Vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử và phân tích dẫn chứng thực tế phản bác luận điểm sai trái: “Ở các nước tư bản phát triển ngày nay, gi
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
TIỂU LUẬN
MÔN:
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ BÀI: Mã đề 45.02.06070809101116
Hà Nội, 2021
MỞ ĐẦU 3
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 3
NỘI DUNG 3
I Lý luận của chủ nghĩa Mác- lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân: 3
1.Khái niệm giai cấp công nhân: 3
2 Khái quát sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: 4
II. Vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử và phân tích dẫn chứng thực tế phản bác luận điểm sai trái: “Ở các nước tư bản phát triển ngày nay, giai cấp công nhân không còn vô sản và cũng không còn nghèo đói như ở thế kỷ XIX Do đó, giai cấp công nhân ở các nước này không còn sứ mệnh lịch sử như C.Mác và Ph.Ăng-ghen
luận giải nữa” 5
III Liên hệ: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay: 8
KẾT LUẬN 9
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
NỘI DUNG 3
I Lý luận của chủ nghĩa Mác- lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân: 3
Trang 31.Khái niệm giai cấp công nhân: 3
2 Khái quát sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: 4
II Vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lich sử và phân tích dẫn chứng thực tể phản bác luận điểm sai trái: “Ở các nước tư bản phát triển ngày nay, giai cấp công nhân không còn vô sản và cũng không còn nghèo đói như ở thế kỷ XIX Do đó, giai cấp công nhân ở các nước này không còn sứ mệnh lịch sử như C.Mác và Ph.Ăng-ghen luận giải nữa” 5
III Liên hệ: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay: 8
KẾT LUẬN 9
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
MỞ ĐẦU
Sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân là nội dung chủ yếu, điểm căn bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, là phạm trù trung tâm, nguyên lý xuất phát của chủ nghĩa xã hội khoa học Đó cũng là trong điểm của cuộc đấu tranh tư tưởng lý luận trong thời đại ngày nay Thời gian qua, trên nhiều diễn đàn, phương tiện thông tin các thế lực thù địch xuyên tạc, phủ nhận bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản, qua đó phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân “Ở các nước tư bản phát triển ngày nay, giai cấp công nhân không còn vô sản và cũng không còn nghèo đói như ở thế kỷ XIX Do đó, giai cấp công nhân ở các nước này không còn
sứ mệnh lịch sử như C.Mác và Ph.Ăng-ghen luận giải nữa” Bài tiểu luận sau đây
em sẽ đưa ra những luận điểm để phản bác luận điệu sai trái trên
NỘI DUNG
I Lý luận của chủ nghĩa Mác- lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
1.Khái niệm giai cấp công nhân:
Khi sử dụng khái niệm giai cấp công nhân, C.Mác và Ph.Ăngghen đã sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ giai cấp công nhân như giai cấp vô sản; giai cấp
vô sản hiện đại; giai cấp công nhân hiện đại; giai cấp công nhân đại công nghiệp,… Mặc dù vậy, về cơ bản những thuật ngữ này trước hết đều biểu thị một khái niệm thống nhất, đó là chỉ giai cấp công nhân hiện đại, con đẻ của nền sản xuất đại công
Trang 4nghiệp, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại
Trong phạm vi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là giai cấp có hai đặc trưng cơ bản:
Thứ nhất, về phương thức lao động của giai cấp công nhân: Giai cấp công nhân là những tập đoàn người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành những công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại, có trình độ xã hội hóa cao Đây
là một đặc trưng cơ bản phân biệt người công nhân hiện đại với người thợ thủ công thời trung cổ, với những người thợ trong công trường thủ công Giai cấp công nhân
có một quá trình phát triển từ những người thợ thủ công thời kỳ trung cổ đến những người thơ trong công trường thủ công và cuối cùng đến những người công nhân trong công nghiệp hiện đại
Trong hệ thống quan hệ sản xuất của xã hội tư bản chủ nghĩa, người công nhân không có tư liệu sản xuất, họ buộc phải bán sức lao động cho nhà tư bản để kiếm sống C.Mác và Ph.Ăngghen đặc biệt chú ý phân tích đặc trưng này, vì chính nó là đặc trưng khiến giai cấp công nhân trở thành giai cấp vô sản, giai cấp lao động làm thuê cho giai cấp tư sản và trở thành lực lượng đối kháng với giai cấp tư sản
Ngày nay, với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhân hiện đại có nhiều thay đổi khác trước Cơ cấu ngành nghề của giai cấp công nhân đã có những thay đổi to lớn Ben cạnh công nhân của nền công nghiệp cơ khí đã xuất hiện công nhân của nền công nghiệp tự động hóa, với việc áp dụng phổ biến công nghệ thông tin vào sản xuất
Từ những phân tích trên có thể hiểu giai cấp công nhân theo khái niệm sau: “Giai
cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; Là giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến; Là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội; Ở các nước tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư; Ở các nước
xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động làm chủ những tư
Trang 5liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình.”
2 Khái quát sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu; xây dựng xã hội mới thực sự tốt đẹp chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân cần phải trai qua hai bước Bước thứ nhất: giai cấp công nhân dùng sự thống trị của mình để từng bước đoạt lấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp
tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào trong tay nhà nước từ đó tiến hành tổ chức xây dựng xã hội mới – xã hội chủ nghĩa Hai bước này quan hệ chặt chẽ với nhau, giai cấp công nhân không thực hiện được bước thứ nhất thì cũng không thực hiện được bước thứ hai nhưng bước thứ hai là quan trọng nhất để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình
II Vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử và phân tích dẫn chứng thực tế phản bác luận điểm sai trái: “Ở các nước tư bản phát triển ngày nay, giai cấp công nhân không còn vô sản và cũng không còn nghèo đói như ở thế kỷ XIX Do đó, giai cấp công nhân ở các nước này không còn sứ mệnh lịch sử như C.Mác và Ph.Ăng-ghen luận giải nữa”.
Để xem xét vai trò lịch sử của một giai cấp, phải dựa trên cơ sở địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp đó, chứ không phải xuất phát từ ý muốn chủ quan của một cá nhân hoặc một lực lượng xã hội nào Đó mới là phương pháp luận khoa học Trong lịch
sử, chế độ tư bản chủ nghĩa đã từng chiến thắng chế độ phong kiến, bởi vì giai cấp
tư sản đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, đại diện cho phương thức sản xuất mới dựa trên nền đại công nghiệp, tiến bộ hơn hẳn lạc hậu của chế độ phong kiến Đối với giai cấp công nhân, trên cơ sở luận giải địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp này trong xã hội tư bản, C Mác và Ph Ăng-ghen đã đưa ra kết luận khoa học: “Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và sự thắng lợi của giai cấp vô sản đều là tất yếu như nhau”
Trang 6Trong xã hội tư bản, các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp; trái lại, giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp, là lực lượng sản xuất tiên tiến, đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến – phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa Đây là điều quyết định giai cấp công nhân là giai cấp duy nhất có sứ mệnh thủ tiêu chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa
xã hội, chủ nghĩa cộng sản Lấy sự nghèo khổ làm cơ sở để luận giải sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân là một lập luận phản khoa học, là mưu đồ hòng xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lê-nin
Hiện nay, một bộ phận khá đông giai cấp công nhân đã trở nên trung lưu hoá, nhưng đó là sự phản ánh mức sống trong điều kiện mới (do tiến bộ chung của sự phát triển xã hội); đồng thời, là kết quả đấu tranh liên tục, bền bỉ của chính giai cấp công nhân chống giai cấp tư sản suốt nhiều thế kỷ qua Sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội, cũng như sự biến đổi cơ cấu xã hội của giai cấp công nhân đã làm cho diện mạo của giai cấp công nhân hiện đại trong xã hội tư bản không giống như những mô tả của C Mác trong thế kỷ XIX Tuy nhiên, với những biến đổi đó mà đi đến kết luận giai cấp công nhân không còn sứ mệnh lịch
sử nữa là sai lầm cả về chính trị và khoa học Công nhân hiện nay dù có cổ phiếu, không làm thay đổi được địa vị làm thuê và bị bóc lột trong xã hội tư bản Họ không trở thành “nhà tư bản” theo cách tuyên truyền của các lý luận gia tư sản, mà chỉ là “nhà tư bản” đối với chính mình Chế độ cổ phiếu thật sự là phương pháp hữu hiệu cột chặt người lao động và bắt họ lệ thuộc hơn nữa vào giới chủ Hy vọng thay đổi địa vị người lao động trở thành người chủ thật sự ở các nước tư bản chủ nghĩa chỉ là ảo tưởng, là hành động tự lừa dối Việc mua bán cổ phiếu ở các nước
tư bản đã tạo nên hiệu ứng của cải, làm cho “tư bản giả” ngày càng tăng lên so với thực tế Điều đó càng nói lên tính chất ăn bám của chủ nghĩa tư bản độc quyền, chứ không phải chủ nghĩa tư bản đã là chủ nghĩa tư bản nhân dân như người ta cố tình
tô vẽ
Trong khoảng gần bốn trăm năm, kể từ cuộc Cách mạng tư sản Anh (năm 1640) đến nay, chủ nghĩa tư bản đã tạo ra lực lượng sản xuất hùng hậu hơn các thế kỷ trước cộng lại (điều mà C Mác và Ph Ăng-ghen đã từng nhận định trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản) và càng được tăng lên nhanh chóng trong điều kiện cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại Song xét đến cùng và thực chất, đó là sản
Trang 7phẩm sáng tạo của nhân loại, của toàn thể nhân dân lao động, chứ không phải của riêng giai cấp tư sản Sự phát triển đó đã tạo cơ sở vật chất giúp cho chủ nghĩa tư bản có thể tận dụng những thành tựu khoa học - công nghệ mới để kéo dài tuổi thọ Tuy nhiên, trong lòng thế giới tư bản hiện đại, mâu thuẫn vốn có giữa lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất không những vẫn còn tồn tại, mà có mặt còn sâu sắc hơn
và lan ra phạm vi rộng hơn Dù cho chủ nghĩa tư bản hiện đại có những biến đổi và phát triển như thế nào, thì bản chất bóc lột của nó vẫn không hề thay đổi, vẫn đúng với sự phát hiện của C Mác trước đây Không những thế, sự bóc lột và bản chất phản động của chủ nghĩa tư bản còn mở rộng đến các nước đang phát triển bằng các hình thức nô dịch kinh tế và chủ nghĩa cường quyền mới về chính trị, kinh tế và quân sự Mâu thuẫn xã hội cơ bản giữa tư bản và lao động; giữa những người nghèo và những người giàu không chỉ trong phạm vi một quốc gia, mà đã phát triển
ở tầm quốc tế; đó là mâu thuẫn giữa các nước nghèo và các nước giàu, giữa các nhóm nước kinh tế phát triển với nhóm nước kinh tế đang phát triển, giữa Nam với Bắc, Đông với Tây…
Trong lòng xã hội tư bản, đời sống của người lao động tuy có được cải thiện, nhưng
số người bị hất ra hè phố, số người nghèo khổ vẫn ngày càng tăng Sự phát triển của các tập đoàn tư bản, các công ty tư bản xuyên quốc gia cùng sự bòn rút tài nguyên và bóc lột nhân dân nhiều nước thuộc thế giới thứ ba; các cuộc chiến tranh đẫm máu chống các quốc gia có chủ quyền do chủ nghĩa đế quốc phát động là nguyên nhân chủ yếu khiến cho hơn 500 triệu người bị đe dọa chết đói, 1,6 tỷ người sống trong cảnh khốn cùng, 600 triệu người thất nghiệp, hơn 800 triệu người
mù chữ Tất cả điều đó đã nói lên tính chất bóc lột, phản động của chủ nghĩa tư bản Đại hội XI của Đảng ta đã chỉ rõ: “Hiện tại, chủ nghĩa tư bản còn tiềm năng phát triển, nhưng về bản chất vẫn là một chế độ áp bức, bóc lột và bất công Những mâu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản, chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trở nên sâu sắc Khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội vẫn tiếp tục xảy ra”
Đi từ kinh tế thị trường tự do đến chủ nghĩa tự do mới, chủ nghĩa tư bản vẫn không thể tìm ra lối thoát Cuộc khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu năm
2008, tình hình nợ công ở các quốc gia châu Âu và Mỹ, phong trào “Chiếm phố
Trang 8U-ôn” ở Mỹ, những cuộc biểu tình ở các nước châu Âu tư bản đã chứng minh cho nhận định trên Tính đến ngày 02 tháng 8 năm 2011, nợ công của Mỹ là 14.580,7 tỷ USD (vượt GDP năm 2010: 14.526,5 tỷ USD) Căn cứ vào dữ liệu của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), thì nước Mỹ đã gia nhập lại nhóm nước có nợ cao hơn GDP, gồm: Nhật Bản (229%), Hy Lạp (152%), Italia (120%)3 Ở Tây Ban Nha, có gần 180.000 doanh nghiệp phá sản từ năm 2008 do suy thoái kinh tế Ở châu Âu: 23 triệu thanh niên đang thất nghiệp Ở Mỹ, có tới 46,2 triệu người (chiếm 15,2% dân số) thuộc diện nghèo, mức cao nhất trong 20 năm qua Năm 2011, phong trào
“Chiếm phố U-ôn” nhanh chóng lan rộng ra hơn 100 thành phố của nước Mỹ, 1.500 thành phố của 82 quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc 5 châu lục Với thông điệp
“Hãy đặt con người trên lợi nhuận”, phong trào “Chiếm phố U-ôn” thể hiện sự bất bình của người lao động trước tình trạng bất công và khoảng cách giàu - nghèo ngày càng lớn trong lòng xã hội tư bản Giáo sư Jeffrey Sachs ở Đại học Columbia (New York) cho rằng, chính quyền và cơ chế hiện nay của nước Mỹ, và có thể nói của thế giới tư bản nói chung, là của 1%, do 1% và vì 1% dân số Trong tình hình
đó, người ta đã thấy sự lúng túng trong phương hướng và mô hình phát triển của nhiều quốc gia tư bản Vai trò can thiệp vào nền kinh tế đang dịch chuyển dần từ nhà nước quốc gia sang "nhà nước quốc tế", như: nhóm G7, Nghị viện châu Âu, G20, IMF, WB Năm 2012, Hội nghị cấp cao đầu tiên của Liên hiệp châu Âu (EU) tại Brúcxen (Bỉ) diễn ra, trọng tâm là tìm lối cho EU thoát khỏi cơn lũ nợ công và vực dậy nền kinh tế châu Âu đang khủng hoảng nghiêm trọng
Rõ ràng, chủ nghĩa tư bản hiện đại dù có biến đổi, thích nghi thì về bản chất vẫn không thay đổi Đó vẫn là chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước ở trình độ cao, là chế độ bóc lột, đầy rẫy bất công Những thành tựu của cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại mà chủ nghĩa tư bản đang lợi dụng để kéo dài tuổi thọ, đang dần vượt khỏi sự kiểm soát của chính nó Những chính quyền và cơ chế của 1%, do 1% và vì 1% dân số trong xã hội tư bản là thể hiện sự tập trung cao độ quyền lực và lợi ích kinh tế, chính trị vào thiểu số; vì vậy, sự bất bình đẳng xã hội sâu sắc trong lòng chủ nghĩa tư bản hiện đại sẽ không thể tự điều hòa được
Việc lợi dụng những thành tựu khoa học - công nghệ để điều chỉnh và thích nghi chính là chủ nghĩa tư bản đang rèn dũa vũ khí sẽ giết mình thêm sắc nhọn hơn -điều mà C Mác và Ph Ăng-ghen đã từng nói cách đây hơn 160 năm trong “Tuyên
Trang 9ngôn của Đảng Cộng sản” Và trong điều kiện đó, giai cấp công nhân càng nhận thức rõ hơn sứ mệnh lịch sử của mình là loại bỏ chủ nghĩa tư bản ra khỏi đời sống
xã hội, xây dựng chủ nghĩa cộng sản văn minh, xác định rõ hơn con đường, biện pháp để thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân dù còn nhiều bước thăng trầm, nhưng nó vẫn tiếp tục diễn ra theo quy luật khách quan của lịch sử Chính sự vận động của những mâu thuẫn nội tại trong lòng chủ nghĩa tư bản và cuộc đấu tranh của nhân dân lao động sẽ quyết định vận mệnh của chủ nghĩa tư bản
III Liên hệ: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay:
Trong suốt những năm qua, giai cấp công nhân Việt Nam đa khẳng định được vai trò của mình, ứng đáng là bộ phận của giai cấp công nhân thế giới, tiếp tục lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng Ngày nay, công nhân Việt Nam chủ động tham gia giải quyết các vấn đề là thu hút sự quan tâm hàng đầu của Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung Các vấn đề đó có tính thời
sự cao như dân số, môi trường, văn hóa, năng lượng, lương thực,…
Giai cấp công nhân là lực lượng kiên định bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa không chấp nhận chế độ đa đảng, đa nguyên chính trị Giai cấp công nhân tham gia đông đảo vào các thành phần kinh tế, lấy mục tiêu dân giàu, nước mạnh
Xã hội công bằng dân chủ văn minh để phấn đấu Giai cấp công nhân là lực lượng tiên phong trong đấu tranh phòng chống tiêu cực, tham nhũng, tệ nạn xã hội, là lực lượng chính trị - xã hội quan trọng trong việc bảo vệ tổ quốc giữ gìn an ninh chính trị, trật tự xã hội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân Qua những phân tích trên ta
có thể kết luận rằng giai cấp công nhân Việt Nam có sứ mệnh như sau:
Một là, xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ chế độ bóc lột, tự giải phóng, giải phóng nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi sự áp bức, bóc lột, xây dựng thành công xã hội hội cộng sản chủ nghĩa
Hai là, phát triển về số lượng và chất lượng, nâng cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn và nghề nghiệp thực hiện “tri thức hóa công nhân”, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ vào sản xuất nhằm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả làm việc, xứng đáng với vai trò lãnh đạo cách mạng trong thời kỳ mới
Trang 10KẾT LUẬN
Vin vào sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, của sản xuất hiện đại các thế lực thù địch đa phủ nhận Chủ nghĩa Mác – Lênin bằng luận điểm sai trái Rằng ngày nay, công nhân ở các nước tư bản không còn bị bóc lột nữa; GCCN đã được trung lưu hóa, địa vị của họ đã có sự thay đổi căn bản, nên không còn sứ mệnh lịch sử Thực chất những luận điểm đó là sự biện hộ cho địa vị thống trị, bóc lột của giai cấp tư sản, phủ nhận vai trò của Chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung, phủ nhận lịch sử khách quan của giai cấp công nhân cũng như bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản và tính tất yếu thắng lợi của chủ nghĩa xã hội
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học, Bộ Giáo dục và đào tạo, 2019
2 Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, “Chủ nghĩa xã hội khoa học”, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, 2018
3 C Mác và Ph Ăng-ghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995
4 ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H 2011
5 Báo Nhân dân, ngày 01-02-2012
6 Báo Nhân dân, ngày 19-10-2011
7 Thông tin Lý luận Chính trị - Bản tin của Hội đồng Lý luận Trung ương, số
40 (113), tháng 11-2011
8 Báo Quân đội Nhân dân, ngày 01-02-2012
9 Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H 2011
10.Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, bản tiếng Việt do Nxb Chính trị quốc gia
Sự thật hợp tác với Bộ Ngoại giao và Diễn đàn Kinh tế thế giới đồng xuất bản, Hà Nội, 2018
11.Nguyễn An Ninh: Để hệ giá trị của giai cấp công nhân Việt Nam trở thành hệ giá trị của toàn xã hội, Tạp chí Triết học, tháng 5-2008