sử dụng phương pháp Hand on dạy học vật lý mang lại hiệu quả thiết thưc. PP này sẽ sử dụng các nguyên vật liệu có sẳn, đơn giản để thiết kế các đồ dùng dạy học đơn giản nhưng kích thích được tính khám phá, tính tích cực ở học sinh đáp ứng được yêu cầu đổii mới theo chương trình giáo dục 2018.
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
PHIẾU ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN
1 Họ và tên người đăng ký: NGUYỄN HUỲNH HUYỀN TRANG
2 Chức vụ: Giáo viên
3 Đơn vị công tác: THPT Trần Văn Thành
4 Nhiệm vụ được giao trong đơn vị: Giảng dạy lớp
5 Tên đề tài sáng kiến: “Sử dụng phương pháp Hands-On trong dạy học Nhiệthọc Vật lí 10 THPT “
6 Lĩnh vực đề tài sáng kiến: Vật lý
7 Tóm tắt nội dung sáng kiến:
Vật lí là môn khoa học thực nghiệm, do đó hầu hết các kiến thức vật lí đều đượcrút ra từ những quan sát và TN Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc sử dụng TN trongdạy học vật lí ở trường phổ thông gặp khá nhiều khó khăn, do nhiều nguyên nhângây nên Để có thể khắc phục một phần những khó khăn đang gặp phải, rất nhiều
GV đã tâm huyết nâng cao chất lượng dạy học bằng cách sử dụng các TN tự tạo.Xét thấy chất lượng dạy học cũng như năng lực của người GV sẽ được nâng cao khi
sử dụng phối hợp TN, TN tự tạo một cách hợp lí vào các giờ học, do đó chúng tôichọn đề tài: “Sử dụng phương pháp Hands-On trong dạy học Nhiệt học Vật lí 10THPT ” việc nghiên cứu, ứng dụng phương pháp Hands On trong dạy học vật lýchương Nhiệt Học vật lý 10 từ đó đề suất những ưu, khuyết điểm nhầm năng caohiệu quả dạy và học đồng thời xây dựng, thiết kế kế hoạch giảng dạy phần Nhiệthọc vật lý 10 THPT
8 Thời gian, địa điểm, công việc áp dụng sáng kiến:
- Thời gian nghiêm cứu: 3/2020 đến 5/2020
- Địa điểm: trường THPT Trần Văn Thành
Trang 2- Công việc áp dụng sáng kiến: giảng dạy phần Nhiệt Học trong chương trìnhvật lý lớp 10 hiện nay.
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Dạy học vật lí ở trường phổ thông được tiến hành theo quy trình sử dụng phươngpháp Hands- On nhằm góp phần nâng cao chất lượng học tập cho học sinh
10 Đơn vị áp dụng sáng kiến: Lớp 10A3, 10A5, 10A5, 10A8 trường THPT TrầnVăn Thành
11 Kết quả đạt được: (Lợi ích kinh tế, xã hội thu được)
- Góp phần xây dựng cơ sở lí luận của việc sử dụng phương pháp Hands On trongdạy học vật lí ở trường phổ thông;
- Xác định nguyên tắc sử dụng phương pháp Hands On trong dạy học vật lí ởtrường phổ thông;
- Xây dựng quy trình sử dụng phương pháp Hands On trong DH vật lí ở trườngphổ thông Về mặt thực tiễn:
- Đánh giá thực trạng sử dụng TN nói chung và sử dụng phương pháp Hands Ontrong DH vật lí ở trường phổ thông hiện nay;
- Thiết kế được tiến trình DH theo quy trình sử dụng phương pháp Hands On tronggiảng dạy phần Nhiệt học, Vật lí 10 THPT
An Giang, ngày tháng năm
Tác giả
(họ, tên, chữ ký)
Trang 3NGUYỄN HUỲNH HUYỀN TRANG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Kết quả thực hiện sáng kiến, cải tiến, giải pháp kỹ thuật, quản lý, tác nghiệp, ứng
dụng tiến bộ kỹ thuật hoặc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
I- Sơ lược lý lịch tác giả:
- Họ và tên: NGUYỄN HUỲNH HUYỀN TRANG Nam, nữ: NỮ
- Ngày tháng năm sinh: 24/07/1986
- Nơi thường trú: TT CÁI DẦU, H CHÂU PHÚ, T AN GIANG
- Đơn vị công tác: THPT Trần Văn Thành
- Chức vụ hiện nay: Giáo viên
- Trình độ chuyên môn: cử nhân sư phạm vật lý
- Lĩnh vực công tác: Giảng dạy lớp
II.- Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị: Nêu tóm tắt tình hình đơn vị, những thuận lợi, khó
khăn của đơn vị trong việc thực hiện nhiệm vụ:
1 Thuận lợi:
Trang 4- Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kĩ thuật của trường ngày càng hoàn thiện, phục vụ tốtcho công tác giảng dạy
- Ban Giám Hiệu nhà trường quan tâm đến việc dạy và học nâng cao năng lực của họcsinh
- Đội ngũ giáo viên ngày càng được nâng cao về trình độ chuyên môn, có tinh thần tráchnhiệm, năng động, sáng tạo, thích ứng nhanh với các hình thức dạy học mới
- Học sinh tích cực, năng động, sáng tạo, nhạy bén trong học tập
- Điểm đầu vào tuyển sinh 10 khá cao
2 Hạn chế: nâng lực học tập của học sinh không đồng đều.
- Tên sáng kiến/đề tài giải pháp: “Sử dụng phương pháp Hands-On trong dạy học Nhiệt học
Vật lí 10 THPT ”
- Lĩnh vực: vật lý.
III Mục đích yêu cầu của đề tài, sáng kiến:
1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến:
Quyết định số 16/2006/QĐ – BGDĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục
Trang 5Giáo dục Việt Nam đã và đang đổi mới không ngừng trên nhiều phương diện Bên cạnh việc đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học thì nhân tố PTDH cũng rất được quan tâm Trong DH vật lí ở trường phổ thông, TN là PTDH cơ bản, góp phần quan trọng trong việc hình thành nhận thức cho người học Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tổng danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp THPT là 648 mục dành cho 18 môn học Vật lí
là môn học có 161 loại thiết bị, chỉ đứng sau môn Hóa học với 162 loại Đối với các GV vật
lí THPT, việc sử dụng các bộ thí nghiệm trong dạy và học vật lí là hoạt động thường xuyên Song để khai thác tốt các tiện ích, công năng của các bộ thí nghiệm này trong dạy học thì không nhiều người làm được, và không thường xuyên làm được vì nhiều nguyên nhân khác nhau.
Quá trình điều tra thực trạng đã tiến hành đề tài, thăm dò ý kiến của GV vật lí THPT thuộc trường thpt Trần Văn Thành ; 167 HS ở trường THPT Trần Văn Thành Kết quả điều tra cho thấy: Mặc dù đánh giá Vật lí là một môn học khó, nhưng HS nhận thức được rằng thí nghiệm là một phương tiện dạy học hiệu quả trong việc hình thành và phát triển nhận thức vật lí HS có hứng thú với các giờ học có thí nghiệm, có trình chiếu thí nghiệm và đặc biệt yêu thích việc trực tiếp tham gia các thí nghiệm vật lí trong các tiết học vật lí Tuy nhiên, GV vẫn chưa thường xuyên sử dụng thí nghiệm trong các giờ học vật lí, và chưa tạo nhiều điều kiện cho HS trực tiếp làm thí nghiệm ngay trên lớp học.
Nhiệt học là một trong hai nội dung cơ bản của chương trình Vật lí lớp 10 THPT Trên cơ
sở đánh giá đặc điểm phần Nhiệt học, để rút ra những thuận lợi và khó khăn trong quá trìnhdạy học ở trường phổ thông Tạo tiền đề xác định phương án sử dụng hiệu quả phương phápHands On trong dạy học một số kiến thức vật lí phần Nhiệt học Có thể liệt kê một số khókhăn cụ thể như sau:
1 Nội dung của chương thuộc phần Nhiệt học khá tách biệt so với phần Cơ học Do
đó, HS khó nhận biết được quá trình biến đổi trạng thái Nguyên nhân này là do tính trừutượng của các kiến thức và hiện tượng vật lí, khiến HS khó hình dung
2 Nhiều GV chỉ tập trung vào việc truyền thụ nội dung mà chưa quan tâm đến việc tổchức các hoạt động nhận thức gây hứng thú học tập, phát triển tư duy cho HS, đặc biệt là đốivới những kiến thức trừu tượng
Trang 63 Trong trường hợp GV tiến hành thí nghiệm thì những thí nghiệm này cũng chỉ lànhững thí nghiệm biểu diễn của GV Do đó HS không được rèn luyện các kĩ năng thực hành
+ Thiết bị thí nghiệm được cấp theo chương trình giáo dục hiện tại nên có thể sẽ khôngphù hợp, thiếu đối với chương trình giáo dục phổ thông 2018
- Hoạt động hands-on: là hoạt động dựa trên việc chế tạo từ các vật dụng đơn giản, rẻ
tiền, gần gũi trong cuộc sống hằng ngày nên có thể sử dụng hoạt động thí nghiệm đườngphố (hands-on) vào trong chuỗi hoạt động thiết kế bài dạy để có thể giải quyết vấn đềkhó khăn về thiết bị thí nghiệm trong tình hình hiện nay
Dựa trên các phân tích đã nêu nên bản thân thực hiện đề tài sáng kiến cải tiến: “Sửdụng phương pháp Hands-On trong dạy học Nhiệt học Vật lí 10 THPT ”nhằm nghiên cứuthêm biện phải giúp giải quyết những khó khăn hiện tại đồng thời mong muốn nâng cao
hiệu quả giải dạy theo phương pháp phát triển năng lực và phẩm chất học sinh
2 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:
Nhiệt học là một trong hai nội dung cơ bản của chương trình Vật lí lớp 10 THPT,
có nhiều vấn đề liên quan đến thực tế Đây cũng là phần được trang bị dụng cụ thí nghệmvới số lượng ít nhất trong danh mục thiết bị tối thiểu môn Vật lí mà Bộ Giáo dục và đàotạo ban hành Cụ thể, chỉ có 5 bài học có thí nghiệm biểu diễn, và 1 bài thực hành thựchành Do đó, dạy học phần Nhiệt học ở trường phổ thông hiện nay còn tương đối khókhăn
Dựa trên nhu cầu của gv và học sinh về thiết bị thí nghiệm trong quá trình dạy vàhọc vật lý chương Nhiệt Học vật lý 10 THPT Sử dụng phương pháp Hands On là giảipháp nâng cao hiệu quả sử dụng thí nghiệm trong dạy học vật lí
Trang 7Hướng đến đối tượng chính sử dụng thí nghiệm tự tạo là HS, do đó thí nghiệm tựtạo phần Nhiệt học được đề xuất là những thí nghiệm đơn giản, ít phải gia công, dễ thànhcông, và cho kết quả nhanh
Vì thế, Tôi đã thực hiện đề tài “Sử dụng phương pháp Hands-On trong dạy học Nhiệt học Vật lí 10 THPT ”
3 NỘI DUNG SÁNG KIẾN (Tiến trình thực hiện, thời gian thực hiện, biện pháp tổ chức ) 3.1 Lịch sử ra đời và phát triển của phương pháp Hands On :
3.1.1 Khái quát về phương pháp Hands On:
Phương pháp dạy học Hands –On hay "Bàn tay nặn bột" là phương pháp dạy học khoahọc dựa trên cơ sở của sự tìm tòi - nghiên cứu, áp dụng cho việc dạy học các môn khoahọc tự nhiên Phương pháp này được khởi xướng bởi Giáo sư Georges Charpak (GiảiNobel Vật lý năm 1992) Theo phương pháp Hands –On , dưới sự giúp đỡ của giáo viên,chính học sinh tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông quatiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hay điều tra để từ đó hình thành kiếnthức cho mình
Đứng trước một sự vật hiện tượng, học sinh có thể đặt ra các câu hỏi, các giả thuyết
từ những hiểu biết ban đầu, tiến hành thực nghiệm nghiên cứu để kiểm chứng và đưa ranhững kết luận phù hợp thông qua thảo luận, so sánh, phân tích, tổng hợp kiến thức. Mục tiêu của phương pháp HANDS ON là tạo nên tính tò mò, ham muốn khámphá và say mê khoa học của học sinh Ngoài việc chú trọng đến kiến thức khoa học,phương pháp HANDS ON còn chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt thôngqua ngôn ngữ nói và viết cho học sinh
3.1.2 Sơ lược sự ra đời và phát triền của phuơng pháp Hands On :
Năm 1995, giáo sư Georges Charpak dẫn một đoàn gồm các nhà khoa học và cácđại diện của Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp đến một khu phố nghèo ở Chicago (Mỹ) để tìmhiểu về một phương pháp dạy học khoa học dựa trên việc thực hành, thí nghiệm đangđược thử nghiệm ở đây Sau đó một nhóm nghiên cứu về vấn đề này được thành lập tạiBan Trường học - Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp Viện Nghiên cứu Sư phạm Quốc gia Pháp
Trang 8(INRP) được đề nghị làm báo cáo về hoạt động khoa học này ở Mỹ và sự tương thích củacác hoạt động này với điều kiện ở Pháp (Báo cáo thực hiện vào tháng 12 năm 1995). Trong năm học 1995 - 1996, Ban Trường học - Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp đã vậnđộng khoảng 30 trường thuộc 3 tỉnh tình nguyện thực hiện chương trình. Tháng 4/1996, một hội thảo nghiên cứu về phương pháp HANDS ON được tổchức tại Poitiers (miền Trung nước Pháp), tại đây kế hoạch hành động đã được giới thiệu
Như vậy từ đây, phương pháp HANDS ON chính thức được ra đời trên cơ sở kếthừa của các thử nghiệm trước đó và tiếp tục phát triển
Năm 1997, một nhóm chuyên gia của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp và ViệnNghiên cứu Sư phạm Quốc gia Pháp được thành lập để thúc đẩy sự phát triển của khoahọc trong trường học Dưới sự tài trợ của Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp, trang webhttp://www.inrp.fr/lamap ra đời vào tháng 5/1998 nhằm cung cấp thông tin, tài liệu đểgiúp đỡ giáo viên trong các hoạt động dạy học khoa học trong nhà trường Trang webcũng tạo điều kiện cho việc trao đổi thông tin giữa các giáo viên và trao đổi giữa các nhàkhoa học với các giáo viên xung quanh hoạt động dạy học khoa học
Tháng 9/1998, Viện Hàn lâm Khoa học Pháp soạn thảo 10 nguyên tắc cơ bản củaphương pháp HANDS ON Sáu nguyên tắc đầu tiên liên quan đến tiến trình sư phạm vàbốn nguyên tắc còn lại nêu rõ những bên liên quan tới cộng đồng khoa học giúp đỡ chophương pháp HANDS ON Hoạt động triển khai phương pháp HANDS ON được diễn
ra mạnh mẽ ngay từ những ngày đầu
Năm 1998, INRP đã kêu gọi 21 Viện Đào tạo Giáo viên (IUFM) phối kết hợpnghiên cứu trong 3 năm về vở thực hành, các trung tâm tư liệu sử dụng trang webHANDS ON và biên soạn tư liệu phục vụ cho giảng dạy theo phương pháp HANDS ON
Trang 9Mạng lưới HANDS ON được thành lập từ các trang web HANDS ON ở các tỉnh.Mạng lưới này hoạt động khá hiệu quả trong việc tương trợ nguồn tư liệu và thí nghiệmgiữa các tỉnh với nhau Tháng 12/2001, mạng lưới này đã được trao giải nhất về dạy họcđiện tử (e - training) phát động bởi European Schoolnet.
Năm 2001, một mạng lưới các trung tâm vệ tinh (centre pilote) của HANDS ON
đã được thành lập theo sáng kiến của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp với mục đích trao đổikinh nghiệm và thông tin với nhau
Các cơ quan báo chí, truyền thông cũng có nhiều chương trình, phóng sự khoa họcdành cho phương pháp HANDS ON Từ tháng 9/2002 đến tháng 8/2005, kênh FranceInfo đã giới thiệu liên tục phương pháp HANDS ON vào thứ 5 hàng tuần trên truyềnhình Trong các chương trình này, các giáo viên, các giảng viên và các nhà khoa học đãtrình bày các hoạt động khoa học thực hiện được với trẻ em
Tháng 6/2000, một chương trình đổi mới dạy học khoa học và công nghệ trong nhàtrường được Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp công bố Phương pháp HANDS ON là phươngpháp được khuyên dùng trong chương trình mới
Năm 2001, nhóm chuyên gia nghiên cứu về phương pháp HANDS ON của ViệnHàn lâm Khoa học Pháp và Viện Nghiên cứu Sư phạm Quốc gia đã được mở rộng thêmvới trường Đại học Sư phạm Paris
Tháng 5/2004 tại Paris, hội thảo quốc gia về hỗ trợ khoa học, công nghệ trong cáctrường tiểu học được thành lập Hiến chương về hỗ trợ khoa học, công nghệ trong trườngtiểu học được soạn thảo để phục vụ hướng dẫn cho các đơn vị liên quan. Năm 2005, một thỏa thuận đã được ký kết giữa Viện Hàn lâm Khoa học Pháp và
Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp nhằm tăng cường vai trò của hai cơ quan này đối với giáodục khoa học và kỹ thuật Một thỏa thuận mới cùng đã được ký kết vào năm 2009 giữaViện Hàn lâm Khoa học Pháp, Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp và Bộ giáo dục Cấp cao vàNghiên cứu
Không chỉ dừng lại ở việc triển khai phương pháp HANDS ON trong các trườngtiểu học, tổ chức HANDS ON Pháp (LAMAP France) còn khuyến khích giáo viên ở cáctrường mẫu giáo áp dụng phương pháp HANDS ON trong các tiết dạy của mình về khoahọc Dần dần, phương pháp HANDS ON cũng đã được triển khai bước đầu ở các trường
Trang 10trung học cơ sở trong các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học Việc phát triển và ứng dụngphương pháp HANDS ON xuyên suốt qua các bậc học từ mẫu giáo, tiểu học đến trunghọc cơ sở giúp học sinh quen với phương pháp học tập khoa học, chịu khó suy nghĩ tìmtòi, mang lại một không khí mới cho việc giảng dạy và học tập khoa học tại các trườnghọc ở Pháp.
Cùng với việc phát triển và truyền bá rộng rãi phương pháp này trong nước, BộGiáo dục Quốc gia Pháp đã phối hợp với các cơ quan nghiên cứu, các bộ liên quan vàViện Nghiên cứu Sư phạm Quốc tế tại Paris để tổ chức hội thảo quốc tế về phương phápHANDS ON nhằm giúp các quốc gia quan tâm về nguồn tài liệu, cách làm và triển khaiphương pháp này vào chương trình giáo dục của mỗi nước theo đặc thù về văn hóa cũngnhư chương trình giáo dục Hội thảo quốc tế lần thứ nhất về dạy học khoa học trongtrường học đã được tổ chức vào tháng 5/2010 Hội thảo đã thu hút thành viên đại diện của
33 quốc gia tham dự Hội thảo lần thứ hai được tổ chức từ ngày 9 đến ngày 14/5/2011 tạiParis với gần 40 quốc gia ngoài khối cộng đồng chung Châu Âu (EU) tham gia Tham dựHội thảo lần này có hai đại diện Việt Nam, đó là TS Phạm Ngọc Định (P Vụ trưởng VụGiáo dục Tiểu học - Bộ Giáo dục và Đào tạo) và ThS Trần Thanh Sơn (Đại học QuảngBình - cộng tác viên phụ trách chương trình HANDS ON của Hội Gặp gỡ Việt Nam)
3.1.3 Phương pháp Hands On ở Việt Nam:
Hội Gặp gỡ Việt Nam (tên tiếng Pháp là "Recontres du Vietnam") được thành lập vàonăm 1993 theo luật Hội Đoàn 1901 của Cộng hòa Pháp do giáo sư Jean Trần Thanh Vân -Việt kiều tại Pháp làm chủ tịch Hội tập hợp các nhà khoa học ở Pháp với mục đích hỗtrợ, giúp đỡ Việt Nam trong các lĩnh vực khoa học, giáo dục, trong các hội thảo khoa học,trường hè về Vật lý; trao học bổng khuyến học, khuyến tài cho học sinh và sinh viên ViệtNam
Phương pháp HANDS ON được đưa vào Việt Nam là một cố gắng nỗ lực to lớncủa Hội Gặp gỡ Việt Nam Phương pháp HANDS ON được giới thiệu tại Việt Namcùng với thời điểm mà phương pháp này mới bắt đầu ra đời và thử nghiệm ứng dụngtrong dạy học ở Pháp Dưới đây là tóm lược về lịch sử quá trình đưa phương phápHANDS ON vào Việt Nam dựa trên sự tổng hợp các tài liệu, biên bản họp, hội nghị, hộithảo và chương trình làm việc của Hội Gặp gỡ Việt Nam trong 15 năm từ năm 1995 đến
Trang 11Tháng 10/1995, với lời mời của giáo sư Jean Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Gặp
gỡ Việt Nam, giáo sư Georges Charpak (cha đẻ của phương pháp HANDS ON ) đã vềViệt Nam tham dự hội thảo quốc tế về Vật lý năng lượng cao tổ chức tại thành phố HồChí Minh Trong khuôn khổ hội thảo quốc tế này, giáo sư Georges Chapak đã thăm làngtrẻ em SOS Gò Vấp và trường phổ thông Hermann Gmeiner tại thành phố Hồ Chí Minh
và đã hứa giúp đỡ Việt Nam trong việc đưa phương pháp HANDS ON vào các trườnghọc
Từ tháng 09/1999 đến tháng 03/2000, tổ chức HANDS ON Pháp (LAMAP France)
đã tiếp nhận và tập huấn cho một nữ thực tập sinh Việt Nam là giáo viên Vật lý tại mộttrường trung học dạy song ngữ tiếng Pháp ở thành phố Hồ Chí Minh Đây là người ViệtNam đầu tiên được tiếp cận và tập huấn với phương pháp HANDS ON .Tháng 01/2000, "Bàn tay nặn bột - Khoa học trong trường tiểu học" - cuốn sách đầu tiên
về HANDS ON tại Việt Nam được xuất bản Đây là cuốn sách viết về phương phápHANDS ON của giáo sư Georges Charpak xuất bản năm 1996 được dịch bởi tác giảĐinh Ngọc Lân Trong một cuộc họp tại Hà Nội, GS.Trần Thanh Vân đã thành lập mộtnhóm triển khai phương pháp HANDS ON tại Hà Nội bao gồm các thành viên: bàNguyễn Thị Thanh Hương - Phó trưởng Khoa Vật lý, Đại học Sư Phạm Hà Nội, bà ĐỗHương Trà và ông Lê Trọng Tường - giảng viên Khoa Vật lý - Đại học Sư phạm Hà Nội,ông Hà Huy Bằng - giảng viên, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc Gia
Hà Nội, ông Nguyễn Hàm Châu - nhà báo
Ngày 30/01/2000, GS.Trần Thanh Vân, GS Georges Charpak và ông LéonLederman - phụ trách tổ chức HANDS ON Pháp đã nhóm họp tại Paris về chương trìnhhành động HANDS ON tại Việt Nam
Tháng 6/2000, Hội Gặp gỡ Việt Nam đã mời một nhóm phóng viên của kênhtruyền hình VTV1 của Việt Nam sang Pháp làm việc 2 ngày tại Vaulx en Vlin để thựchiện một phóng sự về phương pháp HANDS ON phát trên truyền hình Việt Nam
Tháng 11/2000, Hội Gặp gỡ Việt Nam, với sự giúp đỡ của ông Léon Lederman đã gửi 5đại biểu của Việt Nam tham dự hội thảo quốc tế về giảng dạy khoa học ở trường Tiểu họcBắc Kinh - Trung Quốc
Trang 12Từ năm 2000 đến 2002, phương pháp HANDS ON đã được phổ biến cho sinhviên Đại học Sư phạm Hà Nội, được áp dụng thử nghiệm tại trường Tiểu học Đoàn ThịĐiểm, trường Herman Gmeiner Hà Nội và trường thực hành Nguyễn Tất Thành (thuộcĐại học Sư phạm Hà Nội) Chủ đề giảng dạy là: nước, không khí và âm thanh.Năm 2002, nhóm nghiên cứu tăng thêm các lớp tiểu học áp dụng phương pháp HANDS
ON tại Hà Nội và mở thêm các lớp tại Huế và tại Thành phố Hồ Chí Minh Lớp tập huấn
về phương pháp HANDS ON cho giáo viên được tổ chức vào tháng 9/2002 tại Hà Nội
Từ 2002 đến nay, dưới sự giúp đỡ của Hội Gặp gỡ Việt Nam các lớp tập huấn vềphương pháp HANDS ON đã được triển khai cho các giáo viên cốt cán và các cán bộquản lý tại nhiều địa phương trong toàn quốc Các giảng viên tập huấn là các giáo sư tìnhnguyện người Pháp đến từ Viện Đào tạo Giáo viên (IUFM), Đại học Tây Bretagne
Tháng 12/2009, trong chuyến công tác về Việt Nam để tham gia dự Hội nghịngười Việt Nam ở nước ngoài theo lời mời của Chính phủ Việt Nam, Giáo sư Trần ThanhVân đã gặp gỡ và trao đổi về chương trình HANDS ON tại Việt Nam với Thứ trưởngNguyễn Vinh Hiển và Vụ trưởng Vụ Tiểu học Lê Tiến Thành
Tháng 8/2010, GS Trần Thanh Vân có cuộc gặp gỡ, trao đổi với Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận và thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, trong đó có nộidung về định hướng phát triển phương pháp HANDS ON tại Việt Nam
3.2 Đặc điểm và nguyên tác của phương pháp:
3.2.1 Khái niệm về phương pháp Hands On:
Bàn tay nặn bột là phương pháp hình thành kiến thức khoa học cho học sinh dưới
sự dẫn dắt của giáo viên và bằng chính các hành động của học sinh để chính các em tìm
ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua tiến hành làm thínghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hay điều tra
3.2.2 Đặc điểm của phương pháp Hands On:
- Phương pháp đưa ra một tiến trình ưu tiên cho việc xây dựng tri thức bằng hoạt
động, thí nghiệm và thảo luận
Trang 13- Đó là sự hình thành khoa học bằng hành động, hỏi đáp, tìm tòi, thực nghiệm câydựng một tập thể học sinh học tập tốt và thu được kiến thức cơ bản để hiểu biết thế giới
tự nhiên
- PP này đặt học sinh vào vị trí là một nhà nghiên cứu khoa học, các em tự tìm tòi,khám phá, xây dựng kiến thức bài học
- Học sinh thoải mái đưa ra quan điểm của mình về sự vật hiện tượng
- Các buổi học của lớp được tổ chức xung quanh các chủ đề để học sinh tiếp thukiến thức, hiểu được phương pháp tiến hành
- Dạy học theo PP Hands On không đòi hỏi phải sử dụng những dụng cụ thínghiệm phức tạp, hiện đại, đắt tiền mà các dụng cụ dễ kiếm dễ sử dụng
- Dạy học theo PP Hands On góp phần đáp ứng việc chuyển từ chương trình địnhhướng nội dung sang chương trình định hướng năng lực
3.2.3 Nguyên tắc của phương pháp Hands On:
Dưới đây là 10 nguyên tắc cơ bản của phương pháp HANDS ON được đề xuấtbởi Viện Hàn lâm Khoa học và Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp Chúng tôi dịch và trình bàynguyên văn các nguyên tắc này mặc dù có một số điểm trong nguyên tắc không thể thựchiện được trong điều kiện tại Việt Nam
1) Học sinh quan sát một sự vật hay một hiện tượng của thế giới thực tại, gần gũi với đờisống, dễ cảm nhận và các em sẽ thực hành trên những cái đó
2) Trong quá trình tìm hiểu, học sinh lập luận, bảo vệ ý kiến của mình, đưa ra tập thể thảoluận những ý nghĩ và những kết luận cá nhân, từ đó có những hiểu biết mà nếu chỉ có những hoạt động, thao tác riêng lẻ không đủ tạo nên
3) Những hoạt động do giáo viên đề xuất cho học sinh được tổ chức theo tiến trình sư phạm nhằm nâng cao dần mức độ học tập Các hoạt động này làm cho các chương trình học tập được nâng cao lên và dành cho học sinh một phần tự chủ khá lớn
4) Cần một lượng tối thiểu là 2 giờ/tuần trong nhiều tuần liền cho một đề tài Sự liên tục của các hoạt động và những phương pháp giáo dục được đảm bảo trong suốt thời gian học tập
Trang 145) Học sinh bắt buộc có mỗi em một quyển vở thí nghiệm do chính các em ghi chéptheo cách thức và ngôn ngữ của chính các em.
6) Mục tiêu chính là sự chiếm lĩnh dần dần của học sinh các khái niệm khoa học và kĩ thuật được thực hành, kèm theo là sự củng cố ngôn ngữ viết và nói
7) Các gia đình và/hoặc khu phố được khuyến khích thực hiện các công việc của lớphọc
8) Ở địa phương, các đối tác khoa học (Trường Đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu,
…) giúp các hoạt động của lớp theo khả năng của mình
9) Ở địa phương, các viện đào tạo giáo viên (Trường cao đẳng sư phạm, đại học sưphạm) giúp các giáo viên kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy
10) Giáo viên có thể tìm thấy trên internet các website có nội dung về những môđunkiến thức (bài học) đã được thực hiện, những ý tưởng về các hoạt động, những giảipháp thắc mắc Giáo viên cũng có thể tham gia hoạt động tập thể bằng trao đổi với cácđồng nghiệp, với các nhà sư phạm và với các nhà khoa học Giáo viên là người chịutrách nhiệm giáo dục và đề xuất những hoạt động của lớp mình phụ trách
3.2.4 Tiến trình dạy học theo phương pháp Hands On:
Tiến trình dạy học được sơ đồ hóa như sau:
Họp thức hóa kiến thức
Đề xuất phương án, tiến hành thínghiệm tìm tòi - nghiên cứu
Biểu tượng ban đầu,
dự đoán giải thuyếtLàm nảy sinh vấn đề
Quan niệm của học sinh