Giáo trình thực tập phay 1

Tài liệu gia công phay thuộc loại sách giáo trình giảng dạy và tham khảo của sinh viên nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạ

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CƠ KHÍ

Biên soạn:

ThS Nguyễn Ngọc Trọng

GIÁO TRÌNH

LƯU HÀNH NỘI BỘ

TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021

GIÁO TRÌNH

TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ – 2021

In và phát hành tại Thư viện Trường Cao đẳng Công thương TP HCM

Cấm sao chép dưới mọi hình thức

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Trường Cao đẳng Công thương Tp HCM

20 Tăng Nhơn Phú, phường Phước Long B, quận 9, TP HCM

ĐT: (84-8) 37 31 36 31, Fax: (84-8) 38978501

Website: http: //www.hitu.edu.vn

LỜI MỞ ĐẦU

Giáo trình thực tập Phay 1 nhằm đáp ứng yêu cầu cơ bản nghề phay của sinh viên khi bắt đầu làm quen với máy phay

Việc biên soạn giáo trình phục vụ công tác đào tạo của nhà Trường, đáp ứng yêu cầu mục tiêu của chương trình khung do Bộ LĐTB và XH ban hành và đề cương chi tiết của khoa cơ khí nhằm đáp ứng các yêu cầu yêu cầu của người học

Tài liệu gia công phay thuộc loại sách giáo trình giảng dạy và tham khảo của sinh viên nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tác giả đã biên soạn giáo trình các mô đun chuyên môn cắt gọt kim loại Nội dung giáo trình có thể đáp ứng để đào tạo cho từng cấp trình độ Trung cấp nghề, Cao đẳng nghề ở mức độ cơ bản

Trong quá trình biên soạn giáo trình Khoa đã tham khảo các giáo trình của các trường Đại học các trường Cao Đẳng Tác giả đã hết sức cố gắng để giáo trình đạt được chất lượng tốt nhất Trong quá trình biên soạn không thể tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các đồng nghiệp, các bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn Gmail: ngoc.trong80@gmail.com

Trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

BÀI 1: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY PHAY 1

1.KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ GIA CÔNG PHAY: 1

2.CẤU TẠO, CÔNG DỤNG VÀ PHÂN LOẠI MÁY PHAY 1

2.1 Cấu tạo máy phay vạn năng 1

2.2 Công dụng: 2

2.3 Phân loại: 2

3.NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC: 2

4.ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT CỦA MÁY PHAY THÔNG DỤNG: 3

5.CÁC CƠ CẤU ĐIỀU KHIỂN VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH 3

BÀI 2: SỬ DỤNG DỤNG CỤ GÁ 4

1.CÁC LOẠI DỤNG CỤ GÁ ĐƠN GIẢN THƯỜNG DÙNG: 4

1.1 Êtô: thường dùng gá kẹp những chi tiết đơn giản mang tính chất chuyên dùng, thường gá những chi tiết dạng khối, hộp… 4

1.2 Đòn kẹp: Dùng để kẹp trực tiếp các chi tiết lớn hoặc các chi tiết có hình dáng phức tạp 4

1.3 Gá kẹp chi tiết bằng hàm kẹp: dùng trong sản xuất hàng loạt 4

1.4 Gá kẹp chi tiết trên khối V: gá kẹp những chi tiết dạng tròn 4

1.5 Đầu phân độ: 4

2.NGUYÊN TẮC CHỌN VÀ GÁ LẮP DỤNG CỤ GÁ: 5

3.CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN TRONG QUÁ TRÌNH SỬ DỤNG DỤNG CỤ GÁ 6

BÀI 3: SỬ DỤNG DAO PHAY 6

1.DAO PHAY: 6

1.1 Các loại dao phay trụ: Dùng phay mặt phẳng, mặt bậc… 6

1.2.Dao phay mặt đầu: Dùng phay mặt phẳng, mặt bậc 7

1.3 Dao phay ngón: dùng phay mặt phẳng nhỏ, hẹp, phay rãnh, bậc… 7

1.4 Dao phay đĩa: Phay rãnh, bậc… 7

1.5 Các loại dao phay khác 7

2.GÁ LẮP VÀ ĐIỀU CHỈNH DAO: 8

2.1 Gá lắp dao phay trụ: 8

2.2 Lắp dao phay mặt đầu trên máy phay đứng: 9

3.CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN KHI SỬ DỤNG DAO: 10

BÀI 4: PHAY MẶT PHẲNG 11

1.CÁC YÊU CẦU KỸ THUẬT CỦA MẶT PHẲNG NGANG 11

2.PHƯƠNG PHÁP PHAY MẶT PHẲNG NGANG: 11

2.1 Phay mặt phẳng ngang bằng dao phay trụ ( thực hiện trên máy phay ngang) 11

2.1.1 Phương pháp phay nghịch: 11

2.1.2 Phương pháp phay thuận: 11

2.1.3 Đặc điểm của phay thuận và phay nghịch: 12

2.2 Phay mặt phẳng ngang bằng dao phay mặt đầu ( thực hiện trên máy phay đứng) 12

2.2.1 Phương pháp phay không đối xứng: 12

2.2.2 Phương pháp phay đối xứng: 12

3.CÁC DẠNG SAI HỎNG, NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC 13

BÀI 5 PHAY MẶT PHẲNG SONG SONG – VUÔNG GÓC 14

1.YÊU CẦU KỸ THUẬT CỦA MẶT PHẲNG SONG SONG VÀ VUÔNG GÓC: 14

2.PHƯƠNG PHÁP PHAY MẶT PHẲNG SONG SONG – VUÔNG GÓC: 14

2.1 Phay mặt phẳng song song – vuông góc bằng dao phay mặt đầu: 14

2.2 Phay mặt phẳng song song – vuông góc bằng dao phay trụ: 14

2.3 Trình tự phay các mặt phẳng song song – vuông góc: 14

BÀI 6: PHAY MẶT PHẲNG NGHIÊNG 16

1.YÊU CẦU KỸ THUẬT KHI PHAY BÀO MẶT PHẲNG NGHIÊNG 16

2.PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG 16

2.1.Gá lắp, điều chỉnh Ê tô 17

2.2 Gá lắp điều chỉnh phôi 18

2.2.1.Gá lắp- điều chỉnh phôi nghiêng để gia công mặt phẳng nghiêng 18

2.2.2.Gá lắp, điều chỉnh phôi gia côn mặt nghiêng bẳng nghiêng đầu dao 20

2.3 Gá lắp và điều chỉnh dao 21

2.3.1.Gá lắp và điều chỉnh dao phay mặt đầu 21

2.3.2 Gá lắp và điều chỉnh dao phay trụ: 22

2.4 Điều chỉnh máy 23

2.4.1 Điều chỉnh máy bằng tay 23

2.4.2 Điều chỉnh máy tự động 24

2.5 Cắt thử và đo 24

2.6 Tiến hành gia công 25

2.6.1 Phay mặt phẳng nghiêng bằng dao phay mặt trụ 25

2.6.2 Phay mặt phẳng nghiêng bằng dao phay mặt đầu 26

2.6.3 Phay mặt phẳng nghiêng bằng dao phay góc 27

3.DẠNG SAI HỎNG, NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP ĐỀ PHÒNG 37

4.KIỂM TRA SẢN PHẨM 39

4.1.Kiểm tra kích thước, độ phẳng, độ nhám…: Thực hiện kiểm tra bằng dụng cụ và phương pháp như kiểm tra mặt phẳng bình thường 39

4.2 Kiểm tra góc nghiêng  : Góc nghiêng  được kiểm tra bằng dưỡng hoặc thước đo góc Loại dưỡng góc đơn giản như được sử dụng trong sản xuất hàng loạt 39

5.VỆ SINH CÔNG NGHIỆP 39

BÀI 7 PHAY BẬC BẰNG DAO PHAY TRỤ 43

1.YÊU CẦU KỸ THUẬT KHI PHAY MẶT PHẲNG BẬC 43

1.1 Phân loại mặt phẳng bậc 43

1.2 Yêu cầu kỹ thuật của mặt phẳng bậc 43

2.PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG 43

2.1.Gá lắp, điều chỉnh êtô 43

2.2 Gá lắp, điều chỉnh phôi 44

2.3.Gá lắp, điều chỉnh dao 45

2.3.1.Gá lắp, điều chỉnh dao phay trụ 45

2.3.2.Gá lắp, điều chỉnh dao phay mặt đầu 45

2.4 Điều chỉnh máy 46

2.4.1 Điều chỉnh máy bằng tay 46

2.4.2 Điều chỉnh máy tự động 46

2.5 Cắt thử và đo 47

2.6.Tiến hành gia công 47

2.6.1.Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay trụ 47

2.6.2.Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay mặt đầu 48

2.6.3.Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay ngón 49

2.6.4.Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay đĩa 50

2.6.5.Phay mặt phẳng bậc bằng tổ hợp dao phay đĩa 50

3.DẠNG SAI HỎNG, NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP ĐỀ PHÒNG 51

GIÁO TRÌNH THỰC TẬP PHAY 1 KHOA CƠ KHÍ

BÀI 1: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY PHAY

VẠN NĂNG

1 Khái niệm cơ bản về gia công phay:

Phay là phương pháp gia công phổ biến, có khả năng công nghệ rộng rãi Ngoài phay mặt phẳng, phay còn gia công được nhiều bề mặt định hình khác nhau như phay rãnh, bậc, ren, bánh răng Trong sản suất loạt lớn, khối phay thay thế hoàn toàn cho bào, xọc (ít) Dao phay có nhiều lưìi cắt cùng làm việc nên đạt năng suất và chất lượng bề mặt chi tiết cao hơn rất nhiều so với bào, xọc

Phay là phương pháp gia công cắt gọt kim loại có phoi, dưới tác dụng của nhiều lưìi cắt nhằm tạo ra chi tiết có hình dáng và kích thước theo yêu cầu

Gia công phay được thực hiện trên máy phay đứng, máy phay ngang vạn năng, máy phay giường, máy phay nhiều trục và máy phay

chuyên dùng

2 Cấu tạo, công dụng và phân loại máy phay

2.1 Cấu tạo máy phay vạn năng

Theo cách bố trí trục chính người ta phân máy

phay vạn năng thành 2 loại đó là máy phay đứng và

máy phay ngang

Máy phay đứng là máy có trục chính thẳng

đứng, vuông góc với bề mặt làm việc của bàn

máy Đầu máy phay đứng có thể xoay qua lại 1

góc 450

Máy phay ngang là máy có trục chính nằm

ngang song song với bề mặt làm việc của bàn

máy Trong sản suất loạt lớn hoặc khối trên máy

phay ngang có ưu điểm là sử dụng tổ hợp dao tự

động đạt kích thước

Dù là máy phay ngang hay đứng thì Chúng

đều được tạo thành bìi các bộ phận chính sau:

Đế máy: Dùng nâng đì các bộ phận khác của máy bao gồm cả thân máy đồng thời

là nơi chứa các dung dịch trơn nguội

Thân máy: Được lắp trên đế máy đồng thời là nơi gá lắp và nâng đì toàn bộ các

bộ phận khác của máy

Bàn máy: Thực hiện chuyển động chạy dao thẳng đứng (Sđ) đồng thời là nơi gá lắp và dẫn hướng cho bàn dao ngang (sn) Bàn dao dọc(Sd) nằm trên bàn dao ngang, trên bàn dao dọc là băng máy có rãnh chữ T để gá đặt và kẹp chặt phôi gia công

GIÁO TRÌNH THỰC TẬP PHAY 1 KHOA CƠ KHÍ

Hộp tốc độ: Tạo ra các cấp tốc độ cho chuyển động chính (n)

Hộp bước tiến: Tạo ra các bước chuyển động khác nhau của bàn máy khi chạy tự

động

Đầu máy (Máy phay đứng), có thể xoay qua lại một góc 450

Cần ngang (máy phay ngang) Dùng để lắp giá đì đì trục chính Tùy thuộc vào số

lượng dao và yêu cầu thực tế của chi tiết gia công mà ta lắp 1 hoặc nhiều giá đì phù hợp

Trục chính: Mang dụng cụ cắt và truyền chuyển động quay cho nó Trục chính có

thể nằm ngang hoặc thẳng đứng tuỳ máy

Ngoài các bộ phận chính trên máy phay còn có nhiều bộ phận phụ khác như các cơ cấu điều khiển bằng cơ khí, điện, thủy lực…

2.2 Công dụng:

Dùng để gia công các chi tiết dạng

phẳng, rãnh, bậc, ren, răng, định hình …

Với độ chính xác cao

2.3 Phân loại:

-Máy phay vạn năng có trục chính

thẳng đứng hay nằm ngang có thể gia công

được nhiều dạng bề mặt khác nhau

-Máy phay chuyên dùng để gia

công một số loại bề mặt nhất định như :

Máy phay bánh răng ,máy phay ren

-Máy phay giường thường dùng để

gia công các chi tiết lớn như thân, hộp…

dùng trong sản xuất đơn chiếc và hàng

loạt

-Ngoài ra còn có các loại máy

phay khác như :Máy phay thùng, máy

phay nhiều trục, máy phay chép hình

dùng để gia công các chi tiết có hình

dạng phức tạp

3 Nguyên lý làm việc:

Chuyển động cắt gọt trên máy

phay được thực hiện dựa trên nguyên lý cắt gọt sau: dụng cụ cắt quay theo trục chính, phôi chuyển động thẳng theo bàn máy

Dựa trên nguyên lý đó chuyển động tạo hình trong quá trình phay được thực hiện bởi sự phối hợp đồng thời của 2 chuyển động: Chuyển động chính và chuyển động chạy dao

- Chuyển động chính: Là chuyển động quay của dao do trục chính của máy thực hiện Đây là chuyển động chủ yếu thực hiện quá trình cắt tạo ra phoi

- Chuyển động chạy dao: Là chuyển động tịnh tiến dọc, ngang, hoặc thẳng đứng

do bàn máy mang phôi thực hiện, Chúng thường vuông góc với trục dao Đây là chuyển động để thực hiện quá trình cắt liên tục và cắt hết chiều dài chi tiết

Máy phay nhiều trục Máy phay giường

GIÁO TRÌNH THỰC TẬP PHAY 1 KHOA CƠ KHÍ

4 Đặc tính kỹ thuật của máy phay thông dụng:

Tùy thuộc vào từng máy cụ thể, từng hãng sản xuất mà từng máy có các số liệu đặc tính kỹ thuật khác nhau: kích thước máy, khối lượng máy, kích thước vật gia công, số cấp tốc độ, bước tiến, công suất động cơ…

5 Các cơ cấu điều khiển và phương pháp điều chỉnh

Máy được điều khiển thông qua các công tắc điện, nót điều khiển tự động, các tay quay để thực hiện chuyển động chạy dao, các cần gạt để tạo các cấp tốc độ, các cấp bước tiến

Hệ thống điều khiển chung, hệ thống tưới nguội, bôi trơn, chiếu sáng

GIÁO TRÌNH THỰC TẬP PHAY 1 KHOA CƠ KHÍ

BÀI 2: SỬ DỤNG DỤNG CỤ GÁ

1 Các loại dụng cụ gá đơn giản thường dùng:

1.1 Êtô: thường dùng gá kẹp những chi tiết đơn giản mang tính chất chuyên dùng, thường gá những chi tiết dạng khối, hộp…

Ê tô hàm song song có đế xoay Ê tô xoay vạn năng

1.2 Đòn kẹp: Dùng để kẹp trực tiếp các chi tiết lớn hoặc các chi tiết có hình dáng phức tạp

1.3 Gá kẹp chi tiết bằng hàm kẹp: dùng trong sản xuất hàng loạt

Ưu điểm: Đơn giản, tháo lắp nhanh, đạt độ chính xác cao

1.4 Gá kẹp chi tiết trên khối V: gá kẹp những chi tiết

dạng tròn

1.5 Đầu phân độ:

Con đội

Đòn kẹp

Phôi