=> Đánh giá: Bằng thể thơ 7 chữ; giọng thơ sôi nổi, khí thế, khỏe khoắn; h/a thơ đẹp, tráng lệ; ngôn ngữ gợi hình gợi cảm; bằng bút pháp hiện thực kết hợp bút pháp lãng mạn khoa trương c
Trang 1ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận -
1 Cảm nhận 2 khổ thơ đầu.
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!”
MỞ BÀI: Huy Cận là một gương mặt nổi bật của thơ ca hiện đại Việt Nam "Đoàn thuyền
đánh cá" là một trong những bài thơ tiêu biểu của ông Đọc bài thơ, người đọc rất ấn tượng
trước cảnh đoàn thuyền ra khơi ở hai khổ thơ đầu.
THÂN BÀI:
Luận điểm 1: Đọc đoạn thơ, ta yêu biết bao cảnh biển hoàng hôn rực rỡ, tráng lệ, huy hoàng mà gần gũi, ấm áp:
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa”
- Để miêu tả cảnh biển vào đêm, t/g sử dụng bp so sánh: "mặt trời xuống biển" được ví như
"hòn lửa" gợi lên trước mắt người đọc h/a mặt trời hồng tráng lệ đang dần chìm xuống biển Biển cả bao la rực lên một màu đỏ ối, biển lấp lánh ánh sáng, những tia nắng cuối
ngày nhuộm đỏ mặt biển Đó là vẻ đẹp kỳ vĩ, lộng lẫy, huy hoàng khi hoàng hôn xuống
- Điều đáng nói ở đây là mặt trời vốn là một hình ảnh thiên nhiên hết sức hùng vĩ, tráng lệ lại được so sánh với hòn lửa có trong gian bếp của bao gia đình Cách so sánh ấy làm h/a
mặt trời trở nên gần gũi, thân thương vô cùng Vẻ đẹp ấy không xa lạ, rợn ngợp mà mang
hơi ấm của gia đình
- Cảnh biển vào đêm còn đc miêu tả qua h/a "sóng đã cài then đêm sập cửa" H/a đc xây dựng bằng liên tưởng, tưởng tượng và nhân hóa Những h/a ấy đã gợi ra những liên tưởng thật thú vị: Biển cả bao la như một ngôi nhà mà đêm tối là cánh cửa sập xuống, những con sóng chạy ngang trên biển là những chiếc then cài cửa và mặt trời là hòn lửa sưởi ấm căn
nhà ấy Có thể nói, thiên nhiên biển cả hiện lên vừa hùng vĩ, lung linh, rực rỡ lại vừa
ấm áp, gần gũi, thân quen Ngôi nhà biển cả rộng lớn vô biên nhưng cũng rất gần gũi với
cánh cửa, then cài, hòn lửa Nếu trước cách mạng tháng tám, thiên nhiên trong thơ Huy Cận mênh mông, rợn ngợp thì giờ đây, cũng là thiên nhiên, vũ trụ bao la nhưng không rợn
ngợp mà rất đỗi thân thương, gần gũi với con người Nhà thơ như đang hóa thân thành
người lao động để ca ngợi và tự hào vẻ đẹp biển cả quê hương
Trang 2Luận điểm 2: Trong khung cảnh như thế, đoàn thuyền đánh cá ra khơi với khí thế sôi nổi, hăm hở, khỏe khoắn khiến ta yêu mến, trân trọng biết bao
“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”
- Nhà thơ sử dụng nghệ thuật đối lập: Vũ trụ nghỉ ngơi còn đoàn thuyền lại làm việc Sự
đối lập ấy cho thấy tư thế chủ động, làm chủ của người lao động Giờ đây, con người không còn cô đơn, lẻ loi trước cái bao la, rợn ngợp của thiên nhiên nữa mà đã làm chủ thiên nhiên Thiên nhiên là nơi để con người khai phá Ngư dân đi biển mà như trở về với
ngôi nhà của chính mình Nói cách khác, câu thơ đang diễn tả cuộc giao ca kì thú giữa vũ trụ và con người lao động Vũ trụ đi vào nghỉ ngơi còn con người bắt đầu lao động Hình ảnh cả đoàn thuyền cùng ra khơi giúp ta hình dung được không khí làm ăn tập thể đầy sôi nổi, hồ hởi, phấn khởi để xây dựng cuộc sống mới: cuộc sống xã hội chủ nghĩa
- Câu thơ sử dụng phó từ “lại" diễn tả nhịp lao động khẩn trương và thường xuyên của người dân chài Việc ra khơi đánh cá là công việc thường nhật của người dân nơi đây Mặt khác, từ “lại” còn biểu thị ý nghĩa ngược lại: thiên nhiên đã nghỉ ngơi mà con người lại ra khơi lao động Điều đó cho thấy sự chủ động, sáng tạo của con người
- Người lao động ra khơi trong câu hát: “Câu hát căng buồm cùng gió khơi.” Câu thơ sử
dụng kết hợp giữa bút pháp hiện thực với bút pháp lãng mạn khoa trương Bằng bút pháp
hiện thực, nhà thơ đã làm hiện ra h/a cánh buồm no căng gió hay chính sức mạnh của
thiên nhiên đã đưa con thuyền ra khơi Còn bút pháp lãng mạn khoa trương giúp nhà thơ
lí giải với chúng ta về sức mạnh làm căng cánh buồm chính là từ câu hát ra khơi của con người Nói cách khác, chính khí thế mạnh mẽ, sôi nổi, hào hứng của người lao động đã làm nên sức mạnh Câu thơ đã sáng tạo nên h/a đẹp, lạ, giàu liên tưởng, từ sự gắn kết ba vật và hiện tượng: cánh buồm - gió khơi - câu hát Đoàn thuyền ra khơi không chỉ nhờ sức
mạnh của gió mà còn nhờ sức mạnh từ khí thế sôi nổi, hồ hởi của người lao động Chỉ một
câu thơ thôi không chỉ cho ta thấy khí thế ra khơi sôi nổi, hăm hở mà còn chứa đựng niềm tin tưởng vào chuyến ra khơi ấy của người lao động Chỉ một câu thơ thôi mà đã
cho người đọc thấy rõ phong cách thơ Huy Cận sau Cách mạng: Sự chan hòa giữa thiên nhiên và con người
Luận điểm 3: Đọc đoạn thơ, người đọc còn vô cùng ấn tượng trước tiếng hát ra khơi, ngợi ca sự giàu có của biển cả quê hương thể hiện niềm lạc quan, yêu đời của người dân lao động
Luận cứ 1: Trước hết là tiếng hát ca ngợi sự giàu có của biển cả:
“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.”
Nhà thơ sử dụng biện pháp liệt kê để gọi tên các loài cá trên biển: cá bạc, cá thu kết
hợp biện pháp so sánh: “Cá thu biển Đông như đoàn thoi” và nhân hóa: “Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng” Tất cả gợi ra trước mắt người đọc hình ảnh biển cả bao la với vẻ
Trang 3đẹp sinh động của các loài cá biển Biển trong xanh, vảy cá lấp lánh ánh bạc dưới ánh trăng
đã tạo nên muôn luồng sáng khác nhau, thắp sáng cả biển đêm Cá bạc báo biển Đông lặng, biển đêm đẹp như một bức tranh muôn màu sắc, lấp lánh ánh sáng Cá thu từng đoàn rẽ nước, lao nhanh tựa như những con thoi trên khung cửi Nếu biển cả là khung cửi thì cá thu
là những con thoi đang dệt vải trên khung cửi ấy Nhà thơ một lần nữa hóa thân vào
người lao động để ca ngợi sự giàu có của biển cả quê hương
Luận cứ 2: Trong khung cảnh tuyệt đẹp ấy, người ngư dân cất tiếng hát gọi cá vào:
“Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!”
- Đoàn cá được nhân hóa thành người dệt lưới Nhà thơ hóa thân vào người dân chài để để nói hộ tiếng lòng của họ Điệp ngữ "dệt" không chỉ nói đến sự giàu có của biển cả mà còn
diễn tả niềm khao khát trở về trong chiến thắng với những mẻ cá đầy “Đàn cá ơi!” – lời
mời gọi cất lên thật thân thương, trìu mến, đong đầy cảm xúc yêu thương Tiếng hát cất lên
hòa vào tiếng sóng, lan tỏa giữa trời đêm thành một giai điệu đẹp của cuộc sống mới Cũng bắt đầu từ đây, đại từ “ta” cất lên đầy kiêu hãnh, tự hào Không còn là cái “tôi” riêng tư, nhỏ bé, đơn côi trước cách mạng nữa mà là cái “ta” tập thể, rộng lớn, đầy sức mạnh.
Người dân ra khơi với khí thế hăng hái, vui tươi, mạnh mẽ Họ ra khơi với niềm mong ước
sóng yên, biển lặng để thuyền nặng mẻ cá đầy Qua câu hát của người lao động thấy
được không khí lao động say sưa, chan hòa niềm vui, niềm lạc quan, yêu đời; niềm tự hào, gắn bó với biển cả quê hương.
=> Đánh giá: Bằng thể thơ 7 chữ; giọng thơ sôi nổi, khí thế, khỏe khoắn; h/a thơ đẹp,
tráng lệ; ngôn ngữ gợi hình gợi cảm; bằng bút pháp hiện thực kết hợp bút pháp lãng mạn khoa trương cùng các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, đối lập, điệp ngữ,… đoạn thơ đã
làm nổi bật cảnh đoàn thuyền đánh ca ra khơi đầy lạc quan, hào hứng của những con
người đang làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống Qua đó, người đọc hiểu rõ hơn sự chuyển mình trong phoang cách thơ HC: từ một hồn thơ “ảo não” thành một hồn thơ yêu đời, yêu người.
KẾT BÀI: Đoạn thơ với hai bức tranh đẹp về cảnh đoàn thuyền ra khơi trở thành những
mảnh ghép để làm hoàn hảo cho bức tranh về cuộc sống lao động trong những tháng năm xây dựng cuộc sống mới Bài thơ sẽ còn neo đậu lại mãi trong tâm trí bạn đọc với những cảm xúc mê say trước con người, trước cuộc đời và biển cả quê hương
-2 Cảm nhận khổ thơ thứ 3,4:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển, Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
Cá nhụ, cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Trang 4Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”.
MB: Huy Cận là một gương mặt nổi bật của thơ ca hiện đại Việt Nam "Đoàn thuyền đánh
cá" là một trong những bài thơ tiêu biểu của ông Đọc bài thơ, người đọc rất ấn tượng trước
cảnh đoàn thuyền đánh cá giữa biển khơi ở hai khổ thơ 3 và 4.
TB:
Luận điểm 1: Trước hết, đoạn thơ khiến ta say mê trước vẻ đẹp lung linh, giàu có của biển cả về đêm qua cảm xúc yêu mến, tự hào của nhà thơ.
Luận cứ 1: Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá giữa biển đêm thật đẹp:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng Lướt giữa mây cao với biển bằng”
Bằng bút pháp lãng mạn, Huy Cận đã vẽ nên những hình ảnh thơ thật đẹp Con thuyền đánh cá vốn nặng nề, thô kệch Vậy mà qua những dòng thơ HC lại hết sức lãng mạn và bay bổng Thuyền ra khơi xa có gió làm lái, trăng làm buồm Cánh buồm như hình trăng khuyết, ánh trăng dát bạc lên cánh buồm, tưởng như buồm đc làm bằng trăng Buồm
no gió, gió đẩy thuyền đi, tưởng như con thuyền đc lái đi bằng gió vậy Đoàn thuyền đánh
cá băng đi trong sự vây bọc, nâng đỡ của thiên nhiên Biển ca bao la, khoáng đạt, gió như người bạn thân thiết lái con thuyền ra khơi Gió thổi căng cánh buồm, cánh buồm phồng
lên tựa vầng trăng khuyết, Tất cả đều đc nhìn với với con mắt chan chứa yêu thương,
yêu đời của những con người vừa gìanh lại quyền làm chủ quê hương, làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống Không còn nữa cái "tôi" cô đơn, bé nhỏ, bơ vơ trước cách mạng
của một hồn thơ "ảo não" mà thay vào đó là một cái "ta" đầy tin yêu, kiêu hãnh trước cuộc sống mới Cảnh phóng khoáng bởi hồn người sảng khoái, tự do.
Luận cứ 2: Biển cả về đêm hiện lên thật hùng vĩ, lung linh, rực rỡ, giàu có vô biên:
“Cá nhụ, cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”
- Nhà thơ sử dụng biện pháp liệt kê để diễn tả sự phong phú của các loài cá biển: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song Bằng sự liên tưởng, tưởng tượng bất ngờ, nhà thơ còn gợi lên hình ảnh những chú cá song là những ngọn đuốc giữa biển khơi Cá song mang sắc đen và hồng, quẫy đuôi trong làn nước biển lấp lánh ánh trăng khiến chúng sáng lên như những ngọn đuốc giữa mặt biển vậy Hình ảnh thơ thật đẹp, gợi ra trước mắt ta khung cảnh biển đêm bao la, lung linh, huyền ảo Ánh sáng của vảy cá hòa trong ánh sáng của trăng khiến mặt
biển lấp lánh diệu kì Nhân hóa bằng cách gọi cá bằng “em” thật lãng mạn, thi vị, xiết bao tình cảm yêu thương, trìu mến Đàn cá như những nàng tiên biển đi dự lễ hội Đuôi cá
mềm mại, tung tẩy giữa biển trăng vàng Biển cả quê hương qua cảm nhận của nhà thơ
thật giàu có và thật đẹp biết bao!
Trang 5- Đặc biệt, bằng bút pháp lãng mạn kết hợp nhân hóa, nhà thơ đã diễn tả thật sinh động nhịp sống của thiên nhiên, biển cả về đêm:
“Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”
Nhìn từng đợt sóng nhấp nhô, nhà thơ như cảm nhận được hơi thở của màn đêm Trên bầu trời, sao sáng lấp lánh soi xuống mặt biển, cùng nâng lên rồi hạ xuống theo từng đợt sóng đã chắp cánh cho trí tưởng tượng bay bổng của nhà thơ Biển đêm như một cơ thể sống động phập phồng hơi thở theo từng con sóng, sao trời đuổi bắt sóng Hạ Long Biển về đêm mà không tối, không tĩnh mịch, lặng im Biển ngập tràn màu sắc, rộn rã âm thanh và phập phồng hơi thở của sự sống Trong nhịp thở êm đềm của biển đêm, con người vẫn
hăng say làm việc Sao trời như đang sà xuống để lùa cá vào lưới giúp ngư dân Đoạn thơ
diễn tả bức tranh biển Đông về đêm thật hùng vĩ, lung linh, giàu có vô biên Qua đó, đó cho thấy tâm hồn ngập tràn niềm vui của những con người đang miệt mài bám biển.
Luận điểm 2: Giữa không gian bao la, hùng vĩ của biển trời xuất hiện h/a con người lao động với khí thế vô cùng sôi nổi, lạc quan:
“Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận lưới vây giăng”.
- Con thuyền ấy ra dặm khơi, dò tận vào bụng biển Con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé nay bỗng thành con thuyền khổng lồ, đầy sức mạnh Tầm vóc của những con người trên con thuyền ấy cũng theo đó vụt lớn lên, sánh ngang trời biển Đoàn thuyền hay cũng chính là con người lao động đang đi giữa cái bao la, hùng vĩ của biển trời Canht thực mà đẹp như trong mơ vậy
- Đoạn thơ xuất hiện nhiều động từ: lái, lướt, đậu, dò, dàn đan, vây, giăng cùng nhịp thơ
nhanh diễn tả khí thế lao động khẩn trương, đồng thời cho thấy hoạt động đánh cá của ngư dân rất kì công, gian khổ, quyết liệt Những người ngư dân chủ động tìm kiếm
những vùng biển xa để thăm dò luồng cá Họ đưa thuyền đến ngư trường, dò vào tận lòng biển sâu rồi vây thuyền giăng lưới Cuộc đánh bắt trở thành một trận đánh và mỗi ngư dân
là một chiến sĩ, con thuyền đánh cá bình thường bỗng trở thành chiến hạm, mái chèo và các ngư cụ khác là vũ khí Trận đánh này cũng đòi hỏi phải có chiến thuật, có thế trận hợp
lí để thu về thắng lợi (là những mẻ cá lớn) Thiên nhiên cùng góp sức với con người trên
hành trình chinh phục biển khơi Khí thế lao động thật sôi nổi, khỏe khoắn; nhịp điệu lao
động thật mạnh mẽ, khẩn trương Đó cũng chính là không khí của những ngày lao động tập thể, đưa miền Bắc nước ta tiến lên Xã hội chủ nghĩa.
=> Đánh giá: Bằng thể thơ 7 chữ; giọng thơ sôi nổi, khí thế, khỏe khoắn; h/a thơ đẹp,
tráng lệ; ngôn ngữ gợi hình gợi cảm; bằng bút pháp hiện thực kết hợp bút pháp lãng mạn
khoa trương cùng các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, đối lập, điệp ngữ,…, đoạn thơ
đã khắc họa thật ấn tượng cảnh đoàn thuyền đánh cá giữa biển khơi Từ đó, ta thấy đc
tư thế làm chủ của những con người đang hăm hở góp sức mình vào công cuộc xây dụng cuộc sống mới Phải lạc quan, tin yêu cuộc sống lắm thì nhà thơ mới có thể viết nên những
câu thơ đẹp đến như thế Qua đó, thêm một lần người đọc hiểu rõ hơn sự chuyển mình
Trang 6trong phoang cỏch thơ HC từ trước đến sau Cỏch mạng thỏng tỏm: từ một hồn thơ “ảo nóo” với nỗi “sầu vạn cổ”, nỗi “buồn thiờn thu” trước cỏch mạng trở thành một hồn thơ yờu đời, yờu người.
KẾT BÀI: Đoạn thơ với cảnh người lao động đỏnh cỏ giữa biển khơi trở thành mảnh
ghộp để làm hoàn hảo cho bức tranh về cuộc sống lao động trong những thỏng năm xõy dựng cuục sống mới Bài thơ sẽ cũn neo đậu lại mói trong tõm trớ bạn đọc với những cảm xỳc mờ say trước con người, trước cuộc đời và biển cả quờ hương
-5 Cảm nhận khổ thơ thứ 5:
“Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá nh lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.”
MB: (Như trờn + Đọc bài thơ người đọc vụ cựng ấn tượng trước những cõu thơ diễn tả
niềm vui, niềm tự hào của người dõn chài qua tiếng hỏt gọi cỏ vào + Trớch dẫn khổ thơ)
TB:
í 1: Trong khụng khớ lao động hăng say, tiếng hỏt gọi cỏ vào cất lờn đầy thương mến:
“Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.”
- Tiếng lại hỏt vang lờn “Ta hỏt bài ca gọi cỏ vào” Cụng việc lao động bắt đầu bằng tiếng hỏt, người lao động cất cao bài ca lao động Bài ca “gọi cỏ vào” đầy trỡu mến thõn thương Vầng trăng sau khi sà xuống làm cỏnh buồm ra khơi cho đoàn thuyền thỡ giờ đõy lại trở thành người giỳp việc tận tỡnh: gừ thuyền Trớ tưởng tượng bay bổng giỳp nhà thơ sỏng tạo nờn h/a nhõn húa vụ cựng độc đỏo" trăng gừ thuyền gọi cỏ vào lưới Tiếng gọi cỏ hũa cựng tiếng súng biển vỗ nhịp mạn thuyền Ánh trăng phản chiếu xuống mặt nước rồi tan ra thành muụn ngàn vệt sỏng thu hỳt cỏ vào Bài ca gọi cỏ đó thể hiện iềm vui và tỡnh yờu lao động của những con người làm chủ biển cả quờ hươn Họ đẫ biến cụng việc đỏnh bắt cỏ nặng nhọc thành cụng việc nhẹ nhàng, chan hũa niềm vui H/a thơ cũng cho thấy đc sự giao hũa tuyệt đẹp giữa con người với thiờn nhiờn trong niềm vui lao động giữa cuộc đời mới dường như thiờn nhiờn đang hõn hoan gúp sức cựng con người trong cụng cuộc khỏm phỏ
vũ trụ
- Nhõn húa: “Gừ thuyền đó cú nhịp trăng cao” Trăng ở trờn cao thành người bạn giỳp việc hăng say cho người lao động, gừ thuyền cho cỏ vào lưới Nhịp súng biển hũa với nhịp điệu lao đọng, thiờn nhiờn và con người là một Cõu thơ cho thấy trớ tưởng tượng lóng mạn, bay bổng của nhà thơ Con người và thiờn nhiờn hũa quyện trong niềm vui chinh phục biển khơi
í 2: Những người lao động nghĩ về biển cả với lũng biết ơn sõu sắc:
“Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.”
Trang 7- Nhõn húa kết hợp so sánh độc đỏo và chớnh xỏc: lòng biển bao la như lòng mẹ, biển như lòng mẹ đã nuôi dưỡng mỗi con người từ bao đời Ta vẫn thờng nói rằng “Lòng mẹ bao la
nh biển Thái Bình” nhng ở đây nhà thơ lại có sự so sánh rất độc đáo: biển nh lòng mẹ
- Người mẹ cho con tất cả, từ dũng sữa ngọt ngào, lời ru yờu thương, sự õn cần dạy dỗ, nõng đỡ, chở che con trờn những nẻo đường đời Cả cuộc đời mệ đều dành cho con, vỡ con Biển cũng như mẹ vậy, trao gửi hết cho con Biển cho con người nguồn lợi thủy sản
vụ giỏ, ban tặng con người những cảnh quan thiờn nhiờn đẹp tuyệt vời,
- Cũng như mẹ, biển khụng chỉ nuụi ta lớn lờn về thể chất mà cũn làm phong phỳ tõm hồn
ta Biển đem lại cho ta những phỳt giõy thua thỏi hay lắng đọng trước cuộc sống xụ bồ
- Tỡnh mẹ thương con bao la vụ tận, như biển khụng bao giờ vơi cạn Ân tỡnh của biển trao tặng con người cũng bao la vụ tận như vậy
= > Đỏnh giỏ: Bằng thể thơ 7 chữ; giọng thơ sụi nổi, khớ thế, khỏe khoắn; h/a thơ đẹp,
trỏng lệ; ngụn ngữ gợi hỡnh gợi cảm; bằng bỳt phỏp hiện thực kết hợp bỳt phỏp lóng mạn khoa trương cựng cỏc biện phỏp tu từ so sỏnh, nhõn húa, đối lập, điệp ngữ, khổ thơ cho ta thấy sự giao hoà thân thiết, ưu ái giữa con người và biển cả cựng lòng tự hào v à biết ơn sõu nặng của dân chài đối với biển quê hương Từ đú, thấy được trí tưởng tượng, liên tưởng phong phú, tinh tế cựng tấm lòng tha thiết gắn bó với vẻ đẹp và sự giàu có của quê hương
đất nước của nhà thơ Thờm một lần người đọc hiểu rừ hơn sự chuyển mỡnh trong phoang cỏch thơ HC từ trước đến sau Cỏch mạng thỏng tỏm: từ một hồn thơ “ảo nóo” với nỗi “sầu vạn cổ”, nỗi “buồn thiờn thu” trước cỏch mạng trở thành một hồn thơ yờu đời, yờu người
KẾT BÀI: Khổ thơ diễn tả niềm vui, niềm tự hào của người dõn chài qua tiếng hỏt gọi cỏ
vào trở thành mảnh ghộp để làm hoàn hảo cho bức tranh về cuộc sống lao động trong những thỏng năm xõy dựng cuục sống mới Bài thơ sẽ cũn neo đậu lại mói trong tõm trớ bạn đọc với những cảm xỳc mờ say trước con người, trước cuộc đời và biển cả quờ hương
-6 Cảm nhận khổ thơ thứ 6, 7:
“Sao mờ kộo lưới kịp trời sỏng,
Ta kộo xoăn tay chựm cỏ nặng.
Vẩy bạc đuụi vàng lúe rạng đụng, Lưới xếp buồm lờn đún nắng hồng.
Cõu hỏt căng buồm với giú khơi, Đoàn thuyền chạy đua cựng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhụ màu mới, Mắt cỏ huy hoàng muụn dặm khơi.”
MB: Huy Cận là một gương mặt nổi bật của thơ ca hiện đại Việt Nam "Đoàn thuyền đỏnh
cỏ" là một trong những bài thơ tiờu biểu của ụng Đọc bài thơ, người đọc rất ấn tượng trước
cảnh kộo lưới trờn biển và cảnh đoàn thuyền đỏnh cỏ trở về ở hai khổ thơ cuối.
TB:
Trang 8Luận điểm 1: Trước hết, ta vô cùng ấn tượng trước cảnh kéo lưới hào hứng, hăng say của người lao động.
- Cảnh kéo lưới được miêu tả thật ấn tượng:
“Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng”.
Đêm tàn, trời sắp sáng, sao đang mờ dần, nhịp độ lao động vẫn đang hết sức khẩn trương, hối hả và không hề thuyên giảm Những đôi bàn tay kéo lưới nhanh thoăn thoắt gợi lên vẻ đẹp rắn rỏi, khỏe mạnh với những bắp tay cuồn cuộn của người dân chài Sau một đêm đánh bắt, những mẻ lưới đầy cá được kéo lên thuyền Hình ảnh “chùm cá nặng” là thành quả của một đêm lao động hăng say, miệt mài trên biển
- Tiếp đến là cảnh thu xếp lưới:
“Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng”.
+ Từ phía chân trời bắt đầu bừng sáng, khi lưới được kéo lên, những con cá quẫy dưới ánh sáng của rạng đông rồi lóe lên màu hồng rực rỡ Hình ảnh thơ đẹp, tươi sáng và lộng lẫy, gợi khung cảnh bình minh trên biển thật huy hoàng
+ Một loạt động từ: kéo, xếp, lóe, kết hợp nhịp thơ nhanh, khỏe khoắn diễn tả không khí lao động khẩn trương, miệt mài, nặng nhọc nhưng hiệu quả Chữ “lóe ” được
dùng thật hay, vừa gợi ánh bình minh đang lên, vừa gợi sắc màu sắc lấp lánh của cá chói sáng cả khoang thuyền Các tính từ “bạc, vàng, hồng ” gợi bức tranh lung linh đầy màu sắc, gợi rạng đông bắt đầu với màu sắc rực rõ, huy hoàng của các loài cá
- Dường như hoạt động của con người rất nhịp nhàng với sự vận hành của vũ trụ Thật thú
vị và bất ngờ khi rạng đông lóe sáng cũng là khi lưới được xếp và buồm được căng lên để trở về Cụm từ “ đón nắng hồng ” biểu hiện một tâm trạng sảng khoái, phấn chấn của người lao động Họ như muốn chia sẻ niềm vui của mình với ánh bình minh, với mặt trời – người bạn thiên nhiên thân thiết với con người
Luận điểm 2: Đoạn thơ còn khiến ta ấn tượng trước cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về với khí thế sôi nổi của người lao động.
Luận cứ 1: Trước hết là âm hưởng khỏe khoắn, sôi nổi từ tiếng hát trở về sau chuyến
ra khơi của người lao động
“Câu hát căng buồm với gió khơi”
Giai điệu khổ thơ đc tạo nên từ âm "ơi" ở cuối mỗi câu thơ đã gây ấn tượng mạnh
mẽ về không khí sôi nổi, đầy say mê Mở đầu khổ thơ là câu thơ gần như lặp lại nguyên văn câu thơ đầu trong khổ thơ thứ nhất Có cảm giác đây là điệp khúc trong một bài hát -bài hát ngợi ca người lao động giữa biển trời quê hương tươi đẹp:
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
rồi:
Câu hát căng buồm với gió khơi
Trang 9Sự khác nhau ở hai câu thơ là ở hai từ mang hai thanh điệu khác nhau: cùng (thanh bằng) còn với ( thanh trắc) Thanh trắc phát âm cao, mạnh hơn, vì thế mà nó mang âm điệu khỏe hơn Điều đó góp phần diễn tả niềm vui của những người lao động khi họ thu đc
những thành quả tuyệt vời sau một đêm miệt mài lao động trên biển Câu hát của người ngư dân như một điệp khúc ngân vang cả bài thơ Họ ra khơi trong tiếng hát, trở về cũng trong tiếng hát Đó như một bằng chứng sinh động cho không khí lao động tập thể sôi nổi,
hào hứng Đó còn là biểu hiện cho sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Luận cứ 2: Ta bắt gặp niềm vui, niềm phấn khởi, hân hoan của người lao động sau một chuyến ra khơi qua niềm tự hào, tin yêu của nhà thơ
“Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới, Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi.”
- Đoạn thơ sử dụng nghệ thuật nhân hóa kết hợp bút pháp lãng mạn khoa trương: “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời” Đoàn thuyền chở đầy những khoang cá phóng về bến như
thể đang chạy đua cùng mặt trời vậy Phải về bến thật sớm để mẻ cá giữ đc sự tươi ngon và kịp phiên chợ sơm Động từ "chạy đua'' cho thấy sức lực của người đánh cá vẫn còn dồi dào lắm, khí thế lao động của họ vẫn còn khẩn trương lắm Đó thực sự là khí thế của những con người tự do đang làm chủ sân chơi, làm chủ cuộc sống Họ chạy đua với thiên nhiên, chạy đua với thời gian Cuộc chay đua đó càng làm cho h/a con người trở nên lớn lao, kì vĩ hơn.Con người vừa hòa hợp với thiên nhiên lại vừa thách thức thiên nhiên và cuối cùng là chế ngự cả thiên nhiên
- Những con người lao động trở về khi bình minh vừa ló dạng:
“Mặt trời đội biển nhô màu mới”
Nếu mở đầu bài thơ là h/a mặt trời xuống biển thì kết thúc lại là h/a mặt trời đội biển nhô lên tạo nên kết cấu đầu – cuối tương ứng Kết cấu tương ứng ấy diễn tả vòng tuần hoàn của thiên nhiên, vũ trụ đồng thời diễn tả hành trình ra khơi của người lao động.
Họ ra khơi khi hoàng hôn xuống, trở về khi bình minh lên Hình ảnh nhân hóa “ mặt trời đội biển” mở ra một không gian huy hoàng, tráng lệ: mặt trời nhô lên, toả những tia nắng đầu tiên làm cho biển khơi trở nên rực rỡ, ấm áp, lung linh, Màu hồng rực rỡ, tươi vui ấy như lời chào đón của thiên nhiên với những con người lao động cần cù đang trở về đất liền
- Đặc biệt, câu thơ cuối là một liên tưởng, tưởng tượng hết sức độc đáo của nhà thơ:
“Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi”
Biện pháp hoán dụ kết hợp nói quá đã tái hiện lại cảnh đoàn thuyền đánh cá nối đua nhau trở về Chiếc nào cũng cá đầy khoang Hàng triệu mắt cá phản chiếu ánh mặt trời rực
rỡ, lấp lánh, huy hoàng trên biển cả Hàng triệu con sóng cũng phản chiếu ánh bình minh rực rỡ, giống như vô vàn mắt cá dưới ánh mặt trời Mắt cá nhấp nháy chào mặt trời, như hóa thành triệu mặt trời nhỏ, rực rỡ, ấm áp khắp không gian Đó là thành quả lớn lao sau một đêm ra khơi đánh bắt vất vả Đó cũng chính là vẻ đẹp bao la, hùng vĩ, giàu có, ấm no
mà biển cả quê hương mang lại cho con người Từ chuyến trở về đó, ta thấy được khí thế
Trang 10lao động hăng say của người dân lao động cũng như niềm tin yêu, tự hào của nhà thơ
về cuộc sống mới
=> Đánh giá: Bằng thể thơ 7 chữ; giọng thơ sôi nổi, khí thế, khỏe khoắn; h/a thơ đẹp,
tráng lệ; ngôn ngữ gợi hình gợi cảm; bằng bút pháp hiện thực kết hợp bút pháp lãng mạn
khoa trương cùng các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, nói quá,….đoạn thơ đã tái hiện lại cảnh kéo lưới và cảnh trở về của đoàn thuyền đánh cá sau một đêm lao động trên biển Từ đó ta thấy được tầm vóc cnon người trở nên lớn lao, cao rộng trước vũ trụ bao la.
Con người đã thực sự làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống Đoạn thơ còn cho ta thấy được tình yêu sâu nặng, sự gắn bó với quê hương đất nước, với con người lao động, với cuộc sống mới của nhà thơ Huy Cận Thêm một lần người đọc hiểu rõ hơn sự chuyển mình trong phoang cách thơ HC từ trước đến sau Cách mạng tháng tám: từ một hồn thơ “ảo não” với nỗi “sầu vạn cổ”, nỗi “buồn thiên thu” trước cách mạng trở thành một hồn thơ yêu đời, yêu người
KẾT BÀI: Đoạn thơ miêu tả cảnh kéo lưới và cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về sau một
chuyến ra khơi đã trở thành mảnh ghép để làm hoàn hảo cho bức tranh về cuộc sống lao động trong những tháng năm xây dựng cuôc sống mới Bài thơ sẽ còn neo đậu lại mãi trong tâm trí bạn đọc với những cảm xúc mê say trước con người, trước cuộc đời và biển
cả quê hương
-8 Bức tranh thiên nhiên và con người lao động trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá"
MB: (Như trên + Đọc bài thơ người đọc vô cùng ấn tượng trước bức tranh thiên nhiên và
con người lao động qua những cảm nhận riêng của nhà thơ.)
TB:
Luận điểm 1: Trước hết, bài thơ vẽ ra trước mắt người đọc một bức tranh thiên nhiên biển cả thật đẹp:
Luận cứ 1: Biển cả đẹp vẻ đẹp tráng lệ, kì vĩ mà vẫn ấm áp, thân quen:
- Cảnh hoàng hôn trên biển:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa
(Phân tích 2 câu thơ trên)
- Cảnh bình minh trên biển:
Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi
Luận cứ 2: Biển cả còn đẹp đẽ và giàu có:
C¸ nhô, c¸ chim cïng c¸ ®Ð C¸ song lÊp l¸nh ®uèc ®en hång
C¸i ®u«i em quÉy tr¨ng vµng choÐ
(Phân tích 2 câu thơ trên) Luận cứ 3: Biển cả cũng rất ân tình, bao dung: