Giáo trình kỹ thuật may cơ bản

GIÁO TRÌNH TRẦN THỊ CẨM TÚ KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ******************* ThS TRẦN THỊ CẨM TÚ GIÁO TRÌNH KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN (Giáo[.]

GIÁO TRÌNH

TRẦN THỊ CẨM TÚ

KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN

(Giáo trình dùng cho sinh viên ngành Công Nghệ May)

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN

(Giáo trình dùng cho sinh viên ngành Công nghệ may)

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2014

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình Kỹ thuật may cơ bản gồm có hai chương: Chương 1:

“Tổng quan về kỹ thuật may cơ bản” và Chương 2: “Kỹ thuật thiết kế các cụm chi tiết trên sản phẩm may” Nội dung chương 1 gồm có các dụng

cụ, thiết bị sử dụng trong ngành may; các loại nguyên phụ liệu cần thiết

để cấu thành nên một sản phẩm, cũng như những vị trí, và công dụng của chúng trên sản phẩm Bên cạnh đó, cuốn giáo trình này còn trình bày cách phân loại cũng như công dụng, cách thực hiện các dạng đường may bằng tay và các dạng đường máy Đây là những kiến thức cơ bản giúp cho sinh viên có thể phân tích cấu trúc của sản phẩm, gọi tên đường may

và lắp ráp hoàn chỉnh các chi tiết trên sản phẩm

Trong chương 2 của cuốn giáo trình này là phần phân tích cụ thể từng loại sản phẩm may và phân loại các cụm chi tiết trên sản phẩm dựa trên cấu trúc cũng như công dụng của chúng trên sản phẩm may Từ đó, từng cụm chi tiết sẽ được phân tích cụ thể về cấu trúc, công dụng, cách thiết kế, quy trình may, và yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm sau khi may xong

Giáo trình này là một tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên trong môn học Kỹ thuật may cơ bản và thực hành Kỹ thuật may cơ bản Nội dung giáo trình sẽ hướng dẫn cho sinh viên cách nhận dạng loại chi tiết, cách thiết kế các chi tiết trên sản phẩm may, lắp ráp hoàn chỉnh các chi tiết thông qua việc sử dụng các dụng cụ, thiết bị và các nguyên phụ liệu phù hợp

Để hoàn thiện cuốn giáo trình này, tôi đã rất cố gắng và thận trọng trong trình bày, nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi sai sót Rất mong nhận được góp ý từ các em sinh viên và bạn đọc Bên cạnh đó, tôi chân thành cảm ơn những đóng góp cũng như giúp đỡ tận tình của các giảng viên Khoa Công nghệ may và Thời trang, trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM Kính chúc Quý thầy cô nhiều sức khỏe và thành công với nghề

Tác giả

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 3

MỤC LỤC 5

MỤC LỤC BẢNG, HÌNH 9

BẢNG KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT 13

Chương 1 KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN 15

1.1 CÔNG ĐOẠN CHUẨN BỊ 15

1.1.1.Chuẩn bị dụng cụ và một số thiết bị cơ bản 15

1.1.1.1.Một số loại dụng cụ sử dụng trong ngành may 15

1.1.1.2.Các dạng máy và thiết bị may 19

1.1.2 Giới thiệu một số nguyên phụ liệu trong ngành may 21

a.Nguyên liệu 21

b.Phụ liệu 24

1.2.CÁC DẠNG ĐƯỜNG MAY (SEAM) 25

1.2.1 Các dạng đường may tay (Handstitch) 26

a.Đường may tới (Handstitch) (Hình 1.6) 26

b.Đường may lược (lược đều và không đều) (Handbaste) 27

c.Đường may luôn (Blindstitch) (Hình 1.9) 28

d.Đường may vắt (Hemstitch) (Hình 1.10) 29

e.Đường may chữ V (vắt hàng rào) (Catchstitch) (Hình 1.11) 29

f.Khuy chỉ thường (Button-hole) 30

g.Khuy đầu tròn có đính bọ/ Khuy mắt phượng 31

h.Khuy vòng chỉ (Hook fastener) 32

i.Khuy viền tròn/ mắt cáo (Eyelet) 32

1.2.2 Các dạng đường may máy (Machine-sewn seam) 33

a.Đường may can (Serged seam) 33

b.Đường may diễu (Topstitch) 34

c.Đường may mí (Edge stitch) 34

d.Đường may lộn 35

e.Đường may cuốn mí (may ép) 36

f.Đường may cuốn nách tay (French seam) 37

g.Đường may vắt sổ (Safety stich) 39

1.3.MỘT SỐ ĐƯỜNG NỐI VẢI 41

1.3.1 Nối vải canh sợi dọc, nối vải canh sợi ngang 41

1.3.2 Nối vải canh sợi xéo: 41

1.3.3 Nối hai miếng vải có canh sợi khác nhau 42

1.4.MỘT SỐ ĐƯỜNG VIỀN CƠ BẢN (BINDING) 43

1.4.1 Viền tròn (Bias Binding) 43

1.4.2 Viền dẹp (Bound finish) 45

Chương 2 KỸ THUẬT THIẾT KẾ CÁC CỤM CHI TIẾT TRÊN SẢN PHẨM MAY 49

2.1.PHÂN LOẠI CÁC CỤM CHI TIẾT 50

2.2 THIẾT KẾ VÀ GIA CÔNG CÁC CỤM CHI TIẾT 54

2.2.1 Cụm chi tiết xẻ/ mở (Opening/ split) 54

a Nẹp mở suốt (nẹp áo) (Placket) 54

b Xẻ không trụ (Placket) 56

c.Xẻ một trụ (Single-Piece Placket) 58

d.Xẻ hai trụ (Double- Piece Placket) 61

e.Xẻ trụ tay áo sơ mi (Sleeve placket) 63

f.Mở dây kéo (Zipper) 67

2.2.2 Cụm chi tiết lưng (Waistbands) 71

2.2.3 Cụm chi tiết túi (Pocket) 76

2.2.3.1 Túi đắp/ túi ốp (Patch pocket) 77

a.Túi đắp đáy nhọn trên ngực áo (Patch pocket) 78

b.Túi đắp đáy tròn có nắp (Patch pocket with flap) 80

c.Túi hộp (Box pocket) 82

2.2.3.2 Túi hông (Hip pocket) 85

a Túi hàm ếch (Curved inset/ Frontier) 85

b Túi hông xéo (Slanted inset) 88

c Túi hông thẳng (In- seam pocket/ side-front pocket) 92

2.2.3.3 Túi mổ (Welt pocket) 966

a.Túi mổ một viền (Single- welt pocket) 96

b.Túi mổ hai viền (Double- welt pocket) 101

c.Túi mổ cơi (Stand pocket) 107

2.2.4 Cổ áo/ bâu áo (Collars) 110

a.Bâu lá sen nằm (Sit-flat collar) 110

b.Bâu lá sen đứng (Roll-over collar) 116

c Bâu đứng (Mandarin collar) 120

d.Bâu sơ mi (Shirt collar) 123

e.Bâu Ca-rê 127

f Bâu đan-tông (Notched lapel collar) 131

TÀI LIỆU THAM KHẢO 136

MỤC LỤC BẢNG, HÌNH

Bảng 2 1 Tên gọi các chi tiết và cụm chi tiết có trên áo sơ mi 51

Bảng 2 2 Tên gọi các chi tiết và cụm chi tiết có trên quần tây 51

Bảng 2 3 Tên gọi các chi tiết và cụm chi tiết có trên Jacket 51

Hình 1 1 Các dụng cụ trong thiết kế mẫu rập 16

Hình 1 2 Các dụng cụ sử dụng trong thực tập may 18

Hình 1 3 Các loại máy may thông dụng 20

Hình 1 4 Các nguyên liệu ngành may 23

Hình 1 5 Các phụ liệu ngành may 25

Hình 1 6 Đường may tới 26

Hình 1 7 Đường lược đều 27

Hình 1 8 Đường lược không đều 28

Hình 1 9 Đường may luôn 28

Hình 1 10 Đường may vắt 29

Hình 1 11 Đường may vắt hàng rào 30

Hình 1 12 Khuy chỉ thường 30

Hình 1 13 Hướng dẫn thùa khuy chỉ thường 31

Hình 1 14 Khuy mắt phượng 31

Hình 1 15 Khuy vòng chỉ 32

Hình 1 16 Khuy viền tròn 33

Hình 1 17 Đường may can rẽ và đường may can chắp 33

Hình 1 18 Đường may diễu 34

Hình 1 19 Đường may mí 35

Hình 1 20 Đường may lộn kết hợp với đường may diễu 35

Hình 1 21 Đường may cuốn mí có sử dụng máy cuốn 36

Hình 1 22 Hướng dẫn thực hiện đường may cuốn mí bằng máy bằng 1

kim 37

Hình 1 23 Hướng dẫn thực hiện đường may cuốn nách tay sử dụng máy bằng 2 kim và cữ gấp mép 38

Hình 1 24 Hướng dẫn thực hiện đường may cuốn nách tay sử dụng máy bằng 1 kim. 39

Hình 1 25 Đường may vắt sổ 4 chỉ 39

Hình 1 26 Các dạng đường may vắt sổ thông dụng 40

Hình 1 27 Nối vải canh sợi dọc và nối vải canh sợi ngang 41

Hình 1 28 Nối vải canh sợi dọc và nối vải canh sợi ngang 42

Hình 1 29 Nối vải canh sợi dọc với ngang và và nối vải canh sợi ngang với xéo 43

Hình 1 30 Viền tròn bằng vải phối 43

Hình 1 31 Viền tròn có sử dụng cữ 44

Hình 1 32 Viền tròn không sử dụng cữ 44

Hình 1 33 Viền tròn có cạnh mép vắt sổ 45

Hình 1 34 Viền tròn đôi 45

Hình 1 35 Viền dẹp có sử dụng máy bằng 2 kim và cữ viền 46

Hình 1 36 Viền dẹp sử dụng máy bằng 1 kim 47

Hình 1 37 Viền dẹp có cạnh mép vắt sổ 47

Hình 2 1 Vị trí các chi tiết và cụm chi tiết có trên áo sơ mi 50

Hình 2 2 Vị trí các chi tiết và cụm chi tiết có trên quần tây 52

Hình 2 3 Vị trí các chi tiết và cụm chi tiết có trên Jacket 52

Hình 2 4 Nẹp mở suốt trên áo sơ mi 54

Hình 2 5 Các dạng nẹp mở suốt 55

Hình 2 6 Áo kiểu nữ có xẻ không trụ trên cổ áo 56

Hình 2 7 Hướng dẫn thiết kế xẻ không trụ 57

Hình 2 8 Xẻ một trụ trên áo Polo 58

Hình 2 9 Hướng dẫn thiết kế xẻ một trụ 59

Hình 2 10 Xẻ hai trụ trên áo Polo 61

Hình 2 11 Hướng dẫn thiết kế xẻ hai trụ 62

Hình 2 12 Xẻ trụ tay áo sơ mi 63

Hình 2 13 Trụ viền tròn 67

Hình 2 14 Xẻ tra dây kéo trên quần tây nam 68

Hình 2 15 Xẻ tra dây kéo trên quần tây Jeans (dây kéo đồng) 71

Hình 2 16 Lưng quần tây nam có quai dê 71

Hình 2 17 Lưng thun 75

Hình 2 18 Lưng quần Jeans 75

Hình 2 19 Lưng quần Kaki 76

Hình 2 20 Các dạng túi 77

Hình 2 21 Vị trí túi trên ngực áo 77

Hình 2 22 Túi đắp đáy tròn, có nắp 80

Hình 2 23 Túi hộp đáy tròn, có nắp trên quần Kaki 82

Hình 2 24 Túi hộp trên sườn quần Kaki 84

Hình 2 25 Túi hộp trên áo Jacket 85

Hình 2 26 Túi hàm ếch trên quần Jeans 85

Hình 2 27 Thiết kế túi hàm ếch 86

Hình 2 28 Túi hông xéo 88

Hình 2 29 Hướng dẫn thiết kế túi hông xéo 90

Hình 2 30 Túi hông thẳng 92

Hình 2 31 Hướng dẫn thiết kế túi hông thẳng 94

Hình 2 32 Túi mổ 1 viền trên quần Short nam 97

Hình 2 33 Hướng dẫn thiết kế túi mổ 1 viền trên quần tây 98

Hình 2 34 Túi mổ 1 viền diễu xung quanh miệng túi 100

Hình 2 35 Túi mổ 1 viền có dây kéo 101

Hình 2 36 Túi mổ 2 viền trên quần tây 101

Hình 2 37 Hướng dẫn thiết kế túi mổ 2 viền trên quần tây 103

Hình 2 38 Túi mổ 2 viền có khuy vải cài nút 105

Hình 2 39 Túi mổ 2 viền có nắp 106

Hình 2 40 Túi mổ 2 viền có vải chặn hai đầu miệng túi 106

Hình 2 41 Túi mổ 2 viền có dạng cong 106

Hình 2 42 Túi mổ cơi trên áo Vest 107

Hình 2 43 Hướng dẫn thiết kế túi mổ cơi 108

Hình 2 44 Bâu lá sen nằm cánh tròn 110

Hình 2 45 Hướng dẫn thiết kế bâu lá sen nằm cánh nhọn 112

Hình 2 46 Bâu lá sen có hai lớp 114

Hình 2 47 Bâu lá sen có viền chân cổ là viền tròn 114

Hình 2 48 Bâu lá sen biến kiểu 115

Hình 2 49 Bâu lá sen có dạng gợn sóng 115

Hình 2 50 Bâu lá sen đứng cánh tròn 116

Hình 2 51 Hướng dẫn thiết kế bâu lá sen đứng cánh tròn 117

Hình 2 52 Bâu lá sen đứng trên áo có 2 hàng nút 119

Hình 2 53 Bâu lá sen đứng cánh vuông, ôm sát chân cổ 119

Hình 2 54 Bâu đứng 120

Hình 2 55 Thiết kế bâu đứng 121

Hình 2 56 Bâu sơ mi 123

Hình 2 57 Hướng dẫn thiết kế bâu sơ mi 124

Hình 2 58 Bâu sơ mi có lá bâu nhỏ, cài nút lên thân 126

Hình 2 59 Bâu sơ mi có hai lá bâu 127

Hình 2 60 Bâu ca-rê 127

Hình 2 61 Hướng dẫn thiết kế bâu ca-rê 129

Hình 2 62 Bâu đan-tông 131

Hình 2 63 Hướng dẫn thiết kế bâu đan-tông 133

BẢNG KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu Giải thích Chữ

viết tắt

Giải thích Canh sợi TT Thân trước Hướng đi của kim TS Thân sau

Đường may, đường thành phẩm, đường thiết kế cơ bản Mặt phải, vải chính Mặt trái/ Vải lót/ Keo

Ký hiệu gấp đôi vải

Chương 1

KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN

Chương này sẽ giới thiệu những kiến cơ bản về kỹ thuật may gồm công đoạn chuẩn bị các dụng cụ và thiết bị cần thiết, các dạng nguyên vật liệu, các dạng đường may tay và các dạng đường may máy,

Mục tiêu chương 1: Sau khi học xong chương này, các sinh viên có các kiến thức về:

1 Các loại dụng cụ và thiết bị được sử dụng trong ngành may

2 Các loại nguyên phụ liệu trong may mặc

3 Các dạng đường may tay

4 Các dạng đường may máy

1.1 CÔNG ĐOẠN CHUẨN BỊ

1.1.1 Chuẩn bị dụng cụ và một số thiết bị cơ bản

Trong ngành may, có rất nhiều loại dụng cụ, thiết bị chuyên dùng khác nhau Mỗi loại dụng cụ, thiết bị có một công dụng riêng, nhằm giúp cho người thiết kế thực hiện công việc của mình một cách thuận tiện, nhanh gọn và chính xác

1.1.1.1 Một số loại dụng cụ sử dụng trong ngành may

a Các dụng cụ sử dụng trong thiết kế mẫu rập

1 Thước vuông góc (Rectangular ruler): dùng để vẽ các đường

vuông góc, hay tạo các góc vuông

2 Thước cong (Cur stick): dùng để vẽ các đường cong như cong

cổ áo, vòng nách, vòng đáy quần,…

3 Thước thẳng (Ruler): dùng để dựng các đường khung, đường

gióng trong khi thiết kế

4 Thước dây (Tape measure): dùng để đo thông số trên cơ thể,

hay đo các đường cong trong thiết kế mẫu rập…

5 Bút chì kim (Pencil): dùng để thiết kế mẫu trên giấy

6 Cây dùi (Awl): dùng để tạo lỗ dùi hay làm dấu trên vải hoặc

giấy

7 Dụng cụ bấm dấu (Pattern notcher): tạo dấu bấm trên mép rập

8 Cây lăn mẫu (Tracing wheel): dụng cụ có một bánh xe răng

cưa bằng kim loại, dùng để sang mẫu rập từ rập mềm sang rập cứng, hay lấy dấu các đường cơ sở

9 Kéo cắt giấy (Paper scissors): dùng để cắt giấy sau khi thiết kế

rập xong

Hình 1.1 Các dụng cụ trong thiết kế mẫu rập

b Các dụng cụ sử dụng trong thực hành may

1 Kim may tay (Needle): được dùng để thực hiện các đường may

thủ công cơ bản như may luôn, may lược, may vắt,…

2 Kim may máy (Machine sewing needle): được dùng để sử

dụng trong máy may công nghiệp, tùy theo loại máy may và loại nguyên phụ liệu mà người ta sử dụng nhiều loại kim khác nhau

3 Thuyền-Suốt (Bobbin and bobbin case): được sử dụng trong

máy may, có tác dụng mang chỉ ở bên dưới để liên kết với chỉ trên tạo thành mũi may

4 Chỉ (Threat): được sử dụng với kim may tay để thực hiện các

đường may tay, hay sử dụng với máy may để liên kết các lớp vải lại với nhau

5 Kim gút (Pins): được dùng để ghim định hình các lớp vải lại

với nhau, giúp cho việc may được dễ dàng hơn

6 Bàn ủi (Iron): được dùng để ủi vải phẳng trước khi may, để ép

keo trong quá trình may, hoặc ủi trong quá trình may và ủi hoàn tất sản phẩm

7 Đê (Thimble): được dùng để bọc đầu ngón trỏ trái lại, giúp cho

ngón tay được an toàn khi thực hiện các đường may tay

8 Phấn vẽ (Chalk Pencil): dùng để sang mẫu rập lên vải

9 Gối ghim kim (Pins Anshion): dùng để ghim kim gút hay kim

may tay

10 Kéo cắt vải (Shears): dùng để cắt vải, hoặc các phụ liệu khác

như keo, dựng, lót,…

11 Kéo bấm (Snippers): dùng để cắt chỉ, hoặc tạo các đường cắt

nhỏ, dùng lực đẩy của lò xo để mở kéo ra

12 Dụng cụ tháo chỉ (Stitch cutter): dùng để tháo chỉ bằng mũi

dao nhỏ ở đầu

Hình 1 2 Các dụng cụ sử dụng trong thực tập may

11

1.1.1.2 Các dạng máy và thiết bị may

a Các loại máy may thông dụng

1 Máy bằng 1 kim (1-needle sewing machine) (hình 1.3.1)

* Giới thiệu: là máy may có 1 kim và hai chỉ, cho ra mũi may thắt nút

* Công dụng: được dùng để ráp nối các chi tiết lại với nhau

2 Máy bằng 2 kim (2-needle sewing machine) (hình 1.3.2)

* Giới thiệu: là máy may có hai kim và hai chỉ trên, hai chỉ dưới,

cho ra mũi may thắt nút, có hai đường may song song nhau

* Công dụng: được dùng để diễu trên sản phẩm, trang trí, đóng túi

áo, túi quần

3 Máy vắt sổ 3 chỉ (Overedge machine) (hình 1.3.3)

* Giới thiệu: là máy may cho ra mũi vắt sổ, được tạo bởi 1 chỉ kim

* Công dụng: dùng để vắt mép vải giúp cho mép vải không bị tưa,

hoặc lắp ráp nhiều lớp vải lại với nhau, đặc biệt là vải thun

5 Máy vắt sổ 5 chỉ (hình 1.3.5)

* Giới thiệu: là máy may cho ra mũi vắt sổ, được tạo bởi 2 chỉ kim

và 3 chỉ móc

* Công dụng: dùng để vắt mép vải giúp cho mép vải không bị tưa,

hoặc lắp ráp nhiều lớp vải lại với nhau, đặc biệt là vải thun, vải Jeans, Kaki, vải quần tây,

6 Máy cuốn sườn (Winding machine) (hình 1.3.6)

* Giới thiệu: là máy may cho ra hai đường may móc xích song

song và cách đều nhau Đồng thời, sử dụng kèm với máy cuốn sườn là cữ cuốn có kích thước tương ứng với khoảng cách hai kim, có tác dụng cuốn đường may với nhau trước khi may

* Công dụng: cuốn đường may sườn áo, sườn quần,… giúp giấu

vải chừa đường may ở bên trong, giúp cho đường may đẹp hơn và bền chắc hơn

Hình 1.3 Các loại máy may thông dụng

7 Máy đánh bông (Kansai) (hình 1.3.7)

* Giới thiệu: máy đánh bông là máy cho ra đường may chần diễu

* Công dụng: may gấp lai áo, quần, váy, đặc biệt là trên sản phẩm

thun

8 Máy thùa (Button-hole machine) (hình 1.3.8)

* Giới thiệu: máy thùa là máy có thể thùa các dạng khuy khác

nhau: như khuy thường và khuy mắt phượng

* Công dụng: thùa khuy trên nẹp áo sơ mi, Jacket, Vest, trụ tay sơ

mi, Măng-sét, mở dây kéo quần, váy,…

9 Máy đính (Button sewing machine) (hình 1.3.9)

* Giới thiệu: được dùng để đính các dạng nút khác nhau như nút

hai lỗ, nút bốn lỗ, nút không chân, nút có chân,…

* Công dụng: đính nút áo sơ mi, quần tây, Jacket, Vest,…

10 Máy đính bọ (Bar tack machine) (hình 1.3.10)

* Giới thiệu: máy đính bọ cho ra mũi đính hình giống con bọ, theo

nhiều kích thước khác nhau; có tác dụng cố định vị trí của chi tiết, hạn chế chi tiết bị bong tróc, tuột đường may,… khi sử dụng sản phẩm

* Công dụng: con bọ được sử dụng để đính ở vị trí mở túi đắp, túi

hộp; nắp túi; hai đầu miệng túi mổ 1 viền, 2 viền,…

b Quy trình vận hành máy may

Bước 1 Kiểm tra máy (điện và an toàn điện, dầu máy, các chi tiết trên máy)

Bước 2 Vệ sinh máy (quét bụi bẩn, lau máy và dầu máy còn dính trên bàn máy hoặc trên trụ kim, chân vịt, mặt nguyệt,…)

Một số loại vải sử dụng trong ngành may (hình 1.4):

1 Vải katê: thường được sử dụng may áo sơ mi, áo kiểu,

2 Vải Kaki (Khaki): thường được sử dụng may quần, váy hoặc

jacket,

3 Vải Jean: thường được sử dụng may quần jeans, áo khoác jeans, jacket, váy,…

4 Vải nhung (Velvet): thường được sử dụng may áo dài, váy,

đầm; vỏ gối, nệm cao cấp,…

5 Các loại vải chuyên dùng để may quần tây như: Terin, Jersey,

Wool, Casmere/ Tweed (Trousering/ Panting): thường được

sử dụng may quần, váy, jacket, vest,…

6 Vải voan (Voile)/ chiffon: thường được sử dụng may đầm, váy,

áo cưới,…

7 Vải phi (Satin): thường được sử dụng may áo dài, đầm, váy,…

8 Gấm: thường được sử dụng may áo dài, áo đầm, jacket,

9 Vải da (Leather): thường được sử dụng may áo đầm thời trang,

quần bó sát, jacket, túi xách,…

10 Vải nỉ (Felt): thường được sử dụng may túi xách, jacket, thú

nhồi bông,…

11 Lông thú (Fur): thường được sử dụng may áo kiểu, đầm,

jacket, bọc nệm cao cấp,…

Hình 1.4 Các nguyên liệu ngành may

Một số loại phụ liệu như (hình 1.5):

1 Keo (Interfacing): gồm có keo vải, keo hột,… được ủi lên các

chi tiết của sản phẩm có công dụng giúp định hình cho sản phẩm, sản phẩm bền, đẹp hơn,…

2 Dây kéo (Zipper): được sử dụng để tạo các đường mở kín trên

sản phẩm Có nhiều loại dây kéo: giọt nước, dây kéo mở một đầu, dây kéo mở hai đầu, dây kéo nhựa, dây kéo đồng,…

3 Chỉ (Thread): được dùng để tạo liên kết các chi tiết trên sản

phẩm

4 Nút (Button): được dùng để tạo các đường mở trên sản phẩm,

hoặc trang trí, tạo điểm nhấn trên sản phẩm

5 Cái móc gài (Hook and eye): thường được sử dụng để gài hai

bên mép áo dài, đầm, váy,…

6 Nút bấm (Snap): được sử dụng để cài áo dài, áo bà ba,…

7 Kim gút (Pin): dùng để ghim định hình vải khi may, hoặc gài

sản phẩm sau khi gấp xếp

8 Dây thun (Elastic): có tác dụng tạo độ nhún trên sản phẩm,

hoặc thun lưng quần, váy…

9 Dây nhãn thương hiệu (Ribbon): làm viền, trang trí cho sản

phẩm

10 Băng gai/ băng lông (Velcro): được dùng để cài hai mép vải lại

với nhau như đường mở lai quần, cổ áo trẻ em, quai giầy, khẩu trang, túi xách,…

11 Dây trang trí (Decorative tape): chạy các đường viền, đường

trang trí trên sản phẩm

12 Con chặn (Buckle): được sử dụng để cài hoặc chặn các lớp vải

với nhau trên quai túi xách, quai giầy,…

Hình 1.5 Các phụ liệu ngành may

1.2 CÁC DẠNG ĐƯỜNG MAY (SEAM)

Trên sản phẩm may, đường may là những đường được dùng để liên kết hai hay nhiều lớp vải hay vật liệu lại với nhau bằng các mũi may

(stich) Đường may là một yếu tố đặc biệt quan trọng trên sản phẩm, giúp

tạo phom dáng và cấu trúc cho sản phẩm Trước khi máy may xuất hiện thì hầu hết tất cả được thực hiện bằng tay Đường may trong sản xuất công nghiệp đa số là được tạo bởi việc sử dụng máy may công nghiệp,

trong khi đó sản xuất giày thủ công, sản xuất may đo, thời trang cao cấp,… có thể kết hợp cả may tay và may máy

1.2.1 Các dạng đường may tay (Handstitch)

Đường may thủ công là những đường may được tạo bởi các mũi may bằng tay

a Đường may tới (Handstitch) (hình 1.6)

* Giới thiệu: Đường may tới là đường may thủ công cơ bản nhất,

được dùng để thực hiện các đường ráp nối hai hay nhiều chi tiết lại với nhau Các mũi may tới đều nhau, mặt phải và mặt trái giống nhau, mỗi một mũi may có chiều dài từ 1mm đến 3mm

* Công dụng: có thể sử dụng đường may tới để thực hiện các

đường thẳng, đường cong, tạo góc để trang trí trên sản phẩm hoặc đính các phụ kiện trang trí,…

* Cách thực hiện: Đặt hai lớp vải chồng khít lên nhau, mặt phải

úp vào nhau Dùng kim may tay may một đường song song với mép vải

và cách mép vải từ 1cm đến 1,5cm tùy theo độ rộng của đường may Mỗi một mũi may từ 1mm đến 3mm, các mũi may đều nhau, có thể thực hiện nhiều mũi cùng một lúc cho đến hết đường may Sau đó, dùng bàn

ủi ủi rẽ đường may hoặc ủi lật đường may về một phía

Hình 1.6 Đường may tới

b Đường may lược (lược đều và không đều) (Handbaste)

* Giới thiệu: Đường lược đều và không đều tương tự như đường may

tới tuy nhiên chiều dài của một mũi may lớn hơn, từ 5mm đến 10mm Đường may lược đều có các mũi may đều nhau, mặt phải và mặt

trái giống nhau (Hình 1.7) Trong khi đó, đường may lược không đều có

các mũi may dài ngắn nằm xen kẽ nhau, mặt phải và mặt trái khác nhau Mặt phải của đường lược không đều là những mũi may dài, và mặt trái là

những mũi may ngắn hơn (khoảng 1mm) (Hình 1.8)

* Công dụng: dùng để lược hai hay nhiều lớp vải với nhau, có tác

dụng định vị trí của chúng để có thể dễ dàng thực hiện các đường may khác tiếp theo Hoặc đường may lược được sử dụng để lược các phụ kiện trang trí trước khi may cố định vào sản phẩm

* Cách thực hiện: Cách thực hiện đường lược đều tương tự như

đường may tới, tuy nhiên chiều dài của một mũi may từ 5mm đến 10mm Đường lược không đều có các mũi may dài nằm trên mặt phải có kích thước từ 5mm đến 10mm, và các mũi may ngắn có kích thước 0,5mm đến 1mm Đường may lược sau khi thực hiện xong có thể giữ nguyên nếu như được che kín bên trong hoặc phải tháo ra nếu nằm bên ngoài sản phẩm

Hình 1.7 Đường lược đều

Hình 1.8 Đường lược không đều

c Đường may luôn (Blindstitch) (hình 1.9)

* Giới thiệu: Đường may luôn là đường may tay có các mũi may nằm

bên trong bề mép của vải Mặt trái là những mũi may dài từ 3mm đến 5mm nằm bên trong nếp gấp của vải, mặt phải là những mũi chỉ rất nhỏ (0,1mm)

* Công dụng: Dùng để tạo các nếp xếp của vải, gấp lai, gấp tà áo

dài, áo bà ba mà không để mũi chỉ lộ ra ngoài

* Cách thực hiện: Trước tiên, gấp mép vải vào 5mm và gấp vào

5mm một lần nữa (tùy theo yêu cầu của sản phẩm có thể gấp nhiều hơn,

từ 1cm đến 1,5cm) Sau đó, dùng kim may tay luôn giữa hai lớp vải sao cho mũi chỉ nằm bên trong nếp gấp của vải Khi thực hiện, thao tác đi tới

Hình 1.9 Đường may luôn

d Đường may vắt (Hemstitch) (hình 1.10)

* Giới thiệu: là đường may có mặt phải là những mũi chỉ rất nhỏ

và mặt trái là những mũi may dài 3mm đến 5mm nằm xéo, gối đầu nhau

* Công dụng: lên lai áo, quần, lược cổ áo dài, đính lưng sau

quần,…

* Cách thực hiện: Trước tiên, gấp mép vải vào (tùy theo yêu cầu

của sản phẩm có thể gấp từ 0,5cm đến 1,5cm) Dùng kim may tay may vắt bên mặt trái của sản phẩm sao cho tạo thành các mũi may nằm xéo, gối đầu nhau Khi thực hiện, thao tác đi lùi

Hình 1.10 Đường may vắt

e Đường may chữ V (vắt hàng rào) (Catchstitch) (hình 1.11)

* Giới thiệu: là đường may có mặt phải là những mũi chỉ rất nhỏ

và mặt trái là những mũi may dài từ 3mm đến 5mm nằm gối đầu tạo thành chữ V

* Công dụng: dùng để lên lai áo, lai quần, váy,…

* Cách thực hiện: Trước tiên, vắt sổ mép vải cần thực hiện đường

may vắt hoặc gấp mép vải vào trong (tùy theo yêu cầu của sản phẩm có thể gấp từ 0,5cm đến 1,5cm) Dùng kim may tay may vắt bên mặt trái của sản phẩm sao cho tạo thành các mũi may gối đầu nhau tạo thành chữ

V Khi thực hiện, thao tác đi lùi

Hình 1.11 Đường may vắt hàng rào

f Khuy chỉ thường (Button-hole)

* Giới thiệu: Để tạo khuy trên áo hoặc quần có thể sử dụng máy

thùa khuy để thùa một cách dễ dàng Tuy nhiên, có thể thùa khuy bằng tay bằng cách thực hiện mũi thùa khuy như hướng dẫn bên dưới

Hình 1.12 Khuy chỉ thường

* Công dụng: dùng để thùa khuy

trên sản phẩm áo, quần, váy,…

* Cách thực hiện: (hình 1.13)

Trước tiên, xác định chiều dài khuy

bằng với đường kính của nút, dùng mũi

kéo bấm đứt đường khuy Xác định

điểm số 1 cách đầu khuy bên dưới

1mm Xỏ hai sợi chỉ qua một lỗ kim,

gút đuôi chỉ lại

Bước 1: Dùng kim may tay đâm kim từ mặt trái lên đúng ngay vị trí số 1 Vòng kim vào lỗ khuy và đâm kim lên tại vị trí 2 (vị trí 2 cách mép khuy và vị trí 1- 1mm)

Bước 2: Tạo một vòng chỉ tại vị trí 2 Sau đó rút kim lên, đồng thời tạo thành một nút thắt vòng chỉ tại mép khuy Ta được mũi đầu tiên

Các bước tiếp theo: thực hiện tương tự cho các mũi còn lại cho đến khi quay lại vị trí số 1, tạo nút thắt bên mặt trái để không bị tuột chỉ

Hình 1.13 Hướng dẫn thùa khuy chỉ thường

g Khuy đầu tròn có đính bọ/ Khuy mắt phượng

* Giới thiệu: Trong công nghiệp, khuy đầu tròn được thực hiện

bằng máy thùa khuy mắt phượng Ngoài ra, có thể thực hiện khuy đầu tròn bằng tay tương tự như khuy chỉ thường

Hình 1.14 Khuy mắt

phượng

* Công dụng: dùng để thùa khuy trên sản phẩm có nút lớn như áo

Jacket, Vest, quần tây, váy, …

* Cách thực hiện: Xác định chiều dài của khuy bằng đường kính

nút Chia đường kính nút ra làm ba phần bằng nhau, ở 1/3 thứ nhất bấm một đường tròn để tạo đầu tròn cho khuy và bấm thẳng ở đoạn 2/3 còn lại

để tạo chiều dài của khuy Phần còn lại, thực hiện tương tự như khuy chỉ thường

h Khuy vòng chỉ (Hook fastener)

* Giới thiệu: là khuy được tạo bởi các vòng chỉ liên kết lại với

nhau

Hình 1.15 Khuy vòng chỉ

* Công dụng: được dùng để kết

hợp với nút (đặt biệt là nút có chân) hoặc

khoen, móc,… trên cổ áo, cài áo dài, quần

áo trẻ em,…

* Cách thực hiện: Xác định hai

điểm cách nhau một đoạn bằng với đường

kính nút Dùng kim may tay, chỉ đôi, đâm

kim qua lại hai điểm này từ 2 đến 3 lần

tùy theo yêu cầu độ dày của khuy Sau đó,

dùng kim tạo thành các vòng chỉ xung

quanh khuy vừa tạo tương tự như thùa khuy thường cho đến hết khuy Đâm kim xuống dưới và tạo nút thắt bên dưới mặt rái

i Khuy viền tròn/ mắt cáo (Eyelet)

* Giới thiệu: Khuy viền tròn hay còn gọi là mắt cáo, là một dạng

khuy có hình tròn có đường kính từ 3mm đến 5mm Trong công nghiệp, người ta sử dụng máy thùa khuy tròn để cho ra những khuy tròn đều nhau hoặc có một số loại mắt cáo bằng kim loại để đóng trực tiếp trên sản phẩm

Hình 1.16 Khuy viền tròn

* Công dụng: là khuy thường được dùng để luồn dây qua đó hoặc

đơn giản chỉ là tạo lỗ thông khí cho một số sản phẩm như quần áo thể thao, nón kết,

* Cách thực hiện: Tạo một lỗ tròn bằng dụng cụ đục lỗ tròn, có

đường kính bằng đường kính của dây, dùng kim may tay tạo các vòng chỉ

ôm sát bề mép cắt cho đến hết vòng tròn

1.2.2 Các dạng đường may máy (Machine-sewn seam)

Trên sản phẩm may, các đường may có thể được gọi với nhiều tên gọi khác nhau Nếu dựa trên vị trí trên sản phẩm, có các đường may như đường may giữa thân sau, đường may giàng quần, đường may sườn quần,

đường may vai, đường đề cúp (princess seam),… Dựa trên cấu trúc của

sản phẩm may, đường may được phân loại thành đường may can, đường may lộn, đường may diễu, may mí, cuốn mí,… Đường may ở bề mép của nguyên vật liệu gọi là đường may vắt sổ, có nhiều dạng khác nhau nhằm giúp cho mép vải không bị tưa sợi và mặt trái của sản phẩm được sạch sẽ Phần trình bày dưới dây là phân loại các dạng đường may công nghiệp dựa trên cấu trúc của sản phẩm

a Đường may can (Serged seam)

* Giới thiệu: là đường may nối hai hay nhiều lớp vải lại với nhau

Các mũi may đều nhau, chiều dài mỗi mũi may có thể là 5 đến 6 mũi/1cm hoặc 3 đến 4 mũi/1cm, tùy theo yêu cầu sản phẩm Đường may can có thể được tạo bởi mũi may thắt nút, móc xích, vắt sổ năm chỉ,

Hình 1.17 Đường may can rẽ và đường may can chắp

* Công dụng: dùng để ráp nối các chi tiết lại với nhau như ráp

sườn áo, sườn quần, vai áo,…

* Cách thực hiện: Đặt hai lớp vải, mặt phải úp vào nhau, may một

đường cách mép vải bằng độ rộng đường may Khi may xong, vải chừa đường may được ủi rẽ sang hai bên hoặc ủi lật về một bên tùy theo yêu cầu của sản phẩm

b Đường may diễu (Topstitch)

* Giới thiệu: là đường may đè trực tiếp trên vải, đường diễu cách

mép vải từ 3mm đến 5mm hoặc lớn hơn, tùy theo yêu cầu của sản phẩm

* Công dụng: được sử dụng đề may đè lên mép vải giúp cho mép

vải được nằm êm, mép vải không bị tưa sợi, định hình sản phẩm hoặc để trang trí,…

* Cách thực hiện: thực hiện đường diễu song song và cách mép

vải từ 3mm đến 5mm tùy theo yêu cầu của sản phẩm

Hình 1.18 Đường may diễu

c Đường may mí (Edge stitch)

* Giới thiệu: là đường may diễu, nhưng đường may cách mép

1mm

* Công dụng: được sử dụng đề may đè lên mép vải giúp cho mép

vải được nằm êm, để trang trí, hoặc lật mép vải về sang một bên,…

* Cách thực hiện: Thực hiện đường may song song với mép vải,

cách mép vải 1mm

Hình 1.19 Đường may mí

d Đường may lộn

* Giới thiệu: là đường may được che đi sau khi hoàn tất

* Công dụng: dùng để may các đường lộn bâu áo, sườn áo kín khi

không vắt sổ,…

* Cách thực hiện: may một đường cách mép bằng độ rộng đường

may, lấy kéo gọt sơ mép vải còn khoảng 3mm đến 5mm, lộn bề trái vào trong, bề mặt ra ngoài Thông thường, đường may lộn kết hợp với đường may mí, may diễu, hoặc đường may can để che kín mép vải hoặc giúp cho mép vải nằm yên đúng vị trí

Hình 1.20 Đường may lộn kết hợp với đường may diễu

e Đường may cuốn mí (may ép)

* Giới thiệu: là đường may ráp nối hai chi tiết lại với nhau, có mặt

phải và mặt trái giống nhau, hai mép vải được cuốn vào nhau và được định hình bằng hai đường may mí song song và cách đều nhau từ 3mm đến 5mm tùy theo yêu cầu của sản phẩm,

Hình 1.21 Đường may cuốn mí có sử dụng máy cuốn

* Công dụng: tạo độ bền chắc khi ráp nối hai chi tiết trên sản

phẩm, được dùng để may sườn áo, sườn quần, đáy quần Jeans,…

* Cách thực hiện: Sử dụng máy cuốn sườn hay cuốn đáy để thực

hiện đường may này Trước tiên, đưa hai chi tiết vào máy, cuốn hai lớp vải vào cữ cuốn để hai lớp vải cuốn vào nhau Sau đó, may lấy mũi để cố định vị trí hai lớp vải Ghép hai lớp vải trùng khớp với nhau và thực hiện cho đến hết đường may

Nếu không có máy cuốn sườn, có thể thực hiện đường may cuốn

Hình 1.22 Hướng dẫn thực hiện đường may cuốn mí bằng máy bằng 1

kim

f Đường may cuốn nách tay (French seam)

* Giới thiệu: là đường may ráp nối tay áo với thân áo, đường may

cuốn kín các mép vải lại với nhau

* Công dụng: che kín mép vải và tạo độ bền chắc khi ráp nối hai

chi tiết trên sản phẩm, được dùng để may cuốn nách tay sơ mi…

* Cách thực hiện: có sử dụng máy hai kim và cữ gấp mép (Hình 1.23)

Bước 1: Sử dụng máy hai kim và cữ gấp mép vải để may gấp mép nách tay 3mm và đính thân áo với tay áo, hai kim cách nhau từ 5mm đến 10mm tùy theo yêu cầu của sản phẩm

Bước 2: Ủi lật vải nách tay lên thân, may đường may diễu cách mép vải đúng bằng khoảng cách của hai kim đến hết đường cong nách

Hình 1.23 Hướng dẫn thực hiện đường may cuốn nách tay sử dụng máy

bằng 2 kim và cữ gấp mép

Nếu không có máy hai kim và cữ gấp mép, có thể thực hiện đường may cuốn mí theo trình tự sau:

Bước 1: Ủi gấp mép đường cong nách tay 3mm

Bước 2: May mí lên đường cong nách tay

Bước 3: Tra tay với thân, đường may cách đường may mí từ 5mm đến 10mm tùy theo yêu cầu sản phẩm

Bước 4: May diễu nách tay cách đường tra tay 5mm đến 10mm tương ứng

Hình 1.24 Hướng dẫn thực hiện đường may cuốn nách tay sử dụng máy

bằng 1 kim

g Đường may vắt sổ (Safety stich)

* Giới thiệu: là đường may bọc mép vải giúp cho đường cắt mép

vải không bị tưa sợi, sản phẩm đẹp và bền hơn Hoặc có thể sử dụng đường may vắt sổ để vừa bọc mép vải, vừa ráp nối các chi tiết lại với nhau

Hình 1.25 Đường may vắt sổ 4 chỉ