Chương V Thua Ke (3).Ppt

CHƯƠNG V QUYỀN THỪA KẾ LOGO CHƯƠNG V QUYỀN THỪA KẾ NỘI DUNG Khái niệm quyền thừa kế1 Các nguyên tắc của quyền thừa kế 2 Một số quy định chung về thừa kế 3 Thừa kế theo di chúc 4 45 Thừa kế theo pháp l[.]

CHƯƠNG V:

QUYỀN THỪA KẾ

Thừa kế theo pháp luật

I Khái niệm quyền thừa kế

luật dân sự, là tổng hợp các QPPL điều chỉnh việc dịch chuyển tài sản của người chết cho người khác theo

di chúc hoặc theo một trình tự nhất định đồng thời quy định phạm vi quyền, nghĩa vụ và phương thức bảo vệ các quyền và nghĩa vụ của

người thừa kế.

II.Các nguyên tắc của quyền thừa kế

1 PL bảo hộ quyền thừa kế tài sản của cá nhân

2 Mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền thừa kế

3 Nguyên tắc tôn trọng quyền tự định đoạt của

người có tài sản, người hưởng di sản

4 Củng cố, giữ vững tình thương yêu, đoàn kết

trong gia đình

III Một số quy định chung về thừa kế

1 Người để lại di sản thừa kế

2 Người thừa kế

3 Thời điểm, địa điểm mở thừa kế

4 Di sản thừa kế

5 Người quản lý di sản

6 Việc thừa kế của những người có quyền thừa

kế của nhau mà chết cùng một thời điểm

Ngày 14/3/2021, Ông An chết, để lại 3 tỷ đồng là tài sản riêng, gồm 1 căn nhà ở Tp Kon Tum (1 tỷ)

mà ông ở lúc còn sống, 1 mảnh đất ở Đà Nẵng (2 tỷ) Ngoài ra, ông và vợ còn sở hữu chung 01 xe

ô tô trị giá 800 triệu đồng

Ông An có:

- Vợ là bà Mai, đang mang thai tháng thứ 6

- Con là Minh, Thảo, Chi

-Cha là ông Lâm, mẹ là bà Sâm.

-Cháu gọi là chú ruột tên Nguyệt, Lãm.

7.Những người không được hưởng di sản

a) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ hoặc

về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;

b) Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;

c) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người thừa

kế đó có quyền hưởng;

d) Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, huỷ di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.

Lưu ý: Những người quy định tại khoản 1 Điều này vẫn được

hưởng di sản, nếu người để lại di sản đã biết hành vi của những người đó, nhưng vẫn cho họ hưởng di sản theo di chúc.

8 Thời hiệu khởi kiện về thừa kế

- Đối với những người thừa kế

- Đối với các chủ nợ của người để lại di sản

9 Thứ tự ưu tiên thanh toán (658)

 1 Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng;

 2 Tiền cấp dưỡng còn thiếu;

 3 Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ;

 4 Tiền công lao động;

 5 Tiền bồi thường thiệt hại;

 6 Thuế và các khoản nợ khác đối với Nhà nước;

IV Thừa kế theo pháp luật (Đ 624 ))

1 Khái niệm:

Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng

thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp

luật quy định (đ 649 BLDS)

2 Các trường hợp thừa kế theo pháp luật

(đ 675 )

- Không có di chúc;

- Di chúc không hợp pháp;

- Những người thừa kế theo di chúc đều chết

trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế;

- Những người được chỉ định làm người thừa

kế theo di chúc mà không có quyền

hưởng di sản hoặc từ chối quyền nhận di sản.

- Áp dụng đối với các phần di sản:

+ Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;

+ Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không

có hiệu lực pháp luật;

+ Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo

di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối quyền nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc,

nhưng không còn vào thời điểm mở thừa kế

3.Người thừa kế theo pháp luật (đ651)

1 Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại,

bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết;

cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của

người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột

của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

4.Phân chia di sản theo pháp luật: k2 đ651, đ 660

- Những người TK cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

- Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu

không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng DS hoặc từ chối nhận DS.

- Khi phân chia di sản nếu có người TK cùng hàng đã thành thai

nhưng chưa sinh ra thì phải dành lại một phần di sản bằng

phần mà người thừa kế khác được hưởng, để nếu người thừa

kế đó còn sống khi sinh ra, được hưởng; nếu chết trước khi

sinh ra thì những người thừa kế khác được hưởng.

- Những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng

hiện vật; nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thoả thuận về việc định giá hiện vật và thoả

thuận về người nhận hiện vật; nếu không thoả thuận được thì hiện vật được bán để chia.

5 Thừa kế thế vị (đ 652)

Trong trường hợp con của người để lại di sản

chết trước hoặc cùng một thời điểm với người

để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản

mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một

thời điểm với người để lại di sản thì chắt được

hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt

được hưởng nếu còn sống

BÀI TẬP

1/Ông Mai và bà Hạnh có 3 người con là Nhân

(1978), Sang (1982) và Nghĩa (1986) Năm

2006, ông Mai chết mà không để lại di chúc Hãy chia thừa kế, biết rằng:

- TSC Mai + Hạnh : 600tr đồng

- Ông Mai còn cha là cụ Nhàn đang sống ở quê.

- Bà Hạnh còn mẹ nuôi là cụ Thanh đang chung

sống cùng vợ chồng Mai, Hạnh

- Cháu ruột ông Mai là Vy đang ở nhà ông Mai để

học đại học (gọi ông Mai là bác)

Lê + An có con là Thu, Linh, Mai

Ông Lê có mẹ là bà Hải, có em trai là ông Mạnh, có cháu gọi bằng bác ruột là Thịnh.

Tài sản chung Lê +An là 800 triệu

Lê chết không để lại di chúc Hãy chia thừa kế.

Giải

-Lê chết không để lại DC nên ta chia TK theo PL.

-Di sản của Lê: 800/2=400 tr

-Những người được hưởng thừa kế là: An, Thu, Linh, Mai, Hải.

-Mỗi người được : 400/5 = 80 tr

•Tóm lại:

- An : 400 + 80 =480 tr

- Thu = Linh=Mai=Hải=80 tr

2/Vợ chồng ông Trung, bà Hạ cưới nhau đã 6 năm nhưng chưa có con nên nhận cháu Quảng

là con anh trai ông Trung làm con nuôi vào năm 1997 Sau đó, năm 2003, vợ chồng

Trung, Hạ sinh được Nguyên.Năm 2006, do có mâu thuẫn nên Hạ nộp đơn xin ly hôn cho tòa án Trong khi chờ tòa án giải quyết thì Hạ bị chết trong một tai nạn giao thông

mà không để lại di chúc Hãy chia thừa kế trong trường hợp trên Biết rằng:

-TSC của Trung, Hạ là 460tr đồng

- Tiền mai táng cho Hạ hết 20tr đồng

- Hạ còn nợ ngân hàng 20tr đồng do vay để sửa nhà năm 2004.

Hạ chết … PL

Tài sản chung của Trung Hạ là 460 – 20 = 440 tr

Di sản của Hạ: 440/ 2 - 20 = 200 tr

Những người được hưởng TK: Trung , Quảng, Nguyên

Mỗi người được: 200/3 = 66.7 tr

Tóm lại: …

Minh + Nga có con là Sa, Lê

Minh có cha đẻ là ông Thanh, mẹ đẻ là bà Nghĩa,

mẹ nuôi là bà Hiếu

Ngoài ra, Minh còn có 1 người con riêng là Long

Di sản của Minh là 780 triệu

Tiền mai táng hết 20 triệu, Minh còn nợ ông Bình

100 triệu (vay tiền đánh bạc)

Minh chết không để lại di chúc Hãy chia thừa kế

Di sản của Hà: 680/2 + 20 = 360

Những người hưởng thừa kế: Đào, Giang, Chi

(để lại TK thế vị cho 3 con)

Mỗi người được: 360/2 = 120 tr

Thảo, Yến Dũng được hưởng thừa kế thế vị

theo đ 652 Mỗi người được: 120/3 = 40 tr

 Tóm lại:

4) Hà + Thế có 2 con là An + Nghĩa

Hà có cha là ông Nam, mẹ là bà Sa

An có vợ là Nga, có con là Uyên và Nhi

2015, Hà và Sa chết cùng lúc trong 1 TNGT.Cả 2 không để lại di chúc

Hà, Sa chết cùng lúc nên không được hưởng di

sản của nhau (đ 619) và con của hà được

hưởng thế vị theo Đ 652

- Di sản của Sa: 960/2 = 480 triệu

- Bà Sa không để lại di chúc nên ta chia TK theo

Di sản của Hà: 380/2 = 190 triệu

Hà không để lại DC nên ta chia TK theo PL

Những người được hưởng: Nam, Thế, An,

5) Dũng và Giang có 2 con là An và Toàn Dũng

có mẹ là cụ Hân và có 1 con trai với vợ trước là Huy An có chồng là Mạnh, có con là Oanh và Nhi

2016, An chết vì bệnh ung thư

2017, Dũng chết vì tai nạn giao thông

Hãy chia thừa kế, biết rằng cả An và Dũng đều

không để lại di chúc

-TSC An Mạnh là 840 triệu đồng

-TSC Dũng Giang: 2,4 tỷ đồng.

Di sản của An: 840/2 = 420 triệu

- Những người được hưởng TK là: Dũng, Giang, Mạnh, Oanh, Nhi

- Mỗi người được: 420/5 =84 triệu

*

V Thừa kế theo di chúc

(đ 624 -648)

1.Khái niệm:

- Di chúc: Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá

nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho

người khác sau khi chết

- - Thừa kế theo di chúc: là việc dịch chuyển

tài sản của người đã chết cho người khác còn sống theo quyết định của người đó trước khi chết được thể hiện trong di chúc

2 Người lập di chúc

1 Người đã thành niên có quyền lập di chúc, trừ trường hợp người đó bị bệnh tâm thần hoặc

mắc bệnh khác mà không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình

2 Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý

+ Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

4 Điều kiện có hiệu lực của DC

Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi

lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc

cưỡng ép;

Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức

xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật

5 Hiệu lực pháp luật của di chúc

-Di chúc có hiệu lực pháp luật từ thời điểm mở thừa kế.-Di chúc không có hiệu lực PL toàn bộ hoặc một phần trong các trhợp sau:

+ Người TK theo DC chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;

+ Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người TK không còn vào thời điểm mở thừa kế

Trong trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời

điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan,

tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc

không còn vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực PL

- Di chúc không có hiệu lực PL, nếu DS để lại

cho người TK không còn vào thời điểm mở

TK; nếu di sản để lại cho người TK chỉ còn

một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.

- Khi di chúc có phần không hợp pháp mà không ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại

thì chỉ phần đó không có hiệu lực pháp luật.

- Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có

hiệu lực pháp luật.

6.Người TK không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản

bằng 2/3 suất của một người TK theo PL, nếu DS

được chia theo PL, trong trường hợp họ không được người lập DC cho hưởng DS hoặc chỉ cho hưởng

phần DS ít hơn 2/3 ba suất đó:

1 Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

2 Con đã thành niên mà không có khả năng lao động Quy định này không áp dụng đ,v người từ chối nhận di sản

theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không

có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này:

Những người được hưởng:

- Cha, mẹ, vợ/chồng

- Con chưa thành niên

- Con đã thành niên không có khả năng lao động

• Mức hưởng = 2/3 suất TK theo PL (1 suất bắt

buộc)

• 1 suất TK theo PL = tổng di sản/những người

TK trong cùng 1 hàng

Ông Bé chết, có di sản là 400 triệu Ông để lại di chúc cho con là Minh 200 triệu, mẹ là bà Gia 200 triệu, không để lại cho vợ là bà Lam Hãy chia thừa kế, biết rằng, ông còn 1 người con là Sang (24 tuổi, kỹ sư xây dựng) và không còn người nào ở hàng thừa kế thứ nhất.

-Di sản Bé: 400 triệu

-Ông Bé không cho bà Lam hưởng TK nên bà Lam được

hưởng 1 suất bắt buộc.

+ 1 suất theo PL: 400/4 = 100 tr (Minh, Gia, Lam, Sang) + 1 suất bắt buộc = 2/3 *100 = 66.7 triệu

Vậy bà Lam được hưởng 66.7 triệu

•Thực hiện di chúc: Minh và bà Gia được hưởng như sau:

(400 – 66,7)/2 = 166,65 triệu

1) Nhi + Lộc có 2 con là Minh và Mẫn TSC Nhi Lộc

là 840 triệu đồng Nhi chết, di chúc cho 3 người Lộc, Minh, Mẫn là ½ di sản, phần còn lại không định đoạt Hãy chia thừa kế trong trường hợp

trên.

2) Thành+Oanh có con là Linh và Uyên TSC Thành

Oanh là 1,4 tỉ đồng Hãy chia thừa kế trong các trường hợp sau:

a)Thành để lại di chúc cho Linh và Uyên toàn bộ di

sản.

b)Thành để lại di chúc cho Linh 300 triệu, Uyên 350

triệu, Oanh 50 triệu.

Mỗi người được: 210/3 = 70 tr

*Chia thừa kế theo PL: là phần di sản không định đoạt bởi DC là 420/2 = 210 tr

• Những người được hưởng TK là: Lộc, Minh, Mẫn.

•Mỗi người được 210/3 = 70 tr

2b/ 1 suất bắt buộc :700/3*2/3 = 155.5 tr

Đây là tr, hợp chia TK theo DC và có phát sinh

hưởng bắt buộc theo đ 644 cho Oanh (vì Oanh được hưởng 50 tr ít hơn 2/3 suất bắt buộc)

Số tiền còn thiếu của Oanh là 155,5 -50 = 105.5 tr

Bài tập

3) Đạt + Nhi có 3 con là Na (13 t), Hòa (18 t), Thơm (25 t)

Đạt chết, di chúc để lại cho Na 300 tr, Hòa 200 tr, Thơm 200tr.

Hãy chia thừa kế, biết rằng di sản của Đạt là 700 tr đồng.

Bài tập

4) Lê + Hạnh có con là Nhung (12 tuổi), Sơn (18 tuổi – bị bại liệt từ nhỏ), Dũng (26 tuổi) có vợ là Duyên và con là Sam (3 tuổi)

Lê còn cha già đang sống ở quê là cụ H

TSC Lê Hạnh: 760 triệu đồng

TSC Dũng Duyên: 420 triệu đồng

Hãy chia thừa kế trong các trường hợp sau:

a.2016, Lê chết Di chúc để lại cho Nhung, Sơn và cụ H toàn bộ di sản

b.2018,Hạnh và Dũng chết cùng lúc trên đường về quê do TNGT Hạnh không để lại di chúc Dũng để lại di chúc cho Sam và Duyên toàn bộ toàn bộ di sản

a/ DS của Lê: 760/2 = 380 tr

Lê chết có để lại DC nhưng không cho Hạnh hưởng nên Hạnh

sẽ được hưởng 1 suất bắt buộc là:

1 suất bắt buộc: (380/5)*2/3= 50.66 tr

Cụ H = Sơn = Nhung = (380 – 50.66)/3 = 109.78 tr

b/Di sản Hạnh: 380 + 50.66 = 430.66 tr

Hạnh không để lại DC nên ta chia thừa kế theo PL Những

người được hưởng là: Nhung, Sơn,Dũng (Sam được hưởng thế vị) Mỗi người được : 430.66 /3 = 143.55 tr

* Dũng chết, di chúc cho Duyên và Sam hưởng toàn bộ Mỗi

người được: 420/2/ 2 = 105 tr

Bài tập

5)Vợ chồng bà Ngọc ông Thuấn có 2 người con là Nghĩa và Trang; bố mẹ bà Ngọc là ông Quang –

bà Thảo, bố mẹ chồng là ông Hải – bà Thuận

đều vẫn còn sống Tổng giá trị tài sản của bà

Ngọc là 600 triệu Trước khi chết, bà Ngọc để lại

di chúc rằng: 1/2 tài sản của bà sẽ để lại cho bé Tài – con riêng của bà,để bé Tài yên tâm ăn

học; ½ còn lại cho Nghĩa và Trang Hãy chia

thừa kế trong trường hợp trên

6) Ông Quang và bà Tuyết là vợ chồng, họ có với nhau 5 người con là Mai (1983), Xuân (1986), Hồng (1988), Long (1992), Nhi (1999) Ông

Quang còn cha mẹ là ông Thịnh, bà Thanh

Năm 2007 ông Quang và Mai gặp tai nạn, cả hai

tử vong cùng lúc.Trước khi chết, ông Quang để lại di chúc với nội dung để lại cho 5 đứa con

toàn bộ tài sản.Tổng tài sản chung của ông

Quang và bà Tuyết có 1,4 tỉ Mai có chồng là

Nam, có con là Minh và Khang.TSC của Mai,

Nam là 360tr Mai không để lại di chúc.Hãy chia thừa kế?

 Quang chết để lại di sản là: 700 tr

Quang để lại DC cho 5 con hưởng di sản nên Tuyết,

Thịnh, Thanh được hưởng bắt buộc là: 700/8*2/3 = 58,3 triệu.

Thực hiện di chúc: 5 người con được hưởng số tiền là:

(700-58,3*3)/5 = 105,02 tr

Mai chết nên phần của Mai để lại cho Minh và Khang

hưởng thế vị Mỗi người được: 105,02/2 = 52.51 tr

* Mai chết không để lại DC nên ta chia TK theo PL Những người được hưởng TK của Mai là: Minh, Khang, Nam, Tuyết Mỗi người được: 360/2/4=45 tr