Giáo trình Kỹ thuật hàn cơ bản (Nghề: Lắp đặt-vận hành-bảo dưỡng bơm, quạt, máy nén khí - Cao đẳng) được biên soạn gồm các nội dung chính sau: Nội quy và an toàn thực tập xưởng hàn; Khái niệm thiết bị, dụng cụ hàn và kỹ thuật sử dụng; Kỹ thuật gây hồ quang và duy trì hồ quang hàn; Kỹ thuật hàn đường thẳng; Kỹ thuật hàn bằng giáp mối không vát cạnh; Kỹ thuật hàn bằng giáp mối vát cạnh V. Mời các bạn cùng tham khảo!
KỸ THUẬT AN TOÀN VÀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ TRONG HÀN VÀ CẮT
hàn và cắt kim loại 0.75 0.75
2 Bài 2: Khái niệm thiết bị, dụng cụ hàn và kỹ thuật sử dụng 7 2 5
2.1 Máy hàn điện xoay chiều (AC) và kỹ thuật sử dụng 1 0.5 0.5
2.2 Máy hàn điện một chiều (DC) và kỹ thuật sử dụng 1 0.5 0.5
2.3 Dây hàn, kìm hàn và phương pháp đấu dây hàn 0.5 0.25 0.25
2.5 Kỹ thuật cắt kim loại bằng ngọn lửa oxy-khí cháy 4 0.5 3.5
3 Bài 3: Kỹ thuật gây hồ quang và duy trì hồ quang hàn 8 2 6
3.1 Những kiến thức cơ bản về hồ quang hàn 1 1
3.2 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
3.3 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
3.4 Thao tác an toàn để tránh hồ quang hàn 0.5 0.5
3.5 Các phương pháp gây hồ quang hàn 4 4
3.6 Phương pháp khắc phục hồ quang bị thổi lệch và que hàn bị dính 1 0.5 0.5
4 Bài 4: Kỹ thuật hàn đường thẳng 16 2 13 1
4.1 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
4.2 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
4.3 Các phương pháp dao động que hàn và góc độ que hàn 0.5 0.5
4.4 Kỹ thuật bắt đầu hàn, nối đường hàn và kết thúc đường hàn 11 10 1
4.5 Kỹ thuật duy trì và ổn định hồ quang trong quá trình hàn 2 2
3.6 Khuyết tật mối hàn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa 1 1
5 Bài 5: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối không vát cạnh 17 4 12 1
5.1 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
5.2 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
5.3 Kỹ thuật hàn đính phôi hàn 0.5 0.5
5.4 Kỹ thuật thực hiện mối hàn bằng giáp mối không vát cạnh 14.5 2.5 11 1
5.5 Khuyết tật mối hàn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa 0.5 0.5
6 Bài 6: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối vát cạnh
6.1 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
6.2 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
6.3 Kỹ thuật hàn đính phôi hàn 0.5 0.5
6.4 Kỹ thuật thực hiện mối hàn bằng giáp mối vát cạnh V 21.5 1.5 19 1
6.5 Khuyết tật mối hàn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa 0.5 0.5
Kiểm tra kết thúc mô đun 2 2
6 Điều kiện thực hiện môn học
Phòng học lý thuyết/thực hành: Đáp ứng phòng học chuẩn
6.2 Trang thiết bị máy móc: Máy tính, máy chiếu, Bảng rộng, thiết bị hàn, thiết bị cắt kim loại bằng ngọc lửa oxy-khí cháy
6.3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Giáo trình, giáo án, Phiếu thực hành, phiếu học tập, quy trình thực hành, bàn hàn, mặt nạ hàn, dụng cụ hàn
6.4 Các điều kiện khác: trang bị BHLĐ chuyên ngành hàn.
7 Nội dung và phương pháp đánh giá
+ Nắm được những kiến thức cơ bản về hồ quang hàn
+ Hiểu biết cách sử dụng các loại máy hàn điện hồ quang tay
+ Hiểu được quy trình hàn các mối hàn tấm ở vị trí hàn bằng
+ Hiểu biết được về an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại
+ Tính toán chế độ hàn điện hồ quang tay phù hợp với chiều dày, tính chất của vật liệu và kiểu liên kết hàn
+ Sử dụng thành thạo thiết bị hàn điện hồ quang tay
+ Cắt được vật liệu hàn bằng ngọn lửa oxy – khí cháy
+ Hàn được các mối hàn giáp mối tấm ở vị trí bằng bằng phương pháp hàn điện hồ quang tay
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Rèn luyện tính kiên trì, tỉ mỉ, tác phong làm việc khoa học
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng mô đun
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
Áp dụng quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, nhằm đảm bảo thực hiện đúng quy trình và tiêu chuẩn đào tạo, nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu tuyển dụng của thị trường lao động.
- Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng Dầu khí như sau: Điểm đánh giá Trọng số
+ Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40%
+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)
+ Điểm thi kết thúc môn học 60%
Phương pháp Phương pháp Hình thức Chuẩn đầu ra đánh Số Thời điểm đánh giá tổ chức kiểm tra giá cột kiểm tra
1 Sau 27 giờ Định kỳ Viết/
- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc môn học được chấm theo thang điểm
10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến một chữ số thập phân
Điểm môn học được tính bằng tổng điểm của các phần đánh giá nhân với trọng số tương ứng, sau đó làm tròn đến một chữ số thập phân Điểm này được quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4, phù hợp với quy định của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ.
8 Hướng dẫn thực hiện môn học
8.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Cao đẳng/trung cấp SCTBCBDK Cao đẳng/trung cấp CGKL
8.2 Phương pháp giảng dạy, học tập môn học:
Phương pháp dạy học tích cực là một phương pháp hiệu quả, bao gồm các hoạt động như thuyết trình ngắn, nêu vấn đề để kích thích tư duy của học sinh, hướng dẫn đọc tài liệu nhằm nâng cao kỹ năng tự học, cũng như sử dụng bài tập tình huống và câu hỏi thảo luận để thúc đẩy sự tương tác và phát triển tư duy phản biện Áp dụng các phương pháp này giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, tạo môi trường học tập tích cực và kích thích sự sáng tạo của học sinh.
* Thực hành: Hướng dẫn thực hiện làm bài tập cá nhân theo nội dung đề ra
* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra
Hướng dẫn tự học theo nhóm hiệu quả bao gồm việc nhóm trưởng phân công các thành viên nghiên cứu và tìm hiểu nội dung bài học, sau đó cả nhóm thảo luận để tổng hợp kiến thức Các thành viên trình bày nội dung đã nghiên cứu, ghi chép và viết báo cáo nhóm nhằm nâng cao kỹ năng làm việc nhóm và hiểu sâu bài học.
8.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:
Học sinh nên nghiên cứu kỹ bài học tại nhà trước khi đến lớp để nâng cao hiệu quả học tập Các tài liệu tham khảo liên quan như trang web, thư viện và tài liệu hướng dẫn sẽ được cung cấp sẵn để hỗ trợ quá trình tự học Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp học sinh tiếp thu bài tốt hơn và tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động trên lớp.
Người học cần tham dự ít nhất 70% các buổi giảng lý thuyết để đủ điều kiện thi Trong trường hợp vắng trên 30% số tiết lý thuyết, sinh viên phải học lại môn học này trước khi được phép tham dự kỳ thi tiếp theo, đảm bảo tuân thủ quy định về attendance và nâng cao hiệu quả học tập.
Tự học và thảo luận nhóm là phương pháp học tập kết hợp hiệu quả giữa làm việc cá nhân và làm việc nhóm Trong phương pháp này, nhóm gồm 8-10 người sẽ nhận chủ đề thảo luận trước khi bắt đầu học lý thuyết và thực hành, giúp tối ưu hóa quá trình học tập Mỗi thành viên trong nhóm sẽ đảm nhận trách nhiệm về một hoặc nhiều nội dung cụ thể trong chủ đề được phân công, từ đó cùng nhau phát triển và hoàn thiện toàn bộ nội dung thảo luận của nhóm Phương pháp này thúc đẩy sự hợp tác, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và nâng cao khả năng hiểu biết của học viên.
- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ
- Tham dự thi kết thúc môn học
- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học
9 Tài liệu cần tham khảo:
+ Kỹ thuật hàn: Trương Công Đạt
+ Công nghệ hàn điện nóng chảy: Ngô lê Thông
+ Thực hành hàn từ căn bản đến nâng cao: Trần Văn Niên
+ Chương trình đào tạo ‘‘Chuyên gia hàn Quốc tế”, 2010
NỘI QUY VÀ AN TOÀN THỰC TẬP XƯỞNG
Bài 1 giới thiệu về nội quy và an toàn thực tập tại xưởng hàn, giúp sinh viên nâng cao ý thức chấp hành quy định để đảm bảo an toàn Việc nắm vững nội quy là yếu tố then chốt trong quá trình thực tập hàn, góp phần giảm thiểu rủi ro và tai nạn lao động Đồng thời, bài học nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy trình an toàn để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của sinh viên khi làm việc trong môi trường xưởng hàn.
Sau khi học xong chương này, người học có khả năng:
+ Nắm được nội quy xưởng thực tập
+ Hiểu biết được về an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại
+ Hiểu và vận dụng được các kỹ thuật về an toàn trong hàn và cắt kim loại
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Rèn luyện thái độ nghiêm túc, cẩn thận và tự giác trong học tập
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 1
Đối với giảng viên, việc sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp, và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy Đồng thời, yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập bài 1 (có thể làm cá nhân hoặc nhóm) giúp thúc đẩy sự tham gia tích cực và nâng cao kỹ năng tư duy phản biện Những phương pháp này không chỉ làm phong phú quá trình học mà còn tối ưu hóa kết quả học tập của sinh viên.
Người học cần chủ động đọc trước giáo trình bài 1 để chuẩn bị tốt cho buổi học Ngoài ra, họ phải hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống của bài 1, có thể làm cá nhân hoặc nhóm, và nộp đúng hạn cho người hướng dẫn để đảm bảo tiến độ và hiệu quả học tập.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: xưởng hàn
- Trang thiết bị máy móc: Máy hàn, máy cắt, máy mài
Chương trình môn học cung cấp các học liệu, dụng cụ và nguyên vật liệu thiết yếu như giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phiếu học tập nhằm hỗ trợ quá trình học tập và thực hành Trong quá trình học, học sinh còn sử dụng các phôi hàn, que hàn, khí cắt và các quy trình kỹ thuật để nâng cao kỹ năng thực hành, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong công việc.
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 1
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: không (hình thức: )
✓ Kiểm tra định kỳ thực hành: không
1.1 NỘI QUY XƯỞNG THỰC TẬP
- Điều 1: Sinh viên đến xưởng thực tập phải đúng giờ qui định
- Điều 2: Tuyệt đối tuân theo sự hướng dẫn của giáo viên, không tự làm bất cứ việc gì nếu chưa được sự đồng ý của Giáo viên
- Điều 3: Tích cực chủ động trong học tập, ôn các kiến thức cần thiết phục vụ cho bài tập trước khi đến Xưởng
- Điều 4: Chấp hành nghiêm chỉnh qui tắc sử dụng thiết bị, dụng cụ
- Điều 5: Không được tự ý tháo gỡ, lấy cắp hay mượn tài sản của Xưởng thực tập
Điều 6 quy định rằng trong quá trình thực tập, sinh viên không được đi lại lộn xộn hoặc đùa nghịch khi không có nhiệm vụ Ngoài ra, họ cũng không được phép đi vào khu vực thực tập của phân xưởng khác nhằm đảm bảo trật tự và an toàn trong môi trường thực tập.
- Điều 7: Trong khi thực tập muốn ra ngoài phải báo cáo với Giáo viên
- Điều 8: Nghỉ ốm phải có giấy của Y tế
- Điều 9: Không được đưa người ngoài vào Xưởng thực tập
Trong quá trình thực tập, phải đảm bảo mang đầy đủ dụng cụ bảo hộ lao động theo quy định cho nghề hàn Việc không tuân thủ quy định này sẽ dẫn đến việc không được vào xưởng để thực tập, nhằm đảm bảo an toàn lao động và phòng tránh tai nạn nghề nghiệp.
- Điều 11: Sau khi thực tập xong từng buổi phải vệ sinh, thu dọn máy móc, dụng cụ nơi làm việc
- Điều 12: Chấp hành nghiêm túc qui tắc an toàn trong nghề hàn khi thưc tập
Sinh viên bắt buộc thực hiện đúng nội quy thực tập xưởng để đảm bảo tuân thủ quy định của nhà trường Vi phạm nội quy sẽ bị xử lý kỷ luật phù hợp với mức độ vi phạm theo quy chế của nhà trường Việc tuân thủ nội quy còn giúp sinh viên nắm rõ các quy trình và đảm bảo an toàn trong quá trình thực tập tại xưởng.
Kỹ thuật an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại là yếu tố quyết định đến an toàn và sức khỏe của người lao động Việc tuân thủ các quy trình an toàn giúp nâng cao năng suất lao động và đảm bảo hoàn thành kế hoạch sản xuất một cách hiệu quả Mỗi cá nhân cần phải nắm vững và thực hiện nghiêm túc các biện pháp an toàn trong quá trình học tập và làm việc để phòng tránh các tai nạn, giảm thiểu rủi ro cháy nổ trong môi trường công nghiệp kim loại.
MÁY HÀN ĐIỆN XOAY CHIỀU VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG
*Yêu cầu chung của các loại máy hàn điên hồ quang tay:
Hình 2 1: Sơ đồ một máy hàn điện hồ quang
- Có điện áp cao đủ để gây hồ quang, hồ quang cháy ổn định nhưng không gây nguy hiểm cho người sử dụng (tối đa 80v)
+ Máy hàn xoay chiều: Uo = 55 ÷ 80V ; Uh = 30 ÷ 55V + Máy hàn 1 chiều: Uo = 25 ÷ 45 V : Uh = 16 ÷ 35V
(Uo – điện áp đầu ra của máy hàn lúc không tải ; Uh- điện áp đầu ra của máy hàn lúc có tải)
Dây cáp mát Dây cáp hàn
Quan hệ giữa điện áp và dòng điện hàn được gọi là đặc tính ngoài Đường đặc tính ngoài cần có độ dốc phù hợp để đảm bảo rằng khi điện áp thay đổi, cường độ dòng điện không biến đổi quá nhiều, giúp duy trì quá trình hàn ổn định và hiệu quả.
- Phạm vi điều chỉnh điện áp và cường độ rộng,liên tục.Khả năng điều chỉnh tin cậy và ổn định
- Kết cấu và cấu tạo cho phép làm việc an toàn quá tải trong mức nhất định
- Có công suất thích hợp, kết cấu gọn , không kồng kềnh
- Có hệ thống làm mát,không rung khi làm việc
- Hồ quang điện hàn ổn định
- Máy hàn hồ quang tay phải có dòng điện ngắn mạch Iđm = (1,3÷1,4)Ih
Các loại máy hàn điện xoay chiều. a Máy hàn xoay chiều có bộ tự cảm kết hợp
Máy hàn xoay chiều có bộ tự cảm riêng là loại máy hàn kềnh vì sở hữu hai bộ phận riêng lẻ Đến năm 1925, viện sĩ Nikitin người Nga đã cải tiến thiết kế này bằng cách kết hợp hai bộ phận tự cảm thành một thiết bị duy nhất Nhờ sự cải tiến này, máy hàn trở nên nhỏ gọn hơn và hiệu quả hoạt động được nâng cao rõ rệt.
Loại máy này có nguyên lý hoạt động tương tự như các thiết bị sở hữu bộ tự cảm riêng, nhưng khác biệt về cấu trúc Nó sử dụng nguồn cung ứng có lõi sắt chung cho cả biến thế và bộ điều chỉnh, giúp đảm bảo hiệu quả hoạt động ổn định và tối ưu hơn trong hệ thống điện.
Trong phần lõi chính của biến thế, cuộn sơ cấp và phần chính của cuộn thứ cấp được đặt ở phần dưới, trong khi phần còn lại của cuộn thứ cấp, gọi là cuộn dây phản hoặc cuộn kháng, được đặt ở phần trên của lõi Mối liên hệ giữa phần biến thế (dưới) và phần điều chỉnh (trên) tính về điện và từ, nhưng mối liên hệ từ bị yếu do có khe hở (a) ở lõi phụ Do đó, cuộn dây phản có thể được coi như một cuộn tự cảm riêng mắc nối tiếp vào mạch hàn với hồ quang Cuộn tự cảm này có thể mắc theo cùng chiều hoặc ngược chiều với cuộn thứ cấp, giúp điều chỉnh dòng điện và điện áp trong hệ thống biến thế.
Hình 2 2: Sơ đồ nguyên ký của máy hàn xoay chiều có bộ tự cảm kết hợp
Khi có lường điện, dòng điện I1 sinh ra trong cuộn sơ cấp W1 tạo ra sức điện động cảm ứng E2 trong cuộn thứ cấp W2 E2 gây ra dòng I2 chạy qua cuộn tự cảm, dẫn đến dòng điện hàn Để điều chỉnh dòng điện hàn, ta thay đổi khe hở không khí a trong bộ tự cảm—tăng khe hở a làm Rt tăng, L giảm, giúp giảm Xtc và Utc, từ đó tăng cường độ dòng hàn; giảm khe hở a làm Xtc và Utc tăng, giảm dòng hàn Phương pháp này cho phép điều chỉnh dòng hàn vô cấp, rất thuận tiện và phổ biến Ngoài ra, máy hàn xoay chiều còn có thiết kế với cuộn dây di động để dễ dàng điều chỉnh dòng hàn phù hợp.
Khung từ và hai cuộn dây sơ cấp, thứ cấp có thể chuyển động giúp biến thế điều chỉnh dễ dàng Đây là loại biến thế giảm thiểu, thường được sử dụng trong các ứng dụng hàn tự động và bán tự động để đảm bảo hiệu quả và độ chính xác cao trong quá trình làm việc.
Hình 2 3: Sơ đồ nguyên ký của máy hàn xoay chiều có các cuộn dây chuyển động
U 1 - Điện thế cuộn sơ cấp;
U 2 - Điện thế cuộn thứ cấp;
- Khoảng cách giữa hai cuộn dây
Máy hàn xoay chiều với các cuộn dây chuyển động thuộc loại máy có từ thông tán cao, giúp tối ưu quá trình hàn Khi thay đổi khoảng cách giữa hai cuộn dây, lượng từ thông tán cũng biến đổi, làm ảnh hưởng đến điện kháng chung của hệ thống Điện kháng của biến thế có thể được xác định gần đúng theo công thức, hỗ trợ trong việc điều chỉnh và tối ưu hiệu suất hoạt động của máy hàn xoay chiều.
Mẫu X = oW2 2 g+Xo mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố trong hệ thống Trong đó, o thể hiện độ thẩm từ của không khí, ảnh hưởng đến khả năng từ của môi trường xung quanh Độ dẫn từ trung gian giữa hai trụ, ký hiệu là g, đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ từ xuyên qua hệ thống Khoảng cách giữa hai cuộn, ký hiệu là , quyết định khoảng cách ảnh hưởng đến hiệu quả của từ trường Các yếu tố này kết hợp tạo thành công thức giúp phân tích và tính toán đặc tính từ của hệ thống.
Xo - Điện kháng nhỏ nhất khi khoảng cách giữa hai cuộn coi như bằng không
Chế độ hàn được thực hiện bằng hai cách:
- Thay đổi hệ số biến thế, do đó thay đổi được điện thế không tải
- Biến đổi từ từ chế độ hàn bằng cách thay đổi khoảng cách giữa hai cuộn dây
Sự khác biệt chính giữa hai loại biến thế có từ thông tán cao nằm ở cấu tạo và ứng dụng Loại biến thế có lõi di động thường được sử dụng trong hàn thủ công, mang lại độ linh hoạt cao cho người vận hành Trong khi đó, biến thế có cuộn dây chuyển động phù hợp cho các hệ thống hàn tự động và bán tự động, giúp nâng cao hiệu suất và độ chính xác Ngoài ra, máy hàn xoay chiều có lõi từ di động là một dạng biến thế này, được ưa chuộng trong các ứng dụng công nghiệp đòi hỏi tính tự động cao.
Máy hàn xoay chiều có cấu tạo đặc trưng với từ thông tán cao, giúp tối ưu quá trình hàn Nguyên lý hoạt động dựa trên sự bố trí giữa hai cuộn dây sơ cấp và thứ cấp, trong đó có một lõi từ di động B để tạo ra sự phân chia từ trường hiệu quả Hình 1-4 minh họa sơ đồ nguyên lý của loại máy này, trong đó dòng điện trong mạch total được xác định bằng tổng dòng của cuộn sơ cấp và thứ cấp (ỉ1 = ỉr + ỉ2), góp phần đảm bảo hiệu suất cao và độ ổn định trong quá trình hàn.
Hình 2 4: Sơ đồ nguyên lý của máy hàn xoay chiều có lõi từ di động
Thay đổi và phụ thuộc vào vị trí của lõi B ảnh hưởng đến trị số của từ thông rẽ Khi lõi B nằm trong mặt phẳng gụng từ của A, trị số từ thông rẽ càng lớn, dẫn đến dòng điện hàn trong mạch nhỏ hơn do sức điện động sinh ra trong cuộn thứ cấp giảm Ngược lại, khi lõi B di chuyển ra và tạo ra khoảng không khí lớn, số lượng từ thông rẽ giảm, nhưng sức điện động cảm ứng lại tăng lên, làm dòng điện trong mạch hàn lớn hơn.
Kỹ thuật sử dụng máy hàn điện xoay chiều
Để vận hành máy một cách an toàn và hiệu quả, bạn cần đóng cầu dao nối điện từ mạng vào máy và bật công tắc để máy chạy không tải, sau đó kiểm tra xem máy hoạt động êm ái Khi máy hoạt động ổn định, mới bắt đầu thực hiện quá trình hàn Điều chỉnh dòng điện hàn phù hợp dựa trên thang báo dòng điện hàn, sử dụng quay tay quay theo hướng kim đồng hồ để tăng hoặc giảm dòng điện hàn, đảm bảo quá trình hàn đạt hiệu quả cao và an toàn.
- Không điều chỉnh dòng điện hàn khi máy đang có tải
- Khi đóng cầu dao cầu tránh mặt sang một bên
- Kiểm tra dây tiếp đất
- Phải tắt máy ngay sau khi hàn xong
Hình 2 5: Máy hàn điện xoay chiều.
MÁY HÀN ĐIỆN MỘT CHIỀU VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG
Các loại máy hàn điện một chiều a Máy hàn điện chỉnh lưu một pha
❖ Cấu tạo: Gồm 2 phần (Hình 1-6)
Biến áp gồm có hai cuộn dây chính: cuộn sơ cấp đấu nối với lưới điện 1 pha và cuộn thứ cấp kết nối với bộ phận chỉnh lưu Nhờ khả năng điều chỉnh khoảng cách giữa hai cuộn dây, biến áp cho phép kiểm soát dòng điện hàn phù hợp Tác dụng chính của biến áp là cung cấp dòng điện xoay chiều ổn định cho hệ thống chỉnh lưu, đảm bảo quá trình hàn đạt hiệu quả cao.
+ Bộ phận chỉnh lưu: Có cấu tạo như hình vẽ 1-6
Hệ thống gồm 4 điểm tiếp xúc (Điốt 1, 2, 3, 4) được đấu kín thông qua vật hàn để đảm bảo kết nối chắc chắn Để điều chỉnh dòng điện hàn trên pha đưa vào hệ thống chỉnh lưu, người dùng cần lắp thêm một biến trở nhằm kiểm soát và điều chỉnh dòng điện phù hợp Đây là giải pháp giúp tối ưu hiệu suất hàn và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.
Hình 2 6: Sơ đồ nguyên lý máy hàn chỉnh lưu 1 pha
- Trong nửa chu kỳ thứ nhất, hệ thống chỉnh lưu chỉ cho dòng điện hàn đi qua các Điôt 1 và 3
Trong nửa chu kỳ còn lại, hệ thống chỉnh lưu chỉ cho dòng điện hàn đi qua các điốt còn lại là số 2 và 4, đảm bảo dòng điện chỉ hướng một chiều Điều này giúp hồ quang luôn duy trì trạng thái cháy ổn định, tối ưu hóa quá trình hàn điện tử Tối ưu hóa dòng điện một chiều trong hệ thống chỉnh lưu là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng mối hàn và đảm bảo sự ổn định của quá trình gia công.
- Sự biến thiên của dòng điện nguồn và dòng điện chỉnh lưu (hình vẽ)
Hình 2 7: a)Sự biến thiên của dòng điện nguồn b)Sự biến thiên của dòng chỉnh lưu b Máy hàn chỉnh lưu ba pha
❖ Cấu tạo: Gồm 2 phần ( Hình 1-8 )
Biến áp gồm có cuộn dây sơ cấp kết nối với lưới điện 3 pha và cuộn dây thứ cấp đấu với bộ phận chỉnh lưu, giúp đảm bảo nguồn điện ổn định cho hệ thống Nhờ khả năng điều chỉnh khoảng cách giữa hai cuộn dây, biến áp cho phép điều chỉnh dòng điện hàn một cách linh hoạt phù hợp với yêu cầu công việc Tác dụng chính của biến áp là cung cấp dòng điện xoay chiều ổn định cho hệ thống chỉnh lưu, nâng cao hiệu quả trong quá trình hàn.
Hệ thống gồm có 6 điốt (Điột 1, 2, 3, 4, 5, 6) được đấu theo sơ đồ đã minh họa trong hình Các cực dương và âm của các điốt được đấu kín thông qua vật hàn, đảm bảo kết nối chắc chắn và an toàn Để điều chỉnh dòng điện hàn trên các pha đưa vào hệ thống chỉnh lưu, một biến trở được lắp đặt nhằm kiểm soát và điều chỉnh dòng điện hàn một cách linh hoạt, tối ưu hóa quá trình hàn và đảm bảo chất lượng mối hàn.
Hình 2 8: Sơ đồ nguyên lý máy hàn chỉnh lưu ba pha
- Trong mỗi phần 6 chu kỳ, chỉ có một cặp Điôt chỉnh lưu làm việc theo thứ tự: 1-5; 2-4; 3-6
Trong quá trình chỉnh lưu liên tục dòng điện hàn, đường cong điện thế trở nên gần như thẳng, tạo ra kết quả là dòng điện 3 pha đi qua hệ thống chỉnh lưu chỉ qua một đường duy nhất, đảm bảo hiệu quả và ổn định trong quá trình hàn.
- Sự biến thiên của dòng điện nguồn và dòng điện chỉnh lưu ( Hình 2-8 )
Hình 2 9: Đồ thị biến thiên dòng điện chỉnh lưu 3 pha c Máy phát điện hàn một chiều có cực từ lắp rời
Máy phát điện một chiều kiểu các cực từ lắp rời dùng để hàn bao gồm 4 cực từ, trong đó hai cực cùng tên được nối song song với nhau để tối ưu hóa hiệu suất Trên mỗi cực từ có 3 tổ chổi than chính, gọi là A và B, chịu trách nhiệm cung cấp điện cho hồ quang khi hàn, còn tổ chổi phụ C nằm ở trung tâm để cung cấp điện cho cuộn kích từ của máy phát điện Dòng điện của cuộn dây kích từ có thể điều chỉnh dễ dàng bằng bộ biến trở lắp trên máy hàn hoặc bằng cách thủ công di chuyển vị trí của chổi điện than, giúp kiểm soát lượng dòng điện và nâng cao chất lượng công việc hàn.
Hình 2 10: Máy phát điện một chiều kiểu các cực từ lắp rời a)Nấu tạo ; b)Nguyên lý
1 Bộ biến trở; 2 cuộn dây kích từ; 3 Tay nắm; 4.chổi điện than; 5.cực từ; 6 Roto
❖ Nguyên lý làm việc: Để hiểu rõ nguyên lý làm việc của máy hàn điện, trước hết ta phải tìm hiểu xem phản ứng Rô to là gì?
Theo nguyên lý điện từ, khi có dòng điện chạy qua rôto của máy phát điện, nó sẽ sinh ra từ thông Từ thông này tác động làm yếu từ trường sẵn có của máy, gây ra hiện tượng gọi là phản ứng rôto Hiểu rõ phản ứng rôto giúp tối ưu hiệu suất hoạt động của máy phát điện và đảm bảo sự ổn định trong quá trình vận hành.
Khi không tải, trong Rô to của máy phát điện không có dòng điện hàn thông qua dẫn đến không sinh phản ứng Rô to, làm điện thế không tải của máy phát điện cao hơn và dễ gây ra hồ quang Trong quá trình hàn, dòng điện hàn thông qua Rô to tạo ra phản ứng Rô to làm giảm từ thông của máy phát điện, từ đó điện thế không tải giảm xuống mức phù hợp với điều kiện hoạt động.
Điện thế dùng để đốt cháy hồ quang ổn định phụ thuộc vào chiều dài của hồ quang, vì vậy khi chiều dài hồ quang thay đổi, phản ứng rô-to cũng thay đổi theo Điều này làm ảnh hưởng đến điện thế công tác của máy phát điện, dẫn đến sự tăng điện thế phù hợp để đáp ứng nhu cầu trong quá trình hàn.
Trong quá trình chập mạch, phản ứng rôto diễn ra mạnh mẽ, làm giảm đáng kể điện áp của máy phát điện xuống gần bằng 0 Điều này giúp hạn chế tối đa dòng điện chập mạch gây hại cho hệ thống.
* Điều chỉnh dòng điện hàn:
Có hai phương pháp điều chỉnh dòng điện, điều chỉnh sơ và điều chỉnh tinh
Điều chỉnh thô trong quá trình hàn diễn ra bằng cách thay đổi vị trí của chổi điện than, làm thay đổi dòng điện hàn đáng kể Khi di chuyển chổi điện than theo chiều quay của rôto, phản ứng của rôto sẽ tăng cường, làm giảm điện thế và dòng điện hàn Ngược lại, nếu di chuyển chổi điện than ngược chiều quay của rôto, dòng điện sẽ tăng lên, giúp kiểm soát tốt hơn quá trình hàn.
Điều chỉnh tinh trong máy hàn điện giúp dòng điện thay đổi một cách chính xác và đều đặn, đảm bảo quá trình hàn đạt hiệu quả cao Sử dụng bộ biến trở để điều chỉnh dòng điện của cuộn dây kích từ, từ đó kiểm soát từ thông của máy phát điện, nâng cao hoặc giảm điện thế phù hợp với yêu cầu hàn Nhờ vào điều chỉnh tinh này, người dùng có thể điều chỉnh dòng hàn một cách kỹ lưỡng, đảm bảo chất lượng và độ ổn định của mối hàn.
Cạnh máy hàn một chiều có các cọc nối dây Căn cứ theo nhu cầu ta có thể thay đổi cách đấu dây để thay đổi cực tính hàn
Vận hành, sử dụng thiết bị dụng cụ hàn a Bảo hộ lao động và an toàn phòng chống cháy nổ
Hàn là một công việc có thể gây nguy hiểm cho người thợ và những người xung quanh vì vậy trước khi hàn cần chú ý:
- Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động: Mặt nạ hàn, găng tay da, ủng chống cháy, yếm da, quần áo vải dày chống cháy
- Che chắn xung quanh vị trí làm việc để tránh ảnh hưởng những người xung quanh và chống xỉ hàn bắn tóe
- Đặt máy hàn và vị trí làm việc cách xa vật liệu dễ gâ cháy nổ
- Chọn kính lọc ánh sáng phù hợp theo bảng sau:
Kính hàn số Ứng dụng
6 ÷ 7 Hàn và cắt bằng khí với mức nhiệt trung bình, hàn và cắt bằng hồ quang với dòng điện không vượt quá 30A
8 ÷ 9 Hàn và cắt bằng khí với mức nhiệt trung bình, hàn và cắt bằng hồ quang với dòng điện không vượt quá 30A ÷ 100A
10 ÷ 12 Hàn và cắt bằng hồ quang với dòng điện từ 100 ÷ 300A
13 ÷ 14 Hàn và cắt bằng hồ quang với dòng điện lớn hơn 300A b Vận hành, sử dụng thiết bị hàn
Khi vận hành máy hàn cần chú ý kiểm tra như sau:
❖ Kiểm tra mạch điện đầu vào:
Kiểm tra công tắc nguồn điện ở vị trí OFF, kiểm tra tiếp xúc tại các chỗ nối, xiết chặt các đai ốc, kiểm tra dây nối đất của máy
Hình 2 11: Sơ đồ chi tiết máy hàn điện xoay chiều
Hình 2 12: Kiểm tra điện đầu vào
❖ Kiểm tra mạch điện đầu ra:
Hình 2 13: Kiểm tra kìm hàn, kẹp mass
➢ Kiểm tra tiếp xúc tại các chỗ nối
➢ Xiết chặt các bu lông
➢ Nối dây mát với bàn hàn
➢ Kiểm tra tiếp xúc của dây
Lắp que hàn tiếp xúc tốt tránh để phóng điện giữa que hàn và kìm hàn
- Vặn núm chỉnh Ampe kế ở vị trí phù hợp
- Điều chỉnh cho cáp hàn nằm ở giữa khe mỏ kẹp của Ampe kế
❖ Điều chỉnh cường độ dòng điện:
- Bật công tắc điện vào máy
- Bật công tắc trên máy hàn (ON)
- Xoay vô lăng điều chỉnh dòng điện theo vạch số trên máy hàn
Hình 2 15: Điều chỉnh cường độ dòng điện hàn
- Cho đầu que hàn tiếp xúc với vật hàn
- Kiểm tra số chỉ dòng điện hàn trên Ampe kế
- Tắt công tắc trên máy hàn
Hình 2 16: Kiểm tra cường độ dòng điện
- Quan hệ giữa chiều dài cáp hàn và cường độ dòng điện hàn theo bảng sau:
- Tiêu chuẩn của kìm hàn:
Dòng điện hàn (A) Điện áp hồ quang (V) Đường kính que hàn (mm)
Tiết diện Cáp hàn Max (mm 2 )
Hình 2 17: Một số loại máy hàn điện DC.
DÂY HÀN, KÌM HÀN VÀ CÁCH ĐẤU DÂY
Hình 2 18: Kìm hàn và dây hàn
Kìm hàn điện hồ quang tay
Có các loại sau: Kiểu ren, Kiểu kẹp, Kiểu cút
Hình 2 19: Các loại kìm hàn điện hồ quang tay
Hình 2 20: Các loại kẹp nối mát
Kẹp nối dây nối mát đến chi tiết hàn là bộ phận quan trọng để đảm bảo quá trình hàn diễn ra ổn định Nếu kết nối mát không đảm bảo tiếp xúc điện tốt, hồ quang sẽ bị gián đoạn, ảnh hưởng đến chất lượng mối hàn Kẹp cần có khả năng tiếp xúc điện tốt, dễ thao tác và sử dụng để đảm bảo hiệu quả công việc.
Phương pháp đấu dây hàn
Máy hàn điện xoay chiều(AC) không quy định phương pháp đấu dây Đối với máy hàn điện một chiều (DC): Có hai phương pháp đấu dây sau đây:
Đấu nghịch (DC +) là phương pháp nối kìm hàn vào cực dương và dây mát vào cực âm của máy hàn, giúp tạo ra độ sâu ngấu cao cho mối hàn Phương pháp này thường được sử dụng để hàn các vật dày, đảm bảo mối hàn chắc chắn và chịu lực tốt.
Đấu thuận (DC) là cách nối kìm hàn vào cực âm của máy hàn và dây mát vào cực dương, giúp tạo ra mối hàn có độ sâu ngấu thấp, phù hợp để hàn các vật mỏng.
MẶT NẠ HÀN
Trong quá trình hàn điện, hồ quang sinh ra các tia tử ngoại, tia hồng ngoại và những tia sáng thông thường cực mạnh, đều gây hại cho sức khỏe con người Để bảo vệ an toàn, người thợ hàn luôn cần đeo mặt nạ hàn phù hợp nhằm chống lại tác động của các tia ảnh hưởng này Việc sử dụng mặt nạ hàn là cách hiệu quả nhất để bảo vệ đôi mắt và da mặt khỏi tổn thương khi tiếp xúc với ánh sáng hồ quang.
Có hai loại mặt nạ hàn chính là mặt nạ cầm tay và mặt nạ đội đầu, phù hợp với từng mục đích sử dụng Đối với thợ hàn chuyên nghiệp, mặt nạ đội đầu thường được sử dụng phổ biến hơn nhờ tính tiện dụng và bảo vệ tối ưu Việc chọn loại mặt nạ hàn phù hợp giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình làm việc.
NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HỒ QUANG HÀN
3.2 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
3.3 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
3.4 Thao tác an toàn để tránh hồ quang hàn 0.5 0.5
3.5 Các phương pháp gây hồ quang hàn 4 4
3.6 Phương pháp khắc phục hồ quang bị thổi lệch và que hàn bị dính 1 0.5 0.5
4 Bài 4: Kỹ thuật hàn đường thẳng 16 2 13 1
4.1 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
4.2 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
4.3 Các phương pháp dao động que hàn và góc độ que hàn 0.5 0.5
4.4 Kỹ thuật bắt đầu hàn, nối đường hàn và kết thúc đường hàn 11 10 1
4.5 Kỹ thuật duy trì và ổn định hồ quang trong quá trình hàn 2 2
3.6 Khuyết tật mối hàn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa 1 1
5 Bài 5: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối không vát cạnh 17 4 12 1
5.1 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
5.2 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
5.3 Kỹ thuật hàn đính phôi hàn 0.5 0.5
5.4 Kỹ thuật thực hiện mối hàn bằng giáp mối không vát cạnh 14.5 2.5 11 1
5.5 Khuyết tật mối hàn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa 0.5 0.5
6 Bài 6: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối vát cạnh
6.1 Chuẩn bị thiết bị hàn, dụng cụ hàn, vật liệu hàn 1 1
6.2 Chọn chế độ hàn điện hồ quang tay 0.5 0.5
6.3 Kỹ thuật hàn đính phôi hàn 0.5 0.5
6.4 Kỹ thuật thực hiện mối hàn bằng giáp mối vát cạnh V 21.5 1.5 19 1
6.5 Khuyết tật mối hàn: Nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa 0.5 0.5
Kiểm tra kết thúc mô đun 2 2
6 Điều kiện thực hiện môn học
Phòng học lý thuyết/thực hành: Đáp ứng phòng học chuẩn
6.2 Trang thiết bị máy móc: Máy tính, máy chiếu, Bảng rộng, thiết bị hàn, thiết bị cắt kim loại bằng ngọc lửa oxy-khí cháy
6.3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Giáo trình, giáo án, Phiếu thực hành, phiếu học tập, quy trình thực hành, bàn hàn, mặt nạ hàn, dụng cụ hàn
6.4 Các điều kiện khác: trang bị BHLĐ chuyên ngành hàn.
7 Nội dung và phương pháp đánh giá
+ Nắm được những kiến thức cơ bản về hồ quang hàn
+ Hiểu biết cách sử dụng các loại máy hàn điện hồ quang tay
+ Hiểu được quy trình hàn các mối hàn tấm ở vị trí hàn bằng
+ Hiểu biết được về an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại
+ Tính toán chế độ hàn điện hồ quang tay phù hợp với chiều dày, tính chất của vật liệu và kiểu liên kết hàn
+ Sử dụng thành thạo thiết bị hàn điện hồ quang tay
+ Cắt được vật liệu hàn bằng ngọn lửa oxy – khí cháy
+ Hàn được các mối hàn giáp mối tấm ở vị trí bằng bằng phương pháp hàn điện hồ quang tay
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Rèn luyện tính kiên trì, tỉ mỉ, tác phong làm việc khoa học
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng mô đun
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
Áp dụng quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH ngày 13/3/2017 do Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo và phù hợp với quy định hiện hành Quy chế này hướng dẫn cụ thể các nguyên tắc, nội dung và hình thức tổ chức đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho học viên trong quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp Việc thực hiện đúng quy chế giúp nâng cao hiệu quả đào tạo, đảm bảo sinh viên đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
- Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng Dầu khí như sau: Điểm đánh giá Trọng số
+ Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40%
+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)
+ Điểm thi kết thúc môn học 60%
Phương pháp Phương pháp Hình thức Chuẩn đầu ra đánh Số Thời điểm đánh giá tổ chức kiểm tra giá cột kiểm tra
1 Sau 27 giờ Định kỳ Viết/
- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc môn học được chấm theo thang điểm
10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến một chữ số thập phân
Điểm môn học là tổng điểm của tất cả các thành phần đánh giá nhân với trọng số tương ứng Điểm này được tính trên thang điểm 10, làm tròn đến chữ số thập phân, sau đó quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy định của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ Quy trình tính điểm đảm bảo chính xác và phù hợp với tiêu chuẩn của ngành giáo dục.
8 Hướng dẫn thực hiện môn học
8.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Cao đẳng/trung cấp SCTBCBDK Cao đẳng/trung cấp CGKL
8.2 Phương pháp giảng dạy, học tập môn học:
Phương pháp dạy học tích cực bao gồm các hình thức như thuyết trình ngắn, nêu vấn đề để kích thích tư duy học sinh, hướng dẫn đọc tài liệu một cách chủ động, sử dụng bài tập tình huống để áp dụng kiến thức thực tế và đặt câu hỏi thảo luận nhằm khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh Áp dụng những phương pháp này giúp nâng cao hiệu quả dạy học, phát triển tư duy phản biện và kỹ năng làm việc nhóm của học sinh.
* Thực hành: Hướng dẫn thực hiện làm bài tập cá nhân theo nội dung đề ra
* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra
Hướng dẫn tự học theo nhóm hiệu quả bắt đầu từ việc nhóm trưởng phân công thành viên nghiên cứu, tìm hiểu các nội dung trong bài học Các thành viên cùng nhau thảo luận, trình bày ý kiến và ghi chép lại các thông tin quan trọng Cuối cùng, nhóm tổng hợp và viết báo cáo nhóm nhằm nâng cao kỹ năng làm việc nhóm và nắm bắt kiến thức một cách chủ động.
8.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:
Học sinh cần chuẩn bị kỹ và nghiên cứu bài học tại nhà trước khi đến lớp để nâng cao hiệu quả học tập Các tài liệu tham khảo như trang web, thư viện và tài liệu học tập sẽ được cung cấp sẵn để hỗ trợ việc nghiên cứu trước khi vào môn học này, giúp học sinh nắm bắt kiến thức kỹ lưỡng và chuẩn bị tốt hơn cho các hoạt động trên lớp.
Người học phải tham dự ít nhất 70% các buổi giảng lý thuyết để chính thức đủ điều kiện thi Trong trường hợp vắng trên 30% số tiết lý thuyết, sinh viên sẽ phải học lại môn học này trước khi được phép dự kì thi tiếp theo Điều này nhằm đảm bảo sinh viên nắm bắt kiến thức đầy đủ và tuân thủ quy định học tập.
Tự học và thảo luận nhóm là phương pháp học tập hiệu quả kết hợp giữa làm việc nhóm và cá nhân Phương pháp này giúp người học phát triển kỹ năng làm việc nhóm, tư duy độc lập và nâng cao khả năng thực hành thông qua việc phân chia nội dung cụ thể cho từng thành viên Một nhóm gồm 8-10 người sẽ được cung cấp chủ đề thảo luận trước khi bắt đầu học lý thuyết và thực hành, đảm bảo sự chuẩn bị kỹ lưỡng Mỗi người học chịu trách nhiệm phát triển và hoàn thiện một hoặc nhiều nội dung trong chủ đề đã được phân công, góp phần tạo ra sản phẩm cuối cùng chất lượng cao, đồng thời nâng cao khả năng hợp tác và tư duy phân tích.
- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ
- Tham dự thi kết thúc môn học
- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học
9 Tài liệu cần tham khảo:
+ Kỹ thuật hàn: Trương Công Đạt
+ Công nghệ hàn điện nóng chảy: Ngô lê Thông
+ Thực hành hàn từ căn bản đến nâng cao: Trần Văn Niên
+ Chương trình đào tạo ‘‘Chuyên gia hàn Quốc tế”, 2010
NỘI QUY VÀ AN TOÀN THỰC TẬP XƯỞNG
Bài 1 giới thiệu về nội quy và an toàn thực tập trong xưởng hàn, giúp sinh viên nâng cao ý thức chấp hành quy định và đảm bảo an toàn trong quá trình thực tập Nội dung bài học nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định an toàn để phòng tránh tai nạn nghề nghiệp khi làm việc trong xưởng hàn Việc nắm vững nội quy an toàn không chỉ giúp sinh viên bảo vệ bản thân mà còn thúc đẩy môi trường làm việc an toàn, chuyên nghiệp hơn Chương trình đào tạo tập trung vào việc nâng cao ý thức trách nhiệm của sinh viên trong việc tuân thủ các quy tắc an toàn khi thao tác với thiết bị hàn Điều này góp phần xây dựng kỹ năng làm việc an toàn, nâng cao hiệu quả thực tập tại xưởng hàn.
Sau khi học xong chương này, người học có khả năng:
+ Nắm được nội quy xưởng thực tập
+ Hiểu biết được về an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại
+ Hiểu và vận dụng được các kỹ thuật về an toàn trong hàn và cắt kim loại
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Rèn luyện thái độ nghiêm túc, cẩn thận và tự giác trong học tập
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP BÀI 1
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả học tập Người giảng viên cần khuyến khích người học đặt câu hỏi thảo luận, tham gia hoạt động thảo luận nhóm hoặc cá nhân, đồng thời hướng dẫn thực hiện bài tập bài 1 để phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo và chủ động tiếp thu kiến thức.
Đối với người học, chủ động đọc trước giáo trình (bài 1) để chuẩn bị tốt cho buổi học Hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống bài 1 theo cá nhân hoặc nhóm, sau đó nộp đúng hạn cho người dạy.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN BÀI 1
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: xưởng hàn
- Trang thiết bị máy móc: Máy hàn, máy cắt, máy mài
Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phiếu học tập cùng với các nguyên vật liệu như phôi hàn, que hàn, khí cắt đóng vai trò quan trọng trong việc giảng dạy và thực hành kỹ thuật hàn và cắt Các dụng cụ và học liệu này đảm bảo quá trình học tập diễn ra hiệu quả, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học viên Việc chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, nguyên vật liệu và tài liệu tham khảo giúp nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời hỗ trợ thực hiện các quy trình hàn, cắt một cách chính xác và an toàn.
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ BÀI 1
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: không (hình thức: )
✓ Kiểm tra định kỳ thực hành: không
1.1 NỘI QUY XƯỞNG THỰC TẬP
- Điều 1: Sinh viên đến xưởng thực tập phải đúng giờ qui định
- Điều 2: Tuyệt đối tuân theo sự hướng dẫn của giáo viên, không tự làm bất cứ việc gì nếu chưa được sự đồng ý của Giáo viên
- Điều 3: Tích cực chủ động trong học tập, ôn các kiến thức cần thiết phục vụ cho bài tập trước khi đến Xưởng
- Điều 4: Chấp hành nghiêm chỉnh qui tắc sử dụng thiết bị, dụng cụ
- Điều 5: Không được tự ý tháo gỡ, lấy cắp hay mượn tài sản của Xưởng thực tập
Trong quá trình thực tập, Điều 6 quy định rằng sinh viên không được đi lại lộn xộn hoặc đùa nghịch khi chưa có nhiệm vụ Ngoài ra, việc di chuyển vào khu vực thực tập của phân xưởng khác khi không có mục đích công việc cũng bị cấm để đảm bảo trật tự và an toàn trong môi trường thực tập.
- Điều 7: Trong khi thực tập muốn ra ngoài phải báo cáo với Giáo viên
- Điều 8: Nghỉ ốm phải có giấy của Y tế
- Điều 9: Không được đưa người ngoài vào Xưởng thực tập
Trong quá trình thực tập, sinh viên buộc phải mang đầy đủ đồ bảo hộ lao động theo quy định đối với nghề hàn Việc không tuân thủ quy định này sẽ dẫn đến việc bị cấm vào xưởng thực tập, đảm bảo an toàn và phòng tránh tai nạn lao động.
- Điều 11: Sau khi thực tập xong từng buổi phải vệ sinh, thu dọn máy móc, dụng cụ nơi làm việc
- Điều 12: Chấp hành nghiêm túc qui tắc an toàn trong nghề hàn khi thưc tập
Sinh viên bắt buộc thực hiện đầy đủ nội quy thực tập xưởng để đảm bảo quá trình học tập và rèn luyện diễn ra hiệu quả Vi phạm nội quy sẽ bị xử lý theo mức độ và quy chế kỷ luật của nhà trường, nhằm duy trì môi trường làm việc chuyên nghiệp và đúng quy chuẩn.
Kỹ thuật an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại là vấn đề hàng đầu để đảm bảo an toàn và sức khỏe cho người lao động Việc tuân thủ các quy định về an toàn giúp nâng cao năng suất lao động, đảm bảo hoàn thành kế hoạch sản xuất và bảo vệ tài sản nhà xưởng Mỗi người lao động cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc các quy trình an toàn trong quá trình học tập và lao động để tránh các tai nạn đáng tiếc xảy ra.