Tiểu luận cuối kỳ môn Triết học

1. Phân tích thế giới quan của một trường phái triết học mà bạn quan tâm. 2. Cơ sở lý luận nào để rút ra nguyên tắc Khách quan, nguyên tắc Toàn diện? Phân tích các cơ sở đó. Chọn 1 trong 2 nguyên tắc, vận dụng phân tích một hiện tượng văn hoá của giới trẻ ở Việt Nam hiện nay. 3. Tại sao nói: Sản xuất vật chất là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội? Chứng minh bằng thực tiễn Việt Nam. 4. Phân tích quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất? Tại sao nói: nguồn nhân lực có vai trò quan trọng hàng đầu trong sự phát triển của xã hội? Nêu những thành tựu trong phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

HỌ VÀ TÊN: LÊ CHI LAM MSSV: 2156031024

LỚP: CLC - BÁO CHÍ - CT2 GVHD: TS NGUYỄN THỊ THÙY DUYÊN

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2021

NỘI DUNG THỰC HIỆN

CÂU HỎI:

1 Phân tích thế giới quan của một trường phái triết học mà bạn quan tâm

2 Cơ sở lý luận nào để rút ra nguyên tắc Khách quan, nguyên tắc Toàn diện? Phân tích các cơ sở đó

Chọn 1 trong 2 nguyên tắc, vận dụng phân tích một hiện tượng văn hoá của giới trẻ ở Việt Nam hiện nay

3 Tại sao nói: Sản xuất vật chất là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội? Chứng minh bằng thực tiễn Việt Nam

4 Phân tích quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất? Tại sao nói: nguồn nhân lực có vai trò quan trọng hàng đầu trong sự phát triển của xã hội? Nêu những thành tựu trong phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay?

BÀI LÀM:

Câu 1:

Triết học là loại hình tri thức đặc biệt của con người, là tham vọng xây dựng nên bức tranh tổng quát nhất về thế giới và con người Chủ nghĩa duy vật là một trong những trường phái triết học lớn trong lịch sử Những nhà duy vật cho rằng vật chất, giới tự nhiên là cái có trước, tác động đến ý thức của con người Trong lịch sử triết học, chủ nghĩa duy vật đã phát triển qua ba hình thức, đó là: chủ nghĩa duy vật chất phác, chủ nghĩa duy vật siêu hình, chủ nghĩa duy vật biện chứng do C Mác và Ph Ăngghen sáng lập từ giữa thế kỷ XIX

Trong đó, chủ nghĩa duy vật chất phác là một trường phái triết học với hình thức điển hình của nó là các học thuyết triết học duy vật thời cổ ở Ấn Độ, Trung Quốc

và Hy Lạp Về cơ bản, các nhà triết học theo trường phái này cho rằng thế giới được tạo nên từ vật chất hoặc các yếu tố tự nhiên xung quanh con người Tiêu biểu cho trường phái này có thể nhắc đến Thales và Pythago

Với Thales, ông quan niệm toàn bộ thế giới của chúng ta được khởi nguồn từ nước Nước là bản chất chung của tất cả mọi vật, mọi hiện tượng trong thế giới Mọi cái trên thế gian đều khởi nguồn từ nước và khi bị phân hủy lại biến thành nước Thales có nói như thế này: “Mọi vật đều sinh ra từ nước; thứ nhất bản nguyên của mọi động vật là tinh dịch, mà tinh dịch thì ẩm ướt; thứ hai, mọi thực vật đều sống bằng nước và đâm hoa kết trái nhờ nước, sẽ khô héo nếu thiếu nước; thứ ba, bản thân ánh sáng của mặt trời và các thiên thể cũng tiêu thụ hơi nước, giống như bản thân vũ trụ.” Đối với Thales, thế giới này không gì khác hơn đó là những trạng thái khác nhau của nước Bao bọc xung quanh chúng ta là các đại dương Động đất chẳng qua chỉ là sự va chạm giữa Trái Đất và sóng biển trong bão Thales cũng cho rằng, Trái Đất cũng chỉ là các đĩa khổng lồ đang trôi nổi trên nước Ông cũng đưa

ra sự phân định cho nó, gồm 5 vùng: Bắc cực nhìn thấy được, hạ chí, xuân phân, đông chí, Nam cực không nhìn thấy được

Với quan niệm nước là khởi nguyên của thế giới, của mọi sự vật, hiện tượng Ông

đã đưa yếu tố duy vật vào trong quan niệm triết học giải thích về thế giới Thế giới được hình thành từ một dạng vật chất cụ thể là nước chứ không phải do chúa trời hay các vị thần

Trong tư tưởng của Pitago những con số chiếm vị trí đặc biệt Triết lý về con số ở Pitago bắt đầu bằng mệnh đề “cái gì đo được thì tồn tại, cái gì tồn tại thì đo được”,

vì thế những con số định hình nên thế giới, diễn đạt sự vật, thậm chí là bản chất và chuẩn mực của chúng Triết lý là nhận thức quy luật vận động của vũ trụ thông qua những con số Pitago chịu ảnh hưởng nhiều của các quan niệm toán học, lại coi trọng đặc biệt vai trò của các con số, coi chúng là khởi nguyên và bản chất của mọi

sự vật Đối với ông, mọi cái trên thế giới đều chỉ là hiện thân của các con số Một vật tương ứng với một con số nhất định, chẳng hạn điểm hình học được coi là đơn

vị đơn giản nhất tương ứng với số 1, đường thẳng - số 2, mặt phẳng - số 3, sự vật –

số 4, Những con số chỉ là khởi nguyên và bản chất của mọi vật, mà còn có trước chúng Dưới con mắt của Pitago và các môn đồ của ông các con số không chỉ là khỏi nguyên của các sự vật tự nhiên, mà còn là nền tảng, bản chất của các hiện tượng ý thức Linh hồn con người cũng được cấu thành từ các con số Chúng đóng vai trò quyết định trong nhận thức thế giới Bản thân quá trình nhận thức cũng chỉ

là quá trình thể hiện đối tượng nhận thức bằng những con số

Tuy có hạn chế do trình độ nhận thức thời đại về vật chất và cấu trúc vật chất, song chủ nghĩa duy vật chất phác thời cổ đại về cơ bản là đúng bởi nó đã lấy bản thân giới tự nhiên để giải thích thế giới, không viện đến thần linh, thượng đế hay các lực lượng siêu nhiên như trong các quan niệm về thế giới trước đó

Câu 2:

Nguyên tắc khách quan là kết quả được rút ra từ mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong triết học Mác - Lênin Theo quan điểm triết học Mác - Lênin, vật chất và

ý thức có mối quan hệ biện chứng, trong đó vật chất quyết định ý thức, còn ý thức tác động tích cực trở lại vật chất Về cụ thể, trước hết, vật chất quyết định ý thức Thứ nhất, vật chất là nguồn gốc cho sự ra đời và tồn tại của ý thức Con người do giới tự nhiên, vật chất sinh ra, vì thế tất nhiên ý thức - một thuộc tính của bộ óc con người – cũng do giới tự nhiên, vật chất sinh ra Thứ hai, vật chất quyết định nội dung của ý thức, nghĩa là điều kiện vật chất như thế nào thì ý thức như thế đó Ví

dụ, ngày trước, khi còn trong thời kỳ chiến tranh, không đủ ăn, con người ta thường quan niệm “ăn chắc mặc bền”; còn ngày nay, khi cuộc sống đủ đầy, người ta có xu hướng quan niệm rằng phải “ăn ngon mặc đẹp” Thứ ba, vật chất quyết định bản chất của ý thức, tức vật chất biến đổi thì ý thức biến đổi theo Cuối cùng, vật chất quyết định sự hình thành, phát triển của ý thức, nghĩa là vật phát triển đến đâu thì ý thức hình thành và phát triển đến đó Ví dụ, sự phát triển của ý thức con người phụ thuộc vào trình độ phát triển xã hội, cùng với mỗi bước phát triển của sản xuất, tư duy, ý thức của con người cũng ngày càng mở rộng, đời sống tinh thần của con người ngày càng phong phú Từ đó cho thấy vật chất quyết định cả nội dung và hình thức biểu diễn của ý thức Tuy nhiên, ý thức có khả năng tác động trở lại vật chất thông qua sự sáng tạo, phương pháp, cách thức mà con người tạo ra

Nguyên tắc toàn diện được rút ra từ nội dung của nguyên lí về mối liên hệ phổ biến

Cụ thể, mối liên hệ phổ biến là sự thống nhất giữa tính quy định, tính tương tác và tính biến đổi trong giới tự nhiên Tính quy định nghĩa là A như thế nào thì B như thế ấy và ngược lại Ví dụ về mối liên hệ giữa ong và hoa, ong có màu vàng rực để

có thể trốn vào các bụi hoa sặc sỡ nhằm trốn kẻ thù Tính tương tác (A tác động trực tiếp hoặc gián tiếp B) và ngược lại thường được biểu hiện ngay trong đời sống hằng ngày, thông qua sự tác động giữa vật thể này và vật thể kia, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp Tính biến đổi tức A làm B thay đổi và ngược lại Lấy ví dụ trong giới tự nhiên, các loài thực vật ở các vùng sa mạc có khí hậu nóng thường có xu

hướng phát triển lá dạng cutin để giữ nước nhằm duy trí sự tồn tại Sự tương tác, quy định, biến đổi giữa các đối tượng gọi là mối liên hệ của các đối tượng Các mối liên hệ mang tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng, phong phú

Hiện tượng văn hóa Hàn lưu của giới trẻ Việt Nam hiện nay là một chủ đề đáng được quan tâm Hàn lưu (Hallyu) là thuật ngữ dùng để chỉ trào lưu yêu thích sản phẩm văn hóa Hàn Quốc ở nước ngoài, xuất hiện từ những năm cuối thập niên

1990 Các sản phẩm văn hóa thuộc Hàn lưu bao gồm điện ảnh, K-pop, ẩm thực, thời trang, mỹ phẩm, các sản phẩm điện tử, Có thể thấy, sự phát triển về đời sống vật chất đã nâng cao nhu cầu về đời sống tinh thần của con người, đặc biệt là các bạn trẻ - những người đi đầu trong công cuộc hội nhập quốc tế Xét theo nguyên tắc khách quan, có thể xem đây là một biểu hiện của việc vật chất quyết định ý thức Nhưng đồng thời, các bạn trẻ Việt Nam cũng cần biết cách tiếp thu một cách có chọn lọc, thêm vào đó là sự sáng tạo không ngừng để mang lại những lợi ích có giá trị cho nền văn hóa nước nhà

Câu 3:

Trong đời sống xã hội hằng ngày, chúng ta, dù ít dù nhiều, đều sẽ tham gia vào các quá trình sản xuất vật chất Có thể nói: Sản xuất vật chất là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội

Về cơ bản, sản xuất là hoạt động mang tính đặc trưng, bắt buộc trong đời sống xã hội loài người Về định nghĩa, có thể cho rằng: Sản xuất là hoạt động không ngừng sáng tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần nhằm thỏa mãn nhu cầu tồn tại và phát triển của con người Trong đó, sản xuất vật chất là quá trình con người sử dụng các công cụ lao động tác động trực tiếp hoặc gián tiếp vào tự nhiên, cải biến các dạng vật chất của giới tự nhiên nhằm tạo ra của cải vật chất cho xã hội Trong các loại

hoạt động sản xuất, sản xuất vật chất giữ vai trò là cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã hội, và xét đến cùng quyết định toàn bộ sự vận động của đời sống xã hội Vai trò của sản xuất vật chất trước hết là tạo ra tư liệu sinh hoạt nhằm đáp ứng các nhu cầu về tồn tại và và phát triển của con người Trong bất kì xã hội nào, con người đều có những nhu cầu tiêu dùng từ cấp độ tối thiểu đến cấp độ thường thức như xem phim, nghe nhạc, Muốn thỏa mãn những nhu cầu như thế thì không thể không có sản xuất vật chất, dù là dạng thô sơ nhất như trong thời nguyên thủy

Có thể thấy sản xuất vật chất là điều kiện chủ yếu để sáng tạo ra bản thân con người, là điểm khác biệt căn bản giữa con người và các loài vật khác, bởi con người thì có thể lao động sản xuất, động vật thì không Chính nhờ lao động, con người mới có thể phát triển về cả thể lực và trí lực Trong quá trình lao động sản xuất, con người xuất hiện nhu cầu “nói chuyện” với nhau Nếu không giao tiếp được với nhau, con người không thể lao động sản xuất Do đó, tiếng nói và chữ viết dần xuất hiện, trở thành phương tiện để giao tiếp, trao đổi, truyền bá tri thức, kinh nghiệm từ thế hệ này sang thế hệ khác Nhờ lao động sản xuất, buôn bán, tiêu thụ hàng hóa, giữa con người xuất hiện những mối quan hệ xã hội trong mọi lĩnh vực như chính trị, tôn giáo, đoàn thể, nghệ thuật, Từ đó, con người có thể vừa duy trì sự tồn tại, vừa có cơ sở để phát triển xã hội lên một tầm cao mới

Sản xuất vật chất là cơ sở cho sự tiến bộ của xã hội Suốt chiều dài lịch sử phát triển của loài người, nền sản xuất của cải vật chất đã và đang không ngừng phát triển từ thấp đến cao Từ những công cụ lao động bằng đá trong xã hội nguyên thủy, dần dần, con người đã biết sử dụng đồng để chế tạo công cụ lao động trong xã hội cổ đại và dùng các công cụ bằng sắt trong khoảng thời gian từ cổ đại đến trung đại Sau đó, vào thời cận đại và hiện đại, nhờ cuộc cách mạng công nghiệp, con người đã biết áp dụng máy móc, động cơ hơi nước, các hệ thống cơ khí hóa, hiện đại hóa, vào quá trình sản xuất Đến nay, công cụ sản xuất của con người đã trở nên vô cùng hiện đại, vượt xa sức tưởng tượng: hàng loạt những máy móc, thiết bị

công nghệ với cấu tạo phức tạp được sử dụng trong sản xuất nhằm mang lại những hiệu quả tốt nhất trong quá trình lao động Có thể thấy, mỗi khi nền sản xuất phát triển đến một giai đoạn mới thì cách thức sản xuất của con người thay đổi, năng suất lao động tăng cao, quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất thay đổi, kéo theo sự thay đổi trong mọi mặt của đời sống xã hội

Ở Việt Nam, có thể thấy rõ vai trò của sản xuất vật chất trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp Ngày trước, khi kỹ thuật công nghệ chưa phát triển, người dân hoàn thành mọi công đoạn trong quá trình sản xuất bằng chính sức lao động của mình Ngày nay, công nghệ hiện đại được áp dụng trong hầu hết quá trình sản xuất, không chỉ nâng cao năng suất lao động mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, dẫn đến sự phát triển của xã hội hiện đại

Như vậy, nhờ lao động sản xuất mà con người vừa tách ra khỏi tự nhiên, vừa hòa nhập và cải tạo tự nhiên, sáng tạo ra mọi giá trị vật chất, tinh thần, đồng thời sáng tạo ra chính bản thân con người, góp phần vào quá trình hình thành, duy trì và phát triển xã hội Bởi thế, đối với sự tồn tại và phát triển xã hội, ta chỉ có thể đạt tới một

sự giải thích có căn cứ nếu sự giải thích ấy được bắt nguồn từ nền sản xuất vật chất trong xã hội ấy

Câu 4:

Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, ngược lại, nếu không phù hợp sẽ kìm hãm

sự phát triển của lực lượng sản xuất Đây là quy luật cơ bản nhất của sự vận động

và phát triển xã hội, bao gồm vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất và sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất Sự tác động của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất diễn ra theo hai chiều hướng, đó là thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Khi quan hệ sản xuất phù hợp với lực lượng sản xuất thì nền sản xuất phát triển đúng

hướng, quy mô sản xuất được mở rộng; những thành tựu khoa học và công nghệ được áp dụng nhanh chóng; người lao động nhiệt tình, hăng hái sản xuất, lợi ích của người lao động được đảm bảo và thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Ngược lại, nếu quan hệ sản xuất không phù hợp sẽ kìm hãm, thậm chí phá hoại lực lượng sản xuất Tuy nhiên, sự kìm hãm đó chỉ diễn ra trong những giới hạn, với những điều kiện nhất định

Do đó, nguồn nhân lực có vai trò quan trọng do nó chính là lực lượng lao động chính của xã hội, có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tồn tại và phát triển của xã hội Trong lực lượng sản xuất, người lao động là nhân tố hàng đầu giữ vai trò quyết định, bởi vì người lao động là chủ thể sáng tạo và sử dụng công cụ lao động Suy đến cùng, các tư liệu sản xuất chỉ là sản phẩm lao động của con người, đồng thời giá trị và hiệu quả thực tế của các tư liệu sản xuất phụ thuộc vào trình độ sử dụng của người lao động Hơn nữa, trong quá trình sản xuất, nếu như công cụ lao động bị hao phí và di chuyển dần giá trị vào sản phẩm, thì do bản chất sáng tạo của mình, trong quá trình lao động người lao động không chỉ sáng tạo ra giá trị đủ bù đắp hao phí lao động, mà còn sáng tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị bỏ ra ban đầu Người lao động là nguồn gốc của mọi sáng tạo trong sản xuất vật chất, nguồn gốc của sự phát triển sản xuất

Một số thành tựu đáng chú ý:

- Việt Nam đã hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi, nâng

tỉ lệ huy động trẻ mẫu giáo từ 85,8% (năm 2015) lên 99,98% (năm 2019)

- Chất lượng giáo dục phổ thông của Việt Nam cũng được quốc tế ghi nhận Trong kỳ đánh giá PISA 2018 (Chương trình đánh giá học sinh quốc tế), Việt Nam đạt 543 điểm khoa học, điểm số cao thứ 4 trong số 79 quốc gia, qua đó

khẳng định chất lượng giáo dục phổ thông của Việt Nam sánh ngang với các nước có nền giáo dục tiên tiến

- Trong các kỳ thi Olympic quốc tế, học sinh Việt Nam cũng đạt được kết quả rất cao Liên tiếp nhiều năm, 100% học sinh tham gia đều đạt giải Riêng năm 2020, một năm học rất đặc biệt với ngành giáo dục khi vừa duy trì việc dạy và học, vừa phải thực hiện nhiệm vụ phòng dịch, học sinh Việt Nam đã đạt nhiều thành tích đáng nể trên đấu trường trí tuệ 24/24 em tham dự các kỳ thi đều đoạt giải, mang về vinh quang cho đất nước