SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC ————— ĐỀ CHÍNH THỨC KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT CHUYÊN NĂM HỌC 2018– 2019 ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN Dành cho tất cả các thí sinh Thời gian làm bài 120 phút, không kể t[.]
Trang 1SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
—————
ĐỀ CHÍNH THỨC
KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT CHUYÊN NĂM HỌC 2018– 2019
ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN
Dành cho tất cả các thí sinh
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề.
Câu 1 (2,0 điểm)
Họa sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” Ông rất ngạc nhiên khi bước lên bậc thang bằng đất, thấy người con trai đang hái hoa Còn cô kĩ sư chỉ “ô” lên một tiếng!( ) Anh con trai, rất tự nhiên như với một người bạn đã quen thân, trao bó hoa đã cắt cho người con gái, và cũng rất tự nhiên, cô đỡ lấy.
(Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long, SGK Ngữ văn 9, Tập một, NXB GDVN 2015, trang 182) a/ Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên (0,25 điểm)
b/ Chỉ ra một lời dẫn trực tiếp có trong đoạn văn trên (0,25 điểm)
c/ Tìm 2 phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên (0,5 điểm)
d/ Phân tích cấu tạo ngữ pháp và gọi tên kiểu câu (chia theo cấu tạo ngữ pháp) của câu văn
sau: Anh con trai, rất tự nhiên như với một người bạn đã quen thân, trao bó hoa đã cắt cho người con gái, và cũng rất tự nhiên, cô đỡ lấy (1,0 điểm)
Câu 2 (3,0 điểm)
Viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về ý nghĩa của ước mơ trong cuộc sống Trong
đoạn văn có một câu văn có chứa thành phần biệt lập phụ chú (gạch chân thành phần đó) và một
câu cầu khiến (gạch chân câu đó)
Câu 3 (5,0 điểm)
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
(Bếp lửa – Bằng Việt, SGK Ngữ văn 9, Tập một, NXB GDVN 2015, trang 144)
Cảm nhận của em về đoạn thơ trên, từ đó nhận xét về tình cảm và suy tư mà Bằng Việt gửi gắm trong đoạn thơ
———— Hết————
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh:………; Số báo danh………
SỞ GD & ĐT VĨNH PHÚC
————————
HƯỚNG DẪN CHẤM THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT CHUYÊN
NĂM HỌC 2018 – 2019
Trang 2ĐỀ CHÍNH THỨC MÔN THI: NGỮ VĂN
(Dành cho tất cả các thí sinh)
—————————
(Hướng dẫn chấm gồm có 03 trang)
Câu 1 (2,0 điểm)
a - Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là: Tự sự 0,25
b - Lời dẫn trực tiếp có trong đoạn trích trên là: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu
chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” hoặc“ô” 0,25
c - Phép thế: Ông thế cho Họa sĩ.
- Phép nối: Còn.
Thí sinh có thể xác định đúng được các phép liên kết khác vẫn cho điểm tối đa.
0,5
d - Anh con trai, / rất tự nhiên như với một người bạn đã quen thân, / trao bó hoa
CN1 TPPC VN1
đã cắt cho người con gái, / và / cũng rất tự nhiên, / cô gái / đỡ lấy
QHT TN CN2 VN2
- Câu trên là câu ghép
0,5
0,5
Câu 2 (3,0 điểm)
* Yêu cầu về hình thức: Viết đúng hình thức của một đoạn văn Nếu thí sinh không viết đúng
hình thức đoạn văn thì tối đa chỉ cho 0,5 điểm
* Yêu cầu về nội dung: Thí sinh cần hiểu đúng vấn đề cần bàn luận Có thể trình bày suy nghĩ
theo nhiều cách khác nhau Dưới đây là một số gợi ý cơ bản:
1 Viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về ước mơ trong cuộc sống 2,0
- Ước mơ là những dự định, khát khao về những điều tốt đẹp mà con người
mong đạt được trong cuộc sống
0,25
- Ước mơ có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống của con người:
Ước mơ là ngọn đuốc soi sáng trong tim mỗi chúng ta, giúp ta biết sống
có mục đích, lí tưởng và hướng tới những điều tốt đẹp
+ Ước mơ chính là khởi điểm của niềm tin và là động lực để chúng ta vượt qua tất cả những khó khăn, thử thách trong cuộc sống
+ Ước mơ khiến cho cuộc sống của mỗi người trở nên tràn đầy ý nghĩa, được sống với khát vọng, đam mê, khẳng định được năng lực, giá trị của bản
thân
0,5 0,25 0,25
- Phê phán bạn trẻ sống không có ước mơ, sống hoài, sống phí tuổi thanh xuân của
mình Mặt khác, những ước mơ tầm thường, vị kỉ cũng không đáng trân trọng 0,25
- Là một học sinh, chúng ta cần phải có ước mơ, lí tưởng sống Muốn hiện thực
hóa ước mơ mỗi người cần có lòng quyết tâm, sự kiên trì, tính nhẫn nại; cần ra
sức rèn luyện học tập, tu dưỡng, hoàn thiện trí tuệ và tâm hồn mình
0,5
2 Thực hiện đúng những yêu cầu về kiến thức tiếng Việt của đề bài 1,0
- Viết một câu có thành phần biệt lập phụ chú và gạch chân thành phần đó
- Viết một câu cầu khiến và gạch chân câu cầu khiến đó 0,50,5
Câu 3 (5,0 điểm)
Trang 3* Yêu cầu về kỹ năng: Thí sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài; biết cách làm bài văn nghị
luận văn học; bố cục ba phần rõ ràng; lập luận chặt chẽ, mạch lạc; không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp; khuyến khích những bài viết sáng tạo
* Yêu cầu về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm
bảo các ý cơ bản sau:
- Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống
Mĩ Thơ Bằng Việt có cảm xúc tinh tế, giọng điệu tâm tình trầm lắng, giàu suy tư,
triết luận, thiên về việc khai thác những kỉ niệm và ước mơ của tuổi thơ
- Bằng Việt viết bài thơ Bếp lửa năm 1963, khi ông đang là sinh viên du
học tại Liên Xô
- Giới thiệu đoạn thơ
a Về nội dung:
* Người cháu suy ngẫm về “ngọn lửa” của lòng bà, sức sống, niềm tin của cuộc đời bà:
- Cụm từ rồi sớm rồi chiều ẩn chứa cả một dòng thời gian âm ỉ, dai dẳng
mang theo cả cuộc đời bà, mang theo bao tâm tình của đứa cháu nơi phương xa
- Từ hình ảnh bếp lửa cụ thể, tác giả nâng lên thành hình ảnh ngọn lửa - một hình ảnh ẩn dụ mang nhiều ý nghĩa: bếp lửa bà nhen sáng bừng lên thành ngọn lửa
của tình yêu thương luôn ủ sẵn trong lòng bà Đó còn là ngọn lửa chứa niềm tin
dai dẳng Từ láy dai dẳng và dấu chấm lửng ở cuối câu thơ đã diễn tả sâu sắc sự
bền bỉ và sức lan tỏa mãnh liệt tình yêu thương và niềm tin nơi bếp lửa của bà
- Điệp ngữ một ngọn lửa như một điệp khúc, có tác dụng nhấn mạnh ngọn lửa
chính là sức sống, lòng yêu thương, niềm tin mà bà truyền cho cháu, hun đúc trong
cháu, cháy sáng trong cháu, nâng bước cháu trên suốt chặng đường đời Các động từ
nhen, ủ sẵn, chứa đã khẳng định tấm lòng vị tha, giàu đức hi sinh, ý chí, bản lĩnh
sống của bà, cũng là của người phụ nữ Việt Nam giữa thời chiến Như vậy, bà không
để lại cho con cháu những giá trị vật chất thông thường mà để lại một điều quý giá
hơn gấp bội: ngọn lửa của sự sống Bà là hiện thân cho vẻ đẹp thiêng liêng của
người giữ lửa, truyền lửa
0,25 0,25
0,25
* Những suy nghĩ sâu sắc của nhà thơ về người bà kính yêu, về bếp lửa:
- Từ láy lận đận với hai thanh trắc giàu sức gợi hình, biểu cảm đã diễn tả cả cuộc đời vất vả, chuân chuyên của bà Cụm từ biết mấy nắng mưa là hình ảnh ẩn
dụ để chỉ những thăng trầm của cuộc sống, tô đậm thêm sự hi sinh cần mẫn của đời
bà Mấy chục năm rồi, lời thơ kể mà như đếm, gợi nên cả một tuổi thanh xuân, cả
một đời người thức khuya dậy sớm gắn liền với khói bếp cay nồng Bà vẫn nhóm
lên ngọn lửa yêu thương, ngọn lửa đầy sức sống lan tỏa, sẻ chia ấm áp Sự tảo tần,
đức hi sinh của bà vẫn vẹn nguyên như thuở nào
- Điệp từ nhóm ngân lên và khơi dậy biết bao yêu thương, bao rung cảm khi
nhà thơ suy tư về hành động nhóm bếp, nhóm lửa của bà:
+ Hình ảnh bếp lửa ấp iu nồng đượm ở khổ thơ thứ nhất đến đây được lặp
lại tạo thành mạch cảm xúc nối liền, ngân vang như một lời khẳng định về sự cần
mẫn, khéo léo của bà Bà nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm để sưởi ấm cho bà và
cháu; để luộc khoai, luộc sắn cho cháu ăn đỡ đói lòng trong những tháng năm thiếu
thốn; để nhóm tình yêu thương, lan tỏa tình yêu thương vô hạn từ bà nhằm sưởi ấm
và chở che cho cháu, thắp lên trong trái tim nhỏ bé của cháu những xúc cảm nhân
bản Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui gợi nhớ về những năm tháng hai bà cháu
sống trong sự đoàn kết, sẻ chia cùng xóm làng Các từ ngữ ấp iu nồng đượm, yêu
thương, ngọt bùi, chung vui đã diễn tả thật hay tình thương, niềm vui, sự no ấm,
0,5
0,75
Trang 4hạnh phúc mà bà đã mang lại cho con cháu Đó là sự đan xen, quấn quýt giữa
những giá trị vật chất đời thường với những giá trị tinh thần cao đẹp
+ Bếp lửa của bà nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ Bếp lửa của bà gợi
nhớ về một tuổi thơ thiếu thốn nhưng ấm áp, nghĩa tình; nuôi dưỡng và làm bừng
sáng những ước mơ, những khát vọng từ thuở ấu thơ của cháu; hướng cháu đến
những lẽ sống cao đẹp trong cuộc đời
- Hình ảnh bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người truyền lửa, truyền niềm tin và sức sống cho cháu Suốt dọc bài thơ, mười lần xuất hiện
hình ảnh bếp lửa là mười lần tác giả nhắc tới bà - người phụ nữ Việt Nam truyền
thống - với vẻ đẹp tảo tần, nhẫn nại và đầy yêu thương, để rồi từ đó thốt lên trong
bao nhớ nhung và trân trọng: Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa! Bếp lửa kì lạ đã
nhóm dậy cả một chân trời kỉ niệm, cả một tuổi thơ, cả một tâm hồn Dấu gạch
ngang trong câu thơ là một tín hiệu nghệ thuật đặc sắc, như một khoảng lặng trong
bản nhạc để làm nền cho hai tiếng bếp lửa ngân lên diễn tả bao tâm tình, bao sự
kính trọng và yêu thương đối với bà Bếp lửa đã khơi dòng suy ngẫm của tác giả
lẫn độc giả về cuộc đời tần tảo và nghĩa tình của bà
0,25
* Niềm thương nhớ bà của cháu:
+ Biện pháp liệt kê kết hợp với điệp từ và điệp cấu trúc có…trăm… đã mở
ra một thế giới rộng lớn với những điều vui tươi, mới mẻ Nhưng cuộc sống hiện
đại với ngọn khói trăm tàu, ngọn lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả ấy vẫn không
thể làm cho cháu nguôi đi nỗi nhớ thương đau đáu, thường trực về bà, một nỗi nhớ
đến mức chẳng lúc nào quên nhắc nhở.
+ Mỗi ngày nhà thơ đều tự hỏi: Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa? Mỗi ngày đều
nhớ về bà và bếp lửa của bà Hình ảnh bếp lửa đã trở thành kỉ niệm ấm lòng, thành
niềm tin thiêng liêng theo nhà thơ suốt cả cuộc đời
0,5
0,25
b Về nghệ thuật:
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, biểu cảm, tự sự và nghị luận Hình ảnh thơ sinh động, giàu sức gợi Hình ảnh bếp
lửa vừa thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng, gắn liền với hình ảnh người bà, là
điểm tựa khơi gợi kỉ niệm, cảm xúc, suy nghĩ về bà và tình bà cháu Nhiều biện
pháp tu từ được vận dụng thành công như: ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ…
0,5
3 Nhận xét về những tình cảm, suy tư mà Bằng Việt gửi gắm trong đoạn thơ 0,75
Bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt chứa đựng những tình cảm và suy tư mang ý
nghĩa triết lí sâu sắc:
+ Nhà thơ bày tỏ niềm nhớ thương và lòng biết ơn với bà, đó cũng chính là một biểu hiện cụ thể của tình yêu thương, sự gắn bó với gia đình, quê hương và đó
cũng là khởi đầu của tình người, tình đất nước
+ Với Bằng Việt, bếp lửa của tình bà chính là bếp lửa của tình đời, tình người; bình dị, đơn sơ nhưng thiêng liêng, kì diệu
+ Qua thi phẩm, Bằng Việt còn khẳng định những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ đều có sức toả sáng, nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của
cuộc đời
0,25
0,25 0,25
Lưu ý chung:
- Cho điểm tối đa khi bài thi đảm bảo tốt cả 2 yêu cầu về kĩ năng và kiến thức.
- Điểm của bài thi là tổng điểm các câu cộng lại; cho điểm từ 0 đến 10
- Điểm lẻ làm tròn tính đến 0,25 điểm
—Hết—