Bài ca dao nhân sinh pdf

Nghĩa bóng: Phải nhớ công ơn người cho mình được sung túc Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh Câu số 5359 Ăn cơm với cáy thì ngáy o o… Ăn cơm thịt bò thì lo ngay ngáy => Tương Đương với An

Trang 1

Bài ca dao nhân sinh

Trang 2

Ăn bắp chà vui

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Ăn

bắp (ngô) chà vui (vôi) ; Chỉ cuộc sống sinh hoạt vật chất rất kham khổ, túng thiếu Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 5356 )

Ăn bựa hôm lo bựa mai

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Tình cảnh nghèo túng, quẩn

bách phải chạy ăn từng bữa Quanh năm chỉ lo cho mấy cái tàu há mồm, ăn bựa hôm lo bựa mai Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 5376 )

Ăn bát cơm dẻo nhớ nẻo đường đi

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1 -ăn bát cơm dẻo tức là được

hậu đãi, nhớ nẻo đường đi là nhớ đường đến nơi đã hậu đãi mình 2- Người ta thường nhớ tới nơi mình được hưởng hậu tình, nơi mình có kỷ niệm đẹp Đi xa hơn hai mươi năm rồi mà khi trở về nó vẫn không quên lối vào nhà bà cụ ấy,đúng là ăn bát cơm dẻo nhớ nẻo đường đi Nghĩa bóng: Phải nhớ công ơn người cho mình được sung túc Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 5359 )

Ăn cơm với cáy thì ngáy o o…

Ăn cơm thịt bò thì lo ngay ngáy

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * A great fortune is a great

Trang 3

slavery Ý nói: Nghèo nhưng luôn luôn thanh thản Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

5518 )

Ăn cho đều tiêu (kêu) cho sòng (cho khắp)

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Share and share alike Xuất

xứ: - Đại Chúng (Câu số 5438 )

Đạ hèn thấy thịt bò đen chớ sờ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đạ

(đã) hèn thấy thịt bò đen chớ sờ; Thịt bò đối với người hèn yếu khó tiêu Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14367 )

Đạ quyết thì hành, đạ đan thì lận

(đã) quyết thì hành, đạ (đã) đan thì lận; Quyết tâm làm xong việc, không bỏ việc

dở dang Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14460 )

Đạ quyết thì liều

Gẫm như con trẻ chơi diều đứt dây

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đôi

ta đã quyết thì liều, Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14461 )

Ăn nhạt mới biết thương mèo

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

Trang 4

5753 )

Ăn nhiều ở chẳng bao nhiêu

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

5756 )

Ăn no hôm trước lo được hôm sau

10659 )

Ăn no vác nặng

5785 )

Ăn phải dành, có phải kiệm

5843 )

Ăn quả cây táo, rào cây thầu dầu

5853 )

Ăn tại phủ, ngủ tại công đường

10715 )

Trang 5

Ăn thì nhiều chứ ở có bao nhiêu

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

5863 )

Ăn tiêu nhớ đến mùi hành

Có ăn nem gà, chả vịt cũng nhớ rau canh thuở nào

5884 )

Ăn tôm cấu đầu

Ăn trầu nhả bã

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Tục ăn trầu có ở hầu hết các

nước Đông Nam Á; Xem: Trầu Cau Trong Ca Dao Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

5897 )

Ăn trộm có tang, chơi ngang có tích

5924 )

Ăn với chòm ở với xóm

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * (Chòm xóm là các quần cư

nhỏ ở nông thôn; nhiều nhà ở liền nhau thì thành một xóm, vài ba nhà sát nhau thì thành một chòm Cùng chòm với nhau thì miếng ăn thức uống thường dùng chung;

Trang 6

còn quan hệ hữu hảo thì phải mở rộng ra cả xóm) Có quan hệ tử tế với cộng đồng nơi mình ở thì cuộc sống của mỗi người mới yên ổn, tốt đẹp Ăn với chòm ở với xóm cho tốt không thì cháy nhà nỏ ai đến chữa Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 5973 )

Đơm ra bát anh bát tôi

Bát nào lắm cái tôi lôi vào lòng

Bát nào gạn đục gạn trong

Thì tôi run rủi vào lòng cho anh

15841 )

Đầu má xương chó

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * (Má; chó) 1- Cùng một giuộc,

một đồng một cốt Bố con nhà nó cũng là một đồ đầu má xương chó cả đấy 2 - Giả dối, lừa đảo Cái thứ hàng nó đưa đi tiếp thị là loại đầu má xương chó đó Xuất xứ:

- Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14802 )

Đầu năm gặp nạn cháy nhà,

Cuối năm anh bạn Thạch Hà tới chơi

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Cách nói ngoa để trêu dân

Thạch Hà (Hà Tĩnh) của người nơi khác Họ cho rằng người Thạch Hà vốn hay

Trang 7

làm phiền người khác cho nên ai cũng ngại tiếp Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14810 )

Đầu xương sôống đến môống lộ khu

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đầu

xương sôống (sống) đến môống (mống) lộ khu (đít); Bao quát, rà soát hết mọi thứ, mọi nhẽ (thường dung để chê người nói năng, vặn hỏi quá cặn kẽ, chi li) Hỏi chi (gì) mà hỏi từ đầu xương sôống đến môống lộ khu có trời mà trả lời được cho mi (mày) Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14873 )

Đập đi hò đứng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Người kém cỏi về năng lực,

suốt đời không bao giờ chủ động làm việc gì chỉ nhất nhất làm theo sự chỉ dẫn của người khác như than phận trâu ngựa Con nớ có thằng chồng hiền như đất, đập đi

hò đứng Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14588 )

Đập bò bỏ bầy

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1 - Tách ra một việc có lợi

cho bản thân để làm, bỏ mặc những việc liên đới khác trong phần trách nhiệm của mình Này, đừng quen thói đập bò bỏ bầy, việc dọn dẹp đống rác ni (này, mi (mày) định đùn cho ai rứa (thế) hả? 2 – Làm việc qua loa xong chuyện, vô trách nhiệm, không cần biết kết quả ra sao Anh thì cứ đẩy con đến lớp rồi là phủi tay xong việc,

Trang 8

khác chi đập bò bỏ bầy Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14584 )

Đã yêu thì yêu cho chắc,

Đã trục trặc thì trục trặc cho luôn

Đừng như con thỏ đứng đầu truông,

Khi vui giỡn bóng, khi buồn giỡn trăng

(đã) yêu thì yêu cho chắc; Đạ (đã) trục trặc thì trục trặc cho luôn; Yêu cần phải có thái độ yêu ghét dứt khoát, rõ ràng Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số

13714 )

Được ăn được nói, được gói mang về

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Chỉ hạng người đắc ý khi

được thỏa mãn mọi thứ Hay thật, ông ta đến nói chuyện với cơ quan tui (tôi) về đạo đức cách mạng, về đức liêm khiết của người cán bộ, xong rồi cũng nhận phong

bì một cách vui vẻ, thật là được ăn được nói, được gói mang về Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16248 )

Được bựa nào xào bựa ấy

Bựa nào không thấy đắp chiếu nằm không

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ:

Được bựa nào xào bựa (bữa) ấy, Bựa nào không thấy đắp chiếu nằm không; Chỉ

Trang 9

hạng người sống theo kiểu gặp chăng hay chớ, thà chịu khổ chứ không chịu khó, lười biếng, thụ động, không chịu làm việc, sống vất vưởng Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16253 )

Được cả chì lẫn chài

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * To gain hook, line and sinker

Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số 16256 )

Được Cao Xá thiên hạ há mồm

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * (Cao Xá thuộc Diễn Châu)

Cao Xá được mùa bội thu thì vùng khác bị hạn hoặc úng thủy Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16262 )

Được chăng hay chớ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * X Được bựa nào xào bựa ấy

Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16263 )

Được dập mất đè

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Được việc này thì hỏng việc

khác được cái này thì mất cái khác Không tham được mô, ở đời được đập mất đè Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16270 )

Được méng nào xào méng nớ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * X Được bựa nào xào bựa ấy

Trang 10

Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16282 )

Được mùa cau, đau mùa lúa;

Được mùa lúa, úa mùa cau

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Năm nào được mùa lúa thì

mất mùa cau và ngược lại Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16290 ) Được mùa tháng năm nhìn trăng rằm tháng tám

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Mùa tháng năm thường năng

suất thấp, dù có được mùa thì dự trữ lương thực cũng chẳng được là bao; mùa tháng mười năng suất thường cao hơn, nhưng lại hay mất mùa vì lụt bão, vì thế người dân dù có được mùa tháng năm, nhưng vẫn còn tuỳ thuộc vào tình hình thời tiết tháng tám Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16297 )

Được thời ngồi ghế, thất thế ngồi trệt

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Lẽ đời là vậy, gặp thời vận,

làm nên thì có vị thế oai phong trong thiên hạ, thất thế thì đành chịu phận lép vế thấp hèn Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16306 )

Được tru anh lại bán bò,

Được o má thắm quên o chưa chồng

Được tru (trâu) bán bò, Được o (cô) má thắm quên o chưa chồng.; Có mới nới cũ,

Trang 11

có cái có giá trị hơn thì phủ nhận, coi thường cái cũ Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16308 )

Đại cứt ga lấy tấm

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đại

(đãi) cứt ga (gà) lấy tấm; Chỉ loại người bủn xỉn, keo kiệt đến mức đê tiện Cái loại người đãi cứt ga lấy tấm thì chơi với nó làm gì? Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 13738 )

Đất làng Trù, tru Dao Tác

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Làng Trù còn gọi là kẻ Trù

tên Nôm của làng Phù Lưu Hạ, nay thuộc xã Phù huyện Can Lộc, Hà Tĩnh là nơi đất đai màu mỡ, trù phú Dao Tác tên làng, nay thuộc thôn Đồng Tiến, xã Thuận Lộc, thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh Dao Tác là một làng cổ, trước còn tên gọi là Nhà Dào Thế kỷ XIX thuộc xã Nguyệt Ao tổng Lai Thạch, huyện La Sơn Sau này chuyển về huyện Can Lộc Khi thành lập thị xã Hồng Lĩnh (1991) thì nhập về TX Hồng Lĩnh Trâu làng Dao Tác nổi tiếng khoẻ mạnh chọi hay, cày giỏi; (Theo Bùi Thiết - TỪ ĐIỂN HÀ TĨNH - sở VHTT Hà Tĩnh xuất bản năm 2000 - mục từ Kẻ Trù tr.317, Dao Tác tr 121) Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14434 ) Đất Văn Tràng chạy cá

Đất Trung Hạ đết vôi

Trang 12

Đất Kỳ Thọ bầy tui

Bắt ba nạm cáy hôi

Về đâm đâm phơi phơi

Đưa ra trửa chợ mà ngồi

Ruốc tui ngon lắm mệ ơi

Ngon bằng năm ruốc bể

Ngon bằng mười ruốc bể

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ

Tĩnh (Câu số 14723 )

Đầu đội Lèn, chân đạp Câu

Tứ đại công hầu, nhất đế vương

Bao giờ thây chết đầy đường,

Câu sơn đáo địa, Trần vương ra đời

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ

Đầu ở độ sau phỉnh thổ lấy nhà

ở độ (ở nhờ) sau phỉnh thổ (dỗ dành, lừa gạt) lấy nhà Đầu ở độ (ở nhờ) sau phỉnh thổ (dỗ dành, lừa gạt) lấy nhà Ban đầu ở nhờ về sau phỉnh phờ, dỗ dành tìm cách

Trang 13

chiếm nhà người ta Ở đời, việc vay mượn, nhờ vả chung chạ với nhau phải hết sức cảnh giác vì thói đời hay lật lọng, tráo trở Cậu chơi với nó phải cẩn thận, loại

người ấy đầu ở độ sau phỉnh thổ lấy nhà Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu

số 14825 )

Đầu cua mắt tre

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Chỉ hạng người ương bướng,

ngang ngạnh, lì lợm, bất chấp tất cả Xóm ta bựa ni (hôm nay), không biết ở mô (đâu) kéo về một bọn đầu cua mắt tre, rồi lôi thôi với chúng đó Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14758 )

Đầu dây múi nhợ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Chỗ quan trọng để thắt nút

các quan hệ tình cảm Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14767 )

Đầu gối Lèn, chận đạp

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Câu Lèn Hai Vai (Diễn Minh)

và hòn Câu tên chữ là Câu Sơn (Diễn Hải) - là hai địa danh thuộc huyện Diễn Châu Nghệ An Khi chết, các thầy địa lý trị huyệt đều lấy hướng đầu ở phía lèn Hai Vai, chân ở giữa hòn Câu Dân trong vùng còn truyền tụng câu ca sau; Đầu đội Lèn, chân đạp Câu, Tứ đại công hầu, nhất đế vương Bao giờ thây chết đầy đường, Câu sơn đáo địa, Trần vương ra đời Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14608

Trang 14

)

Đầu gúi quá tai,

Niêu mốt thì giận, niêu hai thì mừng

gúi (gối) quá tai; Dáng ngồi rũ rượi của kẻ già yếu, ốm đau không còn sức lực hoặc của kẻ lười biếng, ươn hèn, siêng ăn nhác làm Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14611 )

Đầu hôm suốt sáng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Liên tục, suốt đêm, không bị

gián đoạn một lúc nào Bựa (hôm) qua không hiểu răng (sao) mà mình thức đầu hôm suốt sáng, khôông tài mô (nào) nhấp mắt được Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14625 )

Đập tắn bỏ dùi

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đập

tắn (rắn) bỏ dùi; Hành động không kiên quyết nửa vời, không có hiệu quả Không thể đập tắn nửa dùi được, phải làm cho ra môn ra khoai thì hắn mới biết tay Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14600 )

Đập toe tông đục

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đập

Trang 15

toe (vỡ) tông đục; (Tông đục; cán đục thường làm bằng gỗ) Đập mạnh và liên tục làm cán đục bị nứt, bị xé đến mức toè ra Bựa ni (hôm nay) uống mô (đâu) say tợn (dữ), về nhà hắn đập toe tông đục Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1- Giá trị vật hạng tùy thuộc

vào phiên chợ (hiếm thì đắt, nhiều thì rẻ) hơn là giá trị tự thân của mặt hàng 2 - Ở đời, gặp thời, tốt số nhiều khi còn hơn tài giỏi, có năng lực Học hành như hắn mà làm nên ông này bà lọ đúng là đắt chợ hơn béo lợn Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14409 )

Đắt chè hơn rẻ nác

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đắt

chè hơn rẻ nác (nước); Mua chè về tự nấu nước dù đắt vẫn còn rẻ hơn là mua nước

Trang 16

chè đã nấu Mua nguyên liệu dù đắt còn hơn mua sản phẩm đã được chế biến Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14408 )

Đắt như quế, ế như gộ sài tân

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đắt

như quế, ế như gộ (gỗ) sài tân; Quế là thứ cây có giá trị kinh tế cao vì vỏ của nó chứa Tinh dầu thơm, dung làm dược liệu và sản xuất mỹ phẩm nên bán rất đắt Sài tân là thứ gỗ tạp chỉ để làm củi cho nên giá bán rất rẻ Đối sánh những sự vật có giá trị trái ngược nhau, hoặc cùng một vật nhưng giá trị trái ngược ở những thời điểm khác nhau Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14444 )

Đặng Sơn người đẹp nước trong,

Dâu non xanh bại, tơ tằm vàng sân

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Dâu

non xanh bại (bãi), tơ tằm vàng sân ; Đặng Sơn là địa danh hiện nay bao gồm Đặng Sơn, Bắc Sơn, Nam Sơn thuộc huyện Đô Lương, Nghệ An Con gái vùng này xinh đẹp và có nghề truyền thống là nuôi tằm dệt vải Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14166 )

Đẻ con mô cắt rún con nấy

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đẻ

con mô cắt rún (rốn) con nấy; Đã việc gì phải làm dứt điểm, tránh để dây dưa lằng

Trang 17

nhằng Mang hàng đến thì thu tiền luôn, dứt luôn từng đợt - đẻ con mô cắt rún con nấy cho chắc ăn Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14924 )

Đếm Tiền cho gấy đi chợ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đếm

Tiền cho gấy (vợ) đi chợ; Chỉ đàn ông keo kiệt Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15057 )

Đến đây hỏi thật một lời,

Đầu dây múi nhợ đã có ai rồi là chưa ?

Đến đây mượn nống quay tằm

Nơi ăn chẳng có nơi nằm cũng không

Đến đây mượn nón quay tơ

Nơi ăn chẳng có, nơi đợi chờ cũng không

Mượn nống (nong) quay tằm; Xử lí linh hoạt trong làm ăn, huy động hết mọi

nguồn lực theo mùa vụ Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15088 )

Đến mai đến mốt tốt ngày

Bắt bò cao óng đi cày đất cang

Trang 18

Bắt o con gái nghềnh ngàng

Đan sọt cho chắc mà mang quách về

Đến Nghệ Cửa Hội khó vào,

Ra Thanh mắc phải Cửa Trào khó ra

Đến ta mới biết của ta

Trăm nghìn năm trước biết là của ai

15117 )

Đền Cờn, đền Quả, Bạch Mã, Chiêu Trưng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1 - Đền Cờn, đền thờ Tứ Vị

Thánh Nương, ở xã Quỳnh Phương, Quỳnh Lưu, Nghệ An Tương truyền, vào thời Nam Tống (Trung Quốc), có một hoàng hậu, hai công chúa và một nữ tỳ bị quân Nguyên đánh đuổi dạt vào cửa Cờn thuộc địa phận xã Quỳnh Phương và tuyệt mệnh ở đó Vì quan hệ liên minh chống Nguyên - Mông nên nhân dân địa phương

đã chôn cất tử tế, lập miếu thờ phụng Về sau trong một lần vua Trần Anh Tông đi

Trang 19

đánh Chiêm Thành qua đây, được Tứ Vị Thánh Nương báo mộng về quân tình đối phương nên vua đã thắng trận Để ghi nhớ công ơn nhà vua cho xây đền thờ và phong thần cho Tứ Vị Thánh Nương Từ đó hương hỏa không dứt, đền nổi tiếng linh thiêng một vùng 2 - Đền Quả thờ Lý Nhật Quang tại xã Ngọc Sơn, Đô Lương, Nghệ An Lý Nhật Quang, hoàng tử thứ tám của vua Lý Thái Tổ ông đã có công hướng dẫn dân sở tại khai hoang lập nên nhiều làng mạc vùng này nên được nhân dân địa phương tôn thờ và triều đình phong thần cho ông sau khi mất, cho lập đền thờ, tục gọi là đền Quả Ngoài đền Quả ở Ngọc Sơn Đô Lương, Lý Nhật Quang còn được thờ nhiều nơi trong khu vực Nghệ Tĩnh, nhưng đáng kể nhất là đền Cả (còn gọi là đền Lớn hoặc Tam toà đại vương) tại làng Ích Hậu, Can Lộc, Hà Tĩnh Tại vùng đất tây nam Hồng Lĩnh, ông cùng hai vương hầu nhà Lý là Lý Đạo

Thành, Lý Thái Giai đã giúp dân khai hoang lập nên nhiều làng trong đó có làng

Kẻ Nhật (đến đời Lê đổi tên là Ích Hậu) Vì thế dân địa phương thờ chung cả ba ông và gọi là Tam toà đại vương Sang đời Trần, công việc khẩn hoang vùng này lại được hai vương hầu nhà Trần là Trần Quang Khải và Trần Khánh Dư tiếp tục Sau khi mất, hai ông này cùng được hợp tự trong đền Đền Bạch Mã ở xã Võ Liệt, Thanh Chương, Nghệ An Đền Bạch Mã thờ tướng quân Phan Đà, một tướng trẻ nổi tiếng thao lược của nghĩa quân Lam Sơn, từng lập nhiều chiến tích oanh liệt, được Bình Định Vương Lê Lợi rất yêu mến Ông người cao lớn hùng dũng, dung

Trang 20

mạo rất đẹp, Lê Lợi ban cho ông một chiến mã màu trắng (bạch mã), một bộ giáp trắng Lúc ra trận, trông ông kiêu hùng như Mã Siêu thời Tam Quốc ông vì mê hát bội mà bị giặc Minh phục kích rồi tử trận Sau Lê Thái Tổ cho lập đền thờ ông tại nơi ông mất, tục gọi là đền Bạch Mã 3 - Đền Chiêu Trưng thờ Lê Khôi Ông là cháu ruột, con người anh trai của Lê Lợi và là một võ tướng từng lập được nhiều chiến công trong nghĩa quân Lam Sơn Quân công hiển hách nhất của ông là cùng với đại tướng quân Lê Vấn chỉ huy 3000 thiết đột quân phối hợp với cánh quân Lê Sát tiến công quân Minh ở đồn Xương Giang tháng mười năm Đinh Mùi (11-1427) bắt sống bọn Thôi Tụ, Hoàng Phúc và 3 vạn quân giặc Năm sau ông cùng Tư mã

Lê Liệt đem quân vào trấn thủ Thuận Hoá Thời Lê Thánh Tông, ông được phong hàm Tư mã tham tri chính sự, thời Lê Nhân Tông thăng Tiếp chức Khâm sai Tiết chế thủy bộ chủ doanh, Thượng tướng quân nhập nội thiếu uý tư mã Năm Thái Hòa thứ 4 (1446), ông vâng mệnh làm tướng trong đội quân đi đánh Chiêm Thành

do Bình chương Lê Thụ làm Tiết chế Ông cùng Lê Thụ chỉ huy quân đội vây thành Chà Bàn bắt sống vua Chiêm là Bí Cai giải về triều Khi qua cửa Nam Giới, ông lâm trọng bệnh rồi mất tại đây Vua Nhân Tông nghe tin bãi triều ba ngày rồi sai quân đến cửa Nam Giới tổ chức điếu tang trọng thể và xây lăng mộ cho ông ở phía tây chân núi Long Ngâm, nay thuộc xã Thạch Kim, Thạch Hà, Hà Tĩnh Nhân dân địa phương cảm công đức của ông đã lập đền thờ ông tại đây Năm Thuận

Tiêu đề	Bài Ca Dao Nhân Sinh
Trường học	Trường Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành	Văn học dân gian
Thể loại	Tập hợp ca dao
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	40
Dung lượng	221,45 KB