(TIỂU LUẬN) giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay

Theo C.Mác và Ăngghen, GCCN luôn mang hai thuộc tính cơ bản sau: - Về phương diện kinh tế - xã hội Là sản phẩm và là chủ thể của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp côngnhân là những

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN MÔN HỌC

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Điểm Nhận xét của giảng viên

Đề tài: Giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay

Giảng viên hướng dẫn: Lương Minh Hạnh

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Thị Minh Châu – 20192716

Đào Bá Khánh – 20192932Nghiêm Tuấn Khôi – 20192941Trần Bảo Duy – 20192805

Hà Nội, tháng 6 năm 2021

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 2

B PHẦN NỘI DUNG 3

1 Khái niệm giai cấp công nhân 3

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin 3

1.2 Định nghĩa giai cấp công nhân 5

2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 5

2.1 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 5

2.1.1 Nội dung kinh tế 6

2.1.2 Nội dung chính trị - xã hội 7

2.1.3 Nội dung văn hoá, tư tưởng 7

2.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay 8

3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 10

3.1 Nhiệm vụ cụ thể nội dung sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân 10

3.1.1 Nội dung kinh tế 10

3.1.2 Nội dung chính trị - xã hội 11

3.1.3 Nội dung văn hóa tư tưởng 12

3.2 Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam 12

3.3 Phương hướng, giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam 15 3.3.1 Phương hướng 15

3.3.2 Giải pháp 16

C PHẦN KẾT LUẬN 18

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

E PHÂN CHIA NHIỆM VỤ 20

A PHẦN MỞ ĐẦU

Theo quan điểm duy vật lịch sử, sứ mệnh lịch sử của một giai cấp không phải

do ý muốn chủ quan quy định mà trái lại, được quy định bởi những điều kiện kháchquan của lịch sử; đồng thời cũng chính điều kiện lịch sử khách quan đó là cơ sởkhách quan tạo cho giai cấp đó có được những đặc điểm chính trị - xã hội mangtính cách mạng có thể thực hiện được sứ mệnh lịch sử ấy

Cũng chính lịch sử nhân loại đã chứng minh trong mỗi thời kỳ chuyển biếncách mạng từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác luôn cómột giai cấp đứng ở vị trí trung tâm, lãnh đạo quá trình chuyển biến đó Giai cấpnày có sứ mệnh lịch sử là thủ tiêu xã hội cũ, xây dựng xã hội mới phù hợp với tiếntrình khách quan của lịch sử Việc xoá bỏ chế độ TBCN, tự mình thực hiện và lãnhđạo nhân dân lao động thực hiện một cuộc cách mạng xã hội để tự giải phóng mình

và giải phóng toàn thể nhân dân lao động khỏi mọi chế độ áp bức, bóc lột, xâydựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủnghĩa Đây chính là sứ mệnh lịch sử của GCCN

Trước sự biến động phức tạp, khó lường của tình hình thế giới hiện nay, cùngvới sự phát triển quanh co của lịch sử, đặc biệt sau khi chủ nghĩa xã hội hiện thực ởLiên Xô và Đông Âu bị sụp đổ, phong trào cách mạng thế giới lâm vào thoái trào,CNTB tạm thắng thế Lợi dụng tình hình này không ít kẻ cơ hội đã tìm cách phêphán, xuyên tạc, bóp méo một cách giáo điều hay cơ hội đủ loại, phủ nhận chủnghĩa Mác - Lênin, phủ nhận học thuyết về sứ mệnh lịch sử của GCCN, cho rằngchủ nghĩa Mác - Lênin đã lỗi thời, không phù hợp và rêu rao về "sự tận cùng củalịch sử" Trong bối cảnh đó, việc làm sáng tỏ và nhận thức lại một cách đúng đắn

về GCCN và sứ mệnh lịch sử của GCCN là vấn đề có ý nghĩa lý luận, thực tiễn sâusắc và thiết thực

Xuất phát từ thực tế cấp bách đó, với vốn kiến thức đã học, cùng với sự hướngdẫn nhiệt tình của cô giáo, giảng viên Lương Minh Hạnh, nhóm em lựa chọnnghiên cứu đề tài: Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhântrong thời đại ngày nay.

Do thời gian và trình độ có hạn nên các vấn đề em trình bày không tránh khỏinhiều thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đánh giá, nhận xét của cô để bài tiểuluận của nhóm em hoàn chỉnh hơn

Em xin chân thành cảm ơn

B PHẦN NỘI DUNG

1 Khái niệm giai cấp công nhân

1.1.Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Để hiểu rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết cần làm rõ kháiniệm giai cấp công nhân Chính C.Mác và Ph.ăngghen đã chỉ rõ: “Vấn đề là ở chỗgiai cấp vô sản thực ra là gì, và phù hợp với sự tồn tại ấy của bản thân nó, giai cấp

vô sản buộc phải làm gì về mặt lịch sử”

Theo C.Mác và Ăngghen, GCCN luôn mang hai thuộc tính cơ bản sau:

- Về phương diện kinh tế - xã hội

Là sản phẩm và là chủ thể của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp côngnhân là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất

có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Họ lao động bằngphương thức công nghiệp ngày càng hiện đại với những đặc điểm nổi bật: sản xuấtbằng máy móc, lao động có tính chất xã hội hóa, năng suất lao động cao và tạo ranhững tiền đề của cải vật chất cho xã hội mới Theo C.Mác, Ph.Ăngghen, côngnhân công nghiệp công xưởng là bộ phận tiêu biểu cho giai cấp công nhân hiện đại

Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản", các ông nhấn mạnh: “ các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại côngnghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp và

“công nhân cũng là một phát minh của thời đại mới, giống như máy móc vậy"

“công nhân Anh là đứa con đầu lòng của nền công nghiệp hiện đại

- Về phương diện chính trị - xã hội

Từ lịch sử phát Triển cùa chù nghĩa tư bản, giai cấp công nhân còn là sảnphấm xã hội của quá trình phát triển tư bản chủ nghĩa, một xã hội có “điều kiện tồntại dựa trên cơ sở chế độ làm thuê” Trong quan hệ sản xuất tư bàn chủ nghĩa, “giaicấp vô sản là giai cấp những công nhân làm thuê hiện đại, vì mất các tư liệu sảnxuất của bản thân, nên buộc phải bán sức lao động của mình để sống”

Căn cứ hai thuộc tính cơ bản của giai cấp công nhân như đã trình bày ở trên,chúng ta có thể coi những người lao động trong các ngành sản xuất công nghiệp,dịch vụ công nghiệp là công nhân Còn những người làm công ăn lương phục vụtrong các ngành khác như y tế, giáo dục, văn hoá, dịch vụ (không liên quan trựctiếp đến sản xuất công nghiệp)… là những người lao động nói chung, đang đượcthu hút vào tổ chức công đoàn nghề nghiệp, nhưng không phải là công nhân

Sau khi cách mạng vô sản thành công, giai cấp công nhân trở thành giai cấpcầm quyền, không còn ở địa vị giai cấp bị bóc lột nữa, mà nó đã trở thành giai cấpthống trị, giai cấp lãnh đạo cuộc đấu tranh cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới,đại biểu cho toàn thể nhân dân lao động, làm chủ những tư liệu sản xuất cơ bản đãđược công hữu hoá Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, trong điều kiện tồntại nhiều thành phần kinh tế, thì còn có một bộ phận công nhân làm thuê trong cácdoanh nghiệp tư nhân Những người này về danh nghĩa tham gia làm chủ cùng toàn

bộ giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhưng xét về mặt cá nhân, họ vẫn là

những người làm công, ăn lương và với những mức độ nhất định, họ vẫn bị nhữngchủ sở hữu tư nhân bóc lột về giá trị thặng dư.

1.2.Định nghĩa giai cấp công nhân.

Những quan điểm của C Mác và Ph ăngghen về hai thuộc tính cơ bản củagiai cấp công nhân cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, vẫn là cơ sở phươngpháp luận để chúng ta nghiên cứu giai cấp công nhân hiện đại, đặc biệt là để làmsáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Căn cứ haithuộc tính cơ bản nói trên, chúng ta có thể định nghĩa: "GCCN là một tập đoàn xãhội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền côngnghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hộihoá ngày càng cao; là lực lượng lao động cơ bản tiên tiến trong các quy trình côngnghệ, dịch vụ công nghiệp, trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất,tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; đại biểu cho lực lượngsản xuất và phương thức sản xuất tiên tiến trong thời đại hiện nay."

2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là nội dung chủ yếu, điểm căn bản củachủ nghĩa Mác – Lênin, là phạm trù trung tâm, nguyên lý xuất phát của Chủ nghĩa

xã hội khoa học Đó cũng là trọng điểm của cuộc đấu tranh tư tưởng lý luận trongthời đại ngày nay

2.1.Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân chính là những nhiệm vụ màgiai cấp công nhân cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong, là lựclượng đi đầu trog cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủnghĩa

Theo chủ nghĩa Mác- Lênin, “sứ mệnh lịch sử tổng quát của giai cấp côngnhân là thông qua chính đảng tiên phong, giai cấp công nhân tổ chức, lãnh đạo

nhân dân lao động đấu tranh xoá bỏ các chế độ người bóc lột người, xoá bỏ chủnghĩa tư bản, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức,bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh”

Nói về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, chủ nghĩa Mác đã viết: “Thựchiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy, đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sảnhiện đại”

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, thể hiện trên ba nội dung cơ bản:

2.1.1 Nội dung kinh tế

Là nhân tố hàng đầu của lực lượng sản xuất xã hội hoá cao, giai cấp công nhâncũng là đại biểu cho quan hệ sản xuất mới, tiên tiến nhất dựa trên chế độ công hữu

về tư liệu sản xuất, đại biểu cho phương thức sản xuất tiến bộ nhất thuộc về xu thếphát triển của lịch sử xã hội

Vai trò chủ thể của giai cấp công nhân, trước hết là chủ thể của quá trình sảnxuất vật chất để sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngàycàng tăng của con người và xã hội,

Chỉ có giai cấp công nhân là giai cấp duy nhất không có lợi ích riêng vớinghĩa là tư hữu Nó phấn đấu cho lợi ích chung của toàn xã hội Nó chỉ tìm thấy lợiích chân chính của mình khi thực hiện được lợi ích chung của cả xã hội

Ở các nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân thông qua quá trình côngnghiệp hoá và thực hiện “Một kiểu tổ chức xã hội mới về lao động” để tăng năngsuất lao động xã hội và thực hiện các nguyên tắc sở hữu, quản lý và phân phối phùhợp với nhu cầu phát triển sản xuất, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

Trên thực tế, hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa lại ra đời từ phương thức pháttriển rút ngắn, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Do đó, để thực hiện sứ mệnh lịch sửcủa mình về nội dung kinh tế, giai cấp công nhân phải đóng vai trò nòng cốt trong

quá trình giải phóng lực lượng sản xuất (vốn bị kìm hãm, lạc hậu, chậm phát triểntrong quá khứ), thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển để tạo cơ sở cho quan hệ sảnxuất mới, xã hội chủ nghĩa ra đời.

Công nghiệp hoá là một tất yếu có tính quy luật để xây dựng cơ sở vật chất –

kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp côngnhân phải là lực lượng đi đầu thực hiện công nghiệp hoá, cũng như hiện nay, trongbối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế, yêu cầu mới đặt ra đòi hỏi phải gắn liền côngnghiệp hoá với hiện đại hoá, đẩy mạnh công nghiệp hoá gắn với phát triển kinh tếtri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

2.1.2 Nội dung chính trị - xã hội

Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp tưsản, xoá bỏ chế độ bóc lột, áp bức của chủ nghĩa tư bản, giành quyền lực về tay giaicấp công nhân và nhân dân lao động Thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chấtgiai cấp công nhân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện quyền lựccủa nhân dân, quyền dân chủ và làm chủ xã hội của tuyệt đại đa số nhân dân laođộng

Giai cấp công nhân và nhân dân lao động sử dụng nhà nước của mình, domình làm chủ như một công cụ có hiệu lực để cải tạo xã hội cũ và tổ chức xây dựng

xã hội mới, phát triển kinh tế và văn hoá, xây dựng nền chính trị dân chủ - phápquyền, quản lý kinh tế - xã hội và tổ chức đời sống xã hội phục vụ quyền và lợi íchcủa nhân dân lao động, thực hiện dân chủ, công bằng, bình đẳng và tiến bộ xã hội,theo lý tưởng và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

2.1.3 Nội dung văn hoá, tư tưởng

Thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân trong tiến trình cáchmạng cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trên lĩnh vực văn hoá, tư tưởng cần

phải tập trung xây dựng hệ giá trị mới: lao động; công bằng; dân chủ; bình đẳng và

tự do

Hệ giá trị mới này là sự phủ định các giá trị tư bản mang bản chất tư sản vàphục vụ cho giai cấp tư sản; những tàn dư các giá trị đã lỗi thời, lạc hậu của các xãhội quá khứ Hệ giá trị mới thể hiện bản chất ưu việt của chế độ mới xã hội chủnghĩa sẽ từng bước phát triển và hoàn thiện

Giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng về văn hoá, tư tưởng bao gồmcải tạo cái cũ lỗi thời, lạc hậu, xây dựng các mới, tiến bộ trong lĩnh vực ý thức tưtưởng, trong tâm lý, lối sống và trong đời sống tinh thần xã hội Xây dựng và củng

cố ý thức hệ tiên tiến của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác – Lênin, đấutranh để khắc phục ý thức hệ tư sản và các tàn dư còn sót lại của các hệ tư tưởng

cũ Phát triển văn hoá, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, đạo đức và lốisống mới xã hội chủ nghĩa là một trong những nỗi dung căn bản mà cách mạng xãhội chủ nghĩa trên lĩnh vực văn hoá tư tưởng đặt ra đối với sứ mệnh lịch sử của giaicấp công nhân hiện đại

2.2.Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay

Trước hết, GCCN phải là giai cấp thống trị về chính trị Với địa vị thống trịcủa mình, GCCN là giai cấp quyết định xu hướng phát triển của lịch sử; giai cấpcầm quyền ở một số quốc gia trên thế giới Hơn nữa, GCCN là động lực và là lựclượng lãnh đạo cuộc đấu tranh nhằm thủ tiêu mọi sự áp bức bóc lột và sự tha hoácon người, sáng tạo ra xã hội mới, thực hiện sự giải phóng con người …

Ta thừa nhận một thực tế là ngày nay trước sự biến đổi không ngừng của thếgiới, khi mà CNTB đang thắng thế, phong trào cách mạng trên thế giới đang tạmthoái trào và đặc biệt là cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang diễn ra với mộttốc độ chóng mặt trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội thì bản thân GCCNcũng đang có nhiều thay đổi Trước hết có thể dễ dàng nhận ra những thay đổi về

mặt chất của đội ngũ công nhân trên toàn thế giới Ngày nay trình độ tay nghềchuyên môn của GCCN đã được nâng lên rõ rệt Công nhân ngày càng được nângcao trình độ, tay nghề thêm vào đó là xu hướng "trí thức hoá" công nhân đang diễn

ra mạnh mẽ trên toàn cầu Đây là một xu thế tất yếu khách quan bởi nó xuất phát từđòi hỏi của thực tiễn sản xuất Đời sống của công nhân không ngừng được cảithiện Tại các nước phát triển GCCN đang được trung lưu hoá, được quan tâmkhông chỉ về mặt vật chất mà còn cả về mặt tinh thần Bản thân GCCN thế giớicũng có nhiều chuyển biến tích cực về giác ngộ cách mạng, tiếp thu chủ nghĩa Mác

- Lênin Các phong trào đấu tranh của công nhân về vấn đề dân sinh dân chủ đangdiễn ra mạnh mẽ Bên cạnh đó GCCN hiện nay cũng có những chuyển biến mạnh

mẽ về mặt lượng Số lượng công nhân thế giới không ngừng tăng lên, họ trở thànhlực lượng lao động đông đảo, chiếm vị trí quan trọng hàng đầu trong xã hội Khôngnhững vậy giai cấp công nhân còn đang biến đổi mạnh mẽ về cơ cấu chủ yếu theohướng: giảm số lượng lao động giản đơn, lao động trong những ngành nghề truyềnthống - tăng số lượng lao động phức tạp, lao động trong các ngành nghề hiện đại.Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong lòng chế độTBCN đang diễn ra hết sức gay gắt Tuy đã đạt được một số thành tựu nhưngCNTB vẫn không sao giải quyết được những mâu thuẫn nội tại trong lòng nó Nềnkinh tế TBCN có khả năng phát triển nhưng thường xuyên phải đương đầu với cáccuộc khủng hoảng nặng nề, với nhiều cơn suy thoái và nạn thất nghiệp Phong tràođấu tranh của GCCN tuy đang đứng trước những thách thức to lớn, nhưng sự pháttriển lực lượng sản xuất thế giới vẫn đang chuẩn bị những tiền đề khách quan choGCCN thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình

Cũng có quan điểm cho rằng thời đại ngày nay là thời đại của nền “văn minhtrí tuệ”, của “kinh tế tri thức”, do đó tri thức mới là lực lượng tiên phong, có vai tròlãnh đạo cách mạng Tất nhiên, trí thức có vai trò quan trọng trong mọi thời đại.Song trí thức không thể đóng vai trò lãnh đạo thay thế vai trò lãnh đạo thay thế

GCCN Bởi lẽ, trong xã hội trí thức chỉ là một tầng lớp, họ chưa bao giờ và khôngbao giờ là một giai cấp Mặt khác, trí thức không có lợi ích đối kháng trực tiếp vớilợi ích của giai cấp tư sản chính vì vậy mà trí thức không có tinh thần cách mạngtriệt để như GCCN

Từ những phân tích trên ta đã làm rõ những cơ sở khách quan để khẳng địnhGCCN có sứ mệnh lịch sử là đấu tranh để thủ tiêu chế độ TBCN và từng bước xâydựng thành công xã hội mới - xã hội CSCN với giai đoạn đầu là xã hội XHCN trênphạm vi toàn thế giới Và dù lịch sử thế giới có thay đổi như thế nào, GCCN cónhững bước chuyển biến ra sao thì sự thực đó là: sứ mệnh lịch sử của GCCN khôngthay đổi và GCCN sẽ thực hiện thành công sứ mệnh lịch sử của mình khi thời cơđến

3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam

Trong giai đoạn từ những năm 30 của thế kỷ XX, ta có thể khẳng định sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam đó là lãnh đạo cách mạng thông quađội tiên phong của mình là Đảng Cộng Sản Việt Nam đánh đuổi bè lũ thực dânPháp và đế quốc Mĩ, giành lại độc lập tự do cho dân tộc Suốt chặng đường dàingót thế kỷ gian nan thử thách ấy, GCCN Việt Nam đã được tôi luyện và trưởngthành về mọi mặt, xứng đáng là lực lượng nòng cốt của liên minh công nông, tríthức vững chắc

Trong thời kỳ đổi mới, giai cấp công nhân nước ta có sứ mệnh lịch sử to lơn:

là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng cộng sản việtnam, giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến, giai cấp tiên phong trong

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi dầu trong sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,dân chủ, văn minh, lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giaicấp nông dân vầ đội ngũ tri thức dưới sự lãnh đạo của đảng