ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC CHƯƠNG 2 Câu 1 khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân Giai cấp công nhân được các nhà kinh điển xác định theo hai phương diện cơ bản phương diện KT.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC CHƯƠNG 2:
Câu 1: khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân
Giai cấp công nhân được các nhà kinh điển xác định theo hai phương diện cơ bản:phương diện KT - XH và phương diện CT - XH
Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; là giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ CNTB lên CNXH; ở các nước tư bản giai cấp công nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị giai cấp tư sản bóc lột về giá trị thặng dư; Ở các nước XHCN, giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình
Đặc điểm của giai cấp công nhân:
- lao động với phương thức công nghiệp với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quá trình lao động mang tính chất xã hội hóa
-Là sản phẩm của nền đại công nghiệp, chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại; là đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất tiên tiến, quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội hiện đại
-nền sản xuất đại công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến đã rèn luyện cho giai cấp công nhân những phẩm chất đặc biệt về tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp
Đó là 1 giai cấp cách mạng và có tinh thần cách mạng triệt để
Câu 2: Nội dung và đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là những nhiệm
vụ mà giai cấp công nhân cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong, lực lượng đi đầu trong công cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thể hiện trên ba nội dung
cơ bản:
- Nội dung kinh tế:trực tiếp SX ra những sản phẩm công nghiệp ngày càng hiện đại-cơ sở vật chất kĩ thuật, cơ sở kinh tế cho tất cả các nước theo xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển ngày càng cao
Ko có giai cấp công nhân lớn mạnh, không một nước nào có thể tồn tại và phát triển trong thời đại hiện nay Là nội dung TX và thực hiện suốt trong các giai đoạn cách mạng của giai cấp công nhân ở tất cả các nước
- Nội dung CT-XH: thông qua Đảng tiên phong của mình, giai cấp công nhân lãnh đạo và tổ chức để nhân dân lao động giành chính quyền về tay mình, xóa bro chính quyền của các chế đọ tư hữu,áp bức, bóc lột, xóa bỏ
Trang 2giai cấp tư sản; giải tán chính quyền Nhà nước của các chế độ cũ, xây dựng chính quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động
Thông qua Đảng tiên phong của mình lãnh đạo, tổ chức nhân dân lao động xây dựng và bảo vệ chính quyền, đất nước, tổ chức xây dựng đất nước theo định hướng XHCN trên mọi lĩnh vực: CT,KT,VH,XH,con người,… để từng bước hình thành xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa trên thực tiễn ở mỗi nước và trên toàn thế giới
Đây là nội dung cơ bản quyết định cuối cùng của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và cũng là nội dung rất khó khăn, phức tạp vì nó rất mới mẻ và là quá trình cải biến cách mạng căn bản, toàn diện triệt để trên phạm vi quốc gia, quốc tế
- Nội dung văn hóa tư tưởng: thực hiện cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trên lĩnh vực văn há tư tưởng; xây dựng hệ giá trị mới: lao động, công bằng, dân chủ, bình đẳng, tự do
Đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
+Thứ nhất, XH hóa sản xuất làm xuất hiện những tiền đề vật chất, thúc đẩy sự phát triển của xã hội,sự vận động của mâu thuẫn cơ bản trong lòng phương thức sản xuất TBCN, sự xung đột giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với tính chất chiếm hữu tư nhân TBCN về tư liệu sản xuất là nội dung kinh tế vật chất của mâu thuẫn cơ bản đó trg CNTB +Thứ hai, quá trình sản xuất mang tính chất XH hóa đi sản sinh ra giai cấp công nhân & rèn luyện nó thành chủ thể thực hiện sứ mệnh lịch sử
- thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự nghiệp cách mạng của bản thân giai cấp công nhân cùng với đông đảo quần chúng và mang lại lợi ích cho đa số
Câu 3: Những điều kiện quy định lịch sử của giai cấp công nhân
Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Thứ nhất do địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp công nhân : quy
định, gccn là con đẻ của nền SX đại công nghiệp, có những phẩm chất của 1 giai cấp tiên tiến, giai cấp cách mạng, là chủ thể của nền sản xuất hiện đại, vì vậy gccn đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến, lực lượng sx hiện đại
Thứ hai Do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân: quy
định, gccn có tính tổ chức,tính tự giác và kỷ luật cao, là giai cấp bị áp bức bóc lột nặng nề nhất trong xã hội, là kê thù của giai cấp tư sản
* Điều kiện chủ quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng
Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình
Liên minh giai cấp giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân
và các tầng lớp lao động khác (trí thức, tiểu thương, ) do giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản lãnh đạo
Trang 3Câu 4: giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay
điểm tương đồng:
- giai cấp công nhân hiện nay vẫn đang là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội hiện đại
- giai cấp công nhân vẫn bị giai cấp tư sản chủ nghĩa bóc lột gía trị thặng dư
- PT cộng sản và PT công nhân ở nhiều nước vẫn luôn là lực lượng đi đầu trong các cuộc đấu tranh vì hòa bình hợp tác và phát triển
điểm khác biệt:
- công nhân hiện đại có xu hướng trí tuệ hóa gắn liền với cách mạng KH công nghệ hiện đại, với phát triển kinh tế tri thức
-tính chất xã hội hóa của lao động công nghiệp mang nhiều biểu hiện mới
=> GCCN trở thành giai cấp lãnh đạo và ĐCS trở thành Đảng cầm quyền là những biến đổi mới trong giai cấp công nhân hiện nay
* Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay:
- Nội dung KT - XH: thông qua vai trò của giai cấp công nhân trong quá trình sản xuất,sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đối với
sự phát triển của xã hội ngày càng đc thể hiện rõ
-Nội dung CT - XH: ở các nước TBCN, mục tiêu đấu tranh là chống bất công và bất bình đẳng xã hội, với các nước XHCN giai cấp công nhân là lãnh đạo thành công sự nghiệp đổi mới, giải quyết thành công các nhiệm vụ trong thời kỳ quá độ lên CNXH
- Nội dung VH - TT : đấu tranh ý thức hệ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản, giáo dục nhận thức và củng cố niềm tin khoa học đối với lý tưởng mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
Câu 5: Đặc điểm, nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
* đặc điểm của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân VN:
- hoàn cảnh ra đời: giai cấp công nhân VN ra đời gắn liền với chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp
- đặc điểm: gccn VN ra đời trước giai cấp tư sản vào đầu thế kỷ XX; giai cấp trực tiếp đối kháng với tư bản thực dân Pháp và bè lũ tay sai; gắn bó mật thiết với các tầng lớp nhân dân trong xã hội
-trong hơn 30 năm đổi mới giai cấp công nhân đã có những biến đổi thể hiện trên nét chính sau đây:
- giai cấp công nhân tăng nhanh về số lượng và chất lượng
- đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp
-công nhân tri thức nắm vững KH-CN tiên tiến, công nhân trẻ đc đào tạo nghề theo chuẩn nghề nghiệp,có học vấn,VH, được rèn luyện
Trang 4trong thực tiến xẫ hội là lực lượn chủ đạo trong cơ cấu giai cấp công nhân
và PT công đoàn
- đứng trước nhiều thời cơ và thách thức trong đà phát triển mạnh
mẽ của công nghiệp lần thứ 4
* nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân VN hiện nay: Đảng ta đã xác định vai trò và sứ mệnh của giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng Sản Việt Nam
- Về Kinh tế: Phát huy vai trò của giai cấp công nhân,thực hiện khối liên minh công-nông-tri thức tạo ra động lực phát triển bền vững, hiện đại hóa, chủ động hội nhập quốc tế, bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái
- Về CT-XH: giữ vững và tăng cường xây dựng, chỉnh đốn
Đảng,ngăn chặn đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng đạo đức,chính trị, đạo đức lối sống,tự diễn biến ,tự chuyển hóa trong nội bộ Tích cực tham gia xây dựng,chỉnh đốn,làm cho Đảng thật sự vũng mạnh, bảo vệ Đảng, bảo
vệ chế độ XHCN để bảo vệ nhân dân Đó là trọng trách lịch sử thuộc về
sứ mệnh của giai cấp công nhân VN hiện nay
- Về VH-TT: xây dựng và bảo vệ nền VH Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc với nội dung là xây dựng con người mới XHCN
Câu 6: Phương hướng và 1 số giải pháp chủ yếu để xây dựng giai cấp công nhân hiện nay
Phương hướng
Khắc phục những hạn chế do lịch sử để lại
Giữ vững bản chất của giai cấp công nhân
2 Một số giải pháp chủ yếu
Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam trong thời kỳ mới cần thực hiện một số giải pháp chủ yếu sau:
Một là, nâng cao nhận thức kiên định quan điểm giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam
Hai là, xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh gắn với xây dựng và phát huy sức mạnh của liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí trí thức và doanh nhân, dưới sự lãnh đạo của Đảng
Ba là, thực hiện chiến lược xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh, gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế
Bốn là, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho công nhân, không ngừng trí thức hóa giai cấp công nhân
Năm là, xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của
cả hệ thống chính trị,
CHƯƠNG 3:
Trang 5Câu 1: CNXH,giai đoạn đầu của hình thái KTXH CSCN và điều kiện ra đời của CNXH
CNXH được hiểu theo một số nghĩa sau:
- là phong trào thực tiễn, phong trào đấu tranh của nhân dân lao động chống các giai cấp thống trị
-Là trào lưu tư tưởng, lý luận phản ánh lý tưởng giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức, bất công
-Là một khoa học, khoa học về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, về những quy luật chính trị xã hội của quá trình chuyển biến từ CNTB lên CNXH
-Là một chế độ xã hội hiện thực tốt đẹp, xã hội XHCN, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa
+chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế-xã hội CSCN
Hình thái KTXHCSCN phát triển từ thấp đến cao qua hai giai đoạn, giai đoạn thấp và giai đoạn cao, giai đoạn cộng sản chủ nghĩa
Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa cộng sản
Thời kỳ quá độ được hiểu theo hai nghĩa: quá độ trực tiếp và quá
độ gián tiếp
+ điều kiện ra đời của CNXH
Sự phát triển của LLSX và sự trưởng thành thực sự của giai cấp công nhân là tiền đề , điều kiện cho sự ra đời của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa
Từ các nước tư bản phát triển cao:
- sự phát triển của lực lượng sản xuất
- xuất hiện mâu thuẫn giai cấp công nhân và giai cấp tư sản gay gắt
- những tai họa CNTB gây ra cho GCCN và xã hội loài người
Từ các nước tư bản phát triển trung bình và chưa qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa:
- nhân loại chuyển sang giai đoạn cuối cùng của chủ nghĩa tư bản -có sự tác động toàn cầu của cphong trào cộng sản và công nhân quốc tế, của hệ tư tưởng giai cấp công nhân làm thức tỉnh nhân dân lao động dấy lên phong trào yêu nước giành độc lập dân tộc và hình thành các đảng CT
Câu 2: Những đặc trưng bản chất của CNXH:
CNXH giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, con người, xã hội, tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện
CNXH có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất
CNXH là chế độ do nhân dân lao động làm chủ
CNXH có nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động
Trang 6CNXH có nền văn hóa phát triển cao, kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại
CNXH bảo đảm bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc có quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới
Câu 3: Tính tất yếu khách quan và đặc điểm thời kỳ quá độ lên CNXH
Từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ chính trị
Thích ứng với thời kỳ ấy là thời kỳ quá độ chính trị và nhà nước của thời kỳ ấy không thể là cái gì khác hơn nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản
Khẳng định tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ, đồng thời các nhà sáng lập CNXHKH cũng có phân biệt 2 loại quá độ từ CNTB lên CNCS:
Qúa độ trực tiếp từ CNTB lên CNCS đối với những nước đã trải qua CNTB phát triển
Quá độ gián từ CNTB lên CNCS đối với những nước chưa trải qua CNTB phát triển
* đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH:
-Lĩnh vực kinh tế: tất yếu tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần, V.I.Lenin cho rằng trong thời kỳ quá độ tồn tại 5 thành phần kinh tế : KT gia trưởng, KT hàng hóa nhỏ, tư bản, tư bản nhà nước, xã hội chủ nghĩa
-lĩnh vực chính trị: thiết lập, tăng cường chuyên chính vô sản thực chất đó là việc giai cấp công nhân nắm và sử dụng quyền lực nhà nước trấn áp giai cấp tư sản, xây dựng xã hội không giai cấp Thực hiện chức năng dân chủ đối với nhân dân
-lĩnh vực văn hóa tư tưởng:xây dựng nền văn hóa vô sản, nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa Tiếp thu giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại
- lĩnh vực xã hội: là thời kỳ đấu tranh giai cấp chống áp bức, bất công, xóa bỏ tệ nạn xx hội và những tàn dư của xã hội cũ để lại Thiết lập công bằng xã hội trên cơ sở thiết lập nguyên tắc phân phối theo lao động
Câu 4: đặc điểm quá độ lên CNXH ở VN là bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa
- quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường tất yếu khách quan, là con đường xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta
-quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa tức là
bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa
-quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa đòi hỏi phải tiếp thu,kế thừa những thành tựu mà nhân loài đã đạt được dưới chủ nghĩa tư bản: về KH & CN,…
Trang 7-quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là tạo
ra sự biến đổi về chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực, là sự nghiệp khó khăn,phức tạp nhiều chặng đường đỏi hỏi phải có quyết tâm chính trị cao
và khát vọn lớn của toàn Đảng, toàn dân
Câu 5:Những đặc trưng bản chất của XHCN ở VN
- dân giàu,nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
-do nhân dân làm chủ
-có nền kinh tế phát triển cao dựa trên LLSX hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp
-có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
-con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện
-các dân tộc trong cộng đồng VN bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng phát triển
-có nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do ĐCS lãnh đạo
-có quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước trên thế giới
Câu 6: Phương hướng xây dựng CNXH ở VN hiện nay
Một là: đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ môi trường
Hai là: phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Ba là: xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội
Bốn là: đảm bảo vững chắc QP và ANQG, trật tự, an toàn xã hội Năm là: thực hiện đường lối đối ngoại độc lập tự chủ hòa bình, hợp tác và phát triển, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
Sáu là: xây dựng nền dân chủ XHCN, thực hiện đại đoàn kết dân tộc, tăng cường và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất
Bảy là: xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân
Tám là: xây dựng Đảng trong sạch,vững mạnh
CHƯƠNG 4:
Câu 1: dân chủ và sự phát triển của dân chủ, dân chủ XHCN
Quan niệm về dân chủ:
Theo nghĩa gốc: Demoskratos quyền lực của nhân dân hay quyền lực thuộc về nhân dân
Theo quan niệm của chủ nghĩa Mac-Lenin:
Thứ nhất, về phương diện quyền lực, dân chủ là quyền lưc thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ nhân của nhà nước
Thứ hai, trên phương diện chế độ xã hội và trong lĩnh vực chính trị, dân chủ là một hình thức hay hình thái nhà nước, là chính thể dân chủ hay chế độ dân chủ
Trang 8Thứ ba trên phương diện tổ chức quản lí xã hội, dân chủ là một nguyên tắc - nguyên tắc dân chủ
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản VN
Thứ nhất: dân chủ trước hết là một giá trị nhân loại chung
Thứ hai: dân chủ là một thể chế chính trị, một chế độ xã hội
=> dân chủ là một giá trị xã hội phản ánh những quyền cơ bản của con người, là một phạm trù chính trị gắn với các hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; là một phạm trù lịch sử gắn với quá trình ra đời, phát triển của lịch sử nhân loại
Khái lược lịch sử ra đời của dân chủ
Lực lượng sản xuất phát triển dẫn đến sự ra đời của chế độ tư hữu
và giai cấp làm cho hình thức dân chủ nguyên thủy tan rã, nền dân chủ chủ nô ra đời
Tan rã của chế độ chiếm hữu nô lệ, lịch sử xã hội loài người bước vào thời kỳ đen tối với sự thống trị của nhà nước chuyên chế phong kiến
ý thức về dân chủ và đấu tranh để thực hiện quyền dân chủ không đạt được bước tiến quan trọng nào
Tư tưởng tiến bộ của giai cấp tư sản, cuối thế kỉ XIV đầu thế kỷ
XV mở đường cho sự ra đời của nền dân chủ tư sản
Từ khi cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thắng lợi
1917, thiết lập nền dân chủ
Dân chủ xã hội chủ nghĩa:
Từ khi cách mạng xã hội tháng Mười Nga thắng lợi 1917, thiết lập nền dân chủ vô sản phục vụ đa số người lao động
Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ cao hơn về chất, là nền dân chủ, mà ở đó mọi quyền lực thuộc về nhân dân,dân là chủ và dân làm chủ; dân chủ và pháp luật nằm trong sự thống nhất biện chứng; được thực hiện bằng nhà nước pháp quyền XHCN, đặt dưới sự lãnh đạo của ĐCS
Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa:
Chính trị: là một chế độ xã hội ở đó, dân chủ với nghĩa là toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân Điều đó trở thành mục tiêu của sự phát triển
xã hội và đc thực hiện trong các lĩnh vực của đời sống xã hội
Kinh tế: dựa trên chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu đáp ứng sự phát triển cao của lực lượng sản xuất hiện đại nhằm thỏa mãn ngày càng cao nhu cầu vật chất và tinh thần của nhân dân
Tư tưởng: lấy hệ tư tưởng Mac-Lenin- hệ tư tưởng của giai cấp công nhân làm nền tảng, là sự kế thừa, phát huy những tinh hoa văn hóa truyền thống các dân tộc; tiếp thu những giá trị tiến bộ, văn minh mà nhân loại đã đạt được Trong nền dân chủ XHCN, nhân dân được làm chủ những giá trị văn hóa tinh thần; được nâng cao trình độ văn hóa, có điều kiện để phát triển cá nhân
Bản chất xã hội: sự kết hợp hài hòa về lợi ích giữa cá nhân, tập thể
và lợi ích của toàn xã hội
Trang 9Câu 2: sự ra đời, bản chất,chức năng và mối quan hệ của nhà nước XHCN
sự ra đời: Nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời là kết quả của cuộc cách mạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản
Nhà nước xã hội chủ nghĩa(hay Nhà nước chuyên chính vô sản) là một trong nhưng tổ chức chính trị cơ bản nhất của hệ thống chính trị - xã hội chủ nghĩa, một công cụ chủ yếu mà Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo nhân dân tổ chức ra nhằm thực hiện quyền lực và lợi ích của nhân dân lao động và xây dựng CNXH
Bản chất :
Chính trị: mang bản chất giai cấp công nhân
Kinh tế: chịu sự quy định của cơ sở kinh tế của xã hội, XHCN, đó
là quan hệ tư hữu về TLSX chủ yếu, ko còn tồn tại QHSX bóc lột
Văn hóa, xã hội: được xây dựng trên nền tảng tinh thần là lý luận của chủ nghĩa Mác-Lennin và những giá trị văn hóa tiến bộ của nhân loại đồng thời mang những bản sắc riêng của dân tộc
Chức năng:
Chức năng đối nội, đối ngoại
Chức năng CT,KT,VH,XH,…
Chức năng giai cấp và chức năng xã hội
Nhà nước XHCN là nhà nước mà ở đó, sự thống trị thuộc về giai cấp công nhân, do cách mạng xã hội chủ nghía sản sinh ra và có sứ mệnh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lêndđịa vị làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội trong 1 xã hội phát triển cao - xã hội XHCN
Mối quan hệ:
Dân chủ XHCN là cơ sở nền tảng cho việc xây dựng và hoạt động của nhà nước XHCN
Nhà nước XHCN trở thành công cụ quan trọng cho việc thực thi quyền làm chủ của người dân
Nhà nước XHCN nằm trong nền dân chủ XHCN là phương thức thể hiện và thực hiện nền dân chủ
Câu 4: dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:
- chế độ dân chủ nhân dân ở nước ta được xác lập sau Cách mạng tháng Tám 1945
- đại hội VI: đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước nhấn mạnh phát huy dân chủ để tạo ra một động lực mạnh mẽ cho sự phá triển đất nước
- đại hội VII: thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời
kỳ quá độ lên CNXH-Cương lĩnh 1991, phác họa đặc trưng của xã hội XHCN trong đó có đặc trưng đầu tiên: do nhân dân lao động làm chủ
Trang 10- đại hội XI: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, bổ sung phát triển 2011 Đảng ta khẳng định dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta
- đại hội XII: thành tổ dân chủ xã hội chủ nghĩa được đưa vào tên của chủ đề Đại hội
Bản chất của nền dân chủ XHCN ở Việt Nam:
Dân chủ là mục tiêu của chế độ xã hội chủ nghĩa (dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh)
Dân chủ là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa (do nhân dân làm chủ, quyền lực thuộc về nhân dân)
Dân chủ là động lực để xây dựng chủ nghĩa xã hội (phát huy sức mạnh của nhân dân, của toàn dân tộc)
Dân chủ gắn với pháp luật (phải đi đôi với kỷ luật và kỳ cương) Dân chủ phải đc thể hiện trong thực tiễn ở các cấp, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội về lĩnh vực kinh tế, chính trị và văn hóa, xã hội
Câu 5: nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:
Quan niệm: nhà nước pháp quyền đc hiểu là nhà nước mà ở đó, tất
cả mọi công dân đều được giáo dục pháp luật và phải hiểu biết pháp luật, tuân thủ pháp luật, pháp luật phải đảm bảo tính nghiêm minh; trong hoạt động của cơ quan nhà nước, phải có sự kiểm soát lẫn nhau, tất cả vì mục tiêu phục vụ nhân dân
Nhà nước pháp quyền XHCN VN có những đặc điểm sau:
Xây dựng nhà nước do nhân dân lao động làm chủ, đó là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
Nhà nước được tổ chức và hoạt động dựa trên cơ sở của Hiến Pháp
và pháp luật
Quyền lực nhà nước là thống nhất,có sự phân công rõ ràng, có cơ chế phối hợp nhịp nhàng, kiểm soát giữa các cơ quan: Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp
Nhà nước pháp quyền XHCN VN phải do Đảng Cộng sản VN lãnh đạo
Nhà nước pháp quyền XHCN VN tôn trọng quyền con người, coi con người là chủ thể, trung tâm của sự phát triển
Tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, có sự phân công, phân cấp, phối hợp và kiểm soát lẫn nhau
Câu 6: phát huy dân chủ XHCN, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN
ở VN hiện nay
Phát huy dân chủ XHCN ở Việt Nam hiện nay:
Một là: xây dựng, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa,tạo ra cơ sở kinh tế vững chắc cho xây dựng DCXHCN
Hai là: xây dựng Đảng Cộng sản VN trong sạch, vững mạnh với tư cách, điều kiện tiên quyết đẻ xây dựng nền dân chủ XHCN ở VN