Microsoft Word Document5 Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời I Tác giả Tác giả dân gian Theo Nguyễn Hữu Thấu dịch và chú thích trong “Sử thi Ê đê” II Tác phẩm 1 Thể loại Sử thi 2 Xuất xứ và hoàn cả[.]
Trang 1Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
I Tác giả
- Tác giả dân gian
- Theo Nguyễn Hữu Thấu dịch và chú thích trong “Sử thi Ê-đê”
II Tác phẩm
1 Thể loại: Sử thi
2 Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Đoạn trích Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời nằm ở phần sau của sử thi Đăm Săn của dân tộc Ê-đê
3 Phương thức biểu đạt: Tự sự
4 Người kể chuyện: Người kể chuyện ngôi thứ 3
5 Tóm tắt:
Văn bản kể lại quá trình Đăm Săn đế nhà tìm nữ thần Mặt Trời xin lấy nàng làm vợ hai
6 Bố cục:
- Phần 1 (từ đầu … vậy cả): con đường Đăm Săn đến tìm nữ thần Mặt Trời
- Phần 2 (Đăm Săn gác chà vạc … tôi về đây): Cuộc trò chuyện giữa Đăm Săn và
nữ thần mặt trời
- Phần 3 (còn lại ): Đăm Săn quay trở về làng
Trang 27 Giá trị nội dung:
- Ca ngợi khát khao chinh phục nữ thần Mặt trời của Đăm Săn
- Thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên của người xưa
8 Giá trị nghệ thuật:
- Sử dụng thành công các biện pháp nghệ thuật so sánh, ẩn dụ
III Tìm hiểu chi tiết
1 Hành trình đi bắt Nữ Thần Mặt Trời của Đăm Săn
* Đăm Săn đến nhà Đăm Par Kvây
- Cảnh tiếp đón Đăm Săn:
+ tôi tớ trải dưới một chiếu trắng, trải trên một chiếu đỏ làm chỗ ngồi
+ thuốc sợi cả hòm đồng, thuốc lá cả sọt đại, trầu vỏ cả gùi to
+ đốt một gà mái ấp, giết một gà mái đẻ, giã gạo trắng như hoa ê pang, sáng như ánh mặt trời, nấu cơm mời khách
+ ché tuk da lươn, ché êbah M’nông
+ ai đi lấy nước cứ đi lấy nước, ai đánh chiêng cứ đánh chiêng, ai cắm cần cứ cắm cần
Cảnh tiếp đón quy củ, hoành tráng, có đầy đủ những đồ dùng, đồ ăn
* Dự báo về hành trình tới nhà Nữ Thần Mặt Trời
- Rừng nhiều cọp, rắn
- đường đi hái cà, hái ớt người ta trồng chông lớn chông nhỏ
đường đi nhiều hiểm trở, chướng ngại
* Lời khuyên của Đăm ParKvây với Đăm Săn
- Nước thì nhiều đỉa, rừng thì nhiều vắt, người ta chưa hề đem nhau đi vào đó bao giờ Ven rừng đầy xương người Trong rừng đầy xương bò, xương trâu Biết bao tù trưởng nhà giàu, biết bao dũng tướng anh hùng đã bỏ mạng nơi đây Rừng Đen đất nhão là nơi đã chôn vùi nhiều tù trưởng nhà giàu Tôi cột diêng bằng thừng, tôi trói diêng bằng dây, tôi không cho diêng đi vào đấy đâu Tôi xin cúng cầu phúc cho
Trang 3diêng một lợn, tôi xin tiễn chân diêng một trâu, tôi không cho diêng đi vào rừng thiêng của Nhà Trời đâu Ở đấy, chông lớn nhiều như lông nhím, chông nhỏ nhiều như lông chó, con sóc nhảy vào thân nó cũng khó mà vẹn toàn nữa là!
* Thái độ của Đăm Săn khi nghe lời khuyên của Đăm Par Kvây
- Đăm Săn tỏ thái độ kiên quyết, quyết tâm và không sợ bất kì nguy hiểm nào
* Cảnh tượng ngôi nhà Nữ Thần Mặt Trời
- Có bãi thả trâu, thả bò
- Có sương mù bảo phủ
- Bờ rào làng Dưới giăng dây đồng, trên giăng dây sắt
- Cái thang trông như cầu vồng
- Cối giã gạo bằng vàng, chày cũng bằng vàng
- Tòa nhà dài dằng dặc, voi vây chặt sàn sân, chiêng xếp đầy ngoài nhà, cồng chất đầy nhà trong
- Tôi tớ trai gái như ong đi lấy nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, các xà ngang xà dọc đều thếp vàng
Lung linh, đẹp đẽ, hào nhoáng
* Hình ảnh Nữ Thần Mặt Trời
- Mặc váy ánh như sét, loáng như chớp
- Mái tóc vén bên tai
- Nàng từ trong buồng đi ra, cửa buồng liền bừng sáng
- Nàng đi trông như diều bay ó liệng, như nước lững lờ trôi cũng không bằng
- Thân hình như cái nụ tai, cổ như cổ công
=> vừa toát lên vẻ đẹp độc nhất, vừa toát lên sự quyền uy của nữ thần
* Nữ Thần Mặt Trời từ chối Đăm Săn?
- Vì nếu nàng đi thì:
+ Lợn dưới gà trên, cọp tê giác ngựa trâu sẽ chết hết
+ Chết cả người Kur, người Lào vì hết đất làm nương
Trang 4+ Chết cả người Ê-đê Ê-ga vì không có nước uống
+ Chết cả gâm ghì cu xanh vì không có trái ăn
+ Cây trong rừng sẽ tuyệt diệt, cây trên rú sẽ chết khô, lau lách sẽ ngừng đâm chồi,
cỏ cây sẽ tàn lụi, đất đai sẽ nứt nẻ, sông suối sẽ cạn khô
Nữ thần Mặt Trời rời đi, mặt đất sẽ không có sự sống, cây cối loài vật và con người sẽ bị hủy diệt
2 Kết cục của Đăm Săn ở Rừng Sáp Đen
- Đam Săn đã chết lún trong Rừng Sáp Đen của bà Sun Y-rít Anh đã sống tuyệt đẹp trong khát vọng và chiến công Anh đã chết trong tư thế hiên ngang của người anh hùng bộ tộc Cái chết bi tráng của Đăm Săn mang ý nghĩa bi kịch của lịch sử, của thời đại vô cùng sâu sắc Hành động của Đăm Săn tuy có sức nổ công phá ghê gớm: anh đi bắt nữ thần Mặt Trời, trải qua bao gian nan khổ ải, anh đã đi tới nơi mà anh muốn, nhưng rốt cuộc, anh phải trả giá bằng máu
- Bi kịch ấy mang màu sắc thời đại, nó nói lên mâu thuẫn gay gắt giữa khả năng hữu hạn và khát vọng vô hạn của người anh hùng Mặc dù vậy, nhân vật Đam Săn mãi mãi là hình ảnh người anh hùng lý tưởng tuyệt đẹp của bộ tộc Ê-Đê xưa và nay Trong tâm hồn con người Việt Nam, chàng dũng sĩ Đam Săn đời đời bất tử