Cảm xúc khi ở trước lăng - Tình cảm chân thành giản dị, chân thành của tác giả Viễn Phương cũng chính làtấm lòng đau đáu thương nhớ Bác của người con miền Nam nói chung: “Con ở miền Nam
Trang 1Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác Dàn ý phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Bài mẫu 1
Nhìn hàng tre quanh lăng Bác, nhà thơ chợt cảm thấy rằng những cây tre kia như ýchí con người Việt Nam qua bao năm tháng luôn luôn bất khuất, kiên cường, hiênngang Dù có trải qua “bão táp mưa sa” nhưng vẫn đoàn kết một lòng cùng nhauđứng lên
Từ láy “xanh xanh” diễn tả con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam sẽ luôn luôn
“xanh” màu xanh bất diệt
b Khổ thơ 2:
“Ngày ngày” là sự liên tục của thời gian, sự lặp lại tuần hoàn của thiên nhiên cũngnhư lý tưởng, ý chí của Người sẽ luôn luôn sáng tỏ như mặt trời kia vậy Biện phápnghệ thuật hoán dụ: nếu mặt trời soi sáng cho nhân loại thì Bác Hồ là mặt trời của
cả dân tộc Việt Nam, mang đến ánh sáng độc lập, tự do cho dân tộc
Lần thứ hai, “ngày ngày” được lặp lại khi diễn tả dòng người đang lặng lẽ vào lăngthăm Người Hàng người đi trong sự trang nghiêm và tĩnh lặng, trong nỗi tiếcthương, đau xót vô vàn
Người đọc như cảm thấy được sự tĩnh lặng, sự trải dài miên man vô tận của hàngngười vào viếng Bác Cả đoàn người ấy cứ lặng lẽ “đi trong thương nhớ”, thươngnhớ vị lãnh tụ vĩ đại vô vàn kính yêu của dân tộc
Trang 2Viễn Phương hòa cùng dòng người đem tấm lòng yêu kính chân thành của mìnhdâng lên Bác, dâng lên “bảy mươi chín mùa xuân” của Người Cả cuộc đời Người,với bảy mươi chín mùa xuân, tất cả đều cống hiến cho dân tộc, không một phútgiây nào ngơi nghỉ dành cho bản thân mình.
c Khổ thơ 3
Bác đang nằm ở đó, nhẹ nhàng thanh thản như đang chìm trong một giấc ngủ ngon
Cả cuộc đời Người chỉ có một niềm mong ước, đó là đất nước được hòa bình Vậynên khi đất nước được hòa bình, độc lập Người đã được nghỉ ngơi trong giấc ngủyên bình
Bầu trời bao năm tháng vẫn xanh một màu trường tồn vĩnh cửu, vậy mà vị Cha giàcủa dân tộc đã phải ra đi Vẫn biết quy luật sinh tử của tạo hóa nhưng vẫn thấy xót
xa, đau đớn vô cùng Dù lý trí luôn tỏ tường rằng quy luật của thiên nhiên là bấtbiến, nhưng vẫn “nghe nhói ở trong tim”
d Khổ thơ cuối
Bao nhiêu nỗi đau xót, nghẹn ngào cứ thế tuôn theo dòng lệ trào
Điệp từ “muốn” lặp lại ba lần như khẳng định lại ước muốn của nhà thơ Đó là mộtước muốn mãnh liệt, niềm khao khát cháy bỏng được ở lại bên cạnh Người chỉ đểlàm “một con chim hót”, “một đóa hoa”, “một cây tre trung hiếu”
→ Cả khổ thơ đã thể hiện niềm mong ước cháy bỏng của tác giả, cũng chính làmong ước của mỗi người dân Việt Nam Đó là luôn luôn được ở cạnh Người, ởcạnh vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc
3 Kết bài
Khái quát lại giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm
Dàn ý phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Bài mẫu 2
I Mở bài
- Giới thiệu về tác phẩm và tác giả của bài Viếng lăng Bác
Trang 3Bài thơ thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động của nhà thơ đối với Người khivào lăng viếng Bác.
Bài thơ có giọng trang trọng, tha thiết thể hiện niềm yêu thương, biết ơn Bác
II Thân bài
1 Cảm xúc khi ở trước lăng
- Tình cảm chân thành giản dị, chân thành của tác giả Viễn Phương cũng chính làtấm lòng đau đáu thương nhớ Bác của người con miền Nam nói chung:
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”
Câu thơ gợi ra tâm trạng xúc động của một người từ chiến trường miền Nam baonhiêu năm mong mỏi bây giờ được ra lăng viếng Bác
Đại từ xưng hô “con” rất gần gũi, thân thiết, ấm áp tình thân mật, diễn tả tâm trạngcủa người con ra thăm cha sau nhiều năm mong mỏi
Cách nói giảm nói tránh, cùng việc sử dụng từ “thăm” để giảm nhẹ nỗi đau mấtmát, cũng là cách nói thân tình của diễn tả tâm trạng mong mỏi của tác giả
- Hình ảnh hàng tre là hình ảnh ẩn dụ đa nghĩa:
Với tính chất tượng trưng, hình ảnh hàng tre gợi lên những liên tưởng thân thuộccủa hình ảnh làng quê, đất nước đã thành biểu tượng của dân tộc
Cây tre tượng trưng cho khí chất, tâm hồn, sự thẳng thắn, kiên trung của con ngườiViệt Nam
Từ “Ôi” cảm thán, biểu thị niềm xúc động tự hào về phẩm chất ngay thẳng, mạnh
mẽ của dân tộc ta
2 Sự thương nhớ của tác giả khi đứng trước lăng Người
- Ở khổ thơ thứ hai tác giả tạo ra được cặp hình ảnh thực và ẩn dụ song đôi: mặttrời thiên nhiên rực rỡ và hình ảnh Người Tác giả ẩn dụ hình ảnh mặt trời nói vềBác, người mang lại nguồn sống, ánh sáng hạnh phúc, ấm no cho dân tộc
Trang 4- Hình ảnh dòng người đi trong thương nhớ, đây là hình ảnh thực diễn tả nỗi xúcđộng bồi hồi trong lòng tiếc thương kính cẩn của người dân khi vào lăng.
- Hình ảnh thể hiện sự kết tinh đẹp đẽ “kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùaxuân”:
Đoàn người vào viếng Bác là hình ảnh thực, đây còn là hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ,sáng tạo của nhà thơ: cuộc đời của dân tộc ta nở hoa dưới ánh sáng cách mạng củaBác
Bảy mươi chín mùa xuân: là hình ảnh hoán dụ chỉ số tuổi của Bác, cuộc đời Báctận hiến cho sự phát triển của đất nước dân tộc
- Niềm biết ơn thành kính dần chuyển sang sự xúc động nghẹn ngào khi tác giảnhìn thấy Bác:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Ánh sáng dịu nhẹ trong lăng gợi lên sự liên tưởng thú vị: “vầng trăng sáng dịuhiền”
Những vần thơ của Bác luôn gắn chặt với ánh trăng, hình ảnh “vầng trăng” gợi lênniềm xúc động, và khiến ta nghĩ tới tâm hồn thanh cao của Bác
Ở Người là sự hòa quyện giữa sự vĩ đại thanh cao với sự giản dị gần gũi
- Nhà thơ xúc động, đau xót trước sự ra đi mãi mãi của Người:
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
Dù Người ra đi, nhưng sự ra đi đó hóa thân vào thiên nhiên, vào dáng hình xứ sở,giống như Tố Hữu có viết “Bác sống như trời đất của ta”
Nỗi lòng “nghe nhói ở trong tim” của tác giả chính là sự quặn thắt tê tái trong đáysâu tâm hồn khi đứng trước di hài của Người, đó chính là sự rung cảm chân thànhcủa nhà thơ
Trang 53 Cảm xúc khi rời lăng của nhà thơ
- Cuộc chia ly lưu luyến bịn rịn, thấm đẫm nước mắt của tác giả:
Mai về miền Nam thương trào nước mắt: như một lời giã từ đặc biệt, lời nói diễn tảtình cảm sâu lắng, giản dị
Cảm xúc “dâng trào” nỗi luyến tiếc, bịn rịn, không muốn xa rời
Ước nguyện chân thành muốn được hóa thân thành “chim”, cây tre”, “đóa hoa” đểđược ở gần bên Bác
Điệp từ “muốn làm” diễn tả trực tiếp và gián tiếp tâm trạng lưu luyến của nhà thơ
- Hình ảnh cây tre kết thúc bài thơ như một cách kết thúc khéo léo, hình ảnh cây tretrung hiếu được nhân hóa mang phẩm chất trung hiếu như con người “Cây tretrung hiếu” mang bản chất của con người Việt Nam trung hiếu, thẳng thắn, bấtkhuất đó cũng là sự tự hứa sống có trách nhiệm với sự nghiệp của Người
III Kết bài
Viếng lăng Bác là bài thơ đẹp và hay gây xúc động trong lòng người đọc Nhândân Việt Nam trung thành, xúc động với con đường cách mạng mà Người vạch ra.Thể hiện qua giọng điệu trang trọng và tha thiết, hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm,ngôn ngữ bình dị, hàm súc
Dàn ý phân tích bài thơ Viếng Lăng Bác - Bài mẫu 3
1 Mở bài
Giới thiệu tác giả Viễn Phương Giới thiệu tác phẩm Viếng lăng Bác Khái quát nộidung từng khổ thơ
2 Thân bài
Khổ 1+2: Cảm xúc của nhà thơ khi ở ngoài lăng Bác
Khổ 3: Cảm xúc của nhà thơ khi ở trong lăng Bác
Trang 6Khổ 4: Những cảm xúc dâng trào và ước nguyện lúc ra về.
Đáng giá: nghệ thuật, nội dung, tình cảm của tác giả
3 Kết bài
Giá trị của tác phẩm cho tới tận bây giờ và tình cảm của nhà thơ dành cho Bác Hồkính yêu
Văn mẫu Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác
Bác Hồ luôn là đề tài muôn thuở trong thơ ca của Việt Nam Người là nguồn cảmhứng bất tận cho các nhà thơ, nhà văn thể hiện tài năng trong các tác phẩm củamình Có thể nói, Bác chính là hình ảnh đẹp nhất, ngời sáng nhất trong thơ ca ViệtNam Không ít tác phẩm viết về Người, viết về những cuộc viếng thăm, gặp gỡNgười, nhưng có lẽ, cảm xúc nhất trong những tác phẩm đó là “Viếng lăng Bác”của nhà thơ Viễn Phương Bài thơ là nỗi niềm của một người con ở tận miền Nam
xa xôi được trở ra thăm Bác sau ngày Bác đi xa
Viễn Phương là một nhà thơ xuất hiện khá nhiều trong dòng văn học Cách mạng ởmiền Nam từ những ngày còn trong thời gian chiến đấu Nhưng tác phẩm “Viếnglăng Bác” có lẽ là tác phẩm thành công nhất của ông khi viết về Bác Hồ Cả bài thơchứa đựng trong đó là nỗi niềm đau xót, là sự xúc cảm chân thành dành cho vị Chagià của dân tộc của một người con nơi phương xa được trở về thăm Mở đầu bàithơ, tác giả đã mở lời chào giới thiệu với chúng ta, với Bác Hồ kình yêu rằng:
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”.
Không như những nhà thơ khác dùng lời mời chào mỹ miều để miêu tả một cuộcviếng thăm, Viễn Phương đã dùng sự chân thành nhất của mình để giới thiệu Tácgiả ở tận miền Nam xa xôi, mãi tới hôm nay, sau ngày độc lập dân tộc mới được rathăm vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc hai từ “miền Nam” như nhấn mạnh hơn sự xaxôi trong khoảng cách địa lý giữa hai đầu Tổ quốc
Trang 7Và sự viếng thăm của nhà thơ như là một mong mỏi từ lâu để được ra viếng lăngBác Hồ Bác Hồ đã ra đi từ năm 1969 nhưng mãi đến tận năm 1976, Viễn Phươngmới được trở ra Bắc để thăm Người Nói là thăm, nhưng thực ra là một cuộc viếngthăm lăng của Người bởi Người đã ra đi từ lâu.
Nhưng ở đây, nhà thơ rõ ràng không dùng từ “viếng” như mục đích thực sự củachuyến đi này mà lại dùng từ “thăm” Bởi vì tác giả cũng như những người conNam Bộ khác ra đây để thăm lại nhà, thăm lại vị Cha già của mình Cũng bởi vì,miền Nam là một phần máu thịt của đất nước Việt Nam, là một phần “nhà” mà Bác
Hồ luôn đau đáu vào thăm mà chưa có dịp:
“Bác thương miền Nam nỗi thương nhà Miền Nam mong Bác nỗi mong cha”
(Tố Hữu)
Nghệ thuật nói giảm nói tránh đã được nhà thơ sử dụng ở đây như một cách để làmgiảm đi nỗi đau xót vô vàn đang trào dâng trong lòng ông Bao nhiêu xúc cảm đauxót cứ thể trào ra trong lòng như một cơn sóng mạnh mẽ vậy mà ấn tượng đầu tiên
để lại trong lòng tác giả lại là “hàng tre” Ẩn hiện trong làn sương sớm long lanhbao phủ quanh lăng Bác là hàng tre xanh
Cây tre từ bao đời nay đã trở thành một loài cây biểu tượng cho dân tộc ta, cho tinhthần bất khuất của cha ông ta Từ thời Thánh Gióng cầm tre đuổi giặc, tới nhữngcây chông, cây gai vót nhọn làm cản bước quân thù Cây tre cứ thế đi vào đời sốngtinh thần của người Việt Hàng tre trước mắt Viễn Phương hiện lên “bát ngát”
Không phải bất cứ từ nào khác mà lại là “bát ngát” tạo cho người đọc như cảmthấy sự cao lớn, sự mênh mông, rộng lớn của những hàng tre bao quanh lăng củaNgười Ấn tượng đó của nhà thơ chợt chuyển thành một sự cảm thán
“Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”.
Nhìn hàng tre quanh lăng Bác, nhà thơ chợt cảm thấy rằng những cây tre kia như ýchí con người Việt Nam qua bao năm tháng luôn luôn bất khuất, kiên cường, hiênngang Dù có trải qua “bão táp mưa sa” nhưng họ vẫn đoàn kết một lòng cùng nhau
Trang 8đứng lên Từ láy “xanh xanh”được sử dụng ở đây như để biểu đạt, để diễn tả rằngcon người Việt Nam, dân tộc Việt Nam sẽ luôn luôn “xanh”màu xanh bất diệt.
“Xanh xanh” tức là lúc nào cũng vậy, lúc nào cũng một màu xanh như thế Lớpcon cháu kế tiếp lớp cha ông luôn mạnh mẽ để bảo vệ cho dân tộc ta Cả khổ thơthứ nhất bao trọn là những xúc cảm đầu tiên của tác giả khi lần đầu được tới thămlăng Bác Trong khổ thơ đó, có nỗi đau xót mất đi Bác, nhưng ẩn chứa trong đóphảng phất là niềm tự hào dân tộc
Bước sang khổ thơ thứ hai, chúng ta theo chân Viễn Phương tiến dần vào lăng Bác.Trong không khí trang nghiêm ấy, nhà thơ chợt thấy hiện ra hình ảnh của mặt trời.Một mặt trời của vũ trụ luôn luôn luân chuyển không ngừng nghỉ ngày và đêm.Mặt trời ấy “ngày ngày” đi qua lăng của Bác, sưởi ấm cho Người Và từ đó, nhàthơ cũng chợt nhận ra “một mặt trời trong lăng rất đỏ”
Một hình ảnh ẩn dụ vô cùng tinh tế và đặc sắc Bác Hồ - Người là vầng dương, conthuyền chỉ hướng cho dân tộc Việt Nam đi qua những ngày tăm tối nhất Nếu nhưmặt trời của vũ trụ mỗi ngày tỏa xuống nhân gian thứ ánh sáng ấm áp, thì Bác Hồ -mặt trời của dân tộc Việt Nam cũng đã và luôn tỏa ra một nguồn ánh sáng vĩ đạisoi tỏ con đường cho dân tộc Trong thơ ca đã có không ít tác giả sử dụng hình ảnhcủa mặt trời để so sánh với Bác Như Tố Hữu cũng đã từng nói:
“Người rực rỡ một mặt trời cách mạng Còn đế quốc là loài dơi hốt hoảng”.
(Sáng tháng năm)
Nhưng ở đây, với Viễn Phương vẫn là hình ảnh ấy, mà lại mang một màu sắc riêngbiệt vô cùng Nếu như mặt trời ngoài kia mỗi ngày đều đỏ rực, thì mặt trời tronglăng đây cũng đỏ rực sắc màu của chính mình Màu đỏ ấy toát lên từ phẩm chấtcon người của Hồ Chí Minh, từ lý tưởng vĩ đại mà Người mang tới, từ ý chí bấtkhuất, kiên cường đấu tranh mà Người đã thể hiện, từ công lao mà Người đã làmnên
Tất cả những điều đó tạo nên một mặt trời rực rỡ, sánh ngang bằng với mặt trời của
vũ trụ ngoài kia Tác giả đã khéo léo sử dụng ở đây điệp từ “ngày ngày” “Ngàyngày” tức là sự liên tục của thời gian, sự lặp lại tuần hoàn của thiên nhiên cũng như
lý tưởng, ý chí của Người sẽ luôn luôn sáng tỏ như mặt trời kia vậy Lần thứ hai,
Trang 9“ngày ngày” được lặp lại khi diễn tả dòng người đang lặng lẽ vào lăng thăm Người.Hàng người đi trong sự trang nghiêm và tĩnh lặng, trong nỗi tiếc thương, đau xót
vô vàn
Ở đây, tác giả đã thật tinh tế khi không phải là đoàn người, hàng người mà là dòngngười Điều này khiến cho người đọc như cảm thấy được sự tĩnh lặng, sự trải dàimiên man vô tận của hàng người vào viếng Bác Cả đoàn người ấy cứ lặng lẽ “đitrong thương nhớ”, thương nhớ vị lãnh tụ vĩ đại vô vàn kính yêu của dân tộc Nỗinhớ ấy đã kết thành “tràng hoa”, dòng người ấy đã trở thành một tràng hoa dài vôtận để dâng lên Bác Hồ
Và Viễn Phương hòa cùng dòng người ấy đem tấm lòng yêu kính chân thành củamình dâng lên Bác, dâng lên “bảy mươi chín mùa xuân” của Người “Bảy mươichín mùa xuân” là số tuổi của Bác Hồ Cả cuộc đời Người, với bảy mươi chín mùaxuân, tất cả đều cống hiến cho dân tộc, không một phút giây nào ngơi nghỉ dànhcho bản thân mình Tác giả muốn thể hiện sự cống hiến lớn lao mà Bác Hồ đã hisinh của đất nước Và sự hi sinh ấy đã giúp cho cả dân tộc được sống trong hòabình
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”
Có lẽ đây là khổ thơ đắt giá nhất bài thơ Cả khổ thơ là sự ca ngợi công ơn của Bác,
đó cũng là niềm cảm kích, niềm biết ơn vô bờ của tất cả mọi người dân Việt Namdành cho Bác Tiếp theo đây, nhà thơ lại tiếp tục cuộc hành trình vào viếng thămlăng Bác Và giờ đây, ông đã được gặp gỡ Người cha già mà mình hằng yêu quý,kính trọng:
“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim”
Bác đang nằm ở đó, nhẹ nhàng thanh thản như đang chìm trong một giấc ngủ ngon
Cả cuộc đời Người chỉ có một niềm mong ước, đó là đất nước được hòa bình Vậy
Trang 10nên giờ đây, khi đất nước được hòa bình, độc lập, Người đã được nghỉ ngơi tronggiấc ngủ yên bình.
Cả cuộc đời Người đã cống hiến hết sức lực cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, vậynên giờ đây, Người đang “nằm trong giấc ngủ yên bình” Đối với nhà thơ hay vớibất cứ ai, Bác như vừa mới đây năm xuống, thưởng cho mình một giấc ngủ ngonsau bao ngày vất vả, khuya sớm lo cho cuộc đấu tranh của nhân dân:
“Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”
Một lần nữa, Viễn Phương đã phải sử dụng tới biện pháp nói giảm nói tránh để làmbớt đi không khí đau thương đang tràn ngập trong tâm hồn ông Bác Hồ đang nằm
đó, giữa một giấc ngủ bình yên hơn bao giờ hết, giữa một thứ ánh sáng nhẹ nhànglan tỏa trong không gian
Thứ ánh sáng đó có thể là một ngọn đèn ngủ dìu dịu được thắp trong lăng Bác.Nhưng cũng có thể nhà thơ đang muốn nói tới vầng trăng thiên nhiên – vầng trăng
mà Bác Hồ yêu thích nhất Có thể thấy, thơ của Người luôn tràn ngập hình ảnh củatrăng Ví dụ như:
“Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”
Hay:
“Giữa dòng bàn bạc việc quân Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”
Có lẽ ở đây, tác giả không chỉ đơn giản là muốn nói tới ngọn đèn trong lăng Bác
mà còn muốn nói tới vầng trăng thiên nhiên ngoài kia Bởi sinh thời, Bác Hồ làngười yêu trăng hơn bao giờ hết Giờ đây khi được bước sang một thế giới khác,yên bình hơn, Người muốn được hòa mình cùng với vầng trăng của thiên nhiên,luôn luôn sáng tỏ, đẹp đẽ, trường tồn cùng thời gian như lý tưởng của Người vậy
Và tiếp theo, sau bao nhiêu sự kìm nén, nhà thơ đã phải bật lên tiếng nấc nghẹnngào:
Trang 11“Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim”
Một lời trách cứ mới đau đớn làm sao! Lời trách cứ ấy là lời trách trời xanh kia.Bầu trời thì vẫn vậy, bao năm tháng vẫn xanh một màu trường tồn vĩnh cửu, vậy
mà vị Cha già của dân tộc sao đã phải ra đi? Vẫn biết quy luật sinh tử của tạo hóanhưng vẫn thấy xót xa, đau đớn vô cùng Dù lý trí luôn tỏ tường rằng quy luật củathiên nhiên là bất biến, nhưng nhà thơ vẫn “nghe nhói ở trong tim”
Nỗi đau xót nghẹn ngào ấy đã trở thành lời trách cứ đối với trời xanh Và cảm giác
“nghe nhói” khiến người đọc cũng như đồng cảm được một phần nào đó cảm giácđau xót, quặn thắt tim gan mà tác giả muốn biểu đạt Thứ cảm xúc ấy dồn nén tớimọi giác quan trên cơ thể con người
Cuộc gặp gỡ nào rồi cũng đến hồi chia ly và cuộc viếng thăm của Viễn Phương với
Hồ Chủ tịch cũng vậy Đến khi phải nói lời từ biệt, nhà thơ đã vô cùng xúc động
Sự xúc động ấy cùng với nỗi niềm đau xót kìm nén từ ban đầu đã bật thành mộttiếng khóc, tiếng nấc nghẹn ngào:
“Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa ngát hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Ngày mai, con phải rời xa Cha, rời xa vị Cha già kính mến để trở lại miền Nam xaxôi, biết bao giờ mới có dịp được thăm lại Người Chính vì thế, nhà thơ đã bật lêntiếng nức nở Bao nhiêu nỗi đau xót, nghẹn ngào cứ thế tuôn theo dòng lệ trào.Chính lúc này, trong tâm nhà thơ chợt hiện lên một ước nguyện:
“Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa ngát hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Điệp từ “muốn” lặp lại ba lần như khẳng định lại ước muốn của nhà thơ Đó là mộtước muốn mãnh liệt, niềm khao khát cháy bỏng của nhà thơ Ước nguyện đó làđược ở lại bên cạnh Người – vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, chỉ để làm “một conchim hót”, “một đóa hoa”, “một cây tre trung hiếu” Tất cả chỉ đều là những vật vôcùng nhỏ bé, tầm thường, nhưng lại là mong ước của tác giả
Trang 12Bởi vì chim hót sẽ ru thêm giấc ngủ ngon cho Người, hoa sẽ tỏa ngát hương thơm
và một cây tre nhỏ mãi trung hiếu với nơi đây Nhịp thơ ở đây chậm đi một nhịp sovới các khổ thơ trước Sự chậm rãi ấy như muốn kéo dài thêm giây phút sắp phảichia xa Kết lại bài thơ, hình ảnh cây tre lại một lần nữa xuất hiện như một vònglặp tuần hoàn
Cây tre là biểu tượng của con người Việt Nam, biểu tượng cho ý chí và sức mạnhcủa dân tộc Tác giả muốn ở lại bên lăng Hồ Chủ Tịch trở thành một cây tre trungthành với Bác, với lý tưởng mà Người đã chỉ lối Qua đó, nhà thơ càng muốnkhẳng định một điều, đó là sự tin tưởng, sự trung thành của mỗi người dân ViệtNam vào Bác, vào lý tưởng và chân lý mà Bác đem tới cho chúng ta
Cả khổ thơ đã thể hiện niềm mong ước cháy bỏng của tác giả, cũng chính là mongước của mỗi người dân Việt Nam Đó là luôn luôn được ở cạnh Người, ở cạnh vịlãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc cũng từ đó, thể hiện sự tin tưởng tuyệt đốivào Bác và lý tưởng mà Bác đã gây dựng
Bài thơ đã kết lại nhưng lại mang đến cho người đọc chúng ta thật nhiều cảm xúc.Chỉ một cuộc viếng thăm thôi, nhưng lại chứa đựng trong đó bao nhiêu tình cảm,bao nhiêu tình yêu sâu sắc của một người con Nam Bộ đối với Bác Hồ kính yêucủa chúng ta Bài thơ được cấu tứ theo lối tám chữ Lối thơ này được kết cấu nhưmột câu chuyện kể với mạch văn chậm rãi khiến cho người đọc cảm nhận được hếttất cả những tình cảm mà nhà thơ muốn diễn tả
Cùng với hệ thống biện pháp tu từ mà nhiều nhất là nói giảm nói tránh, “Viếnglăng Bác” của Viễn Phương đã làm sống dậy trong lòng bạn đọc sự yêu kính dànhcho Bác, và cũng từ đó hòa chung vào niềm đau xót cũng như ước muốn mà tác giảmuốn thể hiện
“Hồ Chí Minh - Người ở khắp muôn nơi” Đây là lời khẳng định của Tố Hữu trước
sự hiện diện của Bác Bác tuy đã đi xa nhưng sự hiện diện của Người thì còn mãitrong mỗi người con Việt Nam Người là vị cha già đáng kính là “hồn của muônhồn” Sự ra đi của Người có đau xót, có xót xa, nhưng lý tưởng của Người để lại, ýchí và phẩm chất của Người sẽ mãi là tấm gương soi tỏ con đường mà dân tộc ViệtNam sẽ đi và mang vinh quang trở về Đó cũng là lời mà Viễn Phương muốn ngỏqua bài thơ “Viếng lăng Bác”
Trang 13Cùng với bài Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương, các em có thểtham khảo thêm một số bài học khác như: Cảm nhận về bài thơ Viếng lăng Bác,Viếng lăng Bác là bài ca ân tình cảm động của Viễn Phương, Cảm nhận của emtrước lòng kính yêu tha thiết của nhân dân miền Nam qua bài Viếng lăng Bác, Suynghĩ của em về bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương.
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Bài mẫu 2
Nhắc đến nhà thơ Viễn Phương là nhắc đến một thi sĩ với hồn thơ nhẹ nhàng, manmác, bâng khuâng Thơ ông lay động lòng người bởi sự tinh tế trong cách diễn đạtcảm xúc, hình ảnh thơ giản dị mà sâu sắc Bài thơ Viếng lăng Bác là một bài thơnhư thế, bằng tình cảm chân thành bình dị của một người con miền Nam, ViễnPhương đã viết nên những vần thơ thiết tha bày tỏ niềm thành kính và nỗi xúcđộng khi được ra thăm lăng Bác
"Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát"
Lời xưng hô thân mật, gần gũi, như tình cảm của một đứa con thân yêu dành chongười cha đáng kính Sau bao khát khao mong ước, hôm nay người con ấy có cơhội được viếng lăng Bác, nỗi xúc động, nghẹn ngào thốt lên thành tiếng như thoảlòng mong mỏi gặp Bác bấy lâu
Nơi miền Nam xa xôi, người con ấy mang cả trái tim của hàng triệu đồng bào miềnNam đang dõi theo người, ấm áp biết bao Đứng trước lăng là hàng tre xanh bátngát trong sương mai buổi sớm, hàng tre ấy vẫn hiên ngang, đứng bên người, chởche cho người
"Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng"
Từ cảm xúc khi đứng trước lăng, tác giả bồi hồi nghĩ về con dân đất Việt, nhữngcon người Việt Nam anh dũng, kiên trung, cây tre là biểu tượng là hồn cốt của dântộc Việt Người Việt Nam vẫn luôn sáng ngời bởi sự gắn bó bền chặt, ý chí kiêncường, dẫu bão táp mưa sa, dẫu đất cằn sỏi đá vẫn hiên ngang, ngay thẳng, thủychung Hàng tre xanh xanh ấy là sức sống bền bỉ, sự trường tồn của đất nước, dântộc Theo dòng người, vào viếng lăng Bác, tác giả lại càng thương nhớ xúc độnghơn bao giờ hết
Trang 14"Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ"
Nếu ánh mặt trời của thiên nhiên ngày ngày vẫn miệt mài "đi "bên Bác, vẫn dõitheo người, ánh mặt trời ấy mang sự sống, mang nguồn ánh sáng rực rỡ cho muônloài trên thế gian Thì Bác cũng như ánh mặt trời ấy, diệu kì và đẹp đẽ biết bao,Bác mang nguồn sáng của cách mạng soi rọi con đường giải phóng của dân tộc, làánh sáng ấm áp trong mỗi trái tim chúng con Đó là một hình ảnh rất đẹp, rất thơ,chứa chan niềm tôn kính của nhà thơ tới Bác Hồ - vị cha già kính yêu của dân tộc
"Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân".
Bác vẫn ở đấy thôi, chúng con từ khắp mọi miền đến bên người Ngày ngày nhữngdòng người vào thăm Bác trong niềm xúc động, nhớ thương khôn nguôi Niềm yêuthương ấy kết thành những tràng hoa đẹp nhất, rực rỡ nhất dâng lên người Cuộcđời dân tộc nở hoa dưới nhân cách và công lao vĩ đại của Người
Bác đã hiến trọn bảy mươi chín mùa xuân đẹp đẽ nhất cho dân tộc cho cách mạng,Bác đã làm nên mùa xuân mới cho đất nước, cho muôn dân Càng vào trong lăng,nỗi nghẹn ngào lại càng khó tả, càng mãnh liệt khôn nguôi khi bắt gặp hình ảnhngười:
"Bác nằm trong lăng giấc ngủ bình yên
……….
Mà sao nghe nhói ở trong tim".
Bác đang yên nghỉ giấc ngủ ngàn thu giữa một vầng trăng hiền dịu, ánh trăng nhưBác vậy, luôn ấm áp và dịu dàng, là kẻ tri âm tri kỉ với Người Ánh trăng sángtrong ấy như nhân cách vĩ đại của người, cao đẹp, gần gũi mà thân thương Dẫubiết rằng Bác như bầu trời xanh kia vậy, luôn mãi mãi trường tồn, khắc sâu trongtrái tim của muôn người, nhưng thực tại cũng khiến tác giả không khỏi đau lòngđược
Không buồn sao được, không thổn thức, tiếc thương sao được khi bầu trời xanhcủa dân tộc đã ra đi mãi mãi Tiếng thơ cất lên sao mà nhói lòng, mà thổn thức đếnvậy Càng bên Bác, tình cảm lại càng dạt dào, càng bứt rứt, quyến luyến chẳngmuốn rời xa Từng phút giây thiêng liêng được bên Người là khoảnh khắc quý báu
Trang 15và đáng trân trọng nhất, khi nghĩ đến việc phải xa Người lại không thể ngăn đượcnhững dòng nước mắt nuối tiếc, bịn rịn.
"Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Ước nguyện giản dị nhưng chất chứa tình cảm lớn lao của người con gửi đếnNgười Từ "muốn làm" lặp đi lặp lại như diễn tả nỗi khát khao khôn nguôi được ởlại với Người, được bên Người thật lâu Là con chim cất cao tiếng hót giữa bầu trờithanh bình, là đóa hoa tỏa hương ngào ngạt, là cây tre trung hiếu canh giữ giấc ngủbình yên cho Người Mong ước ấy đâu chỉ riêng của Viễn Phương mà còn là tiếnglòng, là khát khao, ước nguyện của tất cả mọi người còn trên đất nước này gửi đếnBác
"Bác Hồ - người là niềm tin thiết tha nhất trong lòng dân và trong trái tim nhânloại", hình ảnh Bác luôn mãi sắt son và trường tồn theo thời gian Bài thơ thật đẹp,thật đáng quý, đáng yêu bởi những cảm xúc tự tận đáy lòng được viết ra của tác giả.Không cầu kỳ, hoa mỹ, không lộng lẫy, phô trương “Viếng lăng Bác” kết tinhnhững tình cảm lớn trong một trái tim bình dị đã chạm đến cảm xúc người đọc mộtcách tự nhiên như thế
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Bài mẫu 3
Trong thơ ca ca ngợi về chủ tịch Hồ Chí Minh thì có rất nhiều những tác phẩm thơhay và đặc sắc Thế nhưng không phải bài thơ viết về Bác nào cũng có thể nóiđược những xúc cảm đến nghẹn ngào như trong bài thơ Viếng lăng Bác của nhàthơ Viễn Phương
Không thể phủ nhận được bài thơ Viếng Lăng Bác là một trong những bài thơ đãthành công trong việc diễn tả niềm kính yêu, sự xót thương và lòng biết ơn vô hạncủa Viễn Phương đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc – Hồ Chí Minh bằng mộtngôn ngữ tình tế, tâm tình và giàu xúc cảm
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Trang 16Ngay từ câu thơ đầu tiên thì khi từ chiến trường miền Nam, nhà thơ Viễn Phươngcũng đã mang theo trong mình với biết bao tình cảm thắm thiết của đồng bào vàchiến sĩ ra viếng lăng Bác Hồ kính yêu Có thể nói đây cũng chính là một cuộchành hương của người chiến sĩ Từ xa, nhà thơ đã nhìn thấy hàng tre ẩn hiện trongsương khói trên quảng trường Ba Đình lịch sử Khi mà màn sương trong câu thơgợi lên một không khí thiêng liêng gợi một miền cổ tích xa xưa Ấn tượng đầu tiênvới người con ở trong Nam khi ra đến lăng Bác cũng chính là hàng tre Cây tre vớidáng đứng thẳng cũng vô cùng quen thuộc với chúng ta và đặc biệt cây tre lại còn
có đặc tính đứng thẳng, sống được ở nơi đất sỏi và đất bạc màu nữa Hình ảnh hàngtre như tượng trưng cho sự cần cù, chịu thương chịu khó của người nông dân củacon người Việt Nam
Viễn Phương cũng thật tài tình khi ông cũng đã miêu tả cảnh quan (phía ngoài)lăng Bác, nhà thơ lúc này đây thật tinh tế khi ông tạo nên những suy nghĩ sâu sắc
về phẩm chất tốt đẹp của nhân dân ta Với khổ thơ tiếp theo nói về Bác Bác Hồcũng chính là một người con ưu tú của dân tộc và nói như Phạm Văn Đồng thì Bác
là tinh hoa và khí phách của nhân dân Việt Nam
Tiếp theo đó là hai câu thơ sóng nhau, hô ứng nhau với hai hình ảnh mặt trời Mộtmặt trời thiên nhiên, rực rỡ, vĩnh hằng Cứ như thường lệ mặt trời ngày ngày đi quatrên lăng và thấy ở trong lăng còn có mặt trời rất đỏ – Bác Hồ Câu thơ ẩn dụ thậtđẹp và mang lại cho người đọc những ấn tượng sâu xa biết bao nhiêu
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Để có thể hòa nhập vào "dòng người" đến lăng viếng Bác, lúc này đây thì nhà thơxúc động bồi hồi rồi thành kính cũng như nghiêm trang Dòng người lúc này đâycũng như đang nối tiếp nhau đi viếng lăng Bác chẳng khác nào những tràng hoa cómuôn sắc để có thể bày tỏ được lòng biết ơn, sự thành kính của nhân dân đối vớiBác Hồ vĩ đại:
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân.
Viễn Phương thật tài tình biết bao nhiêu như cũng đã sử dụng từ “Dâng” như cũng
đã lại chứa đựng bao tình cảm, bao tình nghĩa Nhà thơ Viễn Phương không nói
Trang 17"bảy chín tuổi" mà lại nói rằng “bảy mươi chín mùa xuân” có thể nhận thấy đượcđây chính là một cách nói rất thơ nữa.
Tiếp theo đến với khổ thơ thứ ba nói về sự vĩnh hằng bất diệt của Bác Bác như chỉđang nằm ngủ một giấc ngủ vô cùng bình yên trong một khung cảnh thơ mộng.Bác vốn yêu trăng lắm Nhà thơ Viễn Phương bằng những cảm thấy "Bác yên ngủ"một cách thanh thản ở giữa một vầng trăng dịu hiền Khi nhìn thấy Bác ngủ mà nhàthơ đau đớn, xúc động Độc giả khi đọc thấy câu thơ “mà sao nghe nhói ở trongtim "diễn tả sự đau đớn, như quặn thắt và tiếc thương đến cực độ Tác giả ViễnPhương dường như cũng lại có một lối viết hàm súc, đầy thi vị và có những câuchữ để lại nhiều ám ảnh trong lòng người đọc
Ấn tượng nhất không thể không nói đến khổ thơ cuối nói lên cảm xúc của nhà thơkhi ra về Đồng thời cũng lại biết bao lưu luyến, buồn thương Nhà thơ ViễnPhương cũng đã thể hiện các ước muốn hóa thân làm "con chim hót", mong muốn
có thể thành đóa hoa tỏa hương Hơn hết chính là mong muốn làm cây tre trunghiếu mới để được đền ơn đáp nghĩa Người Thông qua đây ta nhận được câu thơsâu lắng, hình ảnh thơ đẹp và độc đáo, hay đó chính là những cách biểu hiện cảmxúc vô cùng Nam Bộ Thực tế có thể đánh giá đây là những câu thơ trội nhất trongbài Viếng lăng Bác
Bài thơ Viếng lăng Bác, bài thơ ngắn mà ý thơ, hình tượng thơ, cảm xúc thơ sâulắng, đồng thời lại còn mang được một hàm súc và đẹp Nhà thơ Viễn Phương đãchọn thể thơ mỗi câu tám từ, trong mỗi khổ bốn câu, toàn bài bốn khổ – một sự cânđối và vô cùng hài hòa để biểu hiện một giọng điệu thơ nghiêm trang, kính cẩn vớiBác Thực sự đây là một bài thơ hay, một bài ca ngân vang ca ngợi về Bác Hồ vàthể hiện được một nỗi niềm của chính nhà thơ với Bác
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Bài mẫu 4
Sau ngày Bác Hồ "đi xa", bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương là một trongnhững bài thơ viết về Bác đặc sắc nhất Bài thơ diễn tả niềm kính yêu, sự xótthương và lòng biết ơn vô hạn của nhà thơ đối với lãnh tụ bằng một ngôn ngữ tinh
tế, giàu cảm xúc sâu lắng Nó đã được phổ nhạc, lưu truyền sâu rộng trong nhândân Câu thơ mở đầu cho thấy xuất xứ của bài thơ:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Trang 18Từ chiến trường miền Nam, nhà thơ Viễn Phương mang theo bao tình cảm thắmthiết của đồng bào và chiến ra viếng lăng Bác Hồ kính yêu Đây là cuộc hànhhương của người chiến sĩ Từ xa, nhà thơ đã nhìn thấy hàng tre ẩn hiện trong sươngkhói trên quảng trường Ba Đình lịch sử Màn sương trong câu thơ gợi lên mộtkhông khí thiêng liêng, huyền thoại Cây tre, hàng tre "đứng thẳng hàng" trong lànsương mỏng, ẩn hiện thấp thoáng, mang màu sắc xanh xanh "Hàng tre xanh xanh"
vô cùng thân thuộc được nhân hóa, trải qua "bão táp mưa sa "vẫn "đứng thẳnghàng" như dáng đứng của con người Việt Nam kiên cường, bất khuất trong bốnnghìn năm lịch sử:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác,
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát, Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam, Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.
"Ôi!" là từ cảm, biểu thị niềm xúc động tự hào Hình ảnh hàng tre xanh mang tínhchất tượng trưng, giàu ý nghĩa liên tưởng sâu sắc Tre mang phẩm chất cao quý củacon người Việt Nam: "mộc mạc, thanh cao, ngay thẳng, bất khuất " (Thép Mới)
(Tre Việt Nam - Nguyễn Duy)
Miêu tả cảnh quan (phía ngoài) lăng Bác, nhà thơ tạo nên những suy nghĩ sâu sắc
về phẩm chất tốt đẹp của nhân dân ta Khổ thơ tiếp theo nói về Bác Bác là ngườicon ưu tú của dân tộc, là "tinh hoa và khí phách của nhân dân Việt Nam (PhạmVăn Đồng)
Hai câu thơ sóng nhau, hô ứng nhau với hai hình ảnh mặt trời Một mặt trời thiênnhiên, rực rỡ, vĩnh hằng "Ngày ngày đi qua trên lăng", và "Một mặt trời tronglăng rất đỏ"- hình ảnh Bác Hồ vĩ đại Màu sắc "rất đỏ" làm cho câu thơ có hình ảnh
Trang 19đẹp gây ấn tượng sâu xa hơn, nói lên tư tưởng cách mạng và lòng yêu nước nồngnàn của Bác:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Hòa nhập vào "dòng người" đến lăng viếng Bác, nhà thơ xúc động bồi hồi Thànhkính và nghiêm trang Dòng người đông đúc, chẳng khác nào một "tràng hoa"muôn sắc ngàn hương từ mọi miền đất nước đến Ba Đình lịch sử viếng lăng Bác.Hình ảnh ẩn dụ "tràng hoa" diễn tả tấm lòng biết ơn, sự thành kính của nhân dânđối với Bác Hồ vĩ đại:
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân.
Chữ "dâng" chứa đựng bao tình cảm, bao tình nghĩa Nhà thơ không nói "bảy chíntuổi" mà nói: bảy mươi chín mùa xuân, một cách nói rất thơ: cuộc đời Bác đẹp nhưnhững mùa xuân Qua đó, ta thấy nghệ thuật lựa chọn ngôn từ của Viễn Phương rấttinh tế, biểu cảm và hình tượng
Khổ thơ thứ ba nói về sự vĩnh hằng bất diệt của Bác Bác như đang nằm ngủ mộtgiấc ngủ "bình yên", trong một khung cảnh thơ mộng Bác vốn yêu trăng Thờikháng chiến, giữa núi rừng chiến khu Việt Bắc, Bác đã từng có những khoảnh khắcsống rất thần tiên:
Việc quân, việc nước bàn xong, Gối khuya ngon giấc bên song trăng nhòm.
Giờ đây, nhà thơ cảm thấy "Bác yên ngủ" một cách thanh thản "giữa một vầngtrăng dịu hiền” Nhìn "Bác ngủ", nhà thơ đau đớn, xúc động Câu thơ "mà sao nghenhói ở trong tim" diễn tả sự đau đớn, tiếc thương đến cực độ Viễn Phương có mộtlối viết hàm súc, đầy thi vị; câu chữ để lại nhiều ám ảnh trong lòng người đọc
Khổ thơ cuối nói lên cảm xúc của nhà thơ khi ra về Biết bao lưu luyến, buồnthương Nhà thơ muốn hóa thân làm "con chim hót", làm "đóa hoa tỏa hương",làm"cây tre trung hiếu" để được đền ơn đáp nghĩa Người Ý thơ sâu lắng, hình ảnhthơ đẹp và độc đáo, cách biểu hiện cảm xúc "rất Nam Bộ" Đây là những câu thơtrội nhất trong bài Viếng lăng Bác
Trang 20Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng BácMuốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này Điệpngữ "muốn làm " được láy lại ba lần gợi tả cảm xúc thiết tha, nồng hậu của nhàthơ miền Nam đối với lãnh tụ.
Viếng lăng Bác, bài thơ ngắn mà ý thơ, hình tượng thơ, cảm xúc thơ sâu lắng, hàmsúc và đẹp Viễn Phương đã chọn thể thơ mỗi câu tám từ, mỗi khổ bốn câu, toànbài bốn khổ - một sự cân đối hài hòa để biểu hiện một giọng điệu thơ nghiêm trang,kính cẩn
Bài thơ là tấm lòng yêu thương, kính trọng và biết ơn Bác Tâm tình của nhà thơ,của mỗi người Việt Nam và của cả dân tộc Đó là giá trị lớn lao của bài thơ Viếnglăng Bác
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Bài mẫu 5
Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam – đã cống hiếntrọn đời mình vì sự nghiệp giải phóng đất nước ta Người ra đi năm 1969, để lạibiết bao nỗi thương nhớ và xót xa cho Tổ quốc Có nhiều nhà thơ đã viết bài thơtưởng nhớ về Bác, và “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương là một trong những bàithơ xuất sắc nhất Chúng ta hãy cùng đến với bài thơ để cảm nhận được cảm xúcấy
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
… Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Năm 1976, sau ngày đất nước ta được hoàn toàn giải phóng, lăng Bác được khánhthành Nhà thơ Viễn Phương từ miền Nam đã ra thăm lăng Bác Cảm xúc dâng trào,nhà thơ đã làm một bài thơ như một lời bộc bạch chân tình của hàng triệu ngườicon miền Nam với Bác Đây là một bài thơ đặc sắc, giàu ý nghĩa, làm cho ngườiđọc xúc động
Hai khổ thơ đầu là những dòng cảm xúc ban đầu của nhà thơ khi được lần đầu đếnthăm lăng Bác: một chút tự hào, xen lẫn vui sướng, lẫn xúc động khi sắp được kềcận bên Người cha thân yêu của dân tộc Bằng những hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi,ngôn ngữ bình dị mà hàm súc, tinh tế, đoạn thơ đã để lại trong lòng người đọcnhững cảm xúc vô cùng sâu sắc
Trang 21Hai khổ cuối bài thơ như những nốt nhạc du dương, trầm bổng, réo rắt như tấmlòng tha thiết yêu mến của nhà thơ với Hồ Chủ Tịch Bằng những ngôn từ ẩn dụđặc sắc, từ ngữ bình dị mà giàu sức gợi, câu thơ đã khơi gợi trong lòng người đọcnhững rung động sâu sắc và đáng quý
Bài thơ được phân chia theo bố cục thời gian, và khổ thơ đầu tiên nói về cảm xúccủa tác giả khi nhìn thấy lăng Bác từ xa
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”
Câu thơ đầu tiên thật ngắn gọn nhưng nó lại là một lời tâm sự chân tình của nhàthơ cũng như hàng triệu người con miền Nam Một tiếng “con” thật ấm áp, gần gũi,thể hiện lòng kính yêu to lớn đối với Bác Bác thật gần gũi với người dân, như làmột vị cha già của dân tộc “Con ở miền Nam” - mấy tiếng ấy bao hàm một nỗiđau và một niềm tự hào Miền Nam gian khổ và anh hùng, miền Nam đi trước vềsau, miền Nam thành đồng Tổ quốc, miền Nam vừa chiến thắng kẻ thù hung bạotrở về trong đại gia đình Việt Nam đây Bác ơi! Nhà thơ mong nhìn thấy Bác mộtlần sau khi đất nước đã giải phóng nhưng thật đau xót, Bác đã không còn Vì vậy,
từ “viếng” đã được nhà thơ thay bằng từ “thăm” để giảm nhẹ nỗi đau cũng như bày
tỏ niềm tin rằng Bác vẫn sống mãi
“Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”
Đập vào mắt nhà thơ là hình ảnh hàng tre xanh ngắt trước lăng Bác Cây tre - biểutượng cho sự bất khuất, kiên cường nhưng giản dị, thanh cao của người dân ViệtNam – đã để lại một dấu ấn đậm nét trong lòng tác giả trước khi bước vào lăng Bác.Hàng tre bát ngát – Hàng tre xanh xanh – Hàng tre Việt Nam: hàng tre bao đời nhưmột dấu hiệu đặc biệt của dân tộc Hàng tre trùm bóng mát rượi lên bao thế hệ cuộcđời, hàng tre mang bao phẩm chất của con người Tổ quốc ta: dẻo dai, đoàn kết, bấtkhuất, kiên cường Ở Bác có tất cả những gì mà những con người Việt Nam từng
có, cũng cái dấu hiệu xanh tươi sự sống ấy, cũng cái kiên cường “đứng thẳnghàng” trong “bão táp mưa sa” ấy Dân tộc ta thật sự có sức sống mãnh liệt, cho dùnhững thử thách của thiên nhiên, của lịch sử có khắc nghiệt cách mấy thì vẫn kiêncường chống chọi, và vẫn cố gắng đứng thẳng chứ nhất quyết không chịu bị bẻcong Hàng tre đứng đó, bên lăng Bác như ru giấc ngủ ngàn thu của Bác, gắn bómãi mãi với Bác như dân tộc Việt Nam vẫn kính trọng Bác mãi mãi
Trang 22Đến gần lăng Bác, xếp hàng vào viếng thì tác giả có thêm nhiều cảm xúc mới.
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”
Hai câu thơ sinh động với nhiều hình ảnh gợi cảm được tạo nên từ những hình ảnhthực và hình ảnh ẩn dụ sóng đôi với nhau Một mặt trời thực đi qua trên lăng, làmặt trời của tự nhiên, của muôn loài, soi sáng cho muôn loài, đem lại sức sống chothế giới Từ mặt trời thật ấy, một mặt trời ẩn dụ khác hiện ra trong lăng, rất đỏ Bácnằm trong lăng với ánh sáng đỏ xung quanh như một mặt trời Bác tồn tại vĩnh cửutrong lòng mỗi người dân Việt Nam như sự tồn tại của một mặt trời thật Bác soisáng đường cho dân tộc ta đi, cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp giành độc lậpcủa Tổ quốc Bác giúp nhân dân ta thoát khỏi kiếp sống nô lệ, trở thành một conngười tự do để bây giờ được hạnh phúc Công lao của Bác đối với dân tộc ta cũngnhư mặt trời, to lớn không kể xiết Bác là một mặt trời Cái ẩn dụ mặt trời ở đâykhông biết đã đủ nói về Bác chưa? Không, nếu nói Bác là mặt trời thì phải nhấnmạnh thêm cho rõ cái đặc tính của vầng mặt trời ấy: rất đỏ Cái mặt trời đang tỏasáng trên cao kia, cái mặt trời của thiên nhiên, tượng trưng của nguồn nóng, nguồnsáng, nguồn sự sống ấy, không phải bao giờ cũng nguyên vẹn thế đâu, không phảilúc nào cũng ấm nóng thế đâu! Vầng mặt trời ấy có thể bị bóng đêm lấn át Nhưngvầng mặt trời Bác Hồ của ta thì mãi mãi đỏ thắm, mãi mãi là nguồn sưởi ấm,nguồn sáng soi đường cho con người Việt Nam Hôm nay có hai mặt trời chiếu rọitrên đường đời: một mặt trời tỏa sáng trước mặt, một mặt trời tỏa sáng tâmhồn…Như mặt trời kia, Bác thuộc về vĩnh cửu Bác sẽ sống mãi trong lòng mỗicon người Việt Nam
“Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…”
Cùng với mặt trời đi qua trên lăng, ngày ngày dòng người vẫn đi qua lăng trongthương nhớ Điệp ngữ “ngày ngày” ý nói rằng nhân dân ta mãi luôn ghi nhớ cônglao to lớn của Bác, mãi mãi là như vậy Nhịp thơ của đoạn chậm, diễn tả đúng tâmtrạng khi đứng xếp hàng trước lăng chờ đến lượt vào, ngậm ngùi tưởng nhớ đếnBác đã khuất Tuy vậy, nhịp thơ chầm chậm như bước chân người đi trong cuộctưởng niệm mà sao câu thơ vẫn không buồn? Phải rồi Chúng ta không làm cái việctưởng niệm bình thường với Bác như một người đã khuất Dòng người đang đi đây
là đang đi trong cuộc hành trình ngợi ca vinh quang của Bác Và tràng hoa vinh
Trang 23quang này không phải được kết bằng những bông hoa bình thường như mọi trànghoa vinh hiển khác trên đời đâu Tràng hoa đây là một hình ảnh ẩn dụ của tác giả,
đó chính là những đoá hoa thật sự của đời, là đàn con mà Bác đã cố công tạo nênsuốt bảy mươi chín mùa xuân Bác sống trên đời Những bông hoa trong vườn Bácnay đã lớn lên, nở rộ ngát hương kính dâng lên Bác
Vào bên trong lăng Bác, thấy Bác đang nằm đó, nhà thơ lại một lần nữa cố giấutiếng nấc nghẹn ngào:
“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền”
Khung cảnh bên trong lăng thật êm dịu, thanh bình Lúc này, trước mặt mọi ngườichỉ có hình ảnh Bác Bác nằm đó trong giấc ngủ vĩnh hằng Bác mất thật rồi sao?Không đâu Bác chỉ nằm đó ngủ thôi, Bác chỉ ngủ thôi mà! Suốt bảy mươi chínnăm cống hiến cho đất nước, bây giờ đất nước đã bình yên, Bác phải được nghỉngơi chứ Bao quanh giấc ngủ của Bác là một “vầng trăng sáng dịu hiền” Đó làhình ảnh ẩn dụ cho những năm tháng làm việc của Bác, lúc nào cũng có vầng trăngbên cạnh bầu bạn Từ giữa chốn tù đày, đến “cảnh khuya” núi rừng Việt Bắc, rồi
“nguyên tiêu”…Tuy vậy, Bác chưa bao giờ thảnh thơi để ngắm trăng đúng nghĩa.Khi thì “trong tù không rượu cũng không hoa”, khi thì “việc quân đang bận” Chỉ
có bây giờ, trong giấc ngủ yên, vầng trăng ấy mới thật sự là vầng trăng yên bình,
để Bác nghỉ ngơi và ngắm Trăng dịu hiền, soi sáng hình ảnh Bác Nhìn Bác ngủ ởđấy thật bình yên, nhưng có một sự thật dù đau lòng cách mấy ta vẫn phải chấpnhận: Bác đã thật sự ra đi mãi mãi
“Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!”
Trời xanh bao la kia kéo dài đến vô tận, không bao giờ chấm dứt Dù lí trí vẫn luôntrấn an lòng mình rằng Bác vẫn sống đấy, vẫn còn dõi theo Tổ quốc mãi mãi nhưmàu xanh thanh bình trên nền trời Tổ quốc độc lập nhưng con tim ta vẫn nhói đau
vì một sự thật đau lòng Một từ “nhói” của nhà thơ nói hộ ta nỗi đau đớn, nỗi đauvượt lên mọi lí lẽ, mọi lập luận lí trí Bác như trời xanh, Bác là mãi mãi, Bác vẫnsống trong tâm tưởng mỗi chúng ta, Bác mãi hiện diện trên mỗi phần đất, mỗithành quả, mỗi phần tử tạo nên đất nước này Nhưng mà Bác mất thật rồi, ta khôngcòn có Bác trong cuộc đời thường này Mất Bác, cái thiếu vắng ấy liệu có thể nào
bù đắp được? Tổ quốc ta đã thật sự không còn Bác dõi theo từng bước chân, không