Giáo trình thực tập các dụng cụ cầm tay

Định nghĩa Nguội là phương pháp gia công cơ khí cắt gọt bằng tay, dùng sức người, với dụng cụ là dụng cụ nguội và vật liệu gia công không được gia nhiệt nung nóng.. Gia công nguội đã có

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CƠ KHÍ

Biên soạn:

ThS Trần Danh Vũ

GIÁO TRÌNH

LƯU HÀNH NỘI BỘ

TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021

GIÁO TRÌNH

TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ – 2021

In và phát hành tại Thư viện Trường Cao đẳng Công thương TP HCM

Cấm sao chép dưới mọi hình thức

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Trường Cao đẳng Công thương Tp HCM

20 Tăng Nhơn Phú, phường Phước Long B, quận 9, TP HCM

ĐT: (84-8) 37 31 36 31, Fax: (84-8) 38978501

Website: http: //www.hitu.edu.vn

LỜI NÓI ĐẦU

Việc tổ chức biên soạn tài liệu hướng dẫn sử dụng đúng các dụng cụ cắt cầm tay như: Lục giác, tua vít, cờ lê, mỏ lết, kìm, cảo, đục, giũa các mặt phẳng, khoan lỗ, cắt ren bằng bàn ren, ta rô, cưa tay, máy cưa cần, máy khoan tay, máy mài tay, máy cắt cầm tay, nhằm phục vụ cho công tác đào tạo của Trường CĐ Công thương Tp.Hồ Chí Minh Nhằm từng bước thống nhất nội dung dạy và học môn thực tập các dụng cụ cầm tay

Nội dung của giáo trình đã được xây dựng trên cơ sở thừa kế những nội dung đã được giảng dạy ở các trường kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Giáo trình cũng là cẩm nang hướng dẫn sử dụng đúng các dụng cụ cắt cầm tay cho sinh viên của Trường

CĐ Công thương Tp.Hồ Chí Minh

Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà Trường đã tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo của trường

Tuy tác giả đã có nhiều cố gắng khi biên soạn, nhưng giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người sử dụng để lần tái bản sau được hoàn chỉnh hơn Mọi góp ý xin gửi về địa chỉ: Trần Danh Vũ, Khoa

Cơ khí, Trường Cao đẳng Công thương Tp.HCM Số 20 Đường Tăng Nhơn Phú, Phường Phước Long B, Quận 9, Tp.HCM Hoặc địa chỉ email: trandanhvu30@gmail.com

Tp.HCM, ngày 10 tháng 1 năm 2018

GV biên soạn

Trần Danh Vũ

i

MỤC LỤC

Trang tựa Trang

Lời nói đầu i

Mục lục ii

Bài 1 Tìm hiểu chung về các dụng cụ cầm tay 1

1.1 Các khái niệm chung 1

1.1.1 Định nghĩa 1

1.1.2 Phân loại 1

1.1.3 Đặc điểm của các phương pháp gia công 2

1.2 Trang bị dụng cụ nơi làm việc 2

1.2.1 Bàn nguội 2

1.2.2 Ê tô 3

1.2.3 Máy khoan 4

1.3 Các dụng cụ dùng trong gia công 5

1.3.1 Dụng cụ đo 5

1.3.2 Dụng cụ gia công 8

1.4 Cách chọn ê tô và cách gá chi tiết trên ê tô 20

1.4.1 Cách chọn ê tô 20

1.4 2 Cách gá chi tiết trên ê tô 21

Bài 2 Kỹ thuật vạch dấu 23

2.1 Khái niệm về kỹ thuật vạch dấu 23

2.1.1 Định nghĩa 23

2.1.2 Các phương pháp vạch dấu 23

2.2 Dụng cụ dùng trong vạch dấu 24

ii

2.2.1 Dụng cụ đo 24

2.2.2 Dụng cụ vạch dấu 24

2.3 Trình tự vạch dấu 26

2.3.1 Chuẩn bị bề mặt vạch dấu 26

2.3.2 Thực hiện vạch dấu 26

2.3.3 Đột dấu 27

Bài 3 Kỹ thuật cưa, giũa 28

3.1 Kỹ thuật cưa 28

3.1.1 Khái niệm 28

3.1.2 Tư thế, thao tác khi cưa 28

3.1.3 Kỹ thuật cưa 29

3.2 Kỹ thuật giũa 31

3.2.1 Khái niệm 31

3.2.2 Tư thế, thao tác khi giũa kim loại 33

3.2.3 Kỹ thuật giũa kim loại 34

Bài 4 Kỹ thuật đục kim loại 36

4.1 Khái niệm 36

4.2 Tư thế và thao tác 36

4.2.1 Tư thế 36

4.2.2 Thao tác 37

4.3 Kỹ thuật đục kim loại 38

Bài 5 Kỹ thuật khoan lỗ và gia công ren 40

5.1 Kỹ thuật khoan lỗ 40

5.1.1 Khái niệm 40

iii

5.1.2 Kỹ thuật 41

5.2 Kỹ thuật gia công ren bằng tay 46

5.2.1 Khái niệm 46

5.2.2 Kỹ thuật 47

Bài 6 Kỹ thuật vận hành máy mài hai đá 49

6.1 Chuẩn bị 49

6.2 Kiểm tra an toàn 49

6.3 Bắt đầu chạy máy 50

Bài 7 Kỹ thuật vận hành máy cắt tốc độ cao 51

7.1 Chuẩn bị 49

7.2 Tháo đá 51

7.3 Lắp đá cắt 52

Bài 8 Kỹ thuật vận hành máy mài cầm tay 53

8.1 Kiểm tra an toàn 53

8.2 Kiểm tra máy mài 54

8.3 Cắm phích cắm vào nguồn 54

8.4 Cầm máy mài 54

8.5 Bật công tắc 54

8.6 Mài 55

8.7 Tắt công tắc 55

Bài 9 Kỹ thuật vận hành máy khoan bàn 56

9.1 Thay đổi số vòng quay của trục chính 56

9.2 Di chuyển bàn sang trái hoặc phải 57

9.3 Di chuyển trục chính lên và xuống 57

iv

Bài 10 Kỹ thuật vận hành máy khoan cầm tay 60

10.1 Chuẩn bị các dụng cụ trước khi vận hành máy 60

10.2 Luôn mang dụng cụ bảo hộ khi sử dụng máy 60

10.3 Sử dụng tay nắm phụ 61

10.4 Không sử dụng máy khoan ở những nơi có dây điện, chất dẫn điện, khí dễ cháy gây nguy hiểm 61

10.5 Tắt máy khi dụng cụ bị kẹt 61

10.6 Tư thế đứng khoan 61

10.7 Đợi máy dừng hẳn trước khi đặt xuống 62

10.8 Cất giữ máy bằng hộp và để ở nơi khô ráo 62

10.9 Những điều cần lưu ý khi sử dụng các dụng cụ điện cầm tay 62

PHỤ LỤC… 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 68

v

Giáo trình Thực tập các dụng cụ cầm tay

Bài 1 Tìm hiểu chung về các dụng cụ cầm tay 1.1 Các khái niệm chung

1.1.1 Định nghĩa

Nguội là phương pháp gia công cơ khí cắt gọt bằng tay, dùng sức người, với dụng

cụ là dụng cụ nguội và vật liệu gia công không được gia nhiệt (nung nóng)

Gia công nguội đã có từ lâu đời (khoảng thế kỷ thứ 12) sau hai phương pháp gia công đúc và gia công rèn, nó ra đời nhằm cung cấp các sản phẩm cơ khí dưới dạng cơ cấu, thiết bị và máy mà hai phương pháp gia công trước đó không thể thực hiện được

1.1.2 Phân loại

Theo sự phát triển của xã hội thì nghề nguội cũng được chia ra thành những nghề

có chuyên môn sâu và đã được công nhận trong danh bạ nhà nước như sau:

 Nghề nguội dụng cụ: nghề nguội mà người thợ chỉ làm một công việc là dùng những dụng cụ cắt gọt để chế tạo ra các chi tiết đúng theo những yêu cầu kỹ thuật của bản vẽ chi tiết, các chi tiết đó có thể dùng để lắp thành cơ cấu, thiết bị hoặc máy, các chi tiết

đó cũng có thể là một sản phẩm hoàn chỉnh như làm khuôn, khi nói đến thợ khuôn thì chính là người ta nói đến thợ nguội dụng cụ

 Nghề nguội lắp ráp: nghề nguội mà người thợ chỉ làm một công việc là dùng các chi tiết đã được chế tạo để lắp chúng lại với nhau thành cơ cấu, thiết bị hoặc máy đúng theo các yêu cầu kỹ thuật của bản vẽ lắp, trong quá trình thực hiện công việc thì người thợ nguội lắp ráp có khi cần phải sửa chữa, hiệu chỉnh lại các chi tiết cho phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của thiết bị hoặc máy Người ta có thể thấy thợ nguội lắp ráp rất nhiều ở các công ty lắp máy và thường gọi họ là thợ lắp máy

 Nghề nguội sửa chữa: nghề nguội mà người thợ chỉ làm công việc là bảo trì các thiết

bị đang làm việc của một cơ sở sản xuất nào đó Những việc làm của thợ nguội sửa chữa là bảo dưỡng, sửa chữa phục hồi các thiết bị: châm dầu, hiệu chỉnh thông số, thay thế các chi tiết bị hỏng, tháo lắp máy và sửa chữa phục hồi các chi tiết bị hỏng ở trong các cơ sở sản xuất có thiết bị công nghệ thì đều có thợ nguội sửa chữa ở các tổ

cơ điện, phòng cơ điện

Ngoài ra, để phục vụ cho dân dụng người ta còn có nghề nguội mỹ nghệ, nó bao gồm thợ bạc, thợ sửa khóa, thợ sửa chữa xe máy, thợ gò máng xối, thùng, xô,

Giáo trình Thực tập các dụng cụ cầm tay

1.1.3 Đặc điểm của các phương pháp gia công

 Phương pháp gia công nguội có thể chế tạo được những chi tiết mà các phương pháp gia công khác không thể thực hiện được

 Phương pháp gia công nguội có mặt mọi nơi, nhất là ở những nơi thiếu thốn hoặc không có thiết bị gia công cơ khí

 Phương pháp gia công nguội có thể tạo ra các sản phẩm có độ chính xác rất cao

 Phương pháp gia công nguội tốn nhiều thời gian hơn các phương pháp gia công khác

 Để thực hiện một quá trình gia công nguội một sản phẩm thì người ta phải tốn rất nhiều sức lực

 Các chi tiết, sản phẩm được gia công bằng phương pháp gia công nguội sẽ không giống nhau về hình dáng và kích thước, không có độ đồng đều giữa các sản phẩm

1.2 Trang bị dụng cụ nơi làm việc

1.2.1 Bàn nguội

Bàn nguội, hình 1.1 là nơi người thợ nguội thực hiện công việc, bàn nguội có kết cấu tương tự như những loại bàn khác, nhưng nó chỉ có hai điểm khác biệt chính:

- Mặt bàn được làm bằng gỗ dày ≥ 5 cm Mặt bàn nguội chỉ làm bằng gỗ, không làm bằng bất kỳ vật liệu gì khác

- Chiều cao của bàn không thống nhất, nó phụ thuộc vào chiều cao của người thợ nguội, thông thường để nhiều người thợ nguội có chiều cao khác nhau làm việc thì người ta làm bàn nguội cao lên, rồi điều chỉnh lại cho phù hợp với tầm làm việc của người thợ bằng các bục gỗ

Hình 1.1 Bàn nguội