ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG potx

ĐGTM là Công cụ Quy hoạch phát triển - Phát triển KT không quan tâm đến MT và sử dụng hợp lý TNTN sẽ dẫn đến ảnh hưởng MT TN-KT-XH của một vùng, một Quốc gia - ĐGMT: là sự phân tích hệ t

ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG

1 TỔNG SỐ TIẾT: 30

2 Giáo trình:

- Đánh giá tác động MT:

GS.TS Phạm Ngọc Đăng PGS.TS Lê Trình

- Đánh giá Môi trường chiến lược: GS.TS Phạm Ngọc Đăng

- Đánh giá tác động môi trường: GS.TS Phạm Ngọc Hồ,

PGS.TS Hoàng Xuân Cơ

- Các Báo cáo DTM của các dự án

- Tài liệu trên Web

3 Đánh giá môn học:

- Kiểm tra giữa ký: Báo cáo tóm tắt một DTM (30%)

- Kiểm tra cuối kỳ: 70 %

CHƯƠNG I CÁC VẤN ĐỀ CHUNG

VỀ MÔI TRƯỜNG

1.1 Phát triển & Bền vững

- Xã hội không ngừng phát triển

- Phát triển xã hội cần có nguồn tài nguyên:

1.2 Sự liên hệ giữa con người & Môi trường

- Sự liên hệ giữa con người & Môi trường như thế nào?

- Khoa học ngày càng phát triển đã giải thích được rất nhiều

điều huyền bí của cuộc sống:

+ Tại sao Em bé còn trong bào thai có cảm xúc với người mẹ

và thế giới xung quanh?

+ Một số người bị bệnh tật có thể dự báo khi thời tiết thay đổi?

+ Khả năng thôi miên hoặc các nhà ngoại cảm?

+ Bạn có tin rằng khi làm nhà phải coi hướng nhà; khi ngủ, làm việc phải nằm theo hướng nào đó không?

+ Tại sao khi chết người ta phải cúng 49 ngày?

Con người có phải là một sinh vật của vũ trụ không?

1.3 Trạng thái ôn hòa dễ chịu của con người phụ thuộc vào:

- Mức độ trong sạch của không khí

- Cường độ lao động của con người

- Lửa tuổi, sức khỏe

- Quần áo mặc trên người

- Khả năng thích ứng với khí hậu và thói quen của con

người

- Nhiệt độ, độ ẩm và tốc độ của không khí

- Nhiệt độ của bề mặt kết cấu xung quanh

- Bảo vệ Môi trường là nhiệm vụ của tất cả

mọi người

- Trách nhiệm của các cơ quan nhà nước?

- Trách nhiệm của nhà Doanh nghiệp?

- Trách nhiệm của cộng đồng? (Các Đoàn

thể, Hiệp hội, dân cư, các nhà khoa học,

….)

C ác câu hỏi đặt ra khi thực hiện dự án:

1 Điều gì sẽ xảy ra khi xây dựng dự án?

2 Điều gì sẽ xảy ra khi dự án hoạt động?

3 Điều gì sẽ xảy ra khi dự án kết thúc?

4 Phạm vi của các biến đổi?

5 Các biến đổi có thực sự lớn không?

6 Mức độ biến đổi và tầm ảnh hưởng?

7 Có thể Giảm thiểu chúng không?

8 Cần thông báo cho những người ra quyết

định?

1.4 Mâu thuẫn giữa phát triển với bảo vệ MT

- S ự phát triển của công nghiệp (sự cân

bằng giữa phát triển và môi trường H.1.1)

- Phát triển nông nghiệp

- Gia tăng dân số: 1974: 4 tỷ, 2000: 6 tỷ

- Các vấn đề môi trường toàn cầu:

+ Ô nhiễm MT: Không khí, nước, CTR

+ Biến đổi khí hậu

+ Mưa axít;

+ Suy giảm tầng Ozon

+ Sa mạc hoá, giảm diện tích rừng…

+ Băng tan, nước biển dâng

1.5 QUAN ĐIỂM VỀ ĐGMT

1.5.1 Định nghiã

- Theo chương trình MT của Liên hiệp Quốc (UNEP)

- Theo UB KT- XH Châu Á Thái Bình Dương

- Một số tác giả (Larry Canter)

- Xác định, dự báo cường độ và quy mô tác động

- Đề xuất và phân tích phương án thay thế, giảm thiểu nhưng vẫn đảm bảo sản xuất

- Đề xuất biện pháp QL & CN giảm thiểu tác động

- Đề xuất chương trình giám sát

1.5.3 ĐGTM là Công cụ Quy hoạch phát triển

- Phát triển KT không quan tâm đến MT và sử dụng hợp lý TNTN sẽ dẫn đến ảnh hưởng MT TN-KT-XH của một vùng, một Quốc gia

- ĐGMT: là sự phân tích hệ thống, đánh giá tác

động đến MT và đề xuất biện pháp quản lý, giảm thiểu để đảm bảo phát triển bền vững do vậy nó

là công cụ QHPT

- ĐGMT cung cấp cấp các thông tin để nhà nước

ban hành quyết định Quá trình lập DTM để xác định tác động “có & không có” dự án;

- -Mối quan hệ giữa chính sách, hành động và đánh giá tác động theo hình 1.2

- ĐGMT được thực hiện: không chỉ phân tích tác

động mà còn là công cụ quy hoạch, sử dụng hợp lý TNTN; tạo ra mối quan hệ phối hợp giữa các ngành

KT, giữa các vấn đề MT-TN-KTXH

-Vai trò của DTM trong quy hoạch thể hiện ở h1.3 1.6 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN ĐGMT

a) Hoa Kỳ từ 1960, nội dung:

- Mô tả hoạt động của dự án

-Mối quan hệ giữa hoạt động của dự án và quy

hoạch sử dụng đất

- Nêu các tác động của dự án

- Nêu các ảnh hưởng tiêu cực của dự án

-Các mối quan hệ giữa việc sử dụng MT ngắn hạn, cục bộ và việc duy trì giá trị dài hạn của MT

-Nêu các chỉ dẫn để xem xét chính sách nhằm hạn chế các ảnh hưởng xấu

d) Malyasia

- 1974 ban hành Luật Môi trường, 1988 triển khai e) Thái Lan

- 1961-1971: dân cư đã phàn ảnh ô nhiễm MT

sông Mekông 1972 thành lập Uỷ ban Ô nhiễm

MT; 1981 triển khai

h) Việt Nam

Luật MT thông qua 27/12/1993, Ban hành

18/1/1994 và bắt đầu triển khai

1.7 Các loại hình ĐGMT hiện nay:

- ĐMC: Đánh giá tác động môi trường chiến lược

- ĐMT: Đánh giá tác động môi trường

- ĐTMBS: Đánh giá tác động môi trường bổ sung

- Bản Cam kết đạt Tiêu chuẩn môi trường

- Đề án bảo vệ môi trường

1.8.Các văn bản pháp lý có liên quan:

- Các Luật: MT, XD, PCCC, Tài nguyên nước, Hoá

chất, …

- Các văn bản dưới Luật: Nghị định, thông tư, Quyết

định, các TCVN, QCVN

- Các văn bản của địa phương, ngành;

- Các tài liệu kỹ thuật của dự án

1.9 Nguồn tài liệu tham khảo:

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MT CHIẾN LƯỢC 2.1 Khái niệm:

a) Phạm vị:

- Đánh giá tác động môi trường chiến lược: (ĐMC) sử dụng cho: Các dự án chiến lược; quy hoạch; kế hoạch phát triển (CQK); ví dụ: Chiến lược phát triển kinh tế tỉnh; vùng

- Đánh giá tác động môi trường: (ĐMT) Đối với các dự án đầu

tư xây dựng công trình; ví dụ: nhà máy đượng; KCN; CCN

- Kết quả thẩm định: là một trong những căn cứ để phê

2.2 Nội dung của ĐMC

Chương 4: Tham vấn các bên liên quan đến quá trình ĐMC

Chương 5: Đề xuất các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu, cải thiện và chương trình giám sát

Chương 6: Chỉ dẫn các nguồn cung cấp số liệu; dữ liệu và

phương pháp đánh giá

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

2.3 Quy trình

Bước 1: Xác định phạm vi và các mốc chuẩn đánh giá

Bước 2: Xác định các chỉ tiêu đánh giá

Bước 3: Đánh giá hiện trạng và xu hướng biến đổi

Bước 4: Đánh giá các mục tiêu và phương án phát triển đã đề xuất

Bước 5: Đáng giá các hậu quả môi trường của dự án chiến

Bước 6: Đế xuất các biện pháp điều chỉnh chiến

lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển và đề xuất các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu ô nhiễm và chương trình quản lý, giám sát môi trường

Bước 7: Soạn thảo báo cáo và trình duyệt

2.4 Sự giống nhau và khác nhau giữa DMC & DTM

a) Giống nhau:

Đề dựa trên nguyên tắc:

- Phát hiện,

- Dự báo,

- Đánh giá tác động tiềm tàng của một hoạt động phát triển có thể gây hại đến môi trường (TN-KT- XH),

- Từ đó đề xuất biện pháp ngăn ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực xuống mức thấp nhất.

VAI TRÒ ĐỀU QUAN TRỌNG VÀ BỔ SUNG CHO NHAU

- Nội dung giống nhau nhưng biện

pháp đi sâu về kỹ thuật nhằm phát

huy tích cực, hạn chế tiêu cực trong

phạm vị hẹp

- Nội dung giống nhau nhưng biện pháp đi sâu về biện pháp tổng hợp trong phạm vị rộng, hướng tới phát triển bền vững

- Tính chất: cụ thể - Tính chất: tổng hợp

- Phương pháp: Ma trận, liệt kê, dự

báo, đánh giá nhanh, chuyên gia… Phương pháp: sơ đồ mạng phân tích định hướng, chuyên gia, Ma

trận, , chập bản đồ và GIS

- Chỉ thị so sánh: QCVN, TCVN - Chỉ thị so sánh: Ở mức định tính,

khái quát, lấy phát triển bền vững

là chỉ tiêu so sánh

2.5 Mục tiêu ĐMC

a) Mục tiêu tổng quát: Kết hợp xem xét về MT & TN trong các hoạt động ở mức cao nhất, xuyên suốt quá trình hoạch định chiến lược, quy hoạch & kế hoạch đảm bảo bền vững

b) Mục tiêu cụ thể:

- Xác định tác động tổng hợp và tích lũy tiềm ẩn;

- Đánh giá, dự báo hiệu quả, tác động đến MT;

- Dự báo rủi ro, những vấn đề chưa chắc chắn;

- Cung cấp các thông tin cần thiết để hoạch định

chiến lược, quy hoạch và kế hoạch hài hòa với

môi trường;

- Đảm bảo việc thực hiện phù hợp với chính sách

quốc gia.

2.6 Nội dung của ĐMC

1 Xác định phạm vi:

- Xác định cơ sở phạm lý;

- Xác định phạm vi và các vấn đề môi trường cốt lõi;

2 Xây dựng các mục tiêu bảo vệ môi trường;

3 Nghiên cứu nội dung của dự án CQK

4 Phân tích các phương án thay thế;

5 Đánh giá đặc điểm TN- KT-XH và hiện trạng MT

6 Dự báo các hậu quả môi trường

7 Đề xuất các biện pháp giảm thiểu, phòng ngừa;

8 Tham vấn ý kiến các bên có liên quan;

9 Phân tích sự thiếu chắc chắn trong đánh giá MT;

10 Xây dựng chương trình QL và giám sát;

11 Kết luận và kiến nghị.

2.7 Liên kết giữa ĐMC và quá trình lập dự án

Có 03 hình thức:

- Lập ĐMC sau khi dự án được phê duyệt ;

- Thực hiện song song với soạn thảo dự án;

- Lồng ghép hoàn toàn vao quá trình soạn thảo

2.8 Các thông tin cần thiết để lập ĐMC

- Phát thải các chất ô nhiễm: nước, khí, CTR;

- Khai thác tài nguyên và các hoạt động có thể

tác động đến tài nguyên.

- Sự phát triển phụ thuộc;

- Các biện pháp giảm thiểu được đề xuất

2 Các thông tin về môi trường tiếp nhận

- Xác định ranh giới và điều kiện nền:

+ Lập ranh giới của nguồn tiếp nhận;

+ Các tác động ngoài ranh giới hành chính;

- Thu thập thông tin:

+ Xác định rõ về yêu cầu thông tin;

+ Các nguồn số liệu;

+ Sử dụng chỉ thị môi trường;

+ Xác định các môi trường nhạy cảm;

+ Khả năng tiếp nhận hay ngưỡng môi trường và các yếu tố đáp ứng;

+ Các xu hướng;

+ Các QCVN, TCVN;

+ Các quy định của địa phương.

3 Khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm, bền vững

tài nguyên khoáng sản;

4 Bảo vệ môi trường biển, ven biển, hải đảo và

phát triển tài nguyên biển;

2.10 Các chỉ tiêu để so sánh

- Suy thoái tài nguyên;

- Biến đổi khí hậu;

- Ô nhiễm không khí địa phương;

- Khói quang hóa;

2.11 Chương trình quan trắc và giám sát

a) Các CTGS cần được phải xác định:

- Các chỉ thị; thông số; địa điểm; tần suất;

- Trách nhiệm của những nhà quản lý MT;

- Những hậu quả trong và sau khi thực hiện;

b) Những gì cần giám sát:

- Các mục tiêu, chỉ tiêu và chỉ thị đã được xác định;

- Các đặc trưng của chuẩn MT đã được xác định;

- Các hậu quả quan trọng đã được nhận dạng;

- Các biện pháp ngăn ngửa, giảm thiểu hậu quả MT đã đề

xuấtđể loại bỏ hay giảm nhẹ hậu quả có hại;

2.12 Tham vấn các bên có liên quan

a) Tại sao phải tham vấn?

- Công khai việc ra quyết định;

- Nhận được thông tin hữu ích;

- Nâng cao sự ủng hộ;

- Tránh được sự tranh cãi, đối đầu;

- Ngăn ngừa việc triển khai dự án không thể chấp nhận được

b) Các bên có liên quan

- Cơ quan nhà nước:

+ Cơ quan có thểm quyến về QLMT & Tài nguyên;

+ Chính quyến Nhà nước, Khu vực, Địa phương;

+ Các tổ chức quản lý ngành nghề: CN, NN, Thủy sản…;

+ Các cơ quan Quốc tế;

+ Các cơ quan Chính phủ và các tổ chức của các nước lân cận;

- Cộng đồng

+ Đại diện công đồng địa phương và các nhóm dân cư;

+ Các Viện; Trung tâm nghiên cứu; Trường Đại học;

+ Các tổ chức phi chính phủ về MT.

c) Thực hiện như thế nào & khi nào?

- Thực hiện trong suốt cả quá trình ĐMC;

- Tham vấn các tổ chức, cơ quan;

2.13 Đề xuất các biện pháp phòng ngừa, giảm

thiểu ô nhiễm

a) Nội dung đề xuất:

- Đề xuất các giải pháp điều chỉnh hay bổ sung vào nội dung dự án;

+ Kiến nghị các giải pháp điều chỉnh;

+ Kiến nghị các giải pháp bổ sung;

+ Kiến nghị các nghiên cứu bổ sung, điều tra, khảo sát, thu thập thông tin bổ sung, …

- Kiến nghị các biện pháp quản lý vê BVMT chưa

được nêu trong dự án:

+ Kiến nghị các biện pháp còn hạn chế hay yếu

kém về năng lực quản lý trong dự án;

+ Kiến nghị cụ thể hóa các cơ chế, chính sách QLMT

& TNTN phù hợp với mục tiêu dự án;

+ Kiến nghị các biện pháp bù đắp các thiệt hại đối với hệ sinh thái để đảm bảo cân bằng phát triển

và BVMT;

+ Kiến nghị cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành;

+ Kiến nghị các giải pháp bảo vệ MT: nước, khí CTR; + Kiến nghị thực hiện ĐTM với các dự án nhỏ hơn.

- Kiến nghị các biện pháp kỹ thuật và công nghệ: + Kỹ thuật & Công nghệ tái sinh, tái chế CTR;

+ Kỹ thuật & Công nghệ tái sinh, tái xử dụng nước; + Kỹ thuật & Công nghệ xử lý khí thải và tiếng ồn; + Kỹ thuật & Công nghệ chống suy thoái MT đất,

xói lở, trượt đất;

+ Kỹ thuật & Công nghệ BVMT và quản lý tổng hợp đới bờ biển và hải đảo, chống ô nhiễm biển và

chống sự cố tràn dầu;

+ Kỹ thuật & Công nghệ giảm thiểu khí thải gây

hiệu ứng nhà kính và ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai;

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MT (ĐTM)

2.1 Khái niệm:

a) Phạm vị:

- Đánh giá tác động môi trường: (ĐMT) Đối với các

dự án đầu tư xây dựng công trình; ví dụ: nhà máy đượng; KCN; CCN

- Kết quả thẩm định: là một trong những căn cứ để

phê duyệt dự án CQK phát triển

b) Định nghĩa:

- Luật BVMT 2005: Là quá trình phân tích, dự báo

các ảnh hưởng đến môi trường của các dự án của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, các công trình

kinh tế, KHKT, y tế, văn cụ thể trước khi cho phóa,

xã hội và an ninh quốc phòng và các công trình

khác, đề xuất các giải pháp thích hợp để BVMT;

2.2 Nội dung của ĐTM

Theo TT 05/2008/BTNMT:

Chương 1: Mô tả tóm tắt dự án

Chương 2: Mô tả hiện trạng TN-MT-KT-XH khu vực dự án

Chương 3: Dự báo các tác động môi trường khi thực hiện dự án

Chương 4: Đề xuất các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu tác động xấu

Chương 5: Xây dựng chương trình quản lý & giám sát MT

Chương 6: Tham vấn ý kiến cộng đồng

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

2.3 Quy trình

Bước 1: Xác định phạm vi

Bước 2: Xác định các tác động, phân tích, dự báo tác động

Bước 3: Đề xuất biện pháp giảm thiểu

Bước 4: Xây dựng chương trình quản lý & giám sát MT

Bước 5: Tham vấn ý kiến cộng đồng

Bước 6: Lập và trình duyệt báo cáo

2.4 Mục tiêu ĐTM

a) Mục tiêu tổng quát: Trên cơ sở đánh giá hiện trạng, dự báo diễn biến tác động Mt trong suốt quá trình xây dựng và hoạt động của dự án; đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và sự có MT nhằm giảm thiểu tới mức thấp nhất ảnh hưởng của dự án đến MT;

b) Mục tiêu cụ thể:

- Đánh giá phạm vi và quy mô của dự án;

- Dự báo mức độ ô nhiễm và tác động đến MT;

- Dự báo rủi ro, sự cố môi trường;

- Đề xuất các biện pháp QL & CN giảm thiểu ô

nhiễm cụ thể, khả thi;

- Đề xuất chương trình QL & GS phù hợp.

2.5 Nội dung của ĐTM

Chương 1 Nêu tóm tắt dự án;

Chương 2 Đánh giá đặc điểm TN- KT-XH và hiện trạng MT;

Chương 3 Dự báo mức độ ô nhiễm và các

tác động tích cực, tiêu cực đến môi trường; Chương 4 Đề xuất các biện pháp giảm

2.6 Liên kết giữa ĐTM và quá trình lập dự án

- Vị trí; quy mô; công suất;

- Công nghệ sản xuất; Tính chất của dự án;

- Nhu cầu nguyên vật liệu, hóa chất;

- Nhu cầu điện, nước, nhân lực; nguồn cung cấp

- Phù hợp quy hoạch địa phương;

- Chủ quyền đất; Đền bù; giải tỏa; tái định cư;

- Sản phẩm và thị trường;

- Quy hoạch tổng thể; hiện trạng và Quy hoạch

thoát nước mưa, nước thải;

- Tiến độ thực hiện dự án;

biến của MT; tác động tích cực; tiêu cực;

4 Đề xuất các biện pháp QL & KT khả thi

phù hợp với quy mô, công suất của dự

án; giảm thiểu tới mức thấp nhất mức độ

ô nhiễm; phòng chống sự cố, rủi ro;

5 Xây dựng được chương trình giám sát phù

hợp;

6 Được cộng đồng ủng hộ;

2.10 Chương trình quan trắc và giám sát

a) Các CTGS cần được phải xác định:

- Các thông số; địa điểm; tần suất phù hợp với dự án;

2.11 Tham vấn các bên có liên quan

a) Tại sao phải tham vấn?

- Công khai việc ra quyết định;

- Nhận được thông tin hữu ích;

- Nâng cao sự ủng hộ;

- Tránh được sự tranh cãi, đối đầu;

- Ngăn ngừa việc triển khai dự án không thể chấp nhận được

về mặt MT;

b) Các bên có liên quan

- Chính quyền các cấp tùy thuộc vào dự án;

- Ý kiến cộng đồng;

2.12 Đề xuất các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu

ô nhiễm

a) Các giai đoạn của dự án

- Giai đoạn chuẩn bị dự án;

- Giai đoạn xây dựng dự án;

- Giai đoạn hoạt động của dự án;

b) Nội dung đề xuất:

- Đề xuất các giải pháp tổng hợp;hỗ trợ;

- Đề xuất các giải pháp quản lý;

- Đề xuất các giải pháp công nghệ;

- Đề xuất các giải pháp hỗ trợ;

c) Các giải pháp cụ thể:

- Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm KK;

- Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm do nước thải;

- Biện pháp thu gom, xử lý CTR & CTNH;

- Biện pháp phòng chống rủi ro và sự cố;

- Biện pháp giảm thiểu tác động đến môi trường

XH;

- Biện pháp hỗ trợ;