Tiểu luận cuối kỳ môn Triết học Cao học UEH 2021 Vận dụng lý luận vào thực tiễn, V.I.Lênin nhận xét: “Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận), vì nó có ưu điểm không những của tính phổ biến, mà cả tính hiện thực trực tiếp” . Phân tích nhận xét trên trong việc phòng chống Covid 19 ở VN hiện nay.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI
MÔN HỌC: TRIẾT HỌC
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
Vận dụng lý luận vào thực tiễn, V.I.Lênin nhận xét: “Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận), vì nó có ưu điểm không những của tính phổ biến, mà cả tính hiện thực trực tiếp” Phân tích nhận xét trên trong việc phòng chống Covid -19 ở VN
hiện nay.
GVHD: Tiến sỹ Phạm Thị Kiên SVTH: Nguyễn Thị Hồng Hạnh
Mã SV: 211118005
MÃ LỚP HỌC PHẦN: 21D1PHI61000417
Thành phố Hồ Chí Minh, Tháng 9 năm 2021
Trang 2
Điểm: ………
KÝ TÊN
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN 1: KIẾN THỨC CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1
1 Khái niệm lý luận và thực tiễn 1
2 Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn 2
3 Ý nghĩa phương pháp luận 3
PHẦN 2: PHÂN TÍCH NHẬN XÉT TRÊN TRONG VIỆC 6
PHÒNG CHỐNG COVID -19 Ở VN HIỆN NAY 6
TÀI LIỆU THAM KHẢO 8
Trang 4PHẦN 1: KIẾN THỨC CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Vận dụng lý luận vào thực tiễn, V.I.Lênin nhận xét: “Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận), vì nó có ưu điểm không những của tính phổ biến, mà cả tính hiện thực trực tiếp”
1 Khái niệm lý luận và thực tiễn
1.1 Thực tiễn:
Chủ nghĩa duy tâm chủ quan cho rằng thực tiễn là hoạt động nhận thức, hoạt động tinh thần Các nhà tôn giáo cho hoạt động sáng tạo ra vũ trụ của những lực lượng siêu nhiên là thực tiễn Có nhà triết học duy vật trước Mác cho rằng: hoạt động thực nghiệm khoa học là thực tiễn Đây là quan niệm đúng nhưng chưa đầy đủ
Chủ nghĩa duy vật biện chứng: thực tiễn là một phạm trù triết học chỉ toàn bộ hoạt động vật chất - cảm tính có tính lịch sử xã hội của con người nhằm mục đích cải tạo tự nhiên và xã hội Do vậy, thực tiễn có ba đặc trưng sau:
- Thực tiễn không phải là toàn bộ hoạt động của con người mà chỉ là những hoạt động vật chất, chứ không phải là hoạt động tinh thần (hay còn gọi là hoạt động lý luận) Đó là những hoạt động mà con người phải sử dụng công cụ vật chất, lực lượng vật chất tác động vào các đối tượng vật chất để làm thay đổi chúng Ví dụ hoạt động sản xuất ra của cải vật chất như xây nhà, đắp đê, trồng lúa,v.v…
- Thực tiễn là những hoạt động có tính lịch sử - xã hội Nghĩa là hoạt động thực tiễn là hoạt động của con người, diễn ra trong xã hội với sự tham gia của đông đảo người, và trải qua những giai đoạn lịch sử phát triển nhất định Trình độ và hình thức của hoạt động thực tiễn có sự thay đổi qua các thời kỳ khác nhau của lịch sử xã hội
- Thực tiễn là hoạt động có tính mục đích nhằm trực tiếp cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ con người tiến bộ Đặc trưng này nói lên tính mục đích, tính tự giác của hoạt động thực tiễn Trong hoạt động thực tiễn, con người phải sử dụng các phương
Trang 52 tiện, công cụ vật chất để tác động và tự nhiên, xã hội nhằm cải tạo, biến đổi chúng cho phù hợp với mục đích, phục vụ cho nhu cầu của mình
Thực tiễn có ba hình thức cơ bản gồm:
- Hình thức cơ bản đầu tiên của thực tiễn là hoạt động sản xuất vật chất
- Hoạt động chính trị xã hội, hoạt động cải tạo các quan hệ chính trị xã hội
- Hoạt động thực nghiệm khoa học (gồm KH tự nhiên và KH xã hội)
Ba hình thức thực tiễn này liên hệ, tác động, ảnh hưởng lẫn nhau, trong đó sản xuất vật chất đóng vai trò quyết định, hai hình thức kia có ảnh hưởng quan trọng tới sản xuất vật chất
1.2 Lý luận:
Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, lý luận là hệ thống những tri thức, được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn, phản ánh những mối quan hệ bản chất, tất nhiên, mang tính quy luật của các sự vật hiện tượng trong thế giới và được biểu đạt bằng hệ thống, nguyên lý, quy luật, phạm trù Lý luận là kết quả của quá trình phát triển cao của nhận thức, là trình độ cao của nhận thức
Theo nghĩa chung nhất, lý luận là sự khái quát hóa những kinh nghiệm thực tiễn, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên, xã hội đã được tích lũy trong suốt quá trình tồn tại của nhân loại
2 Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn
2.1 Thực tiễn có vai trò quyết định đối với lý luận.
Sở dĩ như vậy vì thực tiễn là hoạt động vật chất, sản xuất ra mọi thứ, còn lý luận
là sản phẩm tinh thần, phản ánh thực tiễn
Thực tiễn là cơ sở, động lực của lý luận Tức là, thực tiễn là bệ phóng, cung cấp các nguồn lực cho lý luận Thực tiễn còn vạch ra tiêu chuẩn cho lý luận
Thông qua hoạt động thực tiễn, lý luận mới được vật chất hóa, hiện thực hóa, mới có sức mạnh cải tạo thế giới khách quan
2.2 Tuy nhiên, lý luận có tính độc lập tương đối và tác động tích cực trở lại thực tiễn.
Trang 6Lý luận là “kim chỉ nam” cho hành động, soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn Lênin khẳng định: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”
Lý luận khoa học làm cho hoạt động của con người trở nên chủ động, tự giác, hạn chế tình trạng mò mẫm, tự phát Vì vậy, Bác Hồ đã ví “không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”
Tuy nhiên, do tính gián tiếp, tính trừu tượng cao của sự phản ánh hiện thực nên
lý luận có thể xa rời thực tiễn và trở nên ảo tưởng
Khả năng tiêu cực đó càng tăng lên nếu lý luận đó lại bị chi phối bởi những tư tưởng không khoa học hoặc phản động Vì vậy, phải coi trọng lý luận, nhưng không được cường điệu vai trò của lý luận, coi thường thực tiễn và tách rời lý luận với thực tiễn
Điều đó cũng có nghĩa là phải quán triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nhận thức khoa học và hoạt động cách mạng
Như Bác Hồ đã khẳng định: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác – Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông”
* Giữa lý luận và thực tiễn có sự thống nhất biện chứng với nhau, bổ sung, thâm nhập, chuyển hóa cho nhau, tác động qua lại lẫn nhau
* Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn thể hiện qua vai trò của thực tiễn đối với lý luận: thực tiễn là cơ sở, động lực của nhận thức, lý luận; thực tiễn luôn đặt
ra nhu cầu, nhiệm vụ đòi hỏi nhận thức phải trả lời Nói cách khác, thực tiễn là người đặt hàng cho nhận thức giải quyết Trên cơ sở đó, nhận thức phát triển
* Vai trò của lý luận đối với thực tiễn: Lý luận đóng vai trò soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn Nhờ những đặc trưng ưu trội so với tri thức kinh nghiệm mà lý luận có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động thực tiễn của con người Lý luận khoa học, thông qua hoạt động thực tiễn của con người góp phần làm biến đổi thế giới khách quan và biến đổi chính thực tiễn Lý luận khoa học góp phần giáo dục, thuyết phục, động viên, tập hợp quần chúng để tạo thành phong trào hoạt động thực tiễn rộng lớn của đông đảo
Trang 74 quần chúng Lý luận đóng vai trò định hướng, dự báo cho hoạt động thực tiễn, giúp cho hoạt động thực tiễn bớt mò mẫm, vòng vo, chủ động, tự giác hơn Minh chứng trong lịch sử Việt Nam đó là chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu những nguyên lý phổ biến của CN Mác Lê để chỉ đạo cho thực tiễn phong trào cách mạng Việt Nam giành thắng lợi
3 Ý nghĩa phương pháp luận
Không được tuyệt đối hóa vai trò của thực tiễn, hạ thấp vai trò của lý luận trong lao động, công tác, sản xuất
Nếu không coi trọng vai trò của lý luận, ta sẽ rơi vào chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa kinh nghiệm Nếu không có lý luận, ta sẽ ở vào tình trạng mò mẫm, không phương hướng, không xác định được các chương trình, kế hoạch khả thi
Ngược lại, ta không được đề cao vai trò của lý luận đến mức xem nhẹ thực tiễn, rời vào bệnh giáo điều, chủ quan duy ý chí Việc xa rời thực tiễn sẽ đưa đến những chương trình, kế hoạch viển vông, lãng phí nhiều sức người, sức của
Trong sự nghiệp Đổi Mới hiện nay, ta phải không ngừng đổi mới tư duy gắn liền với nắm sâu, bám sát thực tiễn
Chỉ có đổi mới tư duy lý luận, gắn liền với việc đi sâu, đi sát vào thực tiễn thì mới đề ra đường đường lối, chủ trương đúng đắn trong việc xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, dân chủ, văn minh
Phải có quan điểm thực tiễn trong nhận thức và hoạt động thực tiễn Quan điểm thực tiễn yêu cầu:
+ Một là, nhận thức sự vật phải gắn với nhu cầu thực tiễn của con người Đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Chính sách của địa phương của ngành chỉ đúng đắn, phù hợp khi nó đáp ứng được nhu cầu của thực tiễn, phù hợp với thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn của địa phương, của ngành và đất nước
+ Hai là, nghiên cứu lý luận phải liên hệ với thực tiễn, học phải gắn với hành; Bám sát thực tiễn, hướng vào thực tiễn Vận dụng lý luận vào cách mạng Việt Nam, vào công tác cán bộ
Trang 8+ Ba là, phải chú trọng công tác tổng kết thực tiễn để bổ sung, hoàn thiện phát triển lý luận cũng như chủ trương, đường lối, chính sách thực tiễn luôn vận động và biến đổi không ngừng vì vậy cần phải thường xuyên tổng kết thực tiễn, bổ sung và phát triển nhận thức nâng lên thành lý luận để lý luận ấy quay lại phục vụ cho thực tiễn Việc tổng kết thực tiễn làm cho con người có thêm nhiều tri thức mới, bài học kinh nghiệm Trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta phải luôn chú ý đến việc tổng kết thực tiễn để có những định hướng phù hợp với tình hình đất nước và thời đại;
từ đó đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết có hệ thống sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc, rút ra những kết luận đúng đắn
Phải lấy thực tiễn làm tiêu chuẩn kiểm tra sự đúng sai của lý luận Phải luôn tôn trọng thực tiễn, căn cứ vào thực tiễn để kiểm tra tính đúng đắn của nhận thức lý luận cũng như đường lối, chủ trương, chính sách…Một đường lối, chủ trương đúng đắn hay sai lầm chỉ có thể nhận biết qua thực tiễn, vận dụng vào thực tiễn
Trong hoạt động thực tiễn phải chủ động ngăn ngừa, khắc phục bệnh kinh nghiệm (là khuynh hướng tư tưởng và hành động tuyệt đối hóa kinh nghiệm thực tiễn,
đề cao vốn kinh nghiệm bản thân, coi thường, hạ thấp lý luận, không chịu nâng cao trình độ lý luận) và bệnh giáo điều (khuynh hướng tư tưởng và hành động tuyệt đối hóa lý luận, cường điệu vai trò của lý luận, coi thường và hạ thấp kinh nghiệm thực tiễn; hoặc vận dụng kinh nghiệm của người khác, ngành khác, địa phương khác, nước khác một cách rập khuôn máy móc, không tính đến điều kiện thực tiễn cụ thể của mình)
Trong công tác, mỗi cán bộ phải gương mẫu thực hiện phương châm “nói đi đôi với làm” , tránh nói một đằng, làm một nẻo ; nói nhiều làm ít ; nói mà không làm
Trang 9PHẦN 2: PHÂN TÍCH NHẬN XÉT TRÊN TRONG VIỆC
PHÒNG CHỐNG COVID -19 Ở VN HIỆN NAY
V.I.Lênin nhận xét: “Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận), vì nó có ưu điểm không những của tính phổ biến, mà cả tính hiện thực trực tiếp” [trích trong Bút ký triết học, Toàn tập, NXB Matxcơva, 1981, tr 230]
Qua nhận xét trên có thể thấy tất cả các lý luận được đưa ra đều căn cứ vào thực tiễn, thực tiễn thế nào thì điều chỉnh, xây dựng lý luận phù hợp để đảm bảo giải quyết vấn đề hiện thực, trực tiếp
Xuất phát từ học thuyết của chủ nghĩa Mác – Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là lý luận suông" Hồ Chí Minh dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau để mọi người dễ hiểu: "Lý luận đi đôi với thực tiễn",
"Lý luận kết hợp với thực hành", "Lý luận và thực hành phải luôn luôn đi đôi với nhau”, "Lý luận phải liên hệ với thực tế”
Trong tình hình hiện nay, dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến rất phức tạp với tốc độ lây lan nhanh chóng do biến chủng mới gây ra, có thể thấy từ phân tích các tình hình thực tế mà Đảng và Nhà nước có các biện pháp phòng chống dịch thay đổi cho phù hợp; tất cả các giải pháp, chủ trương đề ra đều căn cứ và tình hình thực tế và điều chỉnh kịp thời khi tình hình thực tế có sự thay đổi Nếu lúc trước Thực hiện "5K: Khẩu trang – Khử khuẩn – Khoảng cách – Không tập trung – Khai báo y tế" để giữ an toàn cho Bạn và Chúng ta trước đại dịch COVID-19 thì hiện nay đẩy mạnh tuyên truyền thực hiện nghiêm yêu cầu 5K và thông điệp 5T (Tuân thủ nghiêm 5K - Thực phẩm đủ tại nhà - Thầy, thuốc đến tại gia - Test Covid tất cả - Tiêm chủng tại phường, xã) đối với các xã, phường tăng cường giãn cách xã hội
Trong thời đại ngày nay, thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang phải đối mặt với cuộc chiến chống dịch bệnh Covid-19 tàn khốc Một lần nữa tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trở thành kim chỉ nam soi sáng cho các định hướng về chính sách, chỉ thị, quyết định của Đảng, Chính phủ Việt Nam trong công tác phòng, chống
Trang 10dịch Covid-19 Ngay từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát vào đầu năm 2020, Đảng, Chính phủ Việt Nam đã vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về dân chủ và muốn chiến thắng đại dịch cần phải dựa vào sức dân, lòng dân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã ra Lời kêu gọi đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài hãy đoàn kết một lòng, thống nhất ý chí
và hành động, thực hiện quyết liệt, hiệu quả những chủ trương của Đảng và Nhà nước,
sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ “coi sức khỏe và tính
mạng của con người là trên hết”; Thực hiện quyết liệt, hiệu quả những chủ trương của
Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Theo
đó, mỗi người dân Việt Nam đang là một chiến sĩ; mỗi phường xã, thôn, bản, tổ dân phố, thậm chí mỗi gia đình là một pháo đài trên mặt trận phòng, chống dịch Covid-19”
Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh, chưa có cuộc chiến nào thắng lợi
mà không có sự đồng lòng, quyết tâm, chung tay đoàn kết của nhân dân Dân chủ không chỉ dừng lại từ phía Đảng, Chính phủ đảm bảo những quyền lợi cơ bản của
công dân mà còn quan trọng hơn cả là ý thức, trách nhiệm mỗi cá nhân trong việc bảo vệ quyền, nghĩa vụ của bản thân và nâng lên là trách nhiệm với xã hội, cộng đồng trong cuộc chiến Covid-19 Ý thức và trách nhiệm của cá nhân thể hiện trước
hết, đó là chấp hành nghiêm túc Chỉ thị 16 của Chính phủ về qui định giãn cách xã hội, thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng chống dịch; tiếp đến là phải tu dưỡng đạo đức tốt, đặc biệt là không lợi dụng tình hình dịch bệnh phức tạp để nảy sinh nhiều hành vi
vi phạm pháp luật: lừa đảo qua không gian mạng, trộm cắp tài sản, cướp giật, kinh doanh bất hợp pháp, chống lại người thi hành công vụ, làm giấy tờ đi đường giả mạo
để vượt chốt kiểm dịch…góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội
Với truyền thống yêu nước nồng nàn, ý chí và quyết tâm của dân tộc là phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đang nỗ lực mạnh mẽ, quyết tâm chiến thắng đại dịch Covid-19, đảm bảo sự bình yên, hạnh phúc của nhân dân, góp phần từng bước ổn định tình hình kinh tế, xã hội của đất nước trong giai đoạn tới
Trang 118
Trang 121 Giáo trình Triết học (Dùng cho học viên cao học và nghiên cứu sinh không thuộc chuyên ngành Triết học) (2007) Bộ Giáo dục và Đào tạo Nhà xuất bản lý luận chính trị.
2 Tài liệu học tập các văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng (dùng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở) (2021) Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật.
3 https://vass.gov.vn/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang/Van-dung-tu-tuong-Ho-Chi-Minh-ve-dan-chu-trong-cuoc-chien-chong-dai-dich-Covid-19-45
4 https://moh.gov.vn/tin-tong-hop/-/asset_publisher/k206Q9qkZOqn/content/-thong-iep-5t-cua-bo-y-te-tang-cuong-gian-cach-xa-hoi