Đọc bài thơ, người đọc vô cùng ấn tượng về hình ảnh chiếc xe không kính và vẻ đẹp của người lính lái xe được thể hiện ở hai khổ thơ đầu.. THÂN BÀI: Luận điểm 1: Trước hết, để lại ấn tượ
Trang 1Đề 3: Phân tích/ cảm nhận 2 khổ thơ đầu của bài thơ:
MỞ BÀI: Phạm Tiến Duật là nhà thơ khoác áo lính Ông được mệnh danh là “con chim lửa của
Trường Sơn huyền thoại” Thơ ông tập trung thể hiện hiện hình ảnh thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (1969) là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của ông Đọc bài thơ, người đọc vô cùng ấn tượng về hình ảnh chiếc xe không kính
và vẻ đẹp của người lính lái xe được thể hiện ở hai khổ thơ đầu
THÂN BÀI:
Luận điểm 1: Trước hết, để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm trí người đọc là hình tượng chiếc
xe không kính vừa chân thực, gần gũi vừa mới lạ, độc đáo.
“Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi”
- Bài thơ xây dựng một hình ảnh hết sức quen thuộc của những năm tháng kháng chiến chống Mỹ
cứu nước: những chiếc xe vận tải không kính Trong những năm 1969 – 1970, giặc Mỹ điên cuồng bắn phá ác liệt dọc tuyến đường Trường Sơn hòng chặt đứt mạch máu giao thông chính chi viện vũ khí, lương thực,… từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam Nhiều nơi đã trở thành “túi bom” Vì vậy, hình ảnh những chiếc xe không còn nguyên vẹn trên đường Trường Sơn đã trở nên hết sức quen thuộc
- Với hồn thơ nhạy cảm, tinh tế, trẻ trung, sôi nổi của mình, Phạm Tiến Duật đã đưa hình ảnh ấy vào bài thơ và biến nó thành một hình tượng thơ độc đáo Hai câu thơ mở đầu, điệp từ “ không có” vang lên nhấn mạnh sự bất thường của những chiếc xe vận tải Trường Sơn Động từ “ giật”,
“rung” gợi tả cảnh bom Mỹ tàn phá dữ dội khiến cho những chiếc xe không còn nguyên vẹn, đồng thời cũng giúp người đọc hình dung về sự khốc liệt dữ dội của tuyến đường Trường Sơn khói lửa Viết về hiện thực đó mà giong điệu thật dí dỏm, lời thơ thật tếu táo, đậm chất văn xuôi Giọng thản nhiên, ngang tàng ấy làm nên vẻ độc đáo cho bài thơ đồng thời làm toát lên không khí của cả một thời kì chống Mỹ cứu nước Có thể nói, những chiếc xe không kính chính là một hình ảnh nghệ thuật độc đáo được xây dựng từ chính hiện thực của cuộc kháng chiến, là hóa thân của những binh đoàn vận tải Trường Sơn ngày đêm vượt mưa bom bão đạn nhằm chi viện cho miền Nam đánh
Mỹ Cách miêu tả chân thực của nhà thơ đã tái hiện lại một cách sống động một trong những minh chứng của thời đại anh hùng: những chiếc xe không kính
Luận điểm 2: Thế nhưng, điều đáng trân trọng, ngợi ca là mặc cho mưa bom bão đạn, người lính lái xe vẫn thể hiện được vẻ đẹp tâm hồn đáng quý của mình
Đó là vẻ đẹp của tư thế ung dung, hiên ngang, ngạo nghễ, bất chấp khó khăn, nguy hiểm (Luận cứ 1):
“Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”
Đảo ngữ “ ung dung” nhấn mạnh tư thế hiên ngang, ngạo nghễ của người cầm lái Đối mặt với khó khăn, nguy hiểm, đạn bom khốc liệt nhưng họ vẫn ung dung, bình thản đến lạ thường Điệp
từ “ nhìn” kết hợp nhịp 2/2/2 làm nổi bật thái độ tự tin, bình tĩnh, sẵn sàng đối mặt với khó
Trang 2khăn, thử thách của người lính lái xe không kính Trên những chiếc xe không kính, người lính
“nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng” Nhìn đất để thấy ngổn ngang những hố bom, những quả bom chưa nổ, Nhìn trời để thấy máy bay đang điên cuồng gầm rú, dội bom Từ mưa bom bão đạn, người lính đưa mắt nhìn thẳng về phía trước – nhìn thẳng vào khó khăn, gian khổ, không né tránh.
Đó là cái nhìn đối diện, trực tiếp và đầy ngạo nghễ của người lính trẻ đang một lòng hướng về
miền Nam ruột thịt Đại từ “ta” vang lên thể hiện thái độ hiên ngang ngạo nghễ, đầy kiêu hãnh,
tự hào.
Mở đầu bài thơ, Phạm Tiến Duật đã để lại trong ta những ấn tượng đẹp đẽ về hình tượng những người lính trẻ Trường Sơn năm xưa ung dung, hiên ngang, ngạo nghễ bất chấp đạn bom khốc liệt, vượt lên khó khăn, gian khổ, đưa những chuyến hàng vào chi viện cho chiến trường Miền Nam
Lưu ý: Nếu đề chỉ yêu cầu phân tích/ cảm nhận khổ thơ đầu thì chỉ triển khai hết Luận cứ 1 rồi đi vào Đánh giá, Kết bài
Đó còn là vẻ đẹp của tinh thần lạc quan, yêu đời của những người lính trẻ thẻ hiện qua cách cảm nhận hiện thực (Luận cứ 2):
“Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa như ùa vào buồng lái.”
Điệp từ “ nhìn” kết hợp nhịp nhanh, gấp gáp, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (gió xoa mắt đắng) gợi hình ảnh những chiếc xe lao với tốc độ nhanh vun vút, băng băng vào chiến trường miền Nam Hiện thực đầy khó khăn gian khổ mà người lính phải đối mặt trên những chiếc xe không kính hiện lên vô cùng chân thực: gió thổi mạnh làm cay xè đôi mắt, con đường trước mặt lao vun vút như chạy thẳng vào tim, sao trời và cánh chim như ùa vào buồng lái Nghệ thuật nhân hóa “như sa, như
sà vào buồng lái” khiến cho thiên nhiên trong hoàn cảnh đó như người bạn thân thiết, luôn bên cạnh người lính nâng đỡ bước chân họ trên hành trình đầy gian lao Không có kính không còn là khó khăn mà lại là điều kiện thuận lợi để họ gần gũi với thiên nhiên và cảm nhận cuộc sống một cách thi vị Mọi khó khăn, gian khổ như nhường lại để người lính được đón nhận những âm thanh
trong trẻo, yên bình trong khoảng lặng của cuộc chiến tranh khốc liệt Cách nhìn hiện thực của người lính tràn đầy tinh thần lạc quan, yêu đời, vượt lên mọi gian khổ khốc liệt của cuộc chiến.
=> Đánh giá:
- Tài năng: Bằng thể thơ tự do, bằng cảm quan hiện thực nhạy bén, phản ánh chân thực cuộc sống
ở mọi thời đại, mọi khoảnh khắc lịch sử; bằng hình ảnh thơ độc đáo, còn nguyên cát bụi chiến hào; bừng ngôn ngữ thơ tếu táo, đậm chất lính, Phạm Tiến Duật đã làm nổi bật hai hình ảnh trung
tâm: những chiếc xe không kính và người lính lái xe Trường Sơn Qua hình ảnh chiếc xe không
kính, nhà thơ đã tái hiện lại một cách chân thực hiện thực khốc liệt của những năm đánh Mỹ Từ
Trang 3đó, khám phá và phát hiện vẻ đẹp hình tượng người lính lái xe - những con người đã làm nên huyền thoại Trường Sơn một thời, khám phá chủ nghĩa anh hùng cách mạng cao đẹp của dân tộc ta trong kháng chiến chống Mỹ hào hùng mà oanh liệt, đau thương mà bi tráng
- Tấm lòng: Từng là người lính, từng sống trong những năm tháng lửa đạn chiến tranh, bài thơ
như một lời tri ân của PTD gửi đến những người đồng chí, đồng đội của mình
KẾT BÀI: Bài thơ khép lại nhưng dư âm về những chiếc xe không kính và người lính lái xe
trên con đường Trường Sơn huyền thoại năm xưa vẫn còn đọng mãi nơi trái tim người đọc Nhà thơ đã viết về người lính Trường Sơn bằng cả tấm lòng của người trong cuộc, bằng niềm tin yêu và ngưỡng mộ, bằng tất cả sự kính trọng và tự hào về những người đồng đội yêu quý của mình đẻ rồi mang đến cho người đọc một bài thơ rất hay về người lính