Ca Dao Dạo Qua Chợ docx

Thứ đến là chợ tỉnh Nam Định, một trong các chợ lớn ở xứ bắc, cũng bán đủ các mặt hàng gia dụng: Chợ tỉnh Nam vui lắm ai ơi!. Hàng quà chẳng thiếu thứ chi Bún thang, bún chả, kẹo bi, kẹ

Ca Dao Dạo Qua Chợ

Nguyễn Thống

-Chợ lớn nhất và có thể nói là lâu đời nhất ở xứ bắc là chợ Đồng Xuân ở Hà Nội,

được nhắc qua câu ca:

Vui nhất là chợ Đồng Xuân

Thứ gì cũng có xa gần bán mua

Cổng chợ có chị hàng hoa

Có người đổi bạc chạy ra chạy vào

Có hàng "sực tắc" bán rau

Kẹo cau, kẹo đạn, miến xào, bún bung

Lại thêm bánh rán kẹo vừng

Đằng trước bún chả đằng sau bún giò

Thứ đến là chợ tỉnh Nam Định, một trong các chợ lớn ở xứ bắc, cũng bán đủ các mặt hàng gia dụng:

Chợ tỉnh Nam vui lắm ai ơi!

Quanh năm tứ thời thiên hạ bán mua

Đủ hàng thịt gạo rau dưa

Đủ loài tôm cá ốc cua thịt gà

Bao nhiêu vải vóc lụa là

áo quần, khăn, mũ bầy ra thiếu gì!

Hàng quà chẳng thiếu thứ chi

Bún thang, bún chả, kẹo bi, kẹo vừng

Ở thành Nam, chợ Rồng là một trong những trung tâm buôn bán sầm uất Chợ không chỉ buôn bán sản vật của cả vùng duyên hải xứ bắc, mà còn là một địa chỉ văn hóa - lịch sử:

Dù ai buôn đâu bán đâu

Chợ Rồng đệ nhất Tiên Châu thì về

Hay:

Ai chưa qua thử chợ Rồng

Biết thành Nam vẫn là không biết gì!

Ngày Tết, ở Nam Định còn có các phiên chợ đầu năm đông vui:

Mồng một chơi cửa, chơi nhà

Mồng hai chơi điếm, mồng ba chơi đình

Mồng bốn đi chợ Qua Ninh

Mồng năm chợ Trình, mồng sáu Non Côi

Nghỉ ngày mồng bảy mà thôi

Bước sang mồng tám đi chơi chợ Viềng

Còn ở xứ Đoài, tức Hà Tây thì cũng lắm chợ bán đủ loại sản vật địa phương:

Hà Đông có chợ đàng xuôi

Ngỗng, vịt cũng lắm, đồ chơi cũng nhiều

Hay:

Chợ Nghè có món bún riêu

Bún cua, bún ốc, bún tiêu, bún gà

Bún đường bừa cái sợi nó ngà ngà

Riêu cua đầy gạch đổ òa lên trên

Mỗi chợ mỗi vẻ, đủ các mặt hàng tiêu dùng:

Tưởng rằng chợ Sái mỹ miều

Chỉ lắm hàng củi với nhiều hàng cơm

Chợ Nưa hàng giậm hàng rơm

Chợ Trôi hàng vải, hàng cơm dải dầu

Chợ Nghệ thì lắm bò trâu

Chợ Sái thuộc làng Quang Minh, huyện Thanh Oai Chợ Nưa thuộc xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất; chợ Trôi ở Hoài Đức; chợ Nghệ ở thị xã Sơn Tây

Sang xứ Bắc (Bắc Ninh) thì có:

Chợ Giàu một tháng tháng sáu phiên

Ai ơi nhớ lấy đừng quên chợ Giàu

Chợ Giàu bán sáo, bán sành

Bắc Ninh bán những nhẫn vàng trao tay

Đình Bảng bán ấm bán khay

Phù Lưu họp chợ mỗi ngày mỗi đông

Xuôi về xứ Đông, tức Hải Dương, có chợ Thanh Lâm khá nổi tiếng:

Ai lên Đông Tỉnh, Huê Cầu

Đông Tỉnh bán thuốc, Huê Cầu nhuộm thâm

Nào ai đi chợ Thanh Lâm

Mua anh một áo vải thâm hạt dền

Vào miền trung, Thừa Thiên - Huế có các chợ họp đông vui, nổi tiếng là nơi tập trung nhiều thổ sản đôi bờ Hương Giang:

Ru con con ngủ cho mùi

Để mẹ đi chợ mua vôi ăn trầu

Mua vôi chợ Quán, chợ Cầu

Mua cau Nam Phổ mua trầu chợ Dinh

Cá tôm mua tại chợ Sình

Triều Sơn bán nón, Bao Vinh bán đường

Chợ Triều Sơn và chợ Bao Vinh ở huyện Hương Trà, chợ Quán, chợ Cầu ở huyện Phú Vang, chợ Sình ở ngã ba Sình, chợ Nam Phổ và chợ Dinh Ông ở thành phố Huế

Bình Định cũng có nhiều chợ đã đi vào lời ru, tiếng hát ngọt ngào:

Thuốc An Lương hương thơm khói nhẹ

Chè Hòa Hội nước đậm mùi thơm

Em về mua vải chợ Gồm

Gò Găng mua nón, phiên Chàm anh vô!

Chợ Gồm ở huyện Phù Mỹ, chợ Gò Găng ở huyện Phù Cát và chợ Gò Chàm ở huyện An Nhơn

Hoặc:

Chợ Gồm đồ gốm

Phú Hội đồ đan

Tiện đường ghé lại Cảnh An

Mua thêm chiếc võng cho nàng đưa con

Ở Khánh Hòa có chợ Đầm, còn gọi là chợ Nha Trang, là một trong những ngôi chợ lớn ở miền trung bán đủ các sản vật mọi miền, được giới thiệu qua câu ca dí dỏm:

Chợ Nha Trang trăm vật trăm ngon

Em vừa vừa cái miệng, kẻo chồng con mang nghèo!

Vào Nam Bộ, Chợ Lớn ở TP Hồ Chí Minh, thuở xưa, được xem là ngôi chợ lớn

nhất ở miền nam Đây là trung tâm buôn bán sầm uất với đủ các mặt hàng nội ngoại, các sản vật mọi miền đất nước

Trà tàu chính gốc Hồng Mao

Trà Huế, nhãn nhục, hồng đào phơi khô

Chà là chí đến hạt dưa

Phèn xanh, phèn trắng, phèn chua gội đầu

Và:

Ống tiêu, ống địch, ngũ âm, cái kèn

Đường phổi, đường cách, đường phèn

Đường bột, đường bắc, đường đen Tam Kỳ

Bột khoai, bột báng, bột mì

Bột đậu, bột bắc, xa li, hột mè

Đi sâu vào miền Tây Nam Bộ, còn có nhiều chợ nổi tiếng ở các địa phương như:

Chợ nào vui bằng chợ Gò (Công)

Tôm khô, cá trung, thịt bò, thịt heo

Thật nhiều bánh ướt, bánh xèo

Bánh khô bánh nổ bánh bèo liên lu

Sang Bến Tre xứ dừa, còn có:

Chợ Ba Tri thiếu chi cá biển

Anh thương nàng anh nguyện về đây!

Chợ không chỉ thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt của ngày thường, mà còn dành cho ngày hội và các ngày lễ, Tết:

Chợ Bưởi mồng chín tháng tư

Riêng một tháng tám lại dư phiên Rằm

Ai ơi nhớ lấy kẻo nhầm

Đi mua hoa quả chơi Rằm trung thu

Chợ trong kho tàng văn học dân gian nước ta, có thể nói, còn nhiều và nhiều lắm!

Bài Đọc Thêm:

Nói về chợ thì người bình dân họ diễn tả rất thực Trong không khí rộn ràng của buổi chợ phiên, tiếng cười nói, tiếng chào nhau, tiếng rao hàng, tiếng khua động của dao của kéo, còn hàng hóa thì, ôi thôi, không kể xiết Họ diễn tả:

Những còn hàng dép hàng giày

Nón ngựa, nón cúp bán rày liên thiên

Những còn các món nhiều tiền:

cà rá, hộp đá,

Gương, cài, dầu chanh, dầu thơm,

Bóp, dao, thùng quẹt máy,

Chỉ xanh, chỉ đỏ,

Bún nhỏ, bún to,

Đường phèn, đường cát

Cà dê, cà dĩa, cà chình,

Ớt Ngà, ớt bị, ớt sừng, ớt bay,

Rau răm, rau húng, bầu thúng, cà tây

Mua bán bạc cây, mấy người hàng xén

Mấy chú rón rén, ăn cắp thiệt lanh,

Mấy chú mành sanh là anh trùm chợ

Mấy chú buôn mọi, bán rợ

Mấy chú An khê

Ở trên đem về

Xấp trầu, nài rễ

Dễ mua, dễ bán

Bánh tráng, kẹo cà,

Xu xoa, đậu hủ,

Mè thuẫn, bánh canh

Dạo hết xung quanh

Hành, ngò, cúc, cải,

Dây dừa, dầu rái,

Kẹo đỗ, kẹo dừa

Giỏ đố, giỏ thưa

Mấy chị đi trưa

Họ quơ trớt lớt

Người dân quê tâm hồn họ thuần chất, nhưng đôi lúc cũng nảy sinh những bất mãn,

và đây hãy nghe họ thể hiện nhưng tâm tư ấy:

Anh về hái đậu, chảy cà

Để em đi chợ kẽo mà lỡ phiên

Chợ lỡ phiên tốn công, thiệt của

Miệng tiếng cười người rõ sao nên

Lấy chồng phải gánh giang sơn

Chợ phiên còn lỡ, giang sơn còn gì?

Chợ là một xã hội thu nhỏ, những cái xấu, cái tốt họ đều đem ra chợ Chợ là nơi mua bán nhưng không phải ai đến chợ là mua cho mình một thứ gi đó, cũng có người đến chợ vì nguyên nhân khác:

Chiều chiều ra chợ Đông Ba

Ngó về hàng bột, trông ra hàng đường

Nhìn mai, ngắm liễu, xem hường

Cô nào đẹp nhất xin nhường cho tôi

Và chợ cũng là nơi dán cáo thị:

Bảng treo tại chợ Mỹ Lồng

Chữ đề tên Bậu: không chồng có con

Đó là những cô gái vì tình yêu mà bất chấp tất cả, những cô gái ấy đáng thương

hơn đáng trách.Cũng có không ít cô đanh đá, chua ngoa đáng sợ hơn nhiều:

Gái này là gái chả vừa

Gái bán vải tấm, gái lừa vải con

Gái này là gái chả non

Gái lường chợ Quán, gái buôn chợ Cầu

Những chợ lớn buôn bán sầm uất, thứ gì cũng có, nhưng cũng có những chợ nhỏ

họ buôn bán cốt yếu là để trao đổi hàng hóa với nhau, và những chợ như thế họ chỉ họp một buổi rồi tan

Chim bay bay thấp bay cao

Bay qua cửa Phụ, bay về cửa Dinh

Chợ Dinh năm , bảy , mười người

Chị Chín đi trước, chị Mười đi sau

Hay:

Đố anh con rít mấy chưn?

Cầu Ô mấy nhịp, Chợ Dinh mấy người?

Mấy người bán áo con trai

Chợ trong bán chỉ, chợ ngoài bán kim

Và có những chợ hàng hóa là đặc sản địa phương:

Ai về chợ Vạn thì về

Chợ Vạn có nghề đặt rượu nuôi heo

hay:

Bạc liêu là chợ quê mùa

Dưới sông cá chốt, lên bờ triều_châu

Hoặc:

Mua vôi chợ Quán, chợ Cầu

mua cau bất_nhị, mua trầu Hội_an

Đôi khi, nói đến chợ nhưng trong thi ca bình dân có lối tả cảnh, tả tình cũng nên thơ và quyến rũ:

Đèn Sài Gòn ngọn xanh ngọn đỏ

Chợ sài gòn xa, chợ Mỹ( Mỹ Tho) cũng xa

Viết thư thăm hết mọi nhà

Trước thăm phụ mẫu, sau là thăm em

Cho dù cách thể hiện tình cảm kín đáo nhưng đâu kém phần tha thiết, họ khuyên nhau:

Chợ Bến Thành dời đổi

Người sao khỏi hợp tan

xa gần gửi nghĩa tào khang

Chớ ham quyền quí mà đá vàng xa nhau

Kho tàng văn học dân gian thật phong phú và đa dạng,người bình dân họ thật sự là những thi sĩ đại tài