4 ga chuyen chuc phan su den tv nop

Trường thực tập Gò Vấp Giáo viên hướng dẫn Giáo sinh thực hiện Đọc hiểu văn bản CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN (Tản Viên từ phán sự lục trích Truyền kì mạn lục) Nguyễn Dữ (2 tiết) 1 MỤC TIÊU BÀI HỌC.

Trường thực tập: Gò Vấp

Giáo viên hướng dẫn:

Giáo sinh thực hiện:

Đọc- hiểu văn bản:

CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN

(Tản Viên từ phán sự lục- trích Truyền kì mạn lục)

_Nguyễn Dữ_

(2 tiết)

A MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp học sinh:

1.Kiến thức:

- Biết một số đặc trưng cơ bản của thể loại truyền kì

- Thấy được phẩm chất khảng khái, dũng cảm, kiên cường, trọng công lí của nhân vật Ngô Tử Văn- đại diện cho chính nghĩa chống lại thế lực gian tà; qua đó củng cố lòng yêu chính nghĩa và niềm tự hào về người trí thức nước Việt

- Thấy được cái hay của nghệ thuật kể chuyện sinh động hấp dẫn, giàu kịch tính của Nguyễn Dữ

2 Kĩ năng:

- Đọc, tóm tắt một tác phẩm tự sự trung đại

- Phân tích nhân vật trong truyện truyền kì

3 Về thái độ:

- Tự nhận thức, xác định giá trị chân chính của con người trong cuộc sống và sống có bản lĩnh, cứng cỏi, dám đương đầu trước cái xấu, cái ác

- Tự hào về người trí thức Việt

B PHƯƠNG TIỆN VÀ TÀI LIỆU THỰC HIỆN :

‾ SGK Ngữ văn 10 (tập 2, CB), NXB Giáo dục

‾ SGV Ngữ văn 10 (tập 2, CB), NXB Giáo dục

‾ Giảng văn văn học Việt Nam, Nhiều tác giả, NXB Giáo dục

C PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN :

Vận dụng kết hợp các phương pháp : đọc phân vai, gợi mở, diễn giảng, thảo luận nhóm

D CHUẨN BỊ :

a Giáo viên :

- Đọc kĩ văn bản

- Soạn giáo án.

- Chuẩn bị các tài liệu có liên quan

b Học sinh :

- Đọc kĩ văn bản ở nhà

- Sọan bài theo hệ thống câu hỏi định hướng của GV

 Em hãy liệt kê những chi tiết chứng tỏ Ngô Tử Văn là một người khẳng khái, can đảm.

 Em hãy tìm những chi tiết cho thấy viên Bách hộ họ Thôi là một kẻ xảo trá, lộng hành và hung ác.

 Theo em, nhà văn Nguyễn Dữ muốn phản ánh điều gì đằng sau lớp vỏ kì ảo của tác phẩm ?

 Theo em, nghệ thuật kể chuyện của tác phẩm có điểm gì hấp dẫn ?

E TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

a Ổn định lớp

b Giới thiệu bài mới (`~3’)

Văn học trung đại Việt Nam gần 10 thế kỉ đã qui tụ rất nhiều cây bút nổi tiếng cùng những sáng tác có giá trị Đội ngũ sáng tác thơ khá đa dạng nhưng số lượng nhà văn lại rất ít ỏi Trong đó, không thể không nhắc đến nhà văn Nguyễn Dữ (cuối thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI) Ông là học trò ưu tú của Tuyết Giang Phu Tử Nguyễn Bỉnh Khiêm và

nổi tiếng với tập “Truyền kì mạn lục” Tác phẩm đã ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp của

con người và gián tiếp lên án hiện thực đen tối, xấu xa của xã hội phong kiến lúc bấy giờ thông qua lăng kính kì ảo Trong chương trình Ngữ Văn lớp 9 (tập 1), các em đã được

tìm hiểu văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương”, đã thấy được sự ngợi ca của nhà

văn dành cho tấm lòng son sắt, thuỷ chung của nàng Vũ Thị Thiết Vậy thì, để tìm hiểu

trong văn bản “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”, Nguyễn Dữ đã ngợi ca điều gì, đồng

thời phản ánh hiện thực như thế nào, chúng ta bắt đầu bài học hôm nay

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung (`20’)

GV mời HS đọc phần Tiểu dẫn SGK /

tr.55

GV đặt câu hỏi:

-Theo em, cuộc đời của Nguyễn Dữ có

những đặc điểm gì cần lưu ý?

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

‾ Nguyễn Dữ sống vào khoảng thế kỷ XVI, chưa rõ năm sinh năm mất

‾ Quê ở Thanh Miện, Hải Dương

‾ Ông xuất thân trong gia đình khoa bảng

‾ Ông là học trò của Nguyễn Bỉnh

Khiêm, từng ra làm quan nhưng chưa đầy một năm đã lui về ở ẩn

‾ Nguyễn Dữ được biết đến với tác phẩm “Truyền kỳ mạn lục”.

-Truyền kì là một thể văn như thế nào?

-GV: Theo em, nhan đề tác phẩm được

hiểu như thế nào?

-Tác phẩm “Truyền kì mạn lục” đề cập

đến những vấn đề gì? Nó đã mang lại

những giá trị gì cho văn học trung đại?

2 Tác phẩm “Truyền kì mạn lục”:

- Là tác phẩm viết bằng chữ Hán, gồm

20 truyện, ra đời vào đầu thế kỷ XVI

a Thể loại:

- Là một thể văn xuôi tự sự thời trung đại, có thể xen thơ ca, các lời bình luận của tác giả hoặc người khác ở cuối mỗi truyện

- Phản ánh hiện thực qua những yếu tố

kì lạ, hoang đường

b Nhan đề:

- Truyền kì mạn lục (truyền kì: loại truyện có yếu tố li kì, hoang đường; mạn: tản mạn; lục: sao lục, ghi chép): ghi chép các truyện li kì tản mạn của dân chúng

c Giá trị nội dung:

+ Là một tiếng nói phê phán hiện thực + Cảm thông, bênh vực những con người nhỏ bé với số phận bi thảm, đặc biệt là người phụ nữ với khát vọng hạnh

HS theo dõi SGK để trả lời.

GV nhận xét, chốt ý

HS tự gạch chân các ý vừa tìm được

trong phần Tiểu dẫn

-GV: Chủ đề của văn bản thể hiện điều

gì?

-HS:Suy nghĩ, trả lời

phúc lứa đôi

+ Thể hiện tinh thần dân tộc, niềm tự hào về nhân tài, văn hóa nước Việt, đề cao đạo đức nhân hậu, thủy chung + Khẳng định quan điểm sống “lánh đục

về trong” của lớp trí thức ẩn dật đương thời

d Giá trị nghệ thuật:

- “Truyền kỳ mạn lục” vừa có giá trị

hiện thực và nhân đạo cao cả, vừa là một tuyệt tác của thể loại truyền kỳ

Được Vũ Khâm Lân (thế kỉ XVII) khen tặng là “thiên cổ kì bút”

3 Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

a Xuất xứ

-Là một trong 20 truyện đặc sắc của

Truyền kì mạn lục.

b Chủ đề

-Đề cao tinh thần khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác trừ

-GV:Mời HS đọc văn bản

-HS đọc xong, GV hỏi: Nếu chia bố cục

của truyện, em sẽ chia thành mấy

phần? và nêu nội dung mỗi phần em đã

chia?

-GV: Mời HS tóm tắt văn bản

-HS tóm tắt theo lời văn của HS nhưng

GV nhắc nhở HS đáp ứng đầy đủ những

hại cho dân của Ngô Tử Văn

-Thể hiện niềm tin công lý, chính nghĩa nhất định sẽ chiến thắng gian tà

c Bố cục

Chia làm 4 đoạn:

+ Đoạn 1: Ngô Tử Văn và hành động đốt đền tà

+ Đoạn 2: Từ “Đốt đền xong” đến “khó lòng thoát nạn” Tử Văn gặp hồn ma tên Bách hộ Thôi và Thổ thần

+ Đoạn 3: “Tử Văn vâng lời” đến “không bệnh mà chết” Tử Văn bị bắt

và cuộc đối chất ở Minh ti trước Diêm Vương

+ Đoạn 4: Phần còn lại: Tử Văn thắng lợi trở về, nhận chức phán sự đền Tản Viên

d.Tóm tắt

-Ngô Tử Văn, một kẻ sĩ khảng khái, chính trực đã dũng cảm đốt đền của một tên hung thần vốn là một tên giặc xâm

chi tiết cần tóm tắt lược nước ta để trừ hại cho dân

-Hồn ma tên tướng bại trận đe doạ Tử Văn nhưng chàng được Thổ Công bày cho cách đối phó

-Từ Văn bị quỷ sứ bắt xuống âm phủ, trước mặt Diêm Vương, Tử Văn đã dung cảm và thẳng thắn vạch trần tội ác của tên bách hộ họ Thôi với đầy đủ chứng

cứ Cuối cùng hắn đã bị trừng trị, Thổ Công được phục chức và Tử Văn sống lại

-Ngô Tử Văn được nhận chức phán sự đền Tản Viên

Hoạt động 2: Đọc – hiểu văn bản

GV đặt câu hỏi:

-Lai lịch và tính cách của Ngô Tử Văn

II Đọc – hiểu văn bản

1 Nhân vật Ngô Tử Văn:

a Giới thiệu nhân vật

-Tên là Soạn

- Là người huyện Yên Dũng, đất Lạng

đã được giới thiệu như thế nào?

-Theo em, cách giới thiệu này mang lại

hiệu quả gì cho câu chuyện?

-Nguyên nhân khiến Tử Văn đốt đền là

gì? Trước khi đốt đền Tử Văn có hành

động thế nào?

GV bình giảng về hành động của Tử

Văn:

Hành động đốt đền:

“Chuyện chức phán sự đền Tản

Viên” chỉ chọn một thời điểm có ý

nghĩa nổi bật nhất để bộc lộ tính cách

nhân vật Câu chuyện giống như một

màn kịch ngắn Mở màn là sự xuất hiện

Giang

- Là người “khảng khái, nóng nảy, thấy

sự gian tà thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là người cương trực”

=> Giới thiệu nhân vật chính một cách trực tiếp, ngắn gọn nhưng ấn tượng về

họ tên, quê quán, đặc biệt là tính cách nhân vật, giúp người đọc dễ dàng nắm bắt

b Sự kiên định chính nghĩa của Ngô Tử Văn

*Ngô Tử Văn đốt đền tà

-Nguyên nhân: bất bình trước sự tác oai, tác quái của hồn ma tên tướng bại trận

*Trước khi đốt đền:

-Hành động: tức giận, “tắm rửa sạch sẽ, khấn trời, châm lửa đốt”=> công khai,

cẩn trọng, tôn kính, nghiêm túc

-“Mọi người lắc đầu lè lưỡi” >< “chàng vẫn vung tay không cần gì cả” => dứt

của Ngô Tử Văn với hành động châm

lửa đốt ngôi đền thiêng Hành động này

chính là sự châm ngòi nổ cho một cuộc

chiến giữa chàng và hồn ma tên lính bại

trận

Đền thờ vốn dĩ là nơi thờ cúng

thiêng liêng Tại sao Tử Văn lại đốt?

Bởi vì ngôi đền ấy nay đã bị hồn ma tên

tướng bại trận chiếm giữ, đánh bạt thổ

công, đút lót các thần miếu bên cạnh,

tác oai tác quái khiến người khảng khái

như Tử Văn không thể làm ngơ

Phản ứng của Ngô Tử Văn trước

thói xấu, thói ác nhanh và mạnh như

thuốc súng Hành động tắm gội chay

sạch trước khi đốt đền và “vung tay

không cần gì cả” sau khi đốt đền chứng

tỏ chàng đã quyết đấu với kẻ gian tà, dù

cho tất cả mọi người đều kinh sợ hắn

khoát, dũng cảm, tin vào hành động chính nghĩa của mình

- Ý nghĩa của hành động đốt đền:

+ Thể hiện sự khảng khái, chính trực thay trời hành đạo, vì dân trừ hại

+ thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ diệt trừ xâm lăng, bảo vệ nhân dân

*Sau khi đốt đền:

- Tử Văn bị bệnh

- Ngô Tử Văn gặp hồn ma tên tướng

-GV đặt câu hỏi, HS trả lời:

-Hành động đốt đền này đã dẫn đến

những chuỗi sự việc nào xảy ra với Tử

Văn? Em hãy liệt kê?

-Sau khi HS trả lời, GV chốt ý và chia

lớp thành 4 nhóm thảo luận theo các

phiếu học tập (thời gian thảo luận: 3

phút)

+ Nhóm 1, 2: Cuộc đối mặt giữa Ngô

Tử Văn và hồn ma tên tướng giặc diễn

ra như thế nào? Em có nhận xét gì?

(điền vào bảng 1 sau)

Ngô Tử

Văn

Hồn ma tên tướng giặc Hành

động

Nhận

xét

+ Nhóm 3, 4: Cuộc gặp gỡ sau đó với

ông già thổ công diễn ra như thế nào?

Tử Văn có thái độ gì trước sự việc đó?

Ý nghĩa của cuộc gặp gỡ? (điền vào

giặc và thổ công Tên tướng giặc

+Trách mắng + đòi trả đền + đe dọa

Tử Văn

“mặc kệ”,”ngồi ngất ngưởng tự nhiên”

=>Điềm nhiên,bản lĩnh, không hề lo sợ trước lời đe dọa

Thổ công

Kể rõ sự tình,mách bảo

về việc làm của tên tướng giặc

và gợi ý giúp đỡ

Tử Văn

Thông cảm với Thổ công và bất bình trước thực tại

=> Bằng nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, bất ngờ, kết hợp với yếu tố kì ảo dày đặc….đã khắc họa rõ nét hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn là người cương trực, yêu chính nghĩa, bản lĩnh, kiên

bảng 2 sau)

Ngô Tử Văn Thổ công

Thái

độ

Hành

động

Ý

nghĩa

- Cả 4 nhóm rút ra nhận xét về

Ngô Tử Văn

GV: Cuộc gặp gỡ giữa Tử Văn và hồn

ma tên tướng giặc, giữa Tử Văn và thổ

công (thần thánh) là những yếu tố kì

ảo, theo em tác giả dùng chúng nhằm

mục đích gì? Từ các cuộc gặp gỡ đó,

em rút ra được điều gì về nhân vật Ngô

Tử Văn?

HS theo dõi SGK, dựa vào câu hỏi bài

soạn và thảo luận nhóm trả lời

GV nhận xét, bổ sung và chốt ý

cường và giàu tinh thần dân tộc

+ Ngô Tử Văn là kẻ sĩ đầy bản lĩnh, không khiếp sợ trước gian tà, coi thường

kẻ lọc lừa

*Ngô Tử Văn và cuộc đối chất dưới

-GV hỏi:

+ Quang cảnh dưới âm phủ được miêu

tả như thế nào? Cách miêu tả đó có tác

dụng gì?

+Thái độ của Ngô Tử Văn trước quang

cảnh đó ra sao?

+ Vụ kiện dưới Minh ti diễn ra như thế

nào? Thái độ của Tử Văn ra sao?

+Cuộc đối chất với Diêm Vương nói

lên điều gì

-HS suy nghĩ trả lời, GV chốt ý, ghi

bảng, HS ghi bài vào vở

GV diễn giảng: Tử Văn đã dùng lập

luận vững vàng, không hề nao núng

trước Diêm vương và lời lẽ xảo trá của

tên tướng họ Thôi:

Diêm vương – người xử kiện ban

đầu chỉ nghe một phía và tỏ ra hồ đồ

Nhưng Tử Văn không hề nao núng,

chàng chứng tỏ mình là người đầy khí

phách Chàng không chỉ khẳng định

Minh ti

Diễn biến vụ kiện

Hồn ma tướng giặc

Diêm Vương

Ngô Tử Văn

Kiện Tử Văn ở Minh ti

Quát mắng

Tử Văn, bênh vực hồn ma tướng giặc

Không run

sợ, cứng cỏi đòi phán xét minh bạch, công khai

Sợ lộ chuyện, giở giọng nhân nghĩa

Sinh nghi, cử người đi chứng thực

Vạch mặt hồn ma tướng giặc,

đề nghị xác minh

Bị nhốt vào ngục Cửu U,

Trừng phạt ác

tà, trả

Được ghi nhận công lao, được

“Ngô Soạn này là kẻ sỉ ngay thẳng ở

trần gian” mà còn dũng cảm vạch mặt

tên tướng bại trận với những lời lẽ “rất

cương chính” Giữa chốn công đường

âm phủ, chàng vẫn là người bộc trực,

khảng khái Chàng chiến đấu vì lẽ phải

Cứ từng bước, Ngô Tử Văn đánh lui tất

cả mọi sự phản công, kháng cự của kẻ

thù, cuối cùng hạ gục hoàn toàn tên

tướng giặc

Đồng thời, chi tiết Diêm Vương xử kiện

mang ý nghĩa, thể hiện khát vọng công

lý: âm ti là nơi xét xử công minh, chính

nghĩa sẽ thắng, kẻ ác phải đền tội và nó

đẩy xung đột kịch đến cao trào để nhân

vật Tử Văn có thể bộc lộ bản lĩnh, khí

phách của mình

-GV hỏi:

+Chức quan phán sự là chức quan như

thế nào? Tại sao Tử Văn được nhậm

chức quan đó? Việc nhậm chức của

mộ bị nổ tung

lại công bằng

tiến cử làm phán sự

=> Tử Văn gan dạ trước bọn quỷ Dạ Xoa, nanh ác và quang cảnh đáng sợ nơi cõi âm

+ Chàng đã cứng cỏi, bất khuất trước Diêm vương đầy quyền lực

+ Bằng chính nghĩa và sự dũng cảm, Ngô Tử Văn đã đấu tranh đến cùng và

đã chiến thắng

*Ngô Tử Văn nhậm chức phán sự

+ Chức quan phán sự: chức quan coi việc xử án ngày xưa (xem xét các vụ kiện tụng, giúp việc cho người xử án), là chức quan thực hiện công lí

+ Nguyên nhân: được thổ công tiến cử,

chàng có ý nghĩa gì?

GV bổ sung: Đền Tản Viên thờ đức

Thánh Tản - người phán xử rõ mọi công

đức, tội trạng của con người trần thế

Tử Văn nhậm chức phán sự - xem xét

các vụ kiện tụng, giúp việc xử án cho

đức Thánh Tản – góp phần thực hiện

công lí chính nghĩa

-GV hỏi: Qua sự phân tích trên, em nào

có thể khái quát ngắn gọn về phẩm chất

chung của Ngô Tử Văn?

chàng “vui vẻ nhận lời”

+ Tử Văn được tiến cử nhậm chức trên

vì chàng dũng cảm bảo vệ công lí, chính nghĩa

Kết luận:

-Tử Văn là nho sĩ khảng khái, cương trực, dũng cảm, biết ghét cái ác, một lòng vì nghĩa diệt tà

+ Ý nghĩa:

+ Là một phần thưởng xứng đáng

+ Khích lệ mọi người dũng cảm đấu tranh chống cái ác, bảo vệ công lí

+ Niềm tin vào chính nghĩa sẽ thắng gian tà

+ Thể hiện thái độ của tác giả tin vào nghĩa cả cao đẹp của những kẻ sĩ

 Khát vọng của nhân dân vào sự công bằng, phân minh trong cuộc sống.

GV chuyển ý, nêu vấn đề:

-Bên cạnh việc đề cao những điều đã

nói trên, theo em tác phẩm muốn phê

phán điều gì?

-Có phải tác phẩm đơn thuần chỉ phê

phán hung thần và quan lại cõi âm

không?

-Theo em, cách kể chuyện của Nguyễn

2 Ngụ ý phê phán của truyện

-Hồn ma Bách Hộ Họ Thôi: Sống, chết đều hung ác, tham lam, hại dân, hại thần -Phơi bày hiện thực đầy rẫy những bất công từ cõi trần đến cõi âm: Kẻ ác được sung sướng, người lương thiện chịu oan ức

- Tố cáo thần thánh, quan lại cõi âm: Ăn của đút lót, bao che, dung túng kẻ lộng hành

=> Qua đó tác phẩm có ngụ ý phê phán

xã hội thối nát đương thời Bọn quan lại tham ô, tiếp tay cho kẻ ác gây nên bao nỗi khổ cho người dân lương thiện

3 Nghệ thuật kể chuyện:

a Truyện có sự đan xen giữa những chi tiết kì ảo và hiện thực

- Phương thức kể chuyện đặc trưng của truyền kì

+Yếu tố hiện thực xây dựng độ tin cậy cho tác phẩm: giới thiệu tên, quê quán,

Dữ có điểm gì hấp dẫn người đọc?

-Kể tên một số chi tiết mang tính hiện

thực và kì ảo có trong tác phẩm Đồng

thời nêu ý nghĩa của những chi tiết vừa

tìm được.

-Em có nhận xét gì về kết cấu của

truyện?

-Chi tiết nào theo em là thắt nút câu

chuyện?

-Những chi tiết nào đóng vai trò thúc

đẩy sự xung đột lên đến cao trào trong

tác phẩm?

-Cuối cùng, sự mở nút của câu chuyện

nằm ở chi tiết nào?

-Theo em, lời bình cuối tác phẩm nêu

lên được quan niệm gì của Nguyễn Dữ?

Quan niệm ấy vẫn còn giá trị cho đến

tính cách và hành động của Tử Văn +Yếu tố kì ảo lôi cuốn, hấp dẫn người đọc: nhân vật thần linh (hồn ma, thổ công, diêm vương, quỷ Dạ Xoa…) sự gặp gỡ giữa người và thần

b Kết cấu chặt chẽ, giàu kịch tính, hồi hộp.

-Chi tiết mở đầu truyện: Tử Văn đốt

đền

-Chi tiết thắt nút, dẫn đến cao trào:

+Tử Văn sau khi đốt đền, thấy khó chịu, lên cơn sốt và gặp tên hung thần

+Thổ thần đến gặp Tử Văn, cho hay tình hình sắp tới

+Tử Văn bệnh nặng, bị quỷ sứ dắt đi +Tử Văn bị giải đến Diêm vương và xét xử

-Chi tiết mở nút: lời Tử Văn được minh

chứng, sự thực phơi bày, công lí được thực hiện

-Lời bình cuối truyện thể hiện quan