Máy điện là môn học bắt buộc của sinh viên chuyên ngành Điện năng năm 3 hay môn tự chọn cho các chuyên ngành khác của ngành Điện – Điện tử. Mục tiêu của môn học nhằm cung cấp các kiến thức nền tảng về các thiết bị điện cơ. Sinh viên hoàn thành khóa học sẽ có khả năng giải thích và chứng minh trên cơ sở toán học các quá trình vận hành của các thiết bị điện cơ.Sinh viên cũng có thể nhận dạng được các loại máy điện có khả năng đáp ứng yêu cầu công việc, tuy nhiên, thiết kế chi tiết của các thiết bị điện cơ không thuộc nội dung môn học.Môn học cung cấp các kiến thức liên quan đến thiết bị biến đổi năng lượng điện cơ (nguyên lý, cấu tạo, ứng dụng, các phương pháp tính, cách xây dựng mô hình toán và mạch tương đương).Máy biến áp lực (máy biến áp một và ba pha, máy biến áp tự ngẫu, máy biến áp đo lường). Máy điện quay: Máy điện không đồng bộ (xây dựng và phân tích mạch tương đương, cách xác định các thông số mạch tương đương theo thí nghiệm, phân tích đặc tính moment,…), máy điện đồng bộ (xây dựng và phân tích mạch tương đương, điện kháng đồng bộ, các đặc tính vận hành, đặc tính góc tải ở điều kiện ổn định,…), máy điện một chiều (phản ứng phần ứng, vấn đề đổi chiều và giải pháp, phân tích dựa trên mạch điện và mạch từ, các đặc tính vận hành ở chế độ xác lập…), các loại động cơ công suất nhỏ.
Trang 1Real Engineering www.hocthatlamthat.edu.vn
ÔN TẬP MÁY ĐIỆN 1
( Electrical Machine 1 )
Biên soạn: Trần Lê Mân
Trang 2www.hocthatlamthat.edu.vn Real Engineering
Cấu trúc bài kiểm tra cuối kìMáy biến áp một pha, ba phaMáy điện một chiều
Mạch điều khiển động cơ điện DC
NỘI DUNG CHÍNH
Trang 3RealTEQ Academy | p 3
Tài liệu tham khảo chính
[1] Giáo trình Máy điện 1 (Electrical
năm 2022.
[2] Electrical Machines, Drives, and
Nov 12 2001, by Theodore Wildi.
Trang 4www.hocthatlamthat.edu.vn Real Engineering
CẤU TRÚC BÀI KIỂM TRA CUỐI KÌ
Số câu, điểm, nội dung từng câu
01
Trang 5RealTEQ Academy | p 5
Cấu trúc bài kiểm tra cuối kì
− Câu hỏi lý thuyết về máy biến áp
− Đọc các thông số trên nhãn của máy biến áp
− Bài tập máy biến áp
− Câu hỏi lý thuyết về máy phát điện một chiều
− Câu hỏi lý thuyết về động cơ điện một chiều
− Bài tập về động cơ điện một chiều
Trang 6RealTEQ Academy | p 6
Một số lưu ý
Trang 7www.hocthatlamthat.edu.vn Real Engineering
Câu hỏi & Bài tập
MÁY BIẾN ÁP MỘT PHA,
BA PHA
02
Trang 8RealTEQ Academy | p 8
Câu hỏi 1
1 Các kiểu đấu máy biến áp 3 pha Một vài ưu điểm khi sử dụng máy
biến áp ba pha thay vì sử dụng ba máy biến áp một pha là gì?Khuyết điểm?
2 Viết công thức tính suất điện động E1, E2, tỉ số máy biến áp 1 pha
và máy biến áp 3 pha
Trang 9RealTEQ Academy | p 9
Hướng dẫn câu hỏi 1
Trang 10RealTEQ Academy | p 10
Hướng dẫn câu hỏi 1
Trang 11RealTEQ Academy | p 11
Câu hỏi 2
1 Thông tin gì thường
được tìm thấy trênnhãn một máy biếnáp? Tại sao đơn vịcông suất là VA màkhông phải là Hp hayW?
2 Đọc các thông số trên
nhãn máy biến ápnhư hình
Y y 0
3 3
Trang 12RealTEQ Academy | p 12
Trang 13Câu hỏi 3
Tại sao mạch từ của máy biến áp được làm từ nhiều lá thép ghép lại
mà không làm thành một khối?
Trang 14RealTEQ Academy | p 14
Câu hỏi 4
Cho nhãn máy biến áp:
Trang 15RealTEQ Academy | p 15
Câu hỏi 4
1 Đây là máy biến áp 1 pha hay 3 pha?
2 Đọc các thông số trên nhãn máy
3 Vẽ sơ đồ và ghi đầy đủ giá trị dòng điện, điện áp lên sơ đồ
4 Tại sao cần phải xác định tổ đấu dây máy biến áp, nó có quan
trọng không? Vẽ và giải thích ý nghĩa và vẽ sơ đồ tổ đấu dây củamáy biến áp trên
5 Máy biến áp trên được làm mát theo phương pháp nào? Giải thích
ý nghĩa của phương pháp làm mát
6 Kí hiệu LI125/AC55 – AC3 có ý nghĩa gì?
7 Nêu nguyên tắc điều chỉnh điện áp trong máy biến áp Vẽ sơ đồ
các nấc điều chỉnh điện áp của máy trên
8 Muốn chỉnh máy trên thành máy tăng áp thì ta chỉnh về vị trí nào?
Trang 17RealTEQ Academy | p 17
Hướng dẫn câu hỏi 4
Trang 18RealTEQ Academy | p 18
Câu hỏi 5
1 Các tổn thất trong máy biến áp mà thay đổi theo tải? Tổn thất nào
trong thực tế không đổi?
2 Khi cấp điện vào sơ cấp máy biến áp mà ta không cấp điện cho tải
(không tải) thì máy biến áp có bị tổn hao không, giải thích?
Trang 19RealTEQ Academy | p 19
Bài tập 1
1 Cuộn dây cao áp của một máy biến áp có điện áp định mức là
480V và có 400 vòng Cuộn hạ áp có bao nhiêu vòng nếu điện ápđịnh mức là 120V
2 Một máy biến áp 1000 kVA; 24000/2400V, hoạt động ở 40V/vòng
Tìm số vòng mỗi cuộn dây và dòng định mức của mỗi cuộn
3 Một điện trở 5 được nối vào cuộn thứ cấp 120V của một biến áp
hạ áp Nếu dòng điện cuộn sơ cấp là 6A thì điện áp cuộn sơ cấp làbao nhiêu?
4 Tính công suất cần thiết của một máy biến áp để phân phối 1 kW ở
200V đối với một tải trở
5 Tính công suất cần thiết của một máy biến áp hàn để cung cấp
1kW có hệ số công suất là 0,5; điện áp vào của máy hàn là 200V
Trang 22RealTEQ Academy | p 22
Bài tập 4
Một máy biến áp ba pha có công suất định mức 560 kVA; điện áp sơ
cấp 6000V; điện áp thứ cấp 400V; đấu Y/yn dòng điện không tải bằng
4,58% lần dòng điện định mức phía sơ cấp; điện áp ngắn mạch phầntrăm 4,27; công suất không tải 1970W; công suất ngắn mạch 7000 W.Tính:
1 Tỉ số biến áp pha
2 Các hệ số của máy biến áp khi không tải
3 Các hệ số của máy biến áp khi ngắn mạch
4 Độ thay đổi điện áp khi máy biến áp làm việc ở tải định mức và hệ
số công suất của tải cos2 = 0,8 trễ (tải mang tính cảm)
5 Hiệu suất của máy biến áp ở tải nói trên
Trang 23RealTEQ Academy | p 23
Hướng dẫn bài tập 4
Trang 24RealTEQ Academy | p 24
Hướng dẫn bài tập 4
Trang 25RealTEQ Academy | p 25
Hướng dẫn bài tập 4
Trang 26RealTEQ Academy | p 26
Hướng dẫn bài tập 4
Trang 27www.hocthatlamthat.edu.vn Real Engineering
Câu hỏi & Bài tập
MÁY ĐIỆN MỘT CHIỀU (ĐỘNG CƠ + MÁY PHÁT)
03
Trang 28RealTEQ Academy | p 28
Câu hỏi 6
Mục đích của cực từ phụ là gì? Dây quấn cực từ phụ được mắc nhưthế nào, vẽ nguyên lý?
Trang 29RealTEQ Academy | p 29
Hướng dẫn câu hỏi 6
The dc generators and dc motors have the same general construction
Trang 30RealTEQ Academy | p 30
Câu hỏi 7
Kể tên các phần của mạch từ, mạch điện của một máy phát điện mộtchiều
Trang 31RealTEQ Academy | p 31
Câu hỏi 8
1 Nêu các phương pháp điều khiển tốc độ của động cơ điện một
chiều
2 Nếu điện trở của biến trở cuộn dây kích từ song song được tăng
(vẽ sơ đồ nguyên lý thể hiện hướng điện trở của biến trở tăng), tốc
độ của động cơ như thế nào?
Trang 33RealTEQ Academy | p 33
Câu hỏi 9
Tại sao để hở kích từ của một động cơ điện một chiều kích từ songsong đang chạy không tải thì rất nguy hiểm?
Trang 34RealTEQ Academy | p 34
Câu hỏi 10
Viết phương trình điện áp cơ bản của động cơ điện một chiều Nókhác phương trình điện áp của máy phát điện một chiều như thế nào?
Trang 35RealTEQ Academy | p 35
Bài tập 5
Động cơ một chiều kích từ song song 230V; công suất 15 Hp; tốc độ
1750 vòng/phút; dòng điện định mức 56,2A; điện trở phần ứng là0,280; điện trở cuộn kích từ 137 Tính:
1 Momen định mức
2 Dòng mở máy khi động cơ được mở máy trực tiếp
3 Điện trở mở máy cần mắc nối tiếp trên mạch phần ứng để giới hạn
dòng mở máy sao cho dòng mở máy bằng 1,5 lần dòng điện địnhmức của phần ứng
Trang 36RealTEQ Academy | p 36
Bài tập 6
Động cơ một chiều kích từ song song 240V; dòng định mức là 100A;điện trở phần ứng là 0,5; điện trở cuộn kích từ 120 Tổng tổn haosắt và cơ là 500W Tính:
Trang 37RealTEQ Academy | p 37
Bài tập 7
Một động cơ kích từ song song được nối với nguồn 200V Dòng điệnđầy tải là 10A và điện trở cuộn kích từ là 100, điện trở phần ứng là0,5 và hiệu suất là 80% Tính:
1 Dòng điện phần ứng
2 Điện áp rơi trên phần ứng
3 Sức phản điện được sinh ra trên phần ứng
4 Công suất ra của động cơ
Trang 38www.hocthatlamthat.edu.vn Real Engineering
Vẽ và giải thích mạch điện khởi động hoặc đảo chiều quay
THIẾT KẾ MẠCH CHO ĐỘNG CƠ ĐIỆN DC
04
Trang 39RealTEQ Academy | p 39
Câu hỏi 11
Thiết kế mạch điều khiển khởi động động cơ một chiều kích từ độc lậpqua 3 cấp điện trở, có đảo chiều quay, dừng máy bằng hãm độngnăng
Lưu ý:
❑ Mạch được cấp điện xoay chiều một pha qua CB tổng, có đèn báo
pha
❑ Có đèn báo động cơ hoạt động, sự cố
❑ Vẽ đúng kí hiệu theo tiêu chuẩn IEC
Trang 40RealTEQ Academy | p 40
Câu hỏi 12
Thiết kế mạch điều khiển khởi động động cơ một chiều kích từ songsong qua 3 cấp điện trở, có đảo chiều quay, dừng máy bằng hãm độngnăng
Lưu ý:
❑ Mạch được cấp điện xoay chiều một pha qua CB tổng, có đèn báo
pha
❑ Có đèn báo động cơ hoạt động, sự cố
❑ Vẽ đúng kí hiệu theo tiêu chuẩn IEC
Trang 41Thank You
for Listening