Rối loạn mỡ máu docx

Rối loạn mỡ máu tiếng Anh: Dyslipidemia là tên gọi một số bệnh do xáo trộn các chất mỡ trong máu: hoặc quá nhiều hoặc quá ít các chất lipoprotein.. Vì là chất mỡ, không hòa tan trong nướ

Rối loạn mỡ máu

Rối loạn mỡ máu (tiếng Anh: Dyslipidemia) là tên gọi một số bệnh do

xáo trộn các chất mỡ trong máu: hoặc quá nhiều hoặc quá ít các chất lipoprotein Bệnh thường biểu hiện qua độ tăng cholesterol, tăng loại lipoprotein "xấu" (LDL), tăng loại triglyceride hoặc thiếu loại lipoprotein "tốt" (HDL)

Sơ lược về mỡ máu

Cholesterol

Cholesterol là một chất mềm, bóng như sáp, tìm thấy trong các loại mỡ trong máu Mỗi ngày cơ thể con người (nhất là gan) chế tạo ra khoảng 1g cholesterol Phần lớn, cholesterol được đem vào cơ thể qua thức ăn như tròng đỏ trứng, thịt, cá, đồ biển, sữa nguyên chất Trái cây, rau cải, đậu, hạt không có cholesterol

Cholesterol là một phần quan trọng của cơ thể, được dùng trong cấu tạo của màng tế bào, của một số hormone và một số các công dụng khác trong cơ thể Nhưng có quá nhiều cholesterol trong máu là một nguy cơ lớn, có khả năng gây bệnh về tim mạch, nhất là nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não

Vì là chất mỡ, không hòa tan trong nước được, cholesterol và các chất mỡ như triglycerides, phải kết hợp với những khối tạp dễ tan trong nước là lipoprotein để dễ di chuyển trong máu Vì thế, khi xét nghiệm lượng mỡ trong máu, ngoài tổng số cholesterol, người ta còn phân tích cholesterol theo các loại lipoprotein trong máu

Lipoprotein

Lipoprotein là tập hợp những khối tạp gồm mỡ và đạm trong máu dùng cho

việc chuyên tải cholesterol và triglycerides Chất mỡ phospholipid bọc bên ngoài có khả năng hòa nước, chất mỡ nằm bên trong lõi có kèm chất apoprotein Các mô trong cơ thể có thể nhận ra chất apoprotein và tiếp nhận lipoprotein

Lipoprotein được chia làm nhiều loại tùy theo tỷ trọng (density)

 HDL-c (tỷ trọng cao) - khoảng 1 phần 3 tổng số cholesterol được mang trong HDL Giới y học cho rằng HDL thường đem cholesterol

ra khỏi động mạch trở về gan và sau đó bài tiết ra khỏi cơ thể Một số khác còn cho rằng HDL "hốt" cholesterol ứ thừa trong các mảng xơ vữa và làm chậm sự phát triển của những mảng này Vì thế, HDL thường có mệnh danh là loại "cholesterol có ích" HDL càng thấp thì

cơ hội bị bệnh tim mạch càng cao, và ngược lại, HDL cao có thể làm giảm cơ hội bị bệnh tim mạch

 IDL-c (tỷ trọng trung)

 LDL-c (tỷ trọng thấp) - ngược lại với HDL, LDL có mệnh danh là

"cholesterol xấu" Khi có quá nhiều LDL, cholesterol bị đưa vào các màng của động mạch, dấn dần làm hẹp đường kính của mạch Sau đó, kết hợp với các chất khác trong màng của thành động mạch tạo thành những mảng xơ vữa (tiếng Anh: atherosclerosis) Những mảng này có thể bị rạn nứt làm cho thành động mạch không được trơn tru Khi chảy qua những chỗ "gồ ghề" này, dòng máu dễ bị hỗn lọan không

đều, trì trệ và dễ đông lại thành cục máu đông (tiếng Anh: thrombus)

Cục máu đông này có thể phát triển theo kiểu "phù sa bồi đắp", lớp lớp chồng lên nhau, có lúc dầy đủ để làm nghẽn động mạch Nếu trường hợp này xảy ra trong động mạch vành tim thì kết quả là nghẽn mạch tim, gây chứng nhồi máu cơ tim Trong trường hợp cục máu đông bị sút ra khỏi thành động mạch, trôi theo dòng máu cho đến khi kẹt vào một mạch có đường kính nhỏ và hơn làm nghẽn mạch ấy Nếu chẳng may đấy là mạch dẫn máu của não thì kết quả là chứng tai biến mạch máu não

Liên hệ bệnh tim mạch

Tăng mức cholesterol, hay đúng hơn, tăng LDL-cholesterol (LDL-c) là nguyên nhân chính của chứng xơ vữa làm nghẽn mạch vành tim đem đến chứng đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, chết bất ngờ, và suy tim Hiện nay, khoa học khẳng định hoàn toàn rằng giảm lượng LDL-c trong máu sẽ đem đến giảm cơ hội bệnh mạch vành tim

Ngoài ra, nếu số Triglycerides cao và HDL-c thấp sẽ làm tăng độ nguy hại của LDL-c, do đó hai chất này phải được lưu ý

Triglycerides

Khi Triglycerides (TG) tăng sẽ có biểu hiện tăng Very-Low-Density-Lipoprotein-Cholesterol (VLDL-c) Do đó, hai chất này có thể được coi như đồng dạng Khi TG tăng đến 4mmol/L, cơ hội bệnh tim lên đến 25% (Nhưng khi tăng quá 4mmol/L cơ hội cũng chỉ nằm ở 25%)

Tăng TG có thể là do:

1 bệnh mỡ máu di truyền (familial combined hyperlipoproteinaemia),

2 chứng cao mỡ loại 3 (type 3 hyperlipoproteinemia - chứng này do tăng Intermediate-Density-Lipoprotein-Cholesterol (IDL-c), dạng mỡ trước khi chuyển hóa thành LDL-c)

Một chứng bệnh hiếm là tăng chất thải của chylomicron cũng làm tăng cơ hội bệnh vành tim, nhưng không rõ tỉ lệ là bao nhiêu

HDL-c

Khi HDL-c tụt thấp sẽ làm tăng cơ hội bệnh vành tim, nhưng ngược lại, không có cuộc nghiên cứu nào khẳng định được rằng điều trị gây tăng

HDL-c sẽ làm bệnh khả quan hơn Tuy nhiên, trong HDL-cuộHDL-c khảo HDL-cứu Apo A1 Milano

cho thấy chuyền HDL-c apoproprotein vào máu đem đến thuyên giảm của

xơ vữa trong động mạch

HDL-c là một yếu tố liên hệ tim mạch quan trọng nhất là khi bị giảm xuống dưới 1.0mmol/L Ở hai bệnh nhân có cùng lượng LDL-c và TG, bệnh nhân

có HDL-c mức 0.5mmol/L có cơ hội bệnh tim mạch gấp 3 lần bệnh nhân có HDL-c ở mức 1.2mmol/L

Ngay cả khi LDL-c nằm ở mức tốt (<2.5mmol/L), giảm HDL-c vẫn làm tăng

cơ hội bệnh tim mạch

Lipoprotein(a)

Lipoprotein(a) là một chất giống như LDL-c nhưng có chất apoprotein đặc biệt đính vào Khoảng năm 1985, khoa học đã biết tăng lipoprotein(a) trên

300 mg/dL làm tăng 3 lần cơ hội bệnh tim mạch, độc lập với những yếu tố nguy cơ khác Đây là một chứng bệnh di truyền, không thể điều trị bằng thay đổi cách ăn uống hay tập thể thao, và chưa có thuốc trị công nghiệm