TIỂU LUẬN CHỦ NGHĨA xã hội KHOA học đề tài giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘIKHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ  TIỂU LUẬN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề tài: Giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thờ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



TIỂU LUẬN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

KHOA HỌC

Đề tài: Giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công

nhân trong thời đại ngày nay

Giảng viên hướng dẫn: TS Lương Minh Hạnh

Danh sách sinh viên:

3 Nguyễn Thị Hoài Thanh 20191094

Hà Nội 06/2021

MỤC LỤC

Phần 1: MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Tổng quan về đề tài 4

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài 4

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 4

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 4

6 Đóng góp của đề tài 5

7 Kết cấu của đề tài 5

Phần 2: NỘI DUNG 6

Chương 1: Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 6

1.1 Giai cấp công nhân 6

1.1.1 Khái niệm và thuộc tính của giai cấp công nhân 6

1.1.2 Đặc điểm của giai cấp công nhân 6

1.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 7

1.3 Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 8 1.3.1 Những điều kiện khách quan 8

1.3.2 Những điều kiện chủ quan 8

1.3.2.1 Bản thân giai cấp công nhân 8

1.3.2.2.Tính tất yếu, quy luật hình thành và phát triển đảng của giai cấp

công nhân 9

Chương 2: Giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sứ của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay thực tiễn ở Việt Nam 10

2.1 Giai cấp công nhân hiện đại 10

2.2 Sứ mệnh của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay và thực tiễn ở Việt Nam 11

2.2.1 Sứ mệnh của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay 11

2.2.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thực tiễn ở Việt Nam 11

2.2.3 Những hạn chế và phương hướng, giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam 13

2.2.3.1 Hạn chế của giai cấp công nhân Việt Nam 13

2.2.3.2 Những giải pháp xây dựng giai cấp công nhân ở Việt Nam trong thời kì đổi mới 13

Phần 3: KẾT LUẬN 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

Phần 1: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giai cấp công nhân là giai cấp cách mạng, đại biểu cho lực lượng sản xuất hiện đại, cho phương thức sản xuất tiên tiến thay thế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, xác lập phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa Giai cấp công nhân là giai cấp đại biểu cho tương lai, cho xu thế đi lên của tiến trình phát triển lịch sử Họ là đại biểu cho

sự tiến hóa tất yếu của lịch sử, là lực lượng duy nhất có đủ điều tổ chức và lãnh đạo xã hội Ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp hóa, hiện đại hóa chính là tiền đề để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh đổi mới và đưa đất nước phát triển bền vững Chính vì vậy, chúng em đã lựa chọn đề tài: “Giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay” để làm đề tài nghiên cứu tiểu luận

2 Tổng quan về đề tài

Đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về lĩnh vực này ở nhiều mức độ khác nhau nhưng vẫn chưa thực sự cụ thể hóa được nội dụng thực tiễn trong thời đại ngày nay Tiểu luận này sẽ làm rõ cơ sở lý luận về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện đại, từ đó liên hệ tới giai cấp công nhân ở Việt Nam

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Đề tài làm sáng tỏ và nhận thức một cách đúng đắn hơn về giai cấp công

nhân, Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt nam hiện nay Từ đó rút ra vai trò

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ có ý nghĩa lý luận sâu sắc, mà còn

có ý nghĩa thực tiễn hết sức to lớn

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

Do khuôn khổ của một đề tài tiểu luận, đề tài nghiên cứu về những nội dung cơ bản nhất về lý luận của Mác-Lênin, Ăng-ghen về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Từ đó khái quát nội dung về giai cấp công nhân hiện đại, đưa ra thực tiễn và các giải pháp để xây dựng giai cấp công nhân ở Việt Nam trong thời kì đổi mới

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Trong bài tiểu luận, phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp duy vật biện chứng Ngoài ra còn kết hợp thêm với phương pháp lịch sử và logic, phân tích và tổng hợp, khái quát hóa và trừu tượng hóa khoa học…tổng hợp các luận chứng để

chứng minh luận đề, luận điểm

6 Đóng góp của đề tài

Đề tài góp phần làm rõ khái niệm giai cấp công nhân hiện đại, tìm hiểu sâu sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại hiện nay Trở thành một nguồn tài liệu

để có thể học tập, tìm hiểu về vấn đề giai cấp công nhân trong các học phần Triết học theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin

7 Kết cấu của đề tài

Đề tài bao gồm 3 phần: Phần mở đầu, phần nội dung và phần kết luận Phần nội dung gồm 2 chương, trong đó chương I gồm 3 tiết, chương II gồm tiết

Phần 2: NỘI DUNG

Chương 1: Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.1 Giai cấp công nhân

1.1.1 Khái niệm và thuộc tính của giai cấp công nhân

C Mác và Ăng ghen đã sử dung nhiều cụm từ để chỉ giai cấp công nhân như giai cấp

vô sản; giai cấp vô sản hiện đại; giai cấp công nhân hiện đại; giai cấp công nhân đại công nghiệp… Đó là những cụm từ đồng nghĩa để biểu thị một khái niệm: giai cấp công nhân

- con đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại

Cũng theo C.Mác và Ăngghen, giai cấp công nhân luôn mang hai thuộc tính

cơ bản sau:

- Về phương thức lao động, phương thúc sản xuất: đó là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao

- Về vị trí trong quan hệ sản xuất TBCN: đó là người lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột về giá trị thặng

dư Thuộc tính thứ hai này nói lên một trong những đặc trưng cơ bản của giai cấp

công nhân dưới chế độ TBCN nên C.Mác và Ăngghen còn gọi là giai cấp vô sản

1.1.2 Đặc điểm của giai cấp công nhân

Từ phương diện kinh tế -xã hội và chính trị-xã hội trong chủ nghĩa tư bản, Mác và

Ăng ghen đã nghiên cứu và làm sáng tỏ những đặc điểm quan trọng của giai cấp công nhân với tư cách là một giai cấp cách mạng có sứ mệnh lịch sử thế giới

Thứ nhất, giai cấp công nhân lao động bằng phương thức công nghiệp với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quá trình lao động mang tính chất xã hội hóa

Thứ hai, giai cấp công nhân là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp, là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại

Thứ ba, nền sản xuất công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến đã rèn cho giai cấp công nhân những phẩm chất về tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh tần hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp

Những đặc điểm này là những phẩm chất cần thiết để giai cấp công nhân lãnh đạo

cách mạng

1.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, sứ mệnh lịch sử tổng quát của giai cấp công nhân là thông qua chính đảng tiền phong, giai cấp công nhân tổ chức, lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh chống xóa bỏ các chế độ người bóc lột người, xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động ra khỏi sự áp bức, bóc lột,

nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh

Trong sự chuyển biến từ hình thái kinh tế xã hội TBCN lên hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là giai cấp trung tâm, có nhiệm vụ phải thoả mãn các điều kiện: là giai cấp đại diện cho một phương thức sản xuất tiên tiến; là giai cấp có hệ tư tưởng độc lập; giai cấp này phải tiến hành thuyết phục tập hợp và tổ chức quần chúng làm cách mạng Và hai nhiệm vụ quan trọng nhất đó là: tiến hành xoá bỏ chế độ cũ, xây dựng hình thái kinh tế xã hội mới tiến bộ hơn

Thực chất nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đó là:

- Trong lĩnh vực kinh tế: Là nhân tố hàng đầu của lực lượng sản xuất xã hội hóa cao Giai cấp công nhân cũng là đại biểu cho quan hệ sản xuất mới, tạo tiền đề vật chất- kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới Chỉ có giai cấp công nhân là giai cấp duy nhất

không có lợi ích tư hữu

- Trong lĩnh vực chính trị-xã hội: giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, tiến hành cách mạng để lật đổ chính quyền thống trị, xóa bỏ áp bức, bóc lột Thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất công nhân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Do đó sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân phải được thực hiện trên toàn thế giới Để

có cái nhìn sâu sắc hơn về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, ta sẽ tìm hiểu đôi chút về nguyên nhân hay nói cách khác là những điều kiện nào đã trao cho giai cấp công nhân sứ mệnh lịch sử ấy Do địa vị kinh tế - xã hội khách quan, giai cấp công nhân là giai cấp gắn với lực lượng sản xuất tiên tiến nhất dưới CNTB Và như vậy nó là lực lượng quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất TBCN Địa vị kinh tế - xã hội khách quan không chỉ khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp cách mạng triệt để nhất mà còn tạo cho họ khả năng làm việc đó Đó là khả năng đoàn kết thống nhất giai cấp, khả năng đoàn kết các giai cấp khác trong cuộc đấu tranh chống tư bản, đó là khả năng đi đầu trong cuộc đấu tranh của toàn thể nhân dân lao động và của dân tộc vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Từ sự phân tích về địa vị kinh tế - xã hội và những đặc điểm của giai cấp công nhân, ta có thể hiểu rõ những cơ sở khách quan khẳng định giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch sử là đấu tranh chống lại chế độ TBCN và từng bước xây dựng thành công xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa và Cộng sản chủ nghĩa trên phạm

vi toàn thế giới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản - đội tiên phong của giai cấp công nhân

1.3 Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.3.1 Những điều kiện khách quan

Thứ nhất, do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân: Là con đẻ, là sản phẩm của nền đại công nghiệp, có tĩnh xã hội hóa ngày càng cao, là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại Họ là ngươi sản xuất ra của cải vật chất chủ yếu cho xã hội, quyết định sự phát triển của xã hội hiện đại Đây chính là nhân tố kinh tế, quy định giai cấp công nhân là lực lượng phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa,, dành chính quyền về tay mình Giai cấp công nhân trở thành đại biểu cho sự tiến hóa tất yếu của lịch sử, là lực lượng duy nhất có

đủ điều kiện để tổ chức và lãnh đạo xã hội

Thứ hai, do địa vị chính trị xã hội của giai cấp công nhân: Là giai cấp sản xuất chủ yếu cho xã hội nhưng trong chủ nghĩa tư bản họ lại là người bị bóc lột Lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân đối lập trực tiếp với lợi ích cơ bản của giai cấp tư sản

Lịch sử thế giới đã chứng minh những kết luận C Mác, Ph Ăngghen và V.I Lênin về

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là đúng đắn Tuy nhiên, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình không phải diễn ra một cách bằng phẳng, thuận buồm xuôi gió Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tuy đang đứng trước những thử thách hết sức nặng nề, nhưng xem xét toàn cảnh của sự phát triển

xã hội, giai cấp công nhân, lực lượng sản xuất tiến bộ vẫn đang chuẩn bị những tiền đề khách quan cho thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình dù có trải qua những bước thăng trầm, quanh co, nhưng nó vẫn tiếp tục diễn ra theo quy luật khách quan của lịch sử

1.3.2 Những điều kiện chủ quan

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân xuất hiện một cách khách quan, song, để biến khả năng khách quan đó thành hiện thực thì phải thông qua những nhân tố chủ quan Trong những nhân tố chủ quan ấy, việc thành lập ra đảng cộng sản trung

thành với sự nghiệp, lợi ích của giai cấp công nhân là yếu tố quyết định nhất đảm

bảo cho giai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

1.3.2.1.Bản thân giai cấp công nhân

Ngay từ khi mới hình thành trong xã hội tư bản chủ nghĩa, bản thân giai cấp công nhân đã không ngừng hoạt động và trưởng thành từng bước về số lượng và chất lượng

Về số lượng chẳng những ngày càng tăng lên rất rõ rệt ở tất cả các nước, kể cả trong

"kinh tế tri thức" hiện nay, mà còn đa dạng hơn về cơ cấu các loại công nhân với nhiều ngành nghề ngày càng phong phú, phát triển, tinh vi hơn Theo Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) thì: từ năm 1900, toàn thế giới có 80 triệu công nhân; đến năm 1990, thế giới đã có hơn 600 triệu công nhân và đến 1998 đã có 800 triệu công nhân

Về chất lượng, bản thân giai cấp công nhân luôn có sự nâng cao về học vấn, về

khoa học công nghệ và tay nghề; từ hoạt động kinh tế, đấu tranh kinh tế trước mắt, đã từng bước hoạt động chính trị, đấu tranh chính trị, thông qua các tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn, từng bước có ý thức giai cấp, giác ngộ giai cấp và cao nhất là dẫn đến hình thành đảng tiên phong là đảng cộng sản Khi đó, theo chủ nghĩa Mác-Lênin, giai cấp công nhân đã từ chỗ là "giai cấp tự nó" (tức là chưa có ý thức giác ngộ giai cấp) đến chỗ là "giai cấp vì nó" (tức giai cấp tự giác)

Vì thế, giai cấp công nhân trở thành cơ sở chính trị căn bản nhất của đảng cộng

sản

1.3.2.2.Tính tất yếu, quy luật hình thành và phát triển đảng của giai cấp công

nhân

Chỉ khi nào giai cấp công nhân đạt tới trình độ tự giác bằng việc tiếp thu lý luận khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin thì phong trào cách mạng của nó mới thật sự

là một phong trào chính trị Trình độ lý luận đó cho phép giai cấp công nhân nhận thức được vị trí, vai trò của mình trong xã hội, nguồn gốc tạo nên sức mạnh và biết tạo nên sức mạnh đó bằng sự đoàn kết, nhận rõ mục tiêu, con đường và những biện pháp giải phóng giai cấp mình, giải phóng cả xã hội và giải phóng nhân loại Phải có chủ nghĩa Mác soi sáng, giai cấp công nhân mới đạt tới trình độ nhận thức lý luận về vai trò lịch sử của mình

Đảng chính trị là tổ chức cao nhất, đại biểu tập trung cho trí tuệ và lợi ích của toàn thể giai cấp Đối với giai cấp công nhân đó là đảng cộng sản, chẳng những đại biểu cho trí tuệ và lợi ích của giai cấp công nhân mà còn đại biểu cho toàn thể nhân dân lao

động và dân tộc Cho nên phải có một đảng chính trị vững vàng, kiên định và sáng

suốt, có đường lối chiến lược và sách lược đúng đắn thể hiện lợi ích của toàn giai cấp

và toàn bộ phong trào để giai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình Giai cấp công nhân là cơ sở xã hội - giai cấp của đảng, là nguồn bổ sung lực

lượng của đảng, đảng là đội tiên phong chiến đấu, là bộ tham mưu của giai cấp, là biểu hiện tập trung lợi ích, nguyện vọng, phẩm chất, trí tuệ của giai cấp công nhân và của dân tộc Giữa đảng với giai cấp công nhân có mối liên hệ hữu cơ, không thể tách rời Những đảng viên của đảng cộng sản có thể không phải là công nhân nhưng phải là

người giác ngộ về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và đứng trên lập trường của giai cấp này Với một đảng cộng sản chân chính thì sự lãnh đạo của đảng chính là sự lãnh đạo của giai cấp Đảng với giai cấp là thống nhất, nhưng đảng có trình độ lý luận

và tổ chức cao nhất để lãnh đạo cả giai cấp và dân tộc; vì thế không thể lẫn lộn Đảng với giai cấp Đảng đem lại giác ngộ cho toàn bộ giai cấp, sức mạnh đoàn kết, nghị lực cách mạng, trí tuệ và hành động cách mạng của toàn bộ giai cấp, trên cơ sở đó lôi cuốn tất cả các tầng lớp nhân dân lao động khác và cả dân tộc đứng lên hành động theo

đường lối của đảng nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

Chương 2: Giai cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sứ của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay thực tiễn ở Việt Nam

2.1.Giai cấp công nhân hiện đại

Giai cấp công nhân hiện nay vẫn là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội hiện đại và là chủ thể của quá trình sản xuất công nghiệp mang tính xã hội

Thứ nhất, quá trình công nghiệp hóa cùng với cải cách, đổi mới đang tạo ra nhiều đặc điểm mới cho giai cấp công nhân.Tác nhân hàng đầu làm biến đổi giai cấp công nhân hiển nhiên là các cuộc cách mạng công nghiệp với chu kỳ ngày càng ngắn hơn, yêu cầu

đa diện hơn .Sự phát triển của giai cấp công nhân ở “các nước đang chuyển đổi” hiện nay còn là kết quả của sự kết hợp các cơ chế, quy luật của kinh tế thị trường với vai trò của nhà nước và thành phần kinh tế nhà nước; với chính sách đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ nhân lực, dần chuyển dịch mô hình kinh tế từ phát triển “bề rộng” là chủ yếu sang phát triển theo “chiều sâu” Công nhân không chỉ là sản phẩm của công nghiệp hóa

mà còn là kết quả tổng thành của chế độ chính trị và cơ chế kinh tế thị trường

Thứ hai, kinh tế thị trường làm cho cơ cấu GCCN ngày càng đa dạng hơn.Nhận thức mới về vai trò của kinh tế thị trường là tạo ra một không gian rộng mở hơn cho sự phát triển về nhiều mặt của GCCN với nhiều thành phần kinh tế cùng tham gia quá trình công nghiệp hóa Từ thực tế này, lý luận về GCCN hiện đại được bổ sung, phát triển thêm Chẳng hạn, hiệu quả sản xuất  - kinh doanh, năng suất lao động, lợi ích của người lao động, người sử dụng lao động, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, chuỗi giá trị toàn cầu, chủ động hội nhập, tổ chức chính trị   - xã hội của công nhân trong bối cảnh mới, đều là những vấn đề lý luận mới mẻ và rộng lớn, phức tạp hơn.Có thể, khái niệm “GCCN trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở giai đoạn cải cách, đổi mới” sẽ là một vấn đề mà lý luận về GCCN đang tích hợp thêm các nội hàm từ thực tiễn hiện nay Trình độ mới của sản xuất và dịch vụ cùng với cách tổ chức xã hội hiện đại cũng làm cho cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại đa dạng tới mức nội hàm của nó liên tục phải điều chỉnh theo hướng mở rộng

Thứ ba, một bộ phận lớn công nhân hiện nay xuất thân từ đô thị.Giai cấp công nhân thời C Mác là giai cấp lao động làm thuê, bị bóc lột và xuất thân chủ yếu từ nông dân và nông thôn Nhưng từ những năm 80 của thế kỷ XX trở lại đây, xu thế đô thị hóa và đông đảo cư dân đô thị đã bổ sung một lượng lớn vào nguồn nhân lực của giai cấp công nhân Trước đây, các vùng tụ cư trong lịch sử nhân loại thường ở lưu vực các con sông lớn, nơi thuận tiện cho canh tác nông nghiệp và có nguồn nước cho sinh hoạt Đô thị là nơi mà đấu tranh giai cấp hiện đại bộc lộ tính điển hình của nó Thực tiễn chính trị hiện nay cũng đang xác nhận rằng, GCCN ở các đô thị sẽ là lực lượng quyết định diện mạo của chính trị thế kỷ XXI