phan tich tac pham chi pheo cua nam cao

Kết bài  Nêu nhận xét, đánh giá chung về truyện ngắn Chí Phèo  Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam cao - Bài làm 1 “Chí Phèo”

Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam caoNgữ Văn 11

Dàn ý Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam cao

a Mở bài

 Giới thiệu tác phẩm Chí Phèo và nhà văn Nam Cao

 Dẫn dắt vào vấn đề cần phân tích

b Thân bài

 Khái quát chung

 Xuất xứ: Nam cao đặt tên cho tác phẩm này là Cái lò gạch cũ, 1941 đổilại là Đôi lứa xứng đôi, 1945 sửa lại là Chí Phèo, in trong tập Luốngcày

- Tóm tắt:

- Đề tài và ý nghĩa nhan đề

- Đề tài: Viết về người nông dân nghèo trước CMT8

- Nhan đề:

 Nhan đề đầu tiên: Cái lò gạch cũ (nhan đề giản dị, có ý nghĩa, nơi lầnđầu tiên phát hiện ra Chí, nơi Chí bị bỏ rơi, qui luật hiện tượng ChíPhèo )

 Nhan đề thứ hai: Đôi lứa xứng đôi khi in thành sách lần đầu (NXB Đờimới, Hà Nội, 1941), nhà xuất bản tự ý đổi tên là Đôi lứa xứng đôi, chủyếu tạo sự tò mò và làm cho sách bán chạy

 Nhan đề thứ ba: Chí Phèo do chính Nam Cao thay đổi khi in truyện ngắnnày vào tập Luống Cày năm 1946 Ông lấy tên nhân vật trung tâm để đặttên truyện

 Chủ đề: Qua số phận của nhân vật Chí Phèo, nhà văn Nam Cao đã lên

án sâu sắc xã hội tàn bạo, chà đạp lên nhân phẩm con người đồng thờithể hiện tình thương yêu sâu sắc và niềm tin vào bản chất lương thiệncủa con người

- Phân tích

Nhân vật Chí Phèo

+ Quá trình tha hóa trước khi gặp Thị Nở

Trước khi vào tù:

 Là con người bất hạnh: “ trần truồng và xám ngắt bên cái lò gạch bỏkhông, người làng nuôi, bị Bá Kiến ghen đẩy vào tù ”

 Là con người lương thiện: Hắn cảm thấy nhục khi bà ba kêu hắn bópchân, mà cứ bóp lên trên nữa, hắn từng ao ước “ ao ước có một giađình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải ”

Sau khi ra tù:

 Biến dạng nhân hình: “ cái đầu trọc lóc, cái răng cạo trắng hớn, cáimặt đen cơng cơng, hai mắt gườm gườm, cái ngực phanh đầy nét chạmtrỗ ”

 Biến dạng nhân tính: uống rượu say khướt, đánh nhau, rạch mặt ăn vạ,làm tan nát biết bao nhiêu gia đình

 > Chính nhà tù thực dân phong kiến là nguyên nhân dẫn đến sự tha hóa

về nhân hình lẫn nhân tính của Chí Phèo

Ý nghĩa tiếng chửi Chí Phèo:

 Về nội dung: Khao khát muốn giao tiếp với mọi người nhưng bị xã hội

cự tuyệt

 Về nghệ thuật: Tạo tâm thế tò mò cho người tiếp nhận

 → Là con người lương thiện bị xã hội tha hóa thành quỷ dữ, bị loại rakhỏi xã hội con người

+ Qúa trình muốn trở thành người lương thiện sau khi gặp Thị Nở

Thức tỉnh lương tâm

 Đến với Thị Nở bằng bản năng: ăn nằm với nhau ngủ say dưới trăng

 Nhớ lại quá khứ: “hắn ao ước có một gia đình nhỏ

 Ý thức được hoàn cảnh bản thân: “ già mà vẫn còn cô độc, cái dốc bênkia của đời ”

 Phục thiện: “ muốn làm hòa với mọi người”

 → Từ quỷ dữ, thức tỉnh lương tâm thành người lương thiện

Ý nghĩa bát cháo hành

 Thể hiện tình thương của Thị Nở dành cho Chí Phèo

 Là ngọn lửa nhen nhóm cho tính thiện bị vùi tắt bấy lâu nay trong conngười Chí Giúp Chí quay trở về con đường hoàn lương

 Tình cảm nhân đạo của nhà văn

 Thể hiện tài năng miêu tả, phân tích tâm lí nhân vật của Nam Cao

Chí Phèo chết trên ngưỡng cửa trở thành người lương thiện

 Bà cô Thị Nở ngăn cản mối tình Chí-Thị: “ ai lại đi lấy thằng ChíPhèo ”

 Đến nhà Bá Kiến đòi lương thiện: đâm Bá Kiến rồi tự sát

 Định kiến xã hội đối với Chí Phèo: “Thằng nào chứ thằng ấy chết thìkhông ai tiếc tre già măng mọc, thằng ấy chết còn thằng khác ”

Hình tượng nhân vật Bá Kiến

 Tàn bạo, quỷ quyệt, lọc lõi

 Chính sách thống trị: mềm nắn rắn buông, dùng thằng đầu bò trị thằngđầu bò, nắm thằng có tóc chứ ai nắm thằng trọc đầu

 Nhân cách ti tiện, bỉ ổi, dâm đãng, ghen tuông, độc ác

 > Điển hình cho loại địa chủ cường hào ở nông thôn VN trước Cáchmạng

 Giọng điệu: đa giọng điệu

Đối lập, tương phản giữa các kiểu người, các tính cách sống

 Xây dựng nhân vật điển hình

 Kết cấu truyện: kết cấu vòng tròn, hiện tượng Chí Phèo tiếp tục được lặplại ở làng Vũ Đại

c Kết bài

 Nêu nhận xét, đánh giá chung về truyện ngắn Chí Phèo

 Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân

Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam cao - Bài làm 1

“Chí Phèo” của Nam Cao là kiệt tác của văn học hiện thực phản ảnh đậm nét

xã hội phong kiến đầy rẫy những tội ác và bất công, đồng thời khắc họa thànhcông hình ảnh người nông dân bị bần cùng hóa Đọc những trang viết của NamCao, người đọc có thể mường tượng ra được bức tranh xã hội phong kiến nhiều

Vũ Đại Hắn chửi đứa nào đẻ ra hắn…”

Chí Phèo sinh ra tại một cái lò gạch cũ, được người làng truyền tay nhau nuôi,đến khi hắn đi ở cho Bá Kiến Bá Kiến vì ghen tuông mà đã đẩy Chí Phèo vào

tù, nơi đó bắt đầu hình thành những oán hận và cả nỗi đau Chí Phèo đã dầnđánh mất đi bản thân, đánh mất đi sự lương thiện Sau mấy năm ở tù, CHí Phèo

về làng, trở thành một con người khác Nam Cao đã khắc họa rõ từng đườngnét trên khuôn mặt của Chí Phèo, như phản ảnh sự đau lòng của chế độ và sựtha hóa của một đời người Chí Phèo xuất hiện “Cái đầu thì trọc lóc, răng cạotrắng hớn, hai mắt gườm gườm trông gớm chết” Hình ảnh người nông dânhiền lành đã biến mất sau những năm tháng ở tù

Xã hội đã cướp đi nhân cách, bản tính lương thiện và cả ước muốn làm ngườicủa Chí Phèo Hắn trở về từ nhà tù, biến thành một kẻ chuyên đi rạch mặt ăn vạ,hắn phá tan đi bao nhiêu gia đình ở làng Vũ Đại Cả làng ai cũng sợ hắn, vì bộmặt gớm giếc và hành động tàn bạo

Cuộc sống của một con người thay đổi hoàn toàn, hắn lấy nghề rạch mặt, đâmthuê chém mướn làm nghề sống Chí Phèo bị người làng xa lánh, hắn trở vềlàm cho nhà Bá Kiến Lại một lần nữa người đọc thấy được sự bế tắc, bướcđường cùng của Chí Phèo Hắn lại trở về nơi ngày xưa đã đẩy hắn vào cảnh cơcực như bây giờ Có lẽ đây chính là sự bế tắc của người dân thấp cổ bé họngtrong xã hội phong kiến

Nam Cao đã rất thành công khi xây dựng thành công nhân vật Chí Phèo Đây làhình tượng điển hình cho sự tha hóa trong xã hội phong kiến, là sự bế tắc, cùngđường lạc lối

Nhưng Nam Cao đã không để cuộc đời Chí Phèo dừng lại ở đó, tác giả đã khơigợi sự khát thèm yêu thương, khát thèm cuộc sống như một con người nơi hắn.Tình huống truyện Chí Phèo gặp Thị Nở ở vườn chuối sau lần hắn uống rượusay khướt Thị Nở xuất hiện với bát cháo hành đã khiến người đọc vẫn cảmthấy còn chút gì đó hi vọng cho một cuộc đời bình dị Thị Nở xấu xí, thô kệch,nhưng lại là vết sáng trong cuộc đời tăm tối của Chí Phèo Sự xuất hiện của ChíPhèo thực sự có ý nghĩa rất lớn đối với Chí Phèo, đánh thức lương tri, đánhthức bản tính lương thiện của hắn “Bát cháo hành” là một chi tiết nghệ thuậtgiàu giá trị nhân văn, cho tình người còn lấp lánh giữa xã hội thối nát

Sau khi gặp gỡ với Thị Nở, hắn thấy cuộc đời ngoài kia thật tốt đẹp, nghe thấynhững người đàn bà đi chợ đang nói chuyện Hơn hết có một chi tiết, một suynghĩ khiến người đọc chùng xuống “Hắn thấy già yếu, bệnh tật, và cô độc cònđáng sợ hơn cả đau ốm bệnh tật…hắn khát khao làm hòa với mọi người” Có lẽ

đã đến lúc hắn nhận ra cần một cuộc sống như mọi người, không phải rạch mặt

ăn vạ nữa Cuộc sống bình dị ấy nhưng với Chí lại quá xa vời

Xã hội phong kiến nghiệt ngã, không để cho Chí Phèo được làm người lươngthiện khi bà cô của Thị Nở xuất hiện Bà cô phản đối chuyện Thị Nở và ChíPhèo, còn dùng những từ cay độc để mắng mỏ Chí Phèo Bà cô là hiện thân của

xã hội phong kiến, cự tuyệt khát khao làm người, quyết dồn Chí vào bướcđường cùng Chính điều này đã khiến cho Hắn đau, rơi vào tuyệt vọng và quyếttìm đến nhà Bá Kiến để giết Bá Kiến.

Hình ảnh ám ảnh người đọc là hình ảnh Chí Phèo giãy đành đạch, nằm giữavũng máu ở sân nhà Bá Kiến Hắn giết Bá Kiến và tự kết liễu cuộc đời mình.Trước khi chết Chí phèo còn hét lên “Ai cho tao làm người lương thiện”, xã hộinày không cho, con người cũng không cho Đúng là một bi kịch quá đau lòngđối với người nông dân trong xã hội đầy rẫy bất công

Nam Cao với ngòi bút sâu sắc đã xây dựng nhân vật điển hình trong xã hội điểnhình như kéo người đọc về với thời kỳ đau thương của đất nước ta hồi đó.Nghệ thuật đặc tả tính cách, hành động đã khiến cho truyện ngắn thêm sinhđộng, hấp dẫn

Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam cao - Bài làm 2

“Chí Phèo” chỉ là một truyện ngắn và là một truyện ngắn sáng tác trong nhữngngày đầu mới cầm bút của Nam Cao viết về đề tài nông dân, nhưng tác phẩmchính là sự tổng hợp, kết tinh đỉnh cao của ngòi bút nhà văn Có thể nói rằng,

“Chí Phèo” là một bản án cáo trạng đanh thép đối với một xã hội phong kiếnđầy bất công đã đẩy người nông dân vào con đường bần cùng hóa trước Cáchmạng Đồng thời, tác phẩm cũng là một câu chuyện chứa đựng nhiều ý nghĩanhân văn sâu sắc

Trước hết, tác phẩm “Chí Phèo” của Nam Cao đã khắc họa tấn bi kịch củangười nông dân trước Cách mạng Trong tác phẩm này, Nam Cao không đi vàonạn sưu thuế hay thiên tai dịch họa mà nhà văn lại hướng đến một phương diệnkhác, đó là hình tượng người nông dân cố cùng bị xã hội phá hủy về tâm hồn,hủy diệt cả nhân tính và bị phủ nhận tư cách làm người Nỗi thống khổ ghêgớm của Chí Phèo chính là bị cướp đi hình hài của một con người, bị đẩy rakhỏi xã hội loài người và phải sống kiếp sống đớn đau như thú vật Chí từ mộtanh canh điền lương thiện khỏe mạnh, vì hầu hạ bà Ba, khiến cụ Bá ghen ghétđẩy vào lao tù Từ đây, con đường tha hóa của người nông dân chất phác bắtđầu như trượt dốc không phanh Ra khỏi tù, người ta không nhận ra thằng ChíPhèo trước đây nữa mà thay vào đó là một hình hài quỷ dữ: “Cái đầu thì trọclốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườmgườm […] Cái ngực phanh đầy những nét chạm trổ rồng, phượng với một ôngtướng cầm chùy, cả hai cánh tay cũng thế Trông gớm chết!”

Với ngòi bút hiện thực, nhà văn Nam Cao đã chỉ ra rằng, để tồn tại thì nhữngngười nông dân hiền lành khốn khổ đã dần trở nên lưu manh hóa và bất cần

Họ không chỉ bị tha hóa về nhân hình mà còn bị tha hóa cả về nhân tính

Ở tù về, Chí như biến thành một con quỷ dữ, chuyên rạch mặt ăn vạ, la làng ầm

ĩ Trở thành tay sai đòi nợ cho Bá Kiến: “Hắn đã đập nát biết bao nhiêu cảnh

yên vui, làm chảy máu và nước mắt của biết bao nhiêu người dân lương thiện”.Không những thế, những hành động dã man ấy hắn đều làm trong lúc say: “ăntrong lúc say, ngủ trong lúc say, […] đập đầu, rạch mặt, giết người trong lúcsay” “Những cơn say của hắn tràn từ cơn này sang cơn khác thành những cơndài mênh mang” khiến cho hắn chưa bao giờ tỉnh táo để ý thức về những việcmình đã và đang làm.

Chính vì trở thành “con quỷ dữ của làng Vũ Đại” mà tất cả mọi người đều cốtránh xa hắn, ngay cả khi hắn “kêu làng, không bao giờ người ta vội đến” bởi

đã quá quen với cảnh hắn la làng ăn vạ Không ai thèm chửi nhau với hắn,không ai công nhận hắn, ngay cả Thị Nở – người phụ nữ “xấu ma chê quỷ hờn”cũng không cần hắn Khi ấy, hắn mới tỉnh ngộ nhận ra bi kịch thê lương củamình: bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người Hắn kêu lên: “Ai cho tao lươngthiện? Làm thế nào cho mất được những vết mảnh chai trên mặt này? Taokhông thể là người lương thiện nữa” Đó là những câu hỏi đầy cay đắng vàkhông có lời giải đáp Lương thiện của con người là ở trong chính mỗi ngườichúng ta Vậy mà Chí lại phải đi “đòi” lương thiện Chính cái xã hội vô nhântính đã cướp mất lương thiện và còn khốn nạn hơn, ngay cả cái quyền được làmmột con người tử tế cũng bị xã hội ấy tước đoạt mất

Qua tấn bi kịch của Chí Phèo, nhà văn Nam Cao đã cho người đọc thấy mộthiện thực xót xa về cuộc sống và số phận của người nông dân trước Cách mạng

Đó chính là cuộc sống bế tắc và bần cùng, người nông dân từ tha hóa đã dẫnđến lưu manh hóa Phản ánh bi kịch ấy, nhà văn Nam Cao cũng chỉ rõ nguyênnhân là mẫu thuẫn xã hội sâu sắc đã đẩy người nông dân đến bước đường cùng.Trong tác phẩm, một bên, nhà văn xây dựng hình tượng giai cấp phong kiếnthống trị mẫu thuẫn với một bên là người nông dân lương thiện nghèo đói.Hình tượng điển hình cho giai cấp phong kiến thống trị ở nông thôn chính lànhân vật Bá Kiến Chân dung lão cường hào cáo già Bá Kiến dần dần hiện rõtrong tác phẩm những nét tính cách được thể hiện hết sức sinh động, đầy ấntượng Đó là cái lối quát “rất sang”, lối nói ngọt nhạt và nhất là “cái cười TàoTháo” Chính sách cai trị của hắn rất khôn ngoan, rảo hoạt: “mềm nắn, rắnbuông”, “bám thằng có tóc, ai bám thằng trọc đầu”, “chỉ bóp đến nửa chừng”

và “hãy ngấm ngầm đẩy người ta xuống sông nhưng rồi lại vớt nó lên để nóđền ơn”, dùng thằng đầu bò để trị những thằng đầu bò, bởi “Khi cần đến chỉcho nó dăm hào uống rượu là có thể sai nó đến tác oai tác quái bất cứ anh nàokhông nghe mình”… Tất cả đã cho thấy tâm địa thâm độc tới ghê sợ của BáKiến, lợi dụng cái ác để trục lợi cho mình và dùng cái ác để làm nên cái ác lớnhơn

Trong khi giai cấp thống trị lọc lõi khôn đời thì người nông dân thấp cổ béhọng lại lâm vào đường cùng, trở thành nạn nhân bị bóc lột và bị đẩy vào conđường tha hóa đến tội nghiệp

Bị đẩy vào tù một cách oan ức, ra tù, Chí muốn tìm đến nhà Bá Kiến để tính sổ.Vậy mà từ chỗ hung hăng đòi “liều chết với bố con” lão Bá Kiến, chỉ sau mấycâu ngọt nhạt và mấy hào lẻ của cụ Bá, Chí Phèo đã trở thành một tên tay saimới của lão Xây dựng nên hình tượng nhân vật Chí Phèo, Nam Cao đã chongười đọc thấy được số phận, tình cảnh của người nông dân trước Cách mạng

bị xã hội phong kiến đầy bất công đẩy vào con đường tha hóa, bị tước hết giátrị và tư cách của một con người Mâu thuẫn giữa người nông dân và giai cấpđịa chủ ấy được đẩy lên cao trào khi mà Chí đã nhận ra người đã đẩy mình đếncảnh tha hóa chính là Bá Kiến và người cần giết cũng chính là lão ta

Tuy Chí Phèo đã thức tỉnh được tình cảnh tha hóa của mình và nhận diện được

kẻ thù của mình nhưng lúc đó đã là quá muộn Đây cũng chính là một bi kịchđau đớn của người nông dân và của một con người “Chí Phèo” là một bản cáotrạng đanh thép đối với xã hội phong kiến bất công đã đẩy con người ta và conđường tha hóa cùng cực nhất Tuy vậy, nhưng tác phẩm cũng là một minhchứng về tình yêu thương và sự thực tỉnh lương tri của con người

Tình cờ gặp Thị Nở trong một đêm say đã khiến Chí trở thành một con ngườikhác Sáng hôm sau tỉnh dậy, Chí cảm thấy bao nhiêu điều mới mẻ: thấy tiếngchim hót vui vẻ, tiếng huyên náo của những người đàn bà đi chợ, tiếng anhthuyền chài gõ mái chèo đuổi cá Hắn thấy lòng “bâng khuâng”, “mơ hồ buồn”

và lần đầu tiên cảm thấy sợ tuổi già, đói rết, ốm đau và cô độc Được Thị Nởchăm sóc, thương yêu, hắn bỗng nhớ lại mơ ước về một mái ấm gia đình

“chồng cày thuê cuốc mướn, vợ ở nhà dệt vải” thời trai trẻ Có thể thấy rằng,

dù Thị Nở là người đàn bà dở hơi, xấu ma chê quỷ hờn nhưng lại là ngườikhông hề chê bai Chí, là người săn sóc, quan tâm đến anh ta một cách dịu dàng

và ân cần nhất Chính tình yêu ấy làm cho “Xấu mà e lệ thì cũng đáng yêu”,làm cho con quỷ dữ bao năm đã biến mất, thay vào đó là một con người khaokhát lương thiện, khao khát làm người chân chính

“Hay là mình sang đây ở với tớ một nhà cho vui” như một lời cầu hôn của Chívới Thị Nở Bày tỏ mong muốn ấy một cách rất chân thực, giản dị mà chấtphác đúng kiểu một anh nông dân, Chí mong muốn được làm lại từ đầu, đượcsống một cuộc đời khác, cuộc đời bình dị giống như bao người mà Thị Nởchính là cầu nối, là người vun trồng cùng hắn xây dựng Phải nói rằng, tác giả

đã khéo lựa chọn những chi tiết đắt giá để qua đó thể hiện ý nghĩa của sự hồisinh và khẳng định sức sống của thiên lương, lương thiện trong mỗi con người.Phát hiện và miêu tả tài tình sự thức tỉnh lương tri của Chí Phèo chính là mộtthành công nghệ thuật đặc sắc của Nam Cao

Thế nhưng, điều đáng nói là con người đã biết hoàn lương nhưng xã hội ấy lạikhông thể nào chấp nhận lại họ được nữa Chí Phèo vừa mới mơ ước về mộtgia đình thì đã bị bà cô Thị Nở tạt ngay cho một gáo nước lạnh Chí hiểu rằng,mình có cố gắng làm sao đi nữa thì cũng không thể xóa hết những tội lỗi màmình gây ra, không thể nào mà trở về hòa nhập với cuộc sống được nữa Ý

thức được điều này, cũng là ý thức được kẻ gây ra bi kịch cho mình, Chí đã tìmđến nhà Bá Kiến kết liễu lão ta và cả chính mình Điều này là tất yếu bởi lẽ,cánh cửa hoàn lương của Chí đã đóng sầm trước mắt Để giải quyết sự bế tắc

đó, Chí chỉ còn cách là kết thúc cuộc đời mình và kẻ gây nên tội ác Cái chết ấy

là cái chết của một bi kịch đau đớn trước ngưỡng cửa trở về làm người, là tiếngkêu cứu về quyền làm người

Với tác phẩm “Chí Phèo”, Nam Cao không chỉ phơi bày bộ mặt xã hội đen tối,bất công mà nhà văn còn đồng cảm với những bi kịch khổ đau của người nôngdân thấp cổ bé họng trước Cách mạng Đồng thời nhà văn cũng kịp thời pháthiện và trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của con người và khao khát thay đổi thực tại

để vươn đến một cuộc sống tốt đẹp hơn

Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam cao -Bài làm 3

Chí Phèo là câu chuyện về đoạn cuối cuộc đời của một con người trong xã hộithực dân phong kiến diễn ra và được ghi lại bởi Nam Cao (1917 - 1951), mộtngòi bút bậc thầy cách nay đã hơn sáu mươi năm

Mở đầu tác phẩm Chí Phèo xuất hiện trong tư thế khật khưỡng của kẻ say rượuvừa đi vừa chửi Hắn chửi vung tất cả Chửi trời, chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại,chửi những đứa khổng chửi nhau với hắn Đây chính là lí do để ngay phần tiếptheo, tác giả kể về lai lịch của Chí Hắn vốn là đứa trẻ từ khi mới đẻ ra đã bị bỏrơi trong cái lò gạch bò hoang, được người làng nhặt về nuôi, đi ở cho nhiềunhà khác nhau, cuối cùng đến năm 20 tuổi thì về làm canh điền cho Lí Kiến

Có thể vì ghen tuông, nghi cho bà ba vốn tính lẳng lơ có tư tình với anh canhđiền khoẻ mạnh, Bí Kiến cho người bắt Chí giải lên huyện và đẩy vào lao tù.Ngay sau khi ở tù về, Chí đã uống rượu say khướt rồi cầm vỏ chai đến cổngnhà Bá Kiến (lúc này Bá Kiến đã là Bá bộ) chửi Lí Cường con trai Bá Kiếnxông ra hành hung Chí, được thể Chí đã dùng mảnh chai rạch mặt ăn vạ Đangthế, Bá Kiến xuất hiện, lên giọng mắng Lí Cường rồi dùng lời ngon ngọt để an

ủi Chí, lại mời Chí vào nhà tiếp đãi cơm rượu hậu hĩnh, cho Chí một đổng bạcđem về Chí vô cùng hả hê Từ đó, khi nào hết tiền hắn, lại đến ăn vòi Lần thứhai, Chí đến nhà Bá Kiến xin đi ờ tù lần nữa với cách lập luận đi tù còn có cơm

ăn, ở làng mảnh đất cắm rùi cũng không có mà cái ăn cũng không, Bá Kiến lợidùng cơ hội này nhờ hắn đi đòi nợ Đội Tảo 50 đồng và hứa sẽ, có vườn choChí Sau khi Chí hoàn thành việc được giao, Bá Kiến cho vài hào uống rượu vàcắt cho hắn 5 sào vườn ở bãi sông Lúc này Chí mới 27, 28 tuổi Cũng bắt đầu

từ đây, Chí trờ thành kẻ đâm thuê chém mướn, một công cụ đắc lực của BáKiến nhằm ức hiếp dân lành và thanh toán những kẻ có máu mặt trong làngnhưng không cùng vây cánh Chí Phèo đã thực sự trở thành "con quỷ dữ củalàng Vũ Đại", ai ai cũng đều sợ hắn và tránh mặt hắn

Một lần trong buổi tối sáng trăng, sau khi được uống rượu với Tự Lãng, hắn trở

về túp lều ven sông định bước xuống tắm, tình cờ nhìn thấy Thị Nở đang nằm

ngủ Thị là người nghèo rớt mồng tơi, xấu ma chê quỷ hờn lại ngẩn ngơ nhưngười đần trong cổ tích Họ đã ăn nằm với nhau và đánh thức tình cảm bìnhthường cùng mong muốn làm một người bình thường trong Chí Nhờ thứ tìnhcảm này mà bao nhiêu mơ ước hiền lành thời trai trẻ bỗng thức đậy, hắn muốn

có một tổ ấm gia đình bình dị Rồi Chí bị cảm Thị Nở đã ân cần chăm sóc, nấucháo hành cho hắn ăn giải cảm Tưởng được bền lâu, nào ngờ chỉ được vẻnvẹn năm ngày, đến ngày thứ sáu, bà cô thị Nở đi buôn chuyến trở về Bà đã xỉ

vả mắng nhiếc thị vì đã biết được chuyện giữa Thị với Chí Phèo Do đấy, Thị

Nở đến mắng Chí Phèo và bỏ mặc Chí trong tuyệt vọng Thế rồi Chí khóc, Chílại tìm đến rượu, Khi say hắn dắt dao vào lưng, nói là đi đâm chết “nó", tứcđâm chết hai cô cháu nhà Thị Nở Nhưng bước chân khật khường của Chí cứthế đến nhà Bá Kiến Hắn xông vào Bá Kiến, vung dao đòi làm người lươngthiện Trong cơn tỉnh say cuối cùng này Chí đã vung dao đâm chết Bá Kiến vàcũng tự kết liễu cuộc đời mình

Nghe tin hai cái chết, trong lúc bao người, báo kẻ hả hê, Thị Nở nghĩ đến Chí

“sao có lúc nó hiền như đất và nhớ lại những lúc ăn nằm với hắn” Thị lo mình

có chửa Khép lại câu chuyện là hình ảnh thị nhìn nhanh xuống bụng và “độtnhiên thị thấy cái lò gạch thoáng hiện, xa nhà cửa và vắng bóng người qua lại”Đây là một truyện ngắn mà dung lượng hiên thực được phản ánh trong trạngthái dồn nén, chứa nhiều mâu thuẫn, với nhiều nhân vật, có nhiều lớp thờigian , mang tầm vóc của một tiểu thuyết Có thể phân tích theo vấn đề ý nghĩanhân sinh của truyện, có thể phân tích theo tuyến nhân vật, hoặc cũng có phântích từng mối quan hệ giữa nhân vật chính là Chí Phèo với làng Vũ Đại và một

số nhân vật có quan hệ trực tiếp (Bá Kiến, thị Nở) Đâu đi theo con đường nàocũng cần làm nổi bật rõ nghệ thuật xây dựng tình huống, nghệ thuật miêu tảnhân vật và ngôn ngữ truyện Sức mạnh của truyện ngắn trước hết là chi tiết.Cách phân tích dưới đây cố gắng đi theo tình huống này

Làng Vũ Đại, một hình ảnh thu nhỏ của xã hội phong kiến ở nông thôn ViệtNam trước cách mạng Về kết cấu và ngôn ngữ truyện Trước nhất phải kể đếnkết cấu Nếu xét về kết cấu hình tượng, truyện Chí Phèo cũng có một cốt truyện

có thể kể được nhưng điều đáng nói ở đây là kết cấu văn hán truyện Nam Cao

đã rất có ý thức sáng tạo và huy động kết cấu tham gia vào việc xây dựng nhânvật cũng như đắp bồi thêm bề dày, bề sâu các lớp nghĩa cho tác phẩm Thứ nhất,Nam Cao sử dụng kết cấu vòng tròn Đó là sự trở lại chi tiết “cái lò gạch bỏhoang” ở phần kết truyện hình ảnh cái lò gạch bỏ hoang nơi Chí bị bỏ rơi lúcmới đẻ ở phần đầu truyện được nhà văn sử dụng để cho Thị Nở đột nhiên thấythoáng hiện ra khi nhìn xuống bụng, sợ nhỡ may mình có chửa Kết truyện nay

có sức gợi rất lớn Điểu này gì nếu không phải là khả năng tái sinh của ChíPhèo? Chừng nào còn tồn tại cái xã hội kiểu làng Vũ Đại thì chừng đó sẽ cònnảy nòi ra loại người như Chí Môi trường này cần được thay đổi Nếu như đặtvấn để hãy cứu lấy nhân cách con người thì rõ ràng phải bắt đầu từ việc cứu lấymôi trường đã huỷ hoại nhân cách Thứ hai, các thành, phẩn lời trần thuật được

xáo trộn, lắp ghép, đan xen không luân theo trình tự tuyến tính của cốt truyện.Nam Cao bắt đầu bằng hình ảnh Chí khật khưỡng say và vừa đi vừa chửi; Chândung nhân vật bước đầu hiện ra với những đường nét thật ấn tượng, buộc ngườiđọc chú ý và ham mê theo dõi ngay lập tức.

Về yếu tố ngôn ngữ truyện có nhiều điều có thể bán được nhưng ở đây chỉ xinđơn cử một cách thức sử dụng ngổn ngữ hết sức sáng tạo và độc đáo kiểu NamCao Ông đã đan xen, trộn lẫn lời nhân vật và lời người kể truyện, nhiều đơn vịlời văn có thể là của nhân vật vừa là của người kể chuyện Điều này có tácdụng rất lớn cho phép nhà văn soi quét, lách sâu vào thẻ giới nội tâm rất phứctạp và tinh tế của nhân vật Nhờ vậy chân dung nhân vật hiện ra hết sức chânthực và sống động Chỉ cần đơn cử đoạn mở đầu truyện là đã thấy thủ phápnghệ thuật sử dụng ngôn ngữ đan xen, hoà trộn như thế’ nào Đây là một kĩthuật của ngôn ngữ tiểu thuyết hiện đại mà không phải nhà văn cùng thời nàovới Nam Cao cũng đã biết và sử dụng Hiểu như vậy mới thấy sự cách tân vàđóng góp vào kĩ thuật tiểu thuyết của Nam Cao thực sự là không nhỏ và cónhiều ý nghĩa cho nền tiểu thuyết Việt Nam hiện đại

Tóm lại, chỉ với tác phẩm Chí Phèo đã dù thấy Nam Cao trong buổi mạt kỳ củachủ nghĩa hiện thực phê phán nước ta đã có công đưa nó lên một tầm cao mới

về cả nội dung và nghệ thuật trước khi nó im tiếng

Phân tích tác phẩm Chí phèo của Nam cao -Bài làm 4

Chỉ là một truyện ngắn, lại là truyện ngắn sáng tác sớm của Nam Cao về đề tàinông dân, nhưng Chí Phèo là sự tổng hợp, sự kết tinh của ngòi bút Nam Cat về

đề tài này Nếu như Nam Cao có thể được coi là "nhà văn của nông dân" , cùngvới Ngô Tất Tố, thì trước hết vì ông có Chí Phèo

Khác với truyện ngắn cùng đề tài của tác giả, Chí Phèo có phạm vi hiện thựcđược phản ánh trải ra cả bề rộng không gian (một làng quê) và cả bề dài thờigian Có thể nói, làng Vũ Đại trong truyện chính là hình ảnh thu nhỏ của xã hộinông thôn Việt Nam đương thời

Những năm 1940 - 1945, nông thôn vẫn là một đề tài lớn trong văn xuôi khuvực hợp pháp Các nhà văn đã đi vào đề tài này theo chiều hướng khác nhau.Trước hết là đi vào phong tục tập quán dân quê, sự lục đục giữa vợ cả và vợ lẽ,

mẹ chồng và nàng dâu, dì ghẻ và con chồng, anh và em, chú bác, cô cậu vànhững đứa cháu bên nội, bên ngoại

Trên bối cảnh chung của văn học hiện thực thời kì 1940 - 1945, Chí Phèo làmột hiện tượng đột xuất Giông như Tắt đèn, Bước đường cùng, Giông tố thời Mặt trận dân chủ, Chí Phèo cũng là "bức tranh xã hội rộng lớn với nhữngxung đột giai cấp quyết liệt" Tác phẩm gây ấn tượng đậm nét về tính đầy đặn,

đa dạng nhiều màu sắc của bức tranh về đời sông xã hội nông thôn

Song, dựng lên bức tranh xã hội ở nông thôn, Nam Cao trước hết tập trung nổibật mối xung đột giai cấp đối kháng giữa bọn địa chủ cường hào thống trị vàngười nông dân bị áp bức bóc lột Tức là, cũng như tác giả Tắt đèn, Bướccùng Nam Cao đã phản ánh hiện thực nông thôn trên bình diện mâu thuẫngiai cấp.

Chí Phèo của Nam Cao đã xây dựng một hình tượng điển hình khá hoàn chỉnh

về giai cấp phong kiến thống trị ở nông thôn: Bá Kiến

Chân dung lão cường hào cáo già Bá Kiến dần dần hiện rõ trong tác phẩmnhững nét tính cách được thể hiện hết sức sinh động, đầy ấn tượng Đó là kháiquát "rất sang" ("bắt đầu bao giờ cụ cũng quát để thử dây thần kinh mọingười"), lối nói ngọt nhạt, và nhất là "cái cười Tào Tháo" ("cụ vẫn tự phụ hơnđời cái cười Tào Tháo ấy") - tất cả đều cho thấy bản chất gian hùng của lãocường hào "khôn róc đời" này Nam Cao cũng hé cho thấy tư cách nhem nhuốccủa "cụ tiên chỉ": đó là thói ghen tuông thảm hại của lão cường hào háo sắc mà

sợ vợ - lão cay đắng nhận ra mình "già yếu quá " mà "bà Tư" thì "cứ trẻ, cứphây phây", "nhìn thì thích nhưng mà tưng tức lạ khác gì nhai miếng bò lựtsựt khi rụng gần hết răng" Đó là chuyện lão gỡ gạc tồi tệ đối với người vợ línhvắng chồng Và bổ sung vào đó, để cho sự thối nát của nhà "cụ Bá" được hoànchỉnh, còn có "Bà Tư" quỷ cái "thường gọi canh điền lên bóp chân mà lại "cứbóp lên trên, trên nữa'' Nhà văn chỉ kể qua, nhẹ nhàng, - tuy không kém thâmthúy, chứ không sa đà trong việc soi mói đời tư thối tha của lão cường hào.Ông tập ưung ngòi bút vào việc soi sáng bản chất xã hội của nhân vật, chủ yếuthể hiện trong mối quan hệ với người nông dân bị áp bức Đoạn độc thoại nộitâm rất mực sinh động của "cụ tiên chỉ làng Vũ Đại" về cái "nghề tổng lí"chothấy Nam Cao chẳng những soi thấu tim đen của nhân vật mà còn tỏ ra hiểu rấtsâu các mối quan hệ xã hội ở nông thôn Bá Kiến đã lặng lẽ nghiền ngẫm vềnghề thống trị, rút ra từ bốn đời tổng lí những phương châm, thủ đoạn thống trịkhôn ngoan: "mềm nắn, rắn buông", "bám thằng có tóc, ai bám thằng trọc đầu",

"thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ hai sợ kẻ cố cùng liều thân", "chỉ bóp đến nửachừng", "hãy ngấm ngầm đẩy người ta xuống sông nhưng rồi lại dắt nó lên để

nó đền ơn" Còn đây là chính sách dùng người của lão: "không có nhữngthằng đầu bò thì lấy ai trị những thằng đầu bò", "thu dụng những thằng bạtmạng không sợ chết và không sợ đi tù Những thằng ấy chính là những thằngđược việc Khi cần đến chỉ cho nó dăm hào uống rượu là có thể sai nó đến tácoai tác quái bất cứ anh nào không nghe mình ( ) có chúng nó sinh chuyện thìmới có dịp mà ăn " Tất cả đều nhằm sao cho vừa bóp nặn được nhiều nhất,vừa giữ chắc cái ghế thống trị Tâm địa thâm độc tới ghê sợ của Bá Kiến cònthể hiện trong việc hắn nhẹ nhàng "khích" Chí Phèo đòi nợ đội Tảo, đẩy những

kẻ sẵn sàng đâm chém ấy vào chỗ chém nhau, để kẻ nào sống "cũng có lợi cụcả"! Bá Kiến thật là một con hổ biết cười!

Vạch khổ cho người nông dân bị áp bức bóc lột, Nam Cao không đi vào nansưu thuế, nạn chiếm đoạt ruộng đất, nạn tô tức, quan tham lại những, thiên taiđịch họa ở Chí Phèo và nhiều truyện nữa, nhà văn đi vào một phương khác:người nông dân bị xã hội tàn phá về tâm hồn, hủy diệt cả nhân tính, do đó, bịphủ nhận giá trị, tư cách làm người Nỗi thống khổ ghê gớm của Chí Phèokhông phải ở chỗ tất cả cuộc đời người nông dân cố cùng này chỉ là một không:không nhà, không cửa, không cha không mẹ, không họ hàng thân thích khôngtấc đất cắm dùi, cả đời không hề biết đến một bàn tay chăm sóc của đàn bà nếukhông gặp Thị Nở , mà chính là ở chỗ anh đã bị xã hội rạch nát cả bộ mặtngười, cướp đi linh hồn người, để bị loại ra khỏi xã hội loài người, phải sốngkiếp sống tối tăm của thú vật Mở đầu truyện là hình ảnh hết sức sống động,độc đáo của Chí Phèo khật khưỡng vừa đi vừa chửi Nhưng đằng sau cái chândung gã say rượu chửi lảm nhảm được vẽ bằng những nét bút tưởng đâu là kíhọa gây cười ấy, nếu đọc kĩ còn có thể thấy một cái gì như là sự vật vã của mộtlinh hồn đau đớn, tuyệt vọng Không, tiếng chửi của Chí Phèo không hẳn làbâng quơ Hắn từ "chửi trời" đến "chửi đời" rồi "chửi ngay tất cả làng VũĐại " Và hắn bỗng tức tối khi thấy "không ai lên tiếng cả" Trong cơn sayhắn vẫn cảm thấy tuy mơ hồ mà thấm thìa "nông nỗi" khôn khổ của thân phận.

Đó là "nông nỗi" không có người nào chịu chửi lại hắn! Có nghĩa là tất cả mọingười đã dứt khoát không coi hắn là người Chửi lại hắn nghĩa là còn thừa nhậnhắn là người, là còn bằng lòng giao tiếp, đối thoại với hắn Chí Phèo chửi cảlàng với hi vọng được người nào đó chửi lại Những tín hiệu yêu cầu giaotiếp phát đi liên tục đó chỉ gặp sự im lặng đáng sợ Và vẫn còn lại một mìnhChí Phèo trong sa mạc cô đơn: Hắn cứ "chửi rồi lại nghe", "chỉ có ba con chó

dữ một thằng say rượu!

Cảnh mở đầu đột ngột của thiên truyện đó chẳng những đã giới thiệu hấp dẫntính cách độc đáo của nhân vật mà còn hé thấy tình trạng bi đát của một sốphận Chí Phèo trước hết là một hiện tượng có tính quy luật, tính phổ biến, sảnphẩm của tình trạng áp bức bóc lột tàn tệ ở nông thôn Việt Nam trước đây Đây

là hiện tượng những người nông dân lao động bị đè nén thái quá đã chống trảlại để tồn tại bằng con đường lưu manh Bá Kiến đẩy anh canh điền hiền lànhvào tù; nhà tù thực dân - chỗ dựa tin cậy của bọn phong kiến trong việc đàn ápnông dân - đã tiếp tay lão cường hào để giết chết phần người trong con ngườiChí, biến Chí thành Chí Phèo, biến một người nông dân lương thiện thành mộtcon quỷ dữ Với ngòi bút hiện thực tỉnh táo ông vạch ra rằng, những ngườinông khốn khổ phải giành lấy sự tồn tại sinh vật bằng việc bán cả nhân phẩm

ấy, đã trở thành lực lượng phá hoại mù quáng, dễ dàng bị bọn thống trị thâmđộc lợi dụng, Vì thế mà Chí Phèo từ chỗ hung hăng đến nhà Bá Kiến, tuyên bố

"liều chết với bố con" lão, chỉ cần mấy câu nói ngọt xớt, chuỗi cười Tào Tháo

và mấy hào chỉ, đã trở thành tên tay sai mới của lão Hiện tượng mỉa mai, đauxót rất phổ biến và có tính quy luật mà ngòi bút phân tích xã hội sâu sắc NamCao đã vạch ra

Giá trị điển hình, sức mạnh tố eáo to lớn của hình tượng Chí Phèo trước hết là

ở chỗ làm nổi bật lên cái hiện tượng có tính quy luật vẫn hằng diễn ra ở xã hộinông thôn đầy bất công và tội ác đương thời đó Vấn đề của Chí Phèo là vấn đềnông dân - với ý nghĩa đó, vẫn có thể nói Chí Phèo là một hình tượng điển hình

về nông dân

Truyện ban đầu được tác giả đặt tên là Cái lò gạch cũ; hình ảnh cái lò gạch cũđược xuất hiện ở phần mở đầu và cả khi kết thúc truyện Rõ ràng đó là ý nghệthuật của Nam Cao Cái lò gạch cũ như là một biểu tượng về sự hiện tất yếucủa hiện tượng Chí Phèo, gắn liền với tuyến chủ đề chính của tác phẩm

Câu chuyện mối tình Chí Phèo - Thị Nở quả là hấp dẫn đặc biệt Song mặc dùgiọng văn bông lơn, có lúc như chế giễu, mặc dù đối với một số người, đó là sựhấp dẫn của loại truyện tình bờ hụi của hạng nữa người ngợm, ngưu tầm ngưu

mã tầm mã, "đôi lứa xứng đôi", thì đây vẫn thật sự là truyện có một nội dunghết sức nghiêm túc, chứa đựng một tư tưởng nhân đạo thật mới mẻ, độc đáođem lại cho tác phẩm một tầm vóc bất ngờ

Ban đầu, Chí Phèo đến với Thị Nở một cách rất Chí Phèo Trong một đêm

"rười rượi những trăng", có những tầu chuối nằm ngửa ưỡn cong cong lên hứnglấy trăng xanh rười rợi như là ướt nước, thỉnh thoảng bị gió lay lại giãy lênđành như là "hứng tình", Chí Phèo rất say và cảm thấy "bứt rứt", "ngứa ngáy"

da thịt, đã xông tới người đàn bà khốn khổ "dại dột đã nằm ềnh ệch mà ngủngay gần nhà hắn" Khi Thị Nở hốt hoảng kêu làng, thì "cái thằng trời đánhkhông chết ấy lại kêu to hơn, "vừa kêu vừa dằn người đàn bà xuống"! Trâng no,

lì lợm đến thế là cùng! Nhưng điều kì diệu đã xảy ra là, nếu như ban đầu, Thị

Nở chỉ khơi dậy bản năng giống đực ở gã đàn ông Chí Phèo, thì sau đó, sựchăm sóc giản dị đầy ân tình và lòng yêu thương mộc mạc mà chân thành củađàn bà khốn khổ ấy đã làm thức dậy bản chất lương thiện của người lao độngtrong Chí Phèo Đoạn văn viết về sự thức tỉnh của linh hồn Chí Phèo sau cuộcgặp gỡ với Thị Nở, là một đoạn tuyệt bút, đầy chất thơ và tập trung thể hiện tưtưởng nhân đạo sâu sắc bất ngờ cùa ngòi bút Nam Cao

Sáng hôm ấy, Chí Phèo tỉnh dậy muộn và lòng "bâng khuâng", "mơ hồ buồn".Lần đầu tiên sau bao nhiêu năm, Chí Phèo mới lại nghe thấy tiếng chim hót vui

vẻ, tiếng cười nói của những người đi chợ, tiếng anh thuyền chài gõ nể chèođuổi cá Những âm thanh quen thuộc trong cuộc sống lao động xung quanh ấyhôm nào chả có, nhưng hôm nay bỗng trở nên vang động sâu xa trong lòng ChíPhèo, trở thành những tiếng gọi tha thiết của cuộc sống vẳng đến bên tai lầnđầu tiên tỉnh táo của anh Cuộc gặp gỡ với Thị Nở đã lóe sáng như một tia chớptrong cuộc đời tăm tối dằng dặc của Chí Phèo Dưới ánh sáng của tia chớp ấy,Chí Phèo bỗng nhìn rõ tất cả cuộc đời mình: những ngày xưa "rất xa xôi " đãtừng "ao ước có một gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê Vợ dệt vải,chúng lại bỏ một con lợn để làm vốn liếng! Khá giả thì mua dăm ba sào ruộnglàm" Cái hiện tại đáng buồn: "già mà vẫn cô độc", cái tương lai còn đáng buồn

hơn: "đói rét và ốm đau và cô độc cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau".Nếu như bao nhiêu năm nay, Chí Phèo "bao giờ cũng say", "say tận", "có lẽhắn chưa bao giờ tỉnh táo, để nhớ rằng có hắn ở đời", thì hôm nay lần đầu tiênChí Phèo tỉnh táo, tỉnh táo để tự ý thức về thân phận Trước đi Chí Phèo sống

và hành động hoàn toàn vô thức, hắn không thể biết và không cần biết hắn là gì

và đã làm những gì: "hắn không biết rằng hắn là con quỷ của làng Vũ Đại, đểtác quái cho bao nhiêu dân làng ( ) Hắn biết đâu vì làm tất cả những việc ấytrong khi người hắn say Giờ đây, lần đầu tiên, Chí Phèo nhận ra sự hiện hữucủa mình, đối mặt với chính mình, và đồng thời, cũng lần đầu tiên, nhận ra sự

bế tắc tuyệt vọng của thân phận mình Khi thấy Thị Ni bưng cháo hành đến,hắn "rất ngạc nhiên" và hết sức xúc động uBởi vì lần này là lần thứ nhất hắnđược một người đàn bà cho" Hắn ăn bát cháo từ tay Thị Nở và bỗng nhận thấyrằng cháo hành ăn rất ngon Bởi vì hương vị cháo hành này chính là hương vịcủa tình yêu thương chân thành, của hạnh phúc giản dị, mà có thật, lần đầu tiênđến với Chí Phèo Lần đầu tiên, Chí Phèo mắt "như ươn ướt", "ôi sau mà hắnhiền, ai dám bảo đó là thằng Chí Phèo vẫn đập đầu, rạch mặt của mình" Trở lại

là anh canh điền trong trắng năm xưa cảm thây bị xúc phạm khi bị cái bà ba

"quỷ cái" gọi lên bóp chân, trở lại anh nông dân lương thiện từng mơ ước cuộcsống gia đình hạnh phúc hết sức bình dị khiêm nhường trong lao động "Đó làcái bản tính của hắn ngày thường bị lấp đi "

Như vây là, lòng yêu thương, cái tình người chân thành đã làm sống lại trongChí Phèo cái bản chất đẹp đẽ của người nông dân lao động, bao lâu nay bị cholấp, vùi dập nhưng vẫn không tắt Bọn cường hào và nhà tù thực dân, nói rộng

ra là cả cái xã hội tàn bạo ấy, ra sức giết chết cái "bản tính tốt" ấy của anh

"Trần trụi giữa bầy sói", anh không thể hiền lành, trong trắng, mà để tồn tại anhphải cướp giật, ăn vạ, đâm chém Muốn thế phải liều và mạnh, những thứ ấyChí Phèo tìm ở rượu Và Chí Phèo luôn luôn say, " hắn say thì hắn làm bất cứcái gì người ta sai hắn làm" - xét cho cùng, Chí Phèo không chịu trách nhiệm

về những hành động của mình: linh hồn của anh đã bị cướp đi rồi

Nhưng hôm nay, tình yêu đã thức tỉnh anh và linh hồn anh đã trở về Anh thấy

"thèm lương thiện", "muốn làm hòa với mọi người biết bao!", Anh như rưngrưng và bẽn lẽn trong sự phục sinh của linh hồn đó Anh mong được nhận vàocái xã hội bằng phẳng, thân thiện của những người lương thiện" Tình của Thị

Nở chẳng những đã thức tĩnh anh mà còn hé mở cho anh con đường trở lại làmngười, trở lại cuộc đời, và anh hồi hộp hy vọng

Đã hơn một lần, Nam Cao viết về những mối tình của những kẻ bị cả xã hộimiệt thị, lăng nhục độc ác: Lang Rận - mụ Lợi, Đức - Nhi, Chí Phèo - Thị Nở Tuy vẫn giữ giọng văn khách quan, hài hước, nhà văn đã dứt khoát đứng ra làmluật sư cãi trắng án cho những con người bất hạnh, bị mọi người hắt hủi đó,nhất là khi họ bị ném vào tình thế nhục nhã, trở thành cái đích cho những mũitên chế giễu độc ác của người đời đầy thành kiến mu muội Ông đã đanh thépbênh quyền được yêu của họ và khẳng định tính chính đáng của những mối tình