SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT CHUYÊN NĂM HỌC 2016 – 2017 HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN Đề dành cho học sinh thi vào lớp chuyên Ngữ văn (Hướng dẫn chấm có 04 trang) Câu 1 (1,0 điểm)[.]
Trang 1SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT CHUYÊN NĂM HỌC 2016 – 2017
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN
Đề dành cho học sinh thi vào lớp chuyên Ngữ văn
(Hướng dẫn chấm có 04 trang)
Câu 1 (1,0 điểm)
2 Đảm bảo những ý cơ bản về nội dung.
0,5 đ
- Văn học nói chung, văn học dân tộc nói riêng tác động to lớn đến đời sống tâm
hồn, tình cảm, nhận thức của con người Tác phẩm văn học chân chính luôn
hướng con người ta đến những giá trị chân, thiện, mỹ
- Biết yêu văn học, biết cảm thụ văn học, cảm xúc của con người sẽ giàu có hơn,
dễ rung cảm, nhạy bén hơn; đời sống tâm hồn con người trở nên phong phú hơn;
suy nghĩ, nhận thức trở nên sâu sắc, thấu suốt hơn Con người được tiếp thêm sức
mạnh ý chí, được bồi đắp những giá trị nhân văn, hướng tới lẽ sống cao đẹp
3 Thực hiện đúng những yêu cầu về kiến thức Tiếng Việt của đề bài:
0,25 đ
* Đưa lời dẫn trực tiếp, lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép (“ ”):
“Yêu quốc văn, yêu văn Việt thì tâm hồn ta sẽ dạt dào thêm sức sống, sức cảm
xúc, mến yêu và suy nghĩ, do đó mà thêm sức chiến đấu”.
Lưu ý: Thí sinh có thể trình bày theo cách khác nhưng đáp ứng được yêu cầu về
đoạn văn (cả nội dung, hình thức), đặt lời dẫn trực tiếp hợp lý thì vẫn được điểm
tối đa.
Câu 2 (3,0 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng:
Thí sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài; biết cách làm bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội; bố cục ba phần rõ ràng; lập luận chặt chẽ, mạch lạc; không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
* Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song phải thể hiện rõ quan điểm của mình về hành động của cô gái trong đoạn tin Cụ thể cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
- Cơn mưa ập đến bất ngờ, người người đi đường cố gắng chạy xe thật nhanh để
tìm chỗ trú mưa: mọi người đều chỉ chú tâm lo cho bản thân mình.
- Một cô gái trẻ lại chạy xe đuổi theo một cụ già để choàng lên người cụ chiếc áo
mưa mỏng: Hành động của cô gái cao đẹp, xuất phát từ tấm lòng nhân ái, sự quan
tâm sẵn sàng sẻ chia, giúp đỡ người khác
Hành động của cô gái trẻ là hành động nhỏ nhưng mang một ý nghĩa lớn, để lại
nhiều suy ngẫm về sự sẻ chia, quan tâm, giúp đỡ người khác trong cuộc sống đời
thường
- Hành động đó khiến chúng ta càng thấy tin yêu cuộc sống Cuộc sống còn nhiều
điều tốt, nhiều nghĩa cử cao đẹp
Trang 2- Hành động đó đem đến cho ta bài học về sự sẻ chia, biết quan tâm đến người
khác bằng những việc làm nhỏ nhất trong cuộc sống thường nhật
- Hành động đó thể hiện tinh thần tương thân tương ái, một truyền thống tốt đẹp
của dân tộc, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, có tác động tích cực trong xã hội hiện
nay, cần được ngợi ca, nhân rộng
- Phê phán thái độ sống ích kỷ, dửng dưng, vô cảm
* Lưu ý: Mỗi luận điểm cần có dẫn chứng, lí lẽ để làm sáng tỏ.
Hành động của cô gái khiến ta suy ngẫm về những giây phút sống vô tâm của
chính bản thân mình để biết sống vị tha, nhân ái, biết yêu thương, chia sẻ với mọi
người, đặc biệt với những người gặp khó khăn hoạn nạn, có hoàn cảnh kém may
mắn…
Câu 3 (6,0 điểm)
Yêu cầu về kỹ năng:
Thí sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài; vận dụng tốt các kĩ năng làm văn để viết bài văn nghị luận văn học; bố cục ba phần rõ ràng; lập luận chặt chẽ, mạch lạc; dẫn chứng phong phú, tiêu biểu; không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp; khuyến khích những bài viết sáng tạo, giàu chất văn
Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau trên cơ sở hiểu rõ yêu cầu của đề bài
Thí sinh phải giải thích rõ nhận định, làm sáng tỏ nhận định qua bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”
của Huy Cận Sau đây là những gợi ý chung:
- Thơ ca bắt rễ từ lòng người: Cội nguồn của thơ ca là tiếng nói của tình cảm,
cảm xúc Thơ ca được khơi nguồn từ những rung động chân thành, sâu sắc, tinh
tế của nhà thơ về cuộc đời và con người
- Nở hoa nơi từ ngữ: Ngôn từ trong thơ ca được chắt lọc, trau chuốt, giàu hình
ảnh nhằm biểu lộ những tư tưởng, tình cảm của tác giả về cuộc đời
Thơ ca khơi nguồn từ cảm xúc của tác giả trước cuộc sống và cảm xúc ấy được
thăng hoa nơi từ ngữ biểu hiện
Ý kiến trên xuất phát từ đặc trưng của thơ ca nói riêng, văn học nghệ thuật nói
chung:
- Văn học không phản ánh hiện thực một cách bàng quan, lạnh lùng mà bao giờ
cũng gắn chặt với tình cảm, ước mơ, khát vọng của nhà văn, là tiếng nói tình
cảm, suy ngẫm của nhà văn trước cuộc đời Đối với thơ trữ tình, cảm xúc của tác
giả bao giờ cũng được bộc lộ trực tiếp
- Văn học phản ánh hiện thực bằng hình thức nghệ thuật đặc thù, biểu hiện bằng
những biện pháp nghệ thuật độc đáo, tạo nên sức hấp dẫn, vẻ đẹp riêng của nó
Ý kiến trên đề cập đến mối quan hệ hài hòa, bền chặt giữa giá trị nội dung và
giá trị nghệ thuật của thơ ca nói riêng và của tác phẩm văn học nói chung
Trang 3III Phân tích bài thơ để làm sáng tỏ nhận định 3,5 đ
- Huy Cận là một trong số những gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam
hiện đại Trước Cách mạng tháng Tám, thơ Huy Cận ngập tràn nỗi sầu nhân thế
Sau Cách mạng, thơ ông là bài ca dào dạt niềm vui, tình yêu cuộc đời
- Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được khơi nguồn cảm hứng từ chuyến đi thực
tế của nhà thơ ra vùng mỏ Quảng Ninh năm 1958 Bài thơ ra đời từ tình yêu,
niềm tự hào của tác giả về con người, về đất nước trong công cuộc xây dựng
XHCN Điều đó được thể hiện bằng cảm hứng ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên,
biển cả, đặc biệt là vẻ đẹp của người lao động trong tư thế làm chủ thiên nhiên,
làm chủ cuộc đời
Bài thơ là minh chứng tiêu biểu cho nhận định Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở
hoa nơi từ ngữ.
2 Bài thơ “bắt rễ” từ những xúc động chân thành, sâu sắc của Huy Cận trước
vẻ đẹp của thiên nhiên, biển cả và con người lao động 2,0 đ
a Tình yêu với thiên nhiên, biển cả khoáng đạt, ân tình 1,0 đ
- Biển cả khoáng đạt, tráng lệ:
+ Cảnh hoàng hôn, bình minh trên biển hiện lên kì vĩ, đậm màu sắc lãng mạn
(Mặt trời xuống biển như hòn lửa/ Mặt trời đội biển nhô màu mới…).
+ Không gian bao la, rộng mở, vừa hùng vĩ vừa nên thơ với hình ảnh biển, trăng,
sao, mây, gió (Thuyền ta lái gió với buồm trăng/ Lướt giữa mây cao với biển
bằng/ Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long…).
+ Biển hiện lên với những màu sắc huyền ảo, lung linh: vẻ rực rỡ, lấp lánh của
trăng, sao; màu đen, màu hồng, ánh bạc, ánh vàng của cá tạo nên bức tranh sống
động, nhiều màu sắc, lộng lẫy như một bức tranh sơn mài (Cá nhụ cá chim cùng
cá đé/ Cá song lấp lánh đuốc đen hồng/ Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe; Vảy
bạc đuôi vàng lóe rạng đông ).
- Biển giàu có và ân tình:
+ Biển với nhiều loài cá là nguồn tài nguyên quý giá của đất nước (cá thu, cá
nhụ, cá chim, cá đé ); biển ân tình bao la như lòng mẹ chở che, nuôi nấng con
người với một tình cảm thật bao dung, thân thương (Biển cho ta cá như lòng mẹ/
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào).
b Niềm cảm phục, ngợi ca trước vẻ đẹp của những con người lao động trên biển 1,0 đ
- Những con người lao động hiện lên với tâm hồn lãng mạn, bay bổng (lái gió
với buồm trăng/ Lướt giữa mây cao với biển bằng)
- Những con người lao động hiện lên với vẻ đẹp của lòng lạc quan, yêu đời
Xuyên suốt bài thơ là hình ảnh tiếng hát: Tiếng hát ra khơi (Câu hát căng buồm
cùng gió khơi) thể hiện sự hăm hở, phấn chấn khi bắt đầu vào công việc lao động
dù đó là công việc nặng nhọc; tiếng hát rộn ràng, sôi nổi trong suốt hành trình
đánh bắt cá; tiếng hát khi đoàn thuyền trở về (Câu hát căng buồm với gió khơi/
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời…) thể hiện niềm vui trước thành quả lao
động, trước tương lai huy hoàng của cuộc sống mới
- Những con người lao động đẹp trong tư thế kiêu hãnh, mang tầm vóc lớn lao
của những người chinh phục và làm chủ thiên nhiên: Ra đậu dặm xa dò bụng
biển/ Dàn đan thế trận lưới vây giăng; Ta hát bài ca gọi cá vào/ Gõ thuyền đã có
nhịp trăng cao.
Trang 4- Những con người lao động đẹp trong tình yêu, lòng hăng say lao động: Vẻ đẹp
rắn rỏi, khỏe mạnh (Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng) Con người chạy đua với
thiên nhiên và đã chiến thắng thiên nhiên bằng niềm hăng say lao động, bằng sự
lạc quan, tin tưởng vào chính bản thân mình (Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng/Ta
kéo xoăn tay chùm cá nặng/ Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông/ Lưới xếp buồm
lên đón nắng hồng).
* Tiểu kết: Bằng những tình cảm chân thành sâu sắc, Huy Cận đã tái hiện vẻ đẹp
của con người, của thiên nhiên hòa quyện, hô ứng nhau tạo thành vẻ đẹp vừa
tráng lệ vừa chân thực, gần gũi, làm nên bức tranh đẹp về cuộc sống mới ở miền
Bắc thời kì xây dựng CNXH
2 Bài thơ “nở hoa” từ những sáng tạo nghệ thuật độc đáo 1,0 đ
- Từ ngữ chọn lọc, hình ảnh thơ vừa kì vĩ, lung linh huyền ảo, vừa sống động,
giàu sắc màu: lái gió, buồm trăng, mây cao, biển bằng, đêm thở, sao lùa, trăng
vàng chóe, mắt cá huy hoàng
- Sử dụng các biện pháp nghệ thuật linh hoạt, hiệu quả: ẩn dụ, nhân hóa, liệt kê,
so sánh, phóng đại tạo nên những liên tưởng thú vị, bất ngờ (Mặt trời xuống
biển như hòn lửa, cá thu như đoàn thoi dệt biển, dệt lưới thành muôn luồng
sáng ).
- Bút pháp vừa tả thực, vừa lãng mạn bay bổng (cảm hứng lãng mạn là chủ đạo)
thể hiện sự hứng khởi, cảm xúc dạt dào lãng mạn, trí tưởng tượng phong phú, bay
bổng, diệu kì của tác giả
- Nhịp thơ biến hóa linh hoạt, âm hưởng, giọng điệu trong bài thơ sôi nổi, khỏe
khoắn tạo nên khúc tráng ca về vẻ đẹp của thiên nhiên, con người trong cuộc
sống mới
- Ý kiến trên đặt ra yêu cầu với một tác phẩm nghệ thuật chân chính, giá trị: Tác
phẩm văn học phải được khơi nguồn từ tình cảm chân thành, dạt dào của tác giả
và được thể hiện bằng ngôn từ chắt lọc, trau chuốt, giàu hình ảnh và những sáng
tạo nghệ thuật độc đáo
- Để có được tác phẩm văn học với những phẩm chất trên, người nghệ sĩ phải có
tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, có cảm xúc chân thành sâu sắc trước cuộc đời và con
người, có tài năng và sự miệt mài trong sáng tạo nghệ thuật
Lưu ý:
- Cho điểm tối đa khi bài thi đảm bảo tốt cả 2 yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, khuyến khích những bài viết có chất văn.
- Điểm của bài thi là tổng điểm các câu cộng lại; cho điểm từ 0 đến 10
- Điểm lẻ làm tròn tính đến 0,25 điểm
—Hết—