làm bài thơ lục bát

Về năng lực: - Nhận dạng được một số yếu tố thơ lục bát về số tiếng, số dòng, thanh điệu, vần, nhịp thơ.. Sản phẩm: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS, PHT Bước 1: Chuyển giao nhiệm v

VIẾT: LÀM MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Đặc điểm nội dung, nghệ thuật của lục bát

- Cảm xúc của người viết trước bài thơ

2 Về năng lực:

- Nhận dạng được một số yếu tố thơ lục bát về số tiếng, số dòng, thanh điệu, vần, nhịp thơ

- Làm được bài thơ lục bát

3 Về phẩm chất:

Yêu nước: Yêu, tự hào về thiên nhiên đất nước

Chăm chỉ: tự giác tìm tòi, học hỏi

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- KHBD, SGK, SGV, SBT

- PHT số 1,2

- Tranh ảnh

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, Bút dạ, Giấy A0, Video

- HS làm một bài thơ lục bát về đề tài quê hương (tối thiểu 2 dòng)

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của

mình Dẫn dắt vào bài mới

b Nội dung: Gv trình chiếu hình ảnh cây xanh trước và sau khi được cắt tỉa để học sinh

có hình dung về văn bản trước và sau khi tóm tắt

c Sản phẩm: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS, PHT

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

Em hãy đọc một bài/ đoạn thơ lục bát mà em

thích? Vì sao em lại thích bài thơ/ đoạn thơ đó?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện

nhiệm vụ

- Gv quan sát, hỗ trợ

- HS suy nghĩ, trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

luận

- HS đọc, trình bày câu trả lời

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, đẫn

dắt vô bài mới:

Những bài/ đoạn thơ lục bát mà các con vừa đọc

đều mang cái hay riêng Có bài thì nội dung lắng

đọng, da diết; có bài thì hình ảnh thơ độc đáo, thú

vị…? Các con có bao giờ đặt ra câu hỏi: Làm thế

- Học sinh đọc và chia sẻ

nào để làm được một bài thơ lục bát chưa? Vậy

thì tiết học hôm nay cô trò chúng ta sẽ cùng nhau

tìm hiểu về cách làm một bài thơ lục bát nhé

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu tri thức Tiếng Việt và hướng dẫn phân tích kiểu văn bản

a Mục tiêu:

- Đặc điểm nội dung, nghệ thuật của lục bát

- Cảm xúc của người viết trước bài thơ

- Nhận dạng được một số yếu tố thơ lục bát về số tiếng, số dòng, thanh điệu, vần, nhịp thơ

b Nội dung:

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS

d Tổ chức thực hiện

NV1: Hướng dẫn Hs tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát, trao đổi với bạn cùng bàn

- GV quan sát, gợi mở ( em thấy kênh nào dễ nhìn, dễ nhớ

hơn )

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động

- HS trình bày câu trả lời, nhận xét, bổ sung câu trả lời của

bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

NV2: Hướng dẫn Hs phân tích kiểu văn bản

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

Gv tổ chức hoạt động nhóm đôi kết hợp phiếu học tập để

tìm hiểu về cách ngắt nhịp và sự hiệp vần, phối thanh điệu

(PHT số 1)

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

1 Tìm hiểu tri thức

về kiểu văn bản

- Về nội dung: Một bài thơ lục bát có nội dung hay là nội dung đó thể hiện được một cách nhìn, cách cảm nhận mới lạ, sâu sắc, thú vị về cuộc sống

- Về hình thức:

+ Ngôn ngữ: Hàm súc, gợi hình, gợi cảm

+ Sử dụng hài hoà các BPNT như nhân hoá, so sánh, điệp từ, điệp ngữ… tạo những liên tưởng độc đáo, thú vị

+ Cách gieo vần, nhịp điệu: Theo quy luật của thơ

2 Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản

- Nhịp thơ

- Hiệp vần, phối hợp thanh điệu

PHT số 1

Ví dụ:

Chăn trâu đốt lửa trên đồng

Rạ rơm thì ít, gió đông thì nhiều

Mải mê đuổi một cánh diều

Củ khoai nướng để cả chiều thành tro.

Tiếng

Câu

của việc ngắt nhịp bất thường

lục

bát

lục

bát

Dự kiến sản phẩm

Tiếng

Câu

dụng của việc ngắt nhịp bất thường

lục

-trâu

(bằng:

thanh

ngang)

-lửa

(trắc:

thanh hỏi)

-đồng

(bằng:

thanh huyền) (vần: ông)

2/2/2

bát

-rơm

(bằng:

thanh

ngang)

-ít

(trắc:

thanh

-đông

(bằng:

thanh ngang) (vần: ông)

-nhiều

(bằng:

thanh huyền) (vần:

iêu)

4/4

lục

-mê

(bằng:

thanh

ngang)

-một

(trắc:

thanh nặng)

-diều

(bằng:

thanh huyền) (vần: iêu)

2/2/2

bát

-khoai

(bằng:

thanh

ngang)

-để

(trắc:

thanh

-chiều

(bằng:

thanh huyền) (vần: iêu)

-tro

(bằng:

thanh ngang)

3/3/2

góp phần diễn tả cảm xúc bâng khuâng của nhà thơ, khi khoảnh khắc hoàng hôn đang đến

Cảnh sắc thiên nhiên Cảm xúc của tác giả Nét độc

đáo của bài thơ

Cách làm thơ lục bát

Cách miêu

tả

Chi tiết tiêu biểu

Cách thể hiện

Hình ảnh thể hiện cảm xúc

Dự kiến sản phẩm

Cảnh sắc thiên nhiên Cảm xúc của tác giả Nét độc đáo

của bài thơ

Cách làm thơ lục bát

Cách miêu

tả

Tác dụng

Cách thể hiện

Hình ảnh thể hiện cảm xúc Miêu tả

bằng một

vài nét, chi

tiết tiêu

biểu: chăn

trâu, thả

diều, nướng

khoai đến

những nét

tiêu biểu

như gió

đông hay

khoảnh

khắc hoàng

hôn đến

tạo nên bức tranh đồng quê thanh bình, yên ả

Gián tiếp

chăn trâu, thả diều, nương khoai, cảm nhận ấy còn được thể hiện qua cảm nhận về

“gió đông”, về khoảnh khắc hoàng hôn đang dần buông

sử dụng phép đối giữa ít-nhiều, rạ rơm (hữu hình) với gió đông (vô hình) Đó còn là sự liê tưởng độc đáo: củ khoai nướng bị cháy hồng rực đến cảnh hoàng hôn bao trùm không gian rộng lớn

- Số dòng, số tiếng:

- Gieo vần:

- Nhịp thơ: Nhịp chẵn

+ Câu lục: 2/2/2 + Câu bát: 4/4 +Từ ngữ: Giản dị, giàu sức gợi cảm kết hợp hài hoà các biện pháp nghệ thuật để thể hiện tình cảm, cảm xúc và ý tưởng của người viết

.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát, trao đổi với bạn cùng bàn

- GV quan sát, gợi mở (em thấy kênh nào dễ nhìn, dễ nhớ

hơn )

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động

- HS trình bày câu trả lời, nhận xét, bổ sung câu trả lời của

bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Hoạt động 2: Viết theo quy trình

a Mục tiêu

b Nội dung: Gv phát phiếu học tập để học tìm hiểu về quy trình viết và thực hành

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói, PHT, bảng kiểm

d Tổ chức thực hiện:

NV1: Hướng dẫn học sinh xác định đề tài, tìm ý tưởng

cho bài thơ

Bước: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

1 Xác định đề tài

Viết bài thơ lục bát về

đề tài quê hương (tối thiểu một cặp lục bát)

+ Gọi 3-4 học sinh chia sẻ về đề tài của mình

+ GV hướng dẫn HS tìm ý tưởng cho đề tài mà em lựa chọn

bằng cách yêu cầu mỗi HS hoàn thiện phiếu học tập:

1 Sự việc, con người, cảnh sắc thiên nhiên để lại cho em

cảm xúc sâu sắc nhất

là………

2 Từ ngữ, hình ảnh nảy sinh trong đầu tôi

là………

3 Tôi viết điều này ra để………

- Hs tiếp nhận và thực hiện

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc, quan sát, suy nghĩ

- GV quan sát, hướng dẫn

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm PHT

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung sản phẩm của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

NV2: Hướng dẫn học sinh làm thơ lục bát và chỉnh sửa,

chia sẻ

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ GV trình chiếu và phát bảng kiểm cho học sinh

+ Yêu cầu học sinh làm thơ lục bát từ những ý tưởng, hình

ảnh ở bước 2, dựa theo bảng kiểm

+ Sau khi làm xong, lần lượt điền các tiếng vào PHT số 1

+ Dùng bảng kiểm (phụ lục) để tự đánh giá bài thơ của

mình, sau đó dùng bảng kiểm đánh giá đồng đẳng(bạn bên

cạnh)

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hướng dẫn: Học sinh đọc lại các câu thơ xem

đã đảm bảo các yêu cầu: cách gieo vần; phối hợp thanh

điệu, ngắt nhịp, đã diễn đạt trọn vẹn ý tưởng và cảm xúc

chưa; nếu chưa thì điều chỉnh, thay thế Bài thơ có sử dụng

các biện pháp tu từ không…

- HS đọc, quan sát, suy nghĩ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS đọc sản phẩm

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung sản phẩm của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, khích lệ học sinh

2 Tìm ý tưởng cho bài thơ

3 Làm thơ lục bát

- Học sinh làm thơ

- Hoàn thiện PHT

4 Chỉnh sửa và chia

sẻ

- Đọc diễn cảm bài thơ theo đúng giọng điệu

- Dùng bảng kiểm để kiểm tra và sửa lại bài thơ đảm bảo đúng luật của thể thơ lục bát

HT số 1

Tiến

g

Câu

lục thanh

:

thanh: thanh:

vần:

:

thanh: thanh:

vần:

thanh:

vần:

:

thanh: thanh:

vần:

:

thanh: thanh:

vần:

thanh:

vần:

Bảng kiểm hình thức và nội dung thơ lục bát

đạt

Hình thức

Bài thơ gồm các dòng lục( sáu tiếng) và dòng bát ( tám tiếng xen kẽ)

Các dòng thơ chủ yếu được ngắt nhịp chẵn

Cách hiệp vần :tiếng thứ 6 của dòng lục vần với tiếng thứ sáu của dòng bát kế nó

Tiếng thứ tám dòng bát đó vần với tiếng thứ sáu của dòng lục kế tiếp

Bài thơ sử dụng một số biện pháp tu từ: so ánh, nhân hóa, điệp từ, điệp ngữ,…

Các từ ngữ trong bài thơ thể hiện được chính xác điều người viết muốn nói

Các hình ảnh sống động, thú vị Nội dung Bài thơ thể hiện được một trạng thài cảm xúc, một suy

nghĩ, một cách nhìn nào đó về cuộc sống