CHỦ đề 3 các BIỆN PHÁP TU từ

LUYỆN THI ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HCM 2022 TEAM EMPIRE CHINH PHỤC MỌI MIỀN KIẾN THỨC 1 CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ CHUYÊN ĐỀ TIẾNG VIỆT CHỦ ĐỀ 3 CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ SO SÁNH ẨN DỤ HOÁN DỤ NHÂN HÓA ĐIỆP NGỮ LIỆT KÊ N[.]

Trang 1

CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ

CHUYÊN ĐỀ TIẾNG VIỆT

CHỦ ĐỀ 3.CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ

SO SÁNH

ẨN DỤ HOÁN DỤ NHÂN HÓA ĐIỆP NGỮ LIỆT KÊ NÓI GIẢM, NÓI TRÁNH NÓI QUÁ

CHƠI CHỮ PHÉP ĐỐI CÂU HỎI TU TỪ TƯƠNG PHẢN TƯỢNG TRƯNG PHÚNG DỤ ĐẢO NGỮ ĐỌC THÊM TẠI TĂNG CẤP TỔNG HỢP CHUYÊN TINH LƯỢT ĐỀ TIẾNG VIỆT ĐỘT GIÁNG

NGHỊCH NGỮ

Trang 2

A CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ

 Là phép đối chiếu các sự vật, sự việc với nhau

 Từ đó, thể hiện thể hiện sinh độn đặc điểm, hình ảnh, biểu cảm và từ đó cũng bộc lộ tình cảm của người nói (viết)

SO SÁNH

 Là phép gọi tên hiện tượng, sự vật này bằng tên, hiện tượng hay sự vật khác có nét tương đồng

 Từ đó, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho biểu đạt

 Ẩn dụ có 4 phương thức chính:

 Ẩn dụ hình thức: Dựa trên nét tương đồng về hình thức giữa hai sự vật, sự việc khác nhau

 Ẩn dụ cách thức: Tương đồng về cách thức thực hiện hành động

 Ẩn dụ phẩm chất; Dựa vào sự tương đồng về phẩm chất giữa hai sự vật, sự việc khác nhau

 Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: dựa trên tương đồng

về cảm giác, chuyển đổi từ cảm giác này sang cảm giác khác

ẨN DỤ

 Là biện pháp tu từ gọi tên hiện tượng, sự vật, khái niệm này bằng tên của một hiện tượng, sự vật khác có quan hệ gần gũi với nó

 Từ đó, nhằm làm tăng tính gợi hình, gợi cảm cho diễn đạt

 Hoán dụ có 4 phương thức chính:

 Lấy một bộ phận để chỉ toàn bộ

 Lấy vật chứa đựng chỉ vật bị chứa đựng

 Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ sự vật

Lấ ái thể để i ái t ừ t

HOÁN DỤ

Trang 3

 Là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn được dùng hoặc gọi để mô tả con người

 Từ đó, làm cho thế giới loài vật, cây cối, động vật… trở

nên gần gũi với con người, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người

 Nhân hóa có 3 phương thức chính:

 Dùng vốn từ gọi người để chỉ vật

 Dùng vốn từ chỉ tính chất, hoạt động người để chỉ vật

 Sử dụng cách trò chuyện, xưng hô với vật như đối

NHÂN HÓA

 Là những câu, từ được lặp đi, lặp lại nhiều lần trong một đoạn văn, câu nói, đoạn thơ

 Từ đó, gây sự chú ý, nhấn mạnh ý nghĩa một vấn đề nào

đó Khác với từ đồng âm, điệp ngữ có thể lặp lại nguyên 1 câu, 1đoạn hay vài từ bất kỳ

 Điệp ngữ gồm 3 loại:

 Điệp ngữ nối tiếp: Là loại điệp ngữ các từ lặp lại nối tiếp nhau, tạo điểm nhấn nổi bật về cảm xúc hoặc ý nghĩa quan trọng

 Điệp ngữ chuyển tiếpHay còn được gọi là điệp ngữ vòng thường thấy trong các tác phẩm thơ, giúp lời thơ diễn đạt mạch lạc, ngữ nghĩa kết nối liền mạch nhau

 Điệp ngữ cách quãng: Trái ngược với điệp ngữ nối tiếp, loại này thường cách nhau một vài từ hoặc một câu để bổ sung nghĩa cho nhau

ĐIỆP NGỮ

 Là cách sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại

 Từ đó, diễn tả đầy đủ, sâu sắc hơn những khía cạnh khác

nhau của thực tế hay tư tưởng, tình cảm

LIỆT KÊ

Trang 4

 Là phép tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển từ ngữ, tranh sắc thái tiêu cực

 Từ đó, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề,

tránh thô tục, thiếu lịch sự

NÓI GIẢM

NÓI TRÁNH

 Là cách nói phóng đại quy mô, mức độ, tính chất của sự vật,

sự việc hay hiện tượng có thật trong thực tế

 Từ đó, nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm và sự việc được nói đến

NÓI QUÁ

 Là phép tu từ lợi dụng những đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ

 Từ đó, tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm câu văn hấp dẫn

và thú vị

 Chơi chữ gồm 5 phương thức:

 Dùng từ đồng âm: sử dụng các từ giống nhau về cách phát âm hoặc đồng âm, thường được gọi là từ đồng âm nhưng có nghĩa hoàn toàn khác nhau

 Dùng từ nói lái: cách nói ngược câu chữ, nó có tác dụng châm biếm, mỉa mai hoặc bông đùa…

 Dùng cách lặp phụ âm đầu: giống nhau phụ âm đầu, giúp tạo điểm nhấn cho toàn bộ bài thơ

 Dùng chiết tự, từ nhiều nghĩa

CHƠI CHỮ

Trang 5

B PHÂN BIỆT SO SÁNH, ẨN DỤ VÀ HOÁN DỤ

1 Phân biệt SO SÁNH và ẨN DỤ

So sánh:

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

– Mô hình cấu tạo đầy đủ của một phép so sánh gồm:

+ Vế A (nêu tên sự vật, sự việc được so sánh)

+ Vế B (nêu tên sự vật, sự việc dùng để so sánh với sư vật, sự việc nói ở vế

A

+ Từ ngữ chỉ phương diện so sánh

+ Từ ngữ chỉ ý so sánh (gọi tắt là từ so sánh)

 Là câu hỏi nhưng không nhằm mục đích tìm kiếm câu trả lời

 Từ đó, bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người viết

 Câu hỏi tu từ có 3 loại:

 Bộc lộ tình cảm của người viết

 Gợi sự suy tư, băn khoăn, trăn trở

 Khẳng định hay phủ định điều muốn nói

CÂU HỎI

TU TỪ

 Từ đó, làm tăng hiệu quả diễn đạt

TƯƠNG PHẢN

 Là cách sắp xếp các loại từ ngữ, cụm từ, hình ảnh, các thành phần câu, vế câu song song, cân đối trong lời nói

 Từ đó, gợi ra một vẻ đẹp hoàn chỉnh và hài hòa trong diễn

đạt để trình bày, nhấn mạnh một ý nghĩa nào đó, tạo ra sự cân đối hài hòa về mặt âm thanh, đối về nghĩa với nhau tạo ra sự hoàn chỉnh và dễ nhớ

 Phép đối có 2 phương thức chính:

 Tiểu đối: hay còn gọi là phép tự đối, là phép đối trên 1 câu, 1 dòng với nhau

 Trường đối: Hay còn gọi là bình đối là phép đối giữa dòng trên với dòng dưới, đoạn trên với đoạn dưới với nhau.Sử dụng cách trò chuyện, xưng hô

PHÉP ĐỐI

Trang 6

Có hai kiểu so sánh: So sánh không ngang bằng và so sánh ngang bằng – Tác dụng: So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật,

sự việc được cụ thể, sinh động; vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc

Ẩn dụ:

- Là phương thức lấy tên gọi A của sự vật a để gọi tên các sự vật b,c,d dựa trên các điểm giống nhau Hay nói cách khác, ẩn dụ là phương thức chuyển nghĩa dựa vào quy luật liên tưởng tương đồng

* Có 2 hình thức chuyển nghĩa:

- Dùng cái cụ thể để nói cái cụ thể (ẩn dụ cụ thể - cụ thể)

- Dùng cái cụ thể để gọi tên những cái trừu tượng (ẩn dụ cụ thể - trừu

tượng)

Vậy:

2 Phân biệt ẨN DỤ và HOÁN DỤ

Ẩn dụ:

- Là phương thức lấy tên gọi A của sự vật a để gọi tên các sự vật b,c,d dựa trên các điểm giống nhau Hay nói cách khác, ẩn dụ là phương thức chuyển nghĩa dựa vào quy luật liên tưởng tương đồng

- Dùng cái cụ thể để nói cái cụ thể (ẩn dụ cụ thể - cụ thể)

- Dùng cái cụ thể để gọi tên những cái trừu tượng (ẩn dụ cụ thể - trừu

tượng)

Hoán dụ:

- Là cách gọi tên sự vật, hiện tượng khái niệm này bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có nét tương cận với nó

- Hoán dụ lấy cái bộ phận để chỉ cái toàn thể

- Hoán dụ lấy vật chứa đựng để gọi tên vật bị chứa đựng

- Hoán dụ lấy đặc điểm của sự vật để chỉ sự vật

- Hoán dụ lấy cái cụ thể để chỉ cái trừu tượng

-Giống nhau: đều dựa trên cơ sở liên tưởng những nét tương đồng giữa các sự vật, sự việc khác nhau

-Khác nhau:

+ So sánh thường cần đến từ so sánh hoặc dấu hiệu nhận biết phân biệt giữa các vế so sánh và vế được so sánh ( vd như dấu gạch ngang, dấu hai chấm ) So sánh có thể ngang bằng hoặc không ngang bằng + Ẩn dụ không cần từ hay dấu câu phân biệt giữa các sự vật sự việc được nêu ra Do vậy, ẩn dụ còn được gọi là so sánh ngầm Phép ẩn dụ giữa các sự vật sự việc thường mang ý nghĩa ngang bằng, tương đương

Trang 7

Vậy:

hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có _ với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

A Quan hệ tương cận

B Gần gũi

C Nét tương đồng

D Giống nhau y hệt

phép ẩn dụ gì

Vân xem trang trọng khác ngời Khuông trăng đầy đặn nét ngài nở nang

A Ẩn dụ hình thức

B Ẩn dụ cách thức

C Ẩn dụ phẩm chất

D Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

A Quan hệ tương cận

B Gần gũi

C Nét tương đồng

D Giống nhau y hệt

hoán dụ loại gì “Một số thủy thủ chất phác còn lại – chẳng bao lâu, chúng tôi

đã phát hiện rên tàu vẫn còn có những thủy thủ như thế – thì lại là những tay khờ dại ra mặt.”

A Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

-Giống nhau: Sự chuyển đổi có cùng bản chất: Đều gọi sự việc, sự vật, hiện tượng này với tên gọi của sự vật/ hiện tượng khác

Đều sử dụng sự liên tưởng và có tác dụng tăng sức gợi cảm, gợi tả cho câu thơ, câu văn tạo cảm xúc cho người đọc

-Khác nhau:

+ Phép ẩn dụ dựa trên cơ sở của sự tương đồng, dù 2 sự vật, hiện

tượng không có sự liên quan gì với nhau Nhưng giữa 2 sự vật, hiện

tượng đó đều có điểm giống nhau Do đó, người ta đã có sự chuyển đổi giữa những sự vật/ hiện tượng đó

+ Phép hoán dụ là dựa trên cơ sở của sự liên tưởng gắn bó, gần gũi

giữa các sự vật, hiện tượng có liên quan trực tiếp tới nhau, gần kề nhau

Trang 8

B Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

C Lấy dấu hiệu của sự vật để chỉ sự vật

D Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

dùng trong văn bản nào?

A Văn bản tự sự

B Văn bản miêu tả

C Văn bản hành chính, khoa học

D Văn bản biểu cảm

nói quá ta cần phải chú ý điều gì

A Đối tượng giao tiếp

B Hoàn cảnh giao tiếp

C Tình huống giao tiếp

D Cả 3 ý trên

thường gặp

A 3 kiểu B 4 kiểu C 5 kiểu D 2 kiểu

sau đây sử dụng biện pháp nói quá

A Ăn cây táo rào cây sung

B Ăn không nói có

C Ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo

D Ăn coi nồi, ngồi coi hướng

hợp với “… Như mực” để tạo thành ngữ

A Đen B Sạch C Tối D Bẩn

A 1 dạng B 2 dạng C 3 dạng D 4 dạng

giảm nói tránh :

A Khi phải nói năng lịch sự, có văn hóa

B Khi muốn bày tỏ tình cảm của mình

C Khi cần phải nói thẳng, nói đúng sự thật

D Khi muốn người nghe bị thuyết phục

lấy thân / Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm” là câu nhân hóa tả?

A Hình dáng

B Tính chất

C Hoạt động

D Trạng thái

sao/ Nắng lên mặc áo lụa đào thướt tha” là câu thơ dùng biện pháp tu từ miêu tả?

Trang 9

A Hình dáng

B Tính chất

C Hoạt động

D Trạng thái

nào không sử dụng phép nói quá?

A Cưới nàng anh toan dẫn voi - Anh sợ quốc cấm nên voi không bàn

B Người ta là hoa của đất

C Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn

D Đồn rằng bác mẹ anh hiền - Cắn hạt cơm không vỡ, cắn đồng tiền vỡ tư

câu “Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng” có tác dụng gì?

A Người đọc dễ tưởng tượng ra khung cảnh dòng sông Năm Căn mênh mông sóng nước

B Khiến câu văn trở nên sinh động hơn, người đọc dễ tưởng tượng ra

khung cảnh tự nhiên

C Giúp nhà văn thêm gần gũi với độc giả

D Câu văn trở nên giàu hình tượng hơn

cứng đá mềm, đen như cột nhà cháy, dời non lấp biển, ngàn cân treo sợi tóc, xanh như tàu lá, gầy như que củi, long trời lở đất Nhận xét nào sau đây nói đúng nhất về các ví dụ trên?

A Câu thành ngữ sử dụng biện pháp nói quá

B Câu thành ngữ sử dụng biện pháp so sánh

C Câu tục ngữ sử dụng biện pháp nói quá

D Câu tục ngữ sử dụng biện phép so sánh

phép hoán dụ gì

Sen tàn, cúc lại nở hoa Sầu dài ngày ngắn, đông đà sang xuân

A Lấy một bộ phận để chỉ toàn thể

B Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

C Lấy vật chứ đựng để gọi vật bị chứa đựng

cách nói giảm, nói tránh?

A Nó đang ngủ ngon lành thật

B Dạo này nó lười học quá!

C Cô ấy xinh quá nhỉ!

D Dạo này trông anh không được hồng hào lắm!

Trang 10

Câu 19: [LUYỆN THI ĐGNL 2022 - TEAM EMPIRE] Câu văn nào dưới đây có

sử dụng phép nói giảm nói tránh?

A Ngày tháng mười chưa cười đã tối

B Không đợi được các con cháu về đông đủ, ông cụ ấy đã đi xa

C Nguy hiểm nhất là khi các bao bì ni lông thải bỏ bị đốt, các khí độc thải

ra đặc biệt là chất đi-ô-xin có thể gây ngộ độc, gây ngất, khó thở, nôn ra máu, ảnh hưởng đến các tuyến nội tiết, giảm khả năng miễn dịch, gây rối loạn chức năng, gây ung thư và các dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh

D Đất rộng bao la làm chúng tôi sửng sốt

của một phép so sánh gồm?

A Vế A, vế B, từ ngữ chỉ phương diện so sánh (có thể lược bớt)

B Vế A, từ ngữ chỉ phương diện so sánh

C Vế B, từ ngữ chỉ phương diện so sánh

D Vế A, vế B

chòm sao thức ngoài kia/ Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con” sử dụng biện pháp nhân hóa nào?

A Dùng từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động tính chất của vật

B Trò chuyện xưng hô với vật như đối với người

C Dùng từ vốn gọi người để gọi vật

D Cả 3 đáp án trên

mặc bay”, Phạm Duy Tốn đã sử dụng biên pháp tu từ nào

A Tương phản, so sánh

B Tương phản, nhân hóa

C Tương phản, tăng cấp

D Tương phản, nghịch đối

hoán dụ gì: Sói không sợ chó chăn cừu mà sợ sợi dây xích của nó (Tục ngữ

Nga)

C Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

phép hoán dụ gì?

Cả làng quê, đường phố

Cả lớn nhỏ, gái trai Đám càng đi càng dài Càng dài càng đông mãi

Trang 11

A Diễn tả sự phức tạp, rắc rối của các sự vật, hiện tượng

B Diễn tả sự giống nhau của các sự vật, hiện tượng

C Diễn tả sự tương phản của các sự vật, hiện tượng

D Diễn tả đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của sự vật, hiện tượng

gặp

A Dùng từ đồng âm, gần âm (trại âm)

B Dùng từ đồng nghĩa, trái nghĩa, gần nghĩa

C Dùng cách điệp âm, nói lái

D Cả 3 đáp án trên đều đúng

dụng trong câu “Cô Xuân đi chợ Hạ, mua cá thu về, chợ hãy còn đông…”

A Dùng từ đồng âm

B Dùng cặp từ trái nghĩa

C Dùng từ cũng trường nghĩa

D Dùng lối nói lái

hình thức ẩn dụ gì?

Buổi sáng em xa chi Cho chiều, mùa thu đến

Để lòng anh hóa bến Cho thuyền em ra đi!

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

D Chuyển đổi cảm giác

hình thức ẩn dụ gì :

Cha lại dắt con đi trên cát mịn

Ánh nắng chảy đầy vai

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

hình thức ẩn dụ gì ?

Về thăm quê Bác làng Sen

Trang 12

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng A.Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

dụng phép nói giảm, nói tránh:

A Dù là học sinh nhất lớp nhưng kết quả học tập của cậu thật thấp kém

B Covid đã và đang cướp đi cuộc sống của rất nhiều người

C Ông cậu mất khi cậu vừa tròn mười tuổi

D Cả ba câu trên đều sai

Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

hình thức ẩn dụ gì

Giọng nói của chị ấy rất ngọt ngào

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

hình thức hoán dụ gì?

Một trái tim lớn lao đã giã từ cuộc đời Một khối óc lớn đã ngừng sống

(Xuân Diệu)

Trang 13

Câu 36: [LUYỆN THI ĐGNL 2022 - TEAM EMPIRE] Câu văn dưới đây sử dụng

hình thức hoán dụ gì ?

Vì sao trái đất nặng ân tình Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh

Sen tàn, cúc lại nở hoa Sầu dài ngày ngắn, đông đà sang xuân

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt Huế giải phóng nhanh mà anh lại muộn về

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

“Mà bên nước tôi thì đang hửng lên cái nắng bốn giờ chiều, cái nắng đậm đà của mùa thu biên giới.”

A Hình thức

B Cách thức

C Phẩm chất

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	1,67 MB