Buổi 11 tây tiến (đoạn 4)

Microsoft Word BuÕi 12 TÂY TI¾N (�O€N 4)  Tài liệu khóa học 2K4 – LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU (Cô Trần Thùy Dương)   Lưu hành nội bộ | Trang 1  Khóa học 2K4 – LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU Giai đoạn 2 – PHÂN TÍ[.]

Khóa học 2K4 – LUYỆN VIẾT CHUYÊN SÂU Giai đoạn 2 – PHÂN TÍCH TÁC PHẨM ( tháng 9.2021 – tháng 2.2022)

Livestream lúc 21 giờ 00, thứ 3 & thứ 6, hằng tuần ——————————

Buổi 11 Bài thơ TÂY TIẾN (Đoạn 4).

Đoạn 4 Ý niệm lên đường và lời thề nguyện gắn

bó của người lính Tây Tiến

Tây Tiến người đi không hẹn ước

Đường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy

Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

Ý 1: Ý niệm lên đường của người lính

Tây Tiến người đi không hẹn ước

Đường lên thăm thẳm một chia phôi

“Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, đó không chỉ

là ý niệm của những chàng trai binh đoàn Tây

Tiến mà là ý niệm chung của cả một thời đại

anh hùng chống Pháp

+ Ý thơ còn gợi cách hiểu thứ hai: Qua cách

nói “một chia phôi”, “không hẹn trước” tác giả

thể hiện sự mến thương cảm phục và nỗi xót xa

về những người vệ quốc quân – mùa xuân ấy,

ra đi từ đó không về

Tiến, tình đồng đội đồng chí trong những năm tháng kháng chiến gian khổ Đó là khúc vĩ thanh của nỗi nhớ Người chiến sĩ ra đi không ước hẹn ngày về, tinh thần hi sinh vì nước, xả thân vì

ước”, rồi lại “một chia phôi” Bởi lẽ: Hoàn cảnh chiến đấu rất khắc nghiệt, có bao gian khổ, thiếu thốn nên hành trình chiến đấu là những hi sinh tiếp nối, càng khó có hi vọng trở về Do hoàn cảnh lịch sử quá ngặt nghèo, cuộc kháng chiến chống Pháp giai đoạn đầu chẳng khác nào lấy trứng chọi đá, đòi hỏi phải hi sinh xương máu mới mong có ngày độc lập tự do Bao thế hệ thanh niên cầm súng ra chiến trường với tinh thần:“Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” Ý thơ lột tả lí tưởng chiến đấu cao cả của người lính “bộ đội cụ Hồ”, làm nổi bật phẩm chất yêu nước anh hùng của họ

Mùa xuân năm ấy, là mùa xuân khi “tiếng kèn kháng chiến vang dậy khắp non sông”, đoàn binh Tây Tiến xuất quân lên đường với hành trình chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, họ quyết tâm “ra đi đầu không ngoảnh lại khi đất nước chưa khuất bóng quân thù” - đó là lời thề quyết tâm của cả một thế hệ “Mùa xuân” ấy ta có thể hiểu theo nghĩa: Đó là thời điểm thành lập đoàn quân Tây Tiến, mùa xuân năm 1947 Hoặc là mùa xuân của đất nước, mùa xuân của tuổi trẻ, tuổi xuân của đời người Và dù hiểu theo cách nào thì “mùa xuân ấy” cũng đã trở thành thời điểm một đi không trở lại của lịch sử nước nhà

Câu thơ cuối với sự kết hợp linh hoạt từ các thanh bằng như một bài hát, bản hòa âm đầy cảm xúc, mà đoạn kết là bản hòa âm da diết với câu thơ: “Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”

“Sầm Nứa” là một địa danh ở phía Đông thượng Lào, nơi ta hợp đồng tác chiến với quân đội Lào chống Pháp “Hồn về Sầm Nứa” là về nơi những người lính đã quyết tâm thực hiện lí tưởng cao đẹp của mình khi xung phong ra trận Cho nên, dù ngã xuống trên đường hành quân hay

Ý 2 Lời thề nguyện gắn bó

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy

Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

- Câu thứ 3: Gợi nhớ kỉ niệm

+ “Mùa xuân ấy”, là mùa xuân khi “tiếng kèn

kháng chiến vang dậy non sông”, đoàn binh Tây

Tiến xuất quân lên đường

+ “Mùa xuân” có thể được theo nhiều nghĩa:

Thời điểm thành lập đoàn quân Tây Tiến (mùa

xuân 1947), mùa xuân của đất nước, mùa xuân

(tuổi trẻ) của đời người

- Câu thơ thứ 4: Tạo cảm giác da diết “Hồn về

Sầm Nứa chẳng về xuôi”

+ “Chẳng về xuôi” nghĩa là bỏ mình trên

đường hành quân, là ngã xuống trở thành “biên

cương mồ viễn xứ” Thân xác mãi nằm lại miền

Tây Bắc hoang sơ, tráng lệ với những tên đất,

tên làng điệp trùng nỗi nhớ

+ “Hồn về Sầm Nứa” nơi chí nguyện của

những người chiến sĩ là sang nước bạn tác

chiến chống Pháp, họ quyết tâm thực hiện lý

tưởng ấy đến cùng “nhất khứ bất phục hoàn”

(một đi không trở lại) Cho nên, dù ngã xuống

trên đường hành quân, nhưng hương hồn vẫn

đi cùng đồng đội, vẫn sống trong lòng đồng đội

thơ mang vọng âm hưởng của “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” trong thơ Nguyễn Đình Chiểu: “Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc”

nghệ sĩ cho rằng: “Văn học là tấm gương phản chiếu thời đại”, nhà văn phải là người thư ký trung thành trên con đường nghệ thuật ấy, còn thơ lại là người thư trung thành của trái tim Với ý nghĩa đó, Quang Dũng đã phản ánh chân thành ý niệm lên đường của những người lính

mang vẻ oai phong, lẫm liệt, đầy hào khí, thì người chiến sĩ thời kháng chiến chống Pháp lại ra

đi với quyết tâm sắt đá “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, nên đối với những người con trưởng thành từ binh đoàn Tây Tiến đã quá quen thuộc với ý niệm:

Tây Tiến người đi không hẹn ước Đường lên thăm thẳm một chia phôi Người chiến sĩ ra đi không ước hẹn ngày về, tinh thần hi sinh vì nước, xả thân vì nước,

lẽ: Hoàn cảnh chiến đấu rất khắc nghiệt, có bao gian khổ, thiếu thốn nên hành trình chiến đấu

là những hi sinh tiếp nối, càng khó có hi vọng trở về Do hoàn cảnh lịch sử quá ngặt nghèo, cuộc kháng chiến chống Pháp giai đoạn đầu chẳng khác nào lấy trứng chọi đá, đòi hỏi phải hi sinh xương máu mới mong có ngày độc lập tự do Bao thế hệ thanh niên cầm súng ra chiến trường với tinh thần:“Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” Ý thơ lột tả lí tưởng chiến đấu cao cả của người lính “bộ đội cụ Hồ”, làm nổi bật phẩm chất yêu nước anh hùng của họ

Mùa xuân năm ấy, là mùa xuân khi “tiếng kèn kháng chiến vang dậy khắp non sông”, đoàn binh Tây Tiến xuất quân lên đường với hành trình chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, họ quyết tâm “ra đi đầu không ngoảnh lại khi đất nước chưa khuất bóng quân thù” - đó là lời thề quyết tâm của cả một thế hệ “Mùa xuân” ấy ta có thể hiểu theo nghĩa: Đó là thời điểm thành lập đoàn quân Tây Tiến, mùa xuân năm 1947; hoặc là mùa xuân của đất nước, mùa xuân của tuổi trẻ, tuổi xuân của đời người Và dù hiểu theo cách nào thì “mùa xuân ấy” cũng đã trở thành thời điểm một đi không trở lại của lịch sử nước nhà Câu thơ cuối với sự kết hợp linh hoạt từ các thanh bằng như một bài hát, bản hòa âm đầy cảm xúc, mà đoạn kết là bản hòa âm da diết

Lào, nơi ta hợp đồng tác chiến với quân đội Lào chống Pháp Ngày nay, ta vẫn nhắc về mảnh đất này với cái tên đầy ý nghĩa: "Căn cứ địa cách mạng Sầm Nứa - Biểu tượng đoàn kết đặc

Liên hệ:

- Hình ảnh người lính Tây Tiến ra đi không hẹn

ước, có thể liên hệ ý thớ của Nguyễn Đình Thi:

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy

- Hoặc ca khúc “Đoàn vệ quốc quân” của nhạc

sĩ Phan Huỳnh Điểu:

Đoàn Vệ quốc quân một lần ra đi

Nào có chi đâu ngày trở về

Ra đi ra đi bảo tồn sông núi

Ra đi ra đi thà chết chớ lui

- “Tống biệt hành”:

Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ

Chí nhớn chưa về bàn tay không

Thì không bao giờ nói trở lại

Ba năm mẹ già cũng đừng mong!

- Nhận xét về bài thơ Tây Tiến: “Một bài thơ

làm sống dậy cả một trung đoàn, khiến địa

danh Tây Tiến tường tồn trong lịch sử và ký

wucs mỗi người Nó như một viên ngọc sáng

trong tâm hồn Việt, tấm lòng Việt và thơ ca

Việt” – Nguyễn Xuân Nguyên

người lính đã quyết tâm thực hiện lí tưởng cao đẹp của mình khi xung phong ra trận Cho nên,

dù ngã xuống trên đường hành quân hay bất kì đâu thì anh lính họ vẫn đi cùng đồng đội để thực hiện chí nguyện này đến cùng

[Đưa nhận định về thơ: Xác định nội dung đoạn phân tích đề cập đến “ý niệm lên đường của thời đại” Suy ra, chọn nhận định liên quan đến hiện thực, điều đọng lại ở người viết và

nhưng phải qua tâm hồn, trí tuệ và khi đã đi qua như vậy, tâm hồn, trí tuệ ấy phải in dấu đó vào thật sâu sắc, càng cá thể, càng độc đáo, càng hay” Để khẳng định bài thơ Tây Tiến hay thì

có lẽ, hơi vội vã nhưng chắc chắn đây là bào thơ “thăng hoa của một tâm hồn lãng mạn” mang tên Quang Dũng, là “bức tượng đài bất tử về người lính vô danh” Nên cái ý niệm lên đường của các anh cũng thật đẹp

Tây Tiến người đi không hẹn ước Đường lên thăm thẳm một chia phôi Người chiến sĩ ra đi không ước hẹn ngày về, tinh thần hi sinh vì nước, xả thân vì tổ quốc, quyết tâm lập được chiến công như người chiến sĩ trong bài thơ “Tống biệt hành”:

“Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ Chí lớn chưa về bàn tay không Thì không bao giờ nói trở lại

Ba năm mẹ già cũng đừng mong”

“Không hẹn ước”, rồi lại “một chia phôi” Bởi lẽ: Hoàn cảnh chiến đấu rất khắc nghiệt,

có bao gian khổ, thiếu thốn nên hành trình chiến đấu là những hi sinh tiếp nối, càng khó có hi vọng trở về Do hoàn cảnh lịch sử quá ngặt nghèo, cuộc kháng chiến chống Pháp giai đoạn đầu chẳng khác nào lấy trứng chọi đá, đòi hỏi phải hi sinh xương máu mới mong có ngày độc lập tự

do Bao thế hệ thanh niên cầm súng ra chiến trường với tinh thần:“Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” Ý thơ lột tả lí tưởng chiến đấu cao cả của người lính “bộ đội cụ Hồ”, làm nổi bật phẩm chất yêu nước anh hùng của họ

Mùa xuân năm ấy, là mùa xuân khi “tiếng kèn kháng chiến vang dậy khắp non sông”,

tâm “Người ra đi đầu không ngoảnh lại/ Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy” - đó là lời thề quyết

đoàn quân Tây Tiến, mùa xuân năm 1947; hoặc là mùa xuân của đất nước, mùa xuân của tuổi

trẻ, tuổi xuân của đời người Và dù hiểu theo cách nào thì “mùa xuân ấy” cũng đã trở thành thời điểm một đi không trở lại của lịch sử nước nhà Câu thơ cuối với sự kết hợp linh hoạt từ các thanh bằng như một bài hát, bản hòa âm đầy cảm xúc, mà đoạn kết là bản hòa âm da diết với câu thơ: “Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi” “Sầm Nứa” là một địa danh ở phía Đông thượng Lào, nơi ta hợp đồng tác chiến với quân đội Lào chống Pháp Ngày nay, ta vẫn nhắc về mảnh đất này với cái tên đầy ý nghĩa: "Căn cứ địa cách mạng Sầm Nứa - Biểu tượng đoàn kết đặc biệt và liên minh chiến đấu Việt Nam – Lào” Như vậy, “Hồn về Sầm Nứa” là về nơi những người lính đã quyết tâm thực hiện lí tưởng cao đẹp của mình khi xung phong ra trận Cho nên,

dù ngã xuống trên đường hành quân hay bất kì đâu thì anh lính họ vẫn đi cùng đồng đội để thực hiện chí nguyện này đến cùng

Đánh giá về nghệ thuật:

1 Bài thơ “Tây Tiến” được xây dựng dựa trên 2

nguồn cảm hứng: Khuynh hướng sử thi và cảm

hứng lãng mạn

2 Các biện pháp nghệ thuật được vân dụng một

cách linh hoạt:

+ Ngôn ngữ, hình ảnh ấn tượng, giàu chất

tượng hình, khác họa thành công bức tranh

thiên nhiên và hình ảnh người lính

+ Biện pháp: cường điều, tương phản, vận

dụng kiến thức hội họa, điêu khắc, tính nhạc

đặc sắc… mang đâm phong cách Quang Dũng

Bài thơ “Tây Tiến”, tựa như những thước phim tư liệu nhưng đầy giá trị nghệ thuật về cuộc sống và chiến đấu của người lính Tây Tiến Với thủ pháp điện ảnh Quang Dũng đã như một nhà quay phim tài hoa ghi lại từng chặng đường hành quân của người lính Paustoisky từng thốt lên: “Những chữ xa xác nhất mà chúng ta đã nói đến cạn cùng, mất sạch tính chất hình tượng đối với chúng ta, những chữ ấy trong thơ ca lại lấp lánh, lại kêu giòn và tỏa hương Bằng cách nào đó, Quang Dũng đã đưa những chữ xơ xác ấy tỏa hương trên trang thơ của chính mình

Có thể nói, trong chín năm kháng chiến trường kì, cảm hứng yêu nước thật sự là một động lực tinh thần mạnh mẽ cho những người con đất Việt khi “Tầm vóc nhà thơ đứng trên thành chiến lũy” Lịch sử hào hùng của dân tộc, thiên nhiên và hình ảnh người chiến sĩ, đã được tái hiện sinh động và hào hùng qua những câu thơ “Tây Tiến” Khép lại những trang thơ hào hùng nhưng dư âm của nó có lẽ vẫn còn vương mãi Ta nhớ đến những câu thơ của Chế Lan Viên:

Ơi kháng chiến! Mười năm qua như ngọn lửa Nghìn năm sau còn, đủ sức soi đường

Ngọn lửa thắp sáng ấy có lẽ không chỉ trong thơ ông, mà còn thắp lên từ những câu thơ Tây Tiến, hòa vào những bản trường ca của kháng chiến

[Lý luận] Đối với mỗi người nghệ sĩ khi cầm bút, điều quan trọng nhất là đã khắc sâu đứa con tinh thần của mình trong lòng những người yêu văn chương Bởi đơn giản rằng “thơ ca là niềm vui cao cả nhất mà loài người đã tạo ra cho thế giới và cho chính mính” Những niềm vui

đó, họ đã chắt chiu, lắng đọng từ quá trình “cân một phần nghìn milligram quặng chữ” Chế Lan Viên từng nói: “Cái kết tinh của mỗi vần thơ là muối và bể Muối lắng ở ô nề, thơ đọng ở bề

sâu” Và bề sâu mà Tây Tiến đọng lại, chính là những thước phim tư liệu đầy giá trị nghệ thuật

hợp hài hòa giữa bút pháp lãng mạn và hiện thực Nếu chỉ có hiện thực trần trụi, chắc “Tây Tiến” không thể có sức cuốn hút mạnh mẽ đến thế Tuy nhiên, nếu chỉ có chất lãng mạn thì

“Tây Tiến” cũng khó mà được đón nhận rộng rãi như vậy! Chất hiện thực và lãng mạn đã làm cho bài thơ có gian khổ, mất mát, hy sinh nhưng cũng trần đầy miền lạc quan, khỏe khoắn Giọng thơ vừa chân thành vừa bi tráng, hào hùng, phản ánh hào khí và chất lãng mạn một thười gắn với lihcj sử kháng chiến anh dũng của dân tộc