Đây là loại vật liệu dập tắt lửa tốt hơn loại bột dập lửa dạng bong bóng nước là loại vật liệu không dùng để dập tắt lửa các đám cháy do dầu, xăng gây nên.. Các gốc hyđro tự do sẽ tiếp t
Trang 1BỘT DẬP LỬA KHÔ
Bột dập lửa khô có thành phần chính gồm: Natri hyđro cacbonat, bột thạch anh, bột tan, bột đá phấn Đây là loại vật liệu dập tắt lửa tốt hơn loại bột dập lửa (dạng bong bóng nước) là loại vật liệu không dùng để dập tắt lửa các đám cháy do dầu, xăng gây nên
Mọi người đều biết bọt dập lửa là những bong bóng nước chứa đầy khí cacbonic Khi bọt dập lửa gặp lửa sẽ vỡ ra làm trùm lên đám cháy một bầu khí cacbonic, tách đám cháy khỏi không khí và do đó dập tắt được lửa Nhưng với các đám cháy do xăng dầu và khí cháy gây ra thì do tốc
độ lan tràn của dầu, xăng, khí rất nhanh nên bọt dập lửa không kịp bao trùm đám cháy bằng bầu khí cacbonic
Qua việc nghiên cứu quá trình cháy, ngưòi ta tìm thấy rằng khi các chất khí cháy không đơn giản là quá trình oxyhoá các chất như bình thường, ở đây là phản ứng dây chuyền xảy ra giữa các gốc tự do, một khi phản ứng đã xảy ra thì như tuyết tan, núi lở thậm chí gây nên các vụ
nổ lớn Hãy lấy sự cháy của khí hyđro làm ví dụ Khí hyđro là một loại khí rất nhẹ Dưới tác dụng nhiệt độ cao, phân tử hyđro dễ dàng tạo thành các gốc tự do, do các nguyên tử hyđro tạo nên, người ta gọi đó là gốc hyđro tự do Các gốc hyđro tự do sẽ tiếp tục tác dụng với oxy của không khí sinh ra các gốc hyđroxyl tự do (OH); các gốc hyđroxyl tự do lại tiếp tục tác dụng với hyđro để tạo ra các gốc hyđroxyl tự do mới và các gốc hyđroxyl lại tiếp tục các phản ứng như trên Quá trình phản ứng trên lại tiếp tục diễn ra và ngoài việc tạo các phân tử nước lại tiếp
Trang 2tục tạo càng nhiều các gốc tự do Do đó khi quá trình cháy đã bắt đầu thì cũng giống như việc tạo ra các quả cầu bằng tuyết, quả cầu sẽ ngày càng lớn và làm cháy hết toàn bộ khí hyđro Ngày nay người ta biết rằng ngoài dầu, khí, thì sự cháy của giấy, gỗ, sợi, chất dẻo, cao su đều xảy ra theo kiểu phản ứng của gốc tự do Chất dập lửa phải có năng lực
"bắt nhanh" các tốc tự do, cô lập chúng, giảm năng lượng của gốc tự
do
Từ các lý luận nêu trên, chúng ta có thể vạch ra bí quyết dập lửa của các loại bột dập lửa khô Khi bột dập lửa khô gặp lửa, bột natri hyđrocacbonat nhanh chóng bị phân giải tạo ra cacbon đioxit và bột natri cacbonat bền Đây là một quá trình thu nhiệt nên sẽ làm giảm cường độ của đám cháy Đồng thời các hạt rắn natri cacbonat bền được tạo ra sẽ va chạm với các gốc tự do, năng lượng của các gốc tự do sẽ bị các hạt chất rắn bền (bột natri cacbonat) hấp thụ, kết quả là các gốc tự
do sẽ biến thành các phân tử bền, do đó đám cháy dữ dội sẽ dần dần bị dập tắt Các hạt chất rắn bền bắt lấy các gốc tự do, ngăn cản phản ứng dây chuyền vốn như tuyết tan, núi lờ và đạt được hiệu quả dập tắt lửa
Trang 3LỚP CHỐNG TẠO MÀNG MỜ TRÊN KÍNH ĐEO MẮT LẠI CHỐNG ĐƯỢC SỰ TẠO MÀNG MỜ
Vào mùa đông, khi đeo kính bước từ ngoài tròi vàophòng ấm, trên đôi mắt kính lập tức hình thành lớp màng mờ như màng sương Nếu bôi lên đôi mắt kính một lớp chống mờ thì có đưa kính vào nồi hơi nước đang bay hơi mờ mịt trên đôi mắt kính cũng không hề có lớp màng sương mờ.Để hiểu rõ nguyên nhân, ta cần biết tại sao trên đôi mắt kính lại dễ tạo thành màng sương mờ
Nguyên nhân chính là bề mặt của mắt kính thuộc loại bề mặt không ưa nước, cũng như dầu và nước là hai vật liệu không thể hoà lẫn vào nhau Trong hoá học người ta gọi đó là bề mặt có tính kỵ nước Do đó khi hơi nước gặp bề mặt mắt kính lại sẽ ngưng lại thành các giọt nước nhỏ li ti Các giọt nước nhỏ li ti này gặp bề mặt kỵ nước sẽ không lan toả để tạo được lớp màng nước mỏng mà vẫn giữ dạng lóp các hạt nước li ti Trên thực tế các giọt nước nhỏ này vẫn trong suốt có tác dụng gây hiện tượng khúc xạ, phản xạ các tia sáng, làm cho các chùm tia sáng vốn song song trở thành các tia có phương hướng hỗn loạn Cho nên khi mắt bạn như bị một lớp màng sương che chắn thì sẽ không nhìn rõ mọi vật trước mắt Hình ảnh mọi vật trở nên mơ hồ
Nếu bề mặt các mắt kính lại có tính chất như bề mặt bằng gỗ, bằng giấy thì các giọt nước sẽ nhanh chống lan đi khắp nơi, và các giọt nước
sẽ lan ra nhanh tạo thành màng nước mỏng và lúc bấy giờ qua mắt kính vẫn nhìn rõ mọi vật
Trang 4Lớp chống màng mờ trên mắt kính là dung dịch nước của các chất có tính ưa nước Có nhiều loại hợp chất có tính chất như vậy Ví dụ dung dịch axit metyl xenluloza 0,25%, đó là hồ tổng hợp, dung dịch 0,05% polyvinylalcol (PVA) cũng có tính ưa nước mạnh Các loại hợp chất nên thường dùng để làm phụ gia cho vật liệu quét tường Trong phân tử các hợp chất này có nhiều nhóm có tính ưa nước, ví dụ có nhóm hydroxyl là nhóm hết sức ưa nước Nếu bôi lên mắt kính một lóp dung dịch các hợp chất này để chống việc tạo màng mờ đã không làm ảnh hưởng đến tính trong suốt của đôi mắt kính mà lại làm cho bề mặt mắt kính từ chỗ có tính kỹnước trở thành ưa nước
Ngoài các chất chống tạo màng mờ, người ta có thể dùng phương pháp rất đơn giản khác: Bôi lên mắt kính dung dịch nước xà phòng loãng hoặc dung dịch bột giặt loãng cũng có tác dụng chống việc tạo màng mờ
Đương nhiên các dung dịch này dễ khô, có thể duy trì tính chống màng mờ lâu dài