+ Diễn tả tình cảm sâu n ặng của ngư ời con đối với mẹ và ngư ợc lại.. Nếu như nhà thơ Đỗ Bạch Mai ghi dấu bằng tác phẩm "Một mình trong mưa" để nói về nỗi vất vả, cô đơn c ủa người mẹ k
Trang 1Phân Tích Bài Thơ Mẹ (Đỗ Trung Lai)
Phân tích ngắn gọn bài thơ M ẹ (Đỗ Trung Lai)
I Dàn Ý Phân Tích Bài Thơ Mẹ:
1 Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác ph ẩm và nêu ý kiến khái quát v ề văn bản
2 Thân bài:
* Phân tích v ề nội dung:
- Nhan đề "Mẹ":
+ Không chỉ là cách g ọi đơn thu ần
+ Diễn tả tình cảm sâu n ặng của ngư ời con đối với mẹ và ngư ợc lại
- Hình ảnh đối lập giữa cây cau và mẹ già (2 kh ổ thơ đầu)
+ Cây cau: "vẫn thẳng", "ngọn xanh r ờn", "ngày càng cao", "g ần với giời" + Mẹ: lưng đã còng, "đ ầu bạc trắng", "ngày một thấp, "gần đất"
- Cảm xúc của ngư ời con khi chứng kiến mẹ ngày một già yếu (3 khổ thơ sau):
+ Kí ức ngày còn nhỏ khi ở bên mẹ và hiện tại: ngày xưa cau b ổ từ, giờ bổ tám "mẹ còn ngại to"
+ Người con không cầm được nước mắt khi thấy mẹ đã già và tự hỏi bản thân "sao m ẹ ta già"
* Phân tích v ề nghệ thuật:
+ Thể thơ bốn chữ ngắn gọn
+ Phép đối
+ Hình ảnh thơ tro ng sáng, bình d ị
+ Ngôn từ tinh tế
3 Kết bài:
- Khái quát và khẳng định giá trị của tác phẩm
Trang 2Phân tích N ội dung bài thơ M ẹ của Đỗ Trung Lai
II Bài Văn Mẫu Phân Tích Bài Thơ Mẹ:
Tình mẫu tử từ lâu đã tr ở thành đề tài phổ biến trong thơ ca M ỗi nhà thơ
sẽ có những cách khác nh au trong việc khai thác mảng đề tài này Nếu như nhà thơ Đỗ Bạch Mai ghi dấu bằng tác phẩm "Một mình trong mưa" để nói
về nỗi vất vả, cô đơn c ủa người mẹ khi ph ải lặn lội nuôi con thì tác gi ả Đỗ Trung Lai l ại đem đến cho người đọc cảm xúc đau xót c ủa con k hi chứng kiến mẹ ngày một già yếu
Trước hết, nhan đề bài thơ "Mẹ" đã bao trùm toàn bộ chủ đề của văn bản
Từ "mẹ" không đơn thu ần là cách g ọi thông thư ờng mà nó còn bao ch ứa rất nhiều ý nghĩa Đó không ch ỉ là tình yêu thương c ủa mẹ dành cho con cái
mà nó còn là tình c ảm đong đ ầy, biết ơn c ủa con đối với người đã có công sinh thành, dưỡng dục mình Như vậy, qua nhan đề tác phẩm, ta có được
Trang 3những hình dung ban đ ầu về văn bản và hi ểu hơn n ỗi niềm của Đỗ Trung Lai khi nghĩ về mẹ
Trong hai khổ thơ đ ầu, nhà thơ đã sử dụng biện pháp tương ph ản đối lập giữa hình ảnh cây cau với mẹ già Ngay từ dòng thơ đầu tiên, ngư ời con đã khẳng định chắc nịch và đ ầy dứt khoát "Lưng m ẹ còng rồi" Dư ờng như ch ỉ một từ "rồi" thôi đã cho th ấy nỗi ngậm ngùi của con khi không th ể thay đổi được sự thực là mẹ đã già yếu Nếu cau tràn trề sức sống, không ngừng phát triển và xanh tươi v ới dáng v ẻ thẳng tắp khiến cho tác giả cảm thấy như "gần với giời" thì người mẹ lại hiện lên với tấm lưng còng, "đầu bạc trắng" và ngày "m ột thấp đi" Biện pháp điệp ngữ "ngày" như nh ấn mạnh thêm sức tàn phá của thời gian Kết thúc khổ hai, nhân vật trữ tình đau xót cất lên "Mẹ thì gần đất!" Câu thơ chất chứa biết bao nỗi ngậm ngùi vì không thể chối bỏ được hiện thực mẹ đang đ ến gần hơn v ới ngày chia lìa cõi sống "Gần với đất" chính là ẩn dụ cho sự chấm dứt của một kiếp
người Lý do khiến nhà thơ chọn cau để khắc họa tình cảnh ốm yếu của mẹ lúc về già bởi cau hiện diện trong m ọi thói quen, l ối sống ở mỗi làng quê Chính vì vậy, cau và m ẹ luôn song hành cùng nhau trên hành trình s ống Đặc biệt, tác giả nhận ra được những nét giống và khác giữa mẹ và cau Cho nên, thông qua hình ảnh cau ở hai khổ thơ đầu, ta cảm nhận rõ hơn nỗi buồn, sự day dứt của ngư ời con đối với mẹ
Đến những khổ thơ tiếp theo, ta sẽ thấy cảm xúc dâng trào của nhân vật trữ tình khi chứng kiến mẹ ngày một già yếu Thực tế đau lòng trư ớc mắt đưa chủ thể quay trở về những ngày còn thơ v ới miếng cau m ẹ bổ làm tư Gi ờ đây, trái cau đã được chia nhỏ thành tám miếng nhưng "Mẹ còn ngại to!" Câu thơ gợi ra vẻ móm mém lúc về già Bi ện pháp so sánh "M ột miếng cau khô/ Khô gầy như mẹ" vừa miêu tả được tình trạng khom khem c ủa mẹ già vừa thể hiện sự bùi ngùi trong lòng ngư ời con Từ nâng ở dòng thơ "con nâng trên tay" không ph ải là hành đ ộng cầm, nắm thông thường mà là thái
Trang 4độ cẩn trọng, nâng niu Vì cau đã khô, héo nên con không n ỡ làm tổn
thương Hay do miếng cau làm liên tưởng đến mẹ nên con càng cẩn trọng, trân quý? C ảm xúc như v ỡ òa khi con "không c ầm đư ợc lệ" Nỗi nhớ
thương mẹ khiến con bất lực mà bật khóc Câu hỏi cuối bài thơ "Sao mẹ ta già?" đâu chỉ để hỏi trời cao mà đó còn là câu hỏi người con đặt ra cho chính bản thân mình Quy lu ật sinh - lão - bệnh - tử là điều ai cũng phải trải qua Ch ỉ tiếc con ngư ời ta không thể thay đổi để có thể trường sinh bất lão Do v ậy, câu thơ như kh ắc sâu thêm nỗi bất lực của người con trước thực tại
Để làm nổi bật chủ đề của bài thơ, tác giả sử dụng thủ pháp đối lập tương phản để nhấn mạnh sự xót xa khi thấy mẹ già nua, ốm yếu Các biện pháp
tu từ như so sánh "Một miếng cau khô/ Khô g ầy như mẹ", điệp ngữ "ngày" càng làm nổi bật thêm nỗi niềm sâu kín c ủa người con Hình ảnh thơ gần gũi, ngôn từ trong sáng, giản dị khiến cho văn bản dễ đi sâu vào lòng người đọc
Bằng tình yêu thương cùng s ự kính trọng vô ngần đối với mẹ, tác giả đã sáng tạo nên những vần thơ vô cùng tinh t ế gửi đến chúng ta Bài thơ là l ời nhắc nhở những người con hãy bi ết yêu thương mẹ của mình