốt đời vì sử dụng chất kích thích tại giảiTour de France 2006 “Cái giá của sự sai lầm” (“Câu chuyện thểthao19/8/2006) Hay câu chuyện về thần đồng nước Anh với những biểuhiện thiesu văn hóa “Tiếc” (“Câu chuyện thể thao” 14/9/2006)…
Trang 12CCBC trên báo Tuổi Trẻ còn đi sâu vào nhiều vấn đề văn hóa, lốisống của con người Một cậu bé tật nguyền, nghèo khổ vẫn ngày ngày bánhàng dạo ở chợ nhưng lại từ chối sự thương hai “Chuyện diễn ra ở chợ”(Câu chuyện văn hóa” 19/11/2005) Hay câu chuyện “Hai ông Tây và bị rác”(“Câu chuyện văn hóa” 1/6/2006) kể về việc hai người bạn nước ngoài độimưa với túi rác mà người nhân viên văn phòng người Việt vừa quẳng rađường Và từ hai câu nói bình thường hằng ngày “One Dollar” và “Thankyou” mà ta có thể rút ra bài học về cách thức quảng bá hình ảnh Việt Nam(“Câu chuyện văn hóa”, “Hai câu nói” 15/11/2006) Hoặc những cách hành
sử thiếu văn hóa, vấn nạn sử dụng ngôn ngữ biến tướng của giới trẻ thời nayđược đề cập trong một số câu chuyện văn hóa: “Từ trên tàu điện xứ người”(4/2/2007); “Sự vô tư đáng xấu hổ” (21/1/207)…Chính những câu chuyệnbình dị diễn ra trong cuộc sống hàng ngày lại trở thành những “câu chuyệnvăn hóa” đầy ý nghĩa, thấm đẫm chất nhân văn
Những chuyên mục “Sau lũy tre làng” của báo Tiền phong, hay “Mỗingày một chuyện của Hà nội mới” chủ yếu bàn đến những vấn đề nhỏ lẻ đầulàng cuối xóm Bởi thực tế mỗi tờ báo chỉ dành một góc nhỏ cho CCBC thìlàm sao có thể bao quát mọi vấn đề của đời sống xã hội hiện nay? Đọc “saulũy tre làng” đúng như cái tên của chuyên mục, những câu chuyện diễn raxoay quanh các mối quan hệ làng xã, họ hàng, gia đình, cũng có đề cập đếncác tệ nạn xã hội nhưng sự ảnh hưởng của nó tới công chúng còn hạn chế.Thực tế những câu chuyện xảy ra trong phạm vi hẹp, được chính những bạnđọc ở địa bàn ấy kể lại thì đối tượng bạn đọc quan tâm đến vấn đề ấy sẽ íthơn nhiều so với lượng công chúng của CCBC trên Tuổi trẻ “Sau lũy trelàng” thường bàn đến những chuyện như: “Chặn bắt cá thiêng”, “Rước “ết”
về nhà”, “Đánh ghen qua tay, quá thiệt!”, “Bắt cóc cháu nội”, “Mất khôn vìrượu”…Đề tài của CCBC trên Tiền phong không mấy phong phú, không