ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ I LỚP 9 PHÒNG GD & ĐT DIÊN KHÁNH ÔN TẬP LỚP 9 (Lần 1) TRƯỜNG THCS TRẦN ĐẠI NGHĨA NĂM HỌC 2019 – 2020 * NỘI DUNG ÔN TẬP A Đọc Hiểu văn bản I/ Văn bản nhất dụng Phong cách Hồ Chí[.]
Trang 1PHÒNG GD & ĐT DIÊN KHÁNH ÔN TẬP LỚP 9 (Lần 1)
TRƯỜNG THCS TRẦN ĐẠI NGHĨA NĂM HỌC 2019 – 2020
* NỘI DUNG ÔN TẬP
A Đọc - Hiểu văn bản:
I/ Văn bản nhất dụng:
- Phong cách Hồ Chí Minh
- Đấu tranh cho một thế giới hoà bình
- Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em
Đọc lại từng văn bản: Phương thức biểu đạt, học phần phân tích ( vở học) và Ghi nhớ / SGK 8,21,35
II.Truyện trung đại Việt Nam:
1 Chuyện ng ư ời con gái Nam X ươ ng ( Nguyễn Dữ )
* Vài nét về Nguyễn Dữ + xuất xứ của truyện + thể ?
* Tóm tắt truyện:
Xưa có chàng Trương Sinh, vừa cưới vợ xong đã phải đi lính Giặc tan Trương Sinh trở về nghe lời con thơ nghi là vợ mình không chung thủy vũ Nương bị oan, bèn gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn một đêm Trương Sinh cùng co trai ngồi bên đèn, đứa con chỉ chiếc bóng trên tường và nói
đó là người hay đến đêm đêm Lúc đó chàng mới hiểu ra vợ mình bị oan Phan Lang là người cunhf làng tình cờ gặp lại Vũ Nương dưới thủy cung Khi Phan Lang trở về trần gian, Vũ Nương gởi chiếc hoa vàng cùng lời nhắn cho Trương Sinh Trương Sinh lập đàn giải oan trên bến Hoàng Giang Vũ Nương trở về ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, lúc ẩn lúc hiện
* Ý nghĩa chi tiết cái bóng
* Nguyên nhân gây ra nỗi oan khuất của Vũ Nương Học trong vở phần phân tích
* Ý nghĩa chi tiết Vũ Nương sống dưới thủy cung
* Vẻ đẹp và nỗi oan khuất của Vũ Nương
2.Truyện Kiều ( Nguyễn Du ), với các trích đoạn:
+ Chị em Thuý Kiều
+ Cảnh ngày xuân
+ Kiều ở lầu Ngưng Bích
* Học thuộc lòng các đoạn trích.+ vài nét về nhà thơ Nguyễn Du và xuất xứ của Truyện Kiều + giá trị của Truyện Kiều
* Tóm tắt Truyện Kiều
* Nêu cảm nhận về bức tranh cảnh ngày xuân “Ngày xuân con én…một vài bông hoa.”
* Cảnh chị em Kiều du xuân trở về (6 câu cuối của đoạn trích “Cảnh ngày xuân”)
* Nêu cảm nhận về vẻ đẹp của Thúy Vân và Thúy Kiều
* Phân tích 8 câu thơ cuối Kiều ở lầu Ngưng Bích
3.Truyện Lục Vân Tiên ( Nguyễn Đình Chiểu)
* Tóm tắt vài nét về nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu, xuất xứ của Truyện Lục Vân Tiên + giá trị của Truyện LVT
* Học thuộc lòng đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”
* Tóm tắt truyện LVT
* Mục đích viết truyện LVT
*Vẻ đẹp của nhân vật Lục Vân Tiên
4 Hoàng Lê nhất thống chí – hồi thứ 14.
* Vẻ đẹp của nhân vật Quang Trung ( học trong vở)
III Th ơ văn hiện đại :
1 Đồng chí” của Chính Hữu:
- Học thuộc lòng bài thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác
- Tình đồng chí của người lính CM thời chống Mỹ được thể hiện như thế nào trong bài thơ?
- Nghệ thuật của bài thơ
- Nêu cảm nhận về cái hay của một đoạn thơ mà em thích? (nhất là khổ cuối)
Trang 22.Bài th ơ về tiểu đội xe không kính “Phạm Tiến Duật” :
- Học thuộc lòng bài thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác
- Vẻ đẹp người lính CM thời chống Mỹ được thể hiện như thế nào trong bài thơ?
- Nghệ thuật : thể thơ? Hình ảnh thơ? Lời thơ? Giọng điệu?
kết cấu: không / có?
- Nêu cảm nhận về cái hay của khổ thơ cuối
3 Đoàn thuyền đánh cá ( Huy Cận):
- Học thuộc lòng bài thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác
- Thuộc ghi nhớ
- Học nội dung phần phân tích ( vẻ đẹp của thiên nhiên và con người được thể hiện như thế nào trong bài thơ?)
- Ý nghĩa chi tiết tiếng hát
- Nêu cảm nhận về khổ 1 hoặc khổ cuối của bài thơ
4.Bếp lửa ( Bằng Việt ):
- Học thuộc lòng bài thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác
- Thuộc ghi nhớ
- Ý nghĩa hình ảnh : người bà, bếp lửa, ngọn lửa
- Nêu cảm nhận của em về cái hay của khổ thơ:
+ “Rồi sớm…chứa niềm tin dai dẳng”
+ “Lận đận đời bà…bếp lửa”
- Chủ đề của bài thơ: Bài thơ chúa đựng một ý nghĩa triết lí thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người suốt hành trình dài rộng của cuộc đời tình yêu thương và lòng biết ơn bà chính là một biểu hiện cụ thể của tình yêu thương, sự gắn bó với gia đình, quê hương, và đó cũng là sự khởi đầu tình yêu con người, tình yêu đất nước
5 Ánh trăng ( Nguyễn Duy ):
- Học thuộc lòng bài thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác
- Thuộc ghi nhớ
- Kết cấu, giọng điệu của bài thơ:
+Bài thơ như một câu chuyện riêng có sự kết hợp hài hòa, tự nhiên giữa tự sự, trữ tình + Giọng điệu tâm tình bằng thể thơ 5 chữ Nhịp thơ khi thì trôi chảy tự nhiên, nhịp nhàng theo lời kể, khi thì ngân nga thiết tha cảm xúc, lúc lại trầm lắng biểu hiện suy tư
* Ý nghĩa hình ảnh: vầng trăng, ánh trăng:
+ Vầng trăng là một hình ảnh của thiên nhiên hồn nhiên tươi mát hồn hậu là người bạn tri
kỉ suốt thời tuổi nhỏ rồi thời chiến tranh ở rừng
+ Vầng trăng có ý nghĩa biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, hơn thế, trăng còn là vẻ đẹp bình dị và vĩnh hằng của đời sống
+ “Trăng cứ tròn vành vạnh” - ẩn dụ- tượng trưng cho quá khứ đẹp đẽ,vẹn nguyên chẳng thể phai mờ
+ “Ánh trăng im phăng phắc”- nhân hóa là người bạn – nhân chứng nghĩa tình mà nghiêm khắc đang nhắc nhở nhà thơ cả chúng ta: không được lãng quên quá khứ
* Chủ đề của bài thơ:
- Từ một câu chuyện riêng, bài thơ là lời nhắc nhở thấm thía về thái độ, tình cảm đối với những năm tháng gian lao, tình nghĩa, đối với thiên nhiên, đất nước bình dị, hiền hậu
- Ánh trăng không phải là chuyện riêng của nhà thơ, chuyện của một người mà có ý nghĩa với
cả một thế hệ hơn nữa, bài thơ còn có ý nghĩa với nhiều người, nhiều thời bởi nó đặt ra vấn đề thái độ đối với quá khứ, với những người đã khuất và cả đối với chính mình
- Bài thơ gợi lên đạo lý “uống nước nhớ nguồn” ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ
6 Làng ( Kim Lân ):
a Học thuộc tác giả, hoàn cảnh sáng tác
b Tóm tắt truyện:
Trang 3Truyện ngắn “Làng” của Kim Lân viết năm 1948, trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc Truyện kể về ông Hai Ông là người làng Chợ Dầu vì hoàn cảnh gia đình ông phải đi tản cư Ông rất nhớ làng và yêu làng Ông thường khoe và tự hào về làng mình giàu đẹp, giàu tinh thần kháng chiến và chính ông là một công dân tích cực Ở nơi tản cư ông bất chợt nghe được tin làng Chợ Dầu theo giặc ông đau khổ, xấu hổ, buồn chán lo sợ, chẳng dám đi đâu, càng bế tắc hơn khi mụ chủ nhà muốn đuổi gia đình ông đi Ông chỉ biết tâm sự với đứa con nhỏ như nói với chính lòng mình: một lòng theo kháng chiến, theo cụ Hồ Khi nghe tin cải chính làng Chợ Dầu không theo giặc, ông vui sướng mừng rỡ ông lại khoe nhà ông bị Tây đốt, làng ông không theo giặc ông khoe và tự hào về làng
c Tình huống truyện ( Học trong vở)
d Phân tích nhân vật ông Hai
đ Nghệ thuật của truyện (học ghi nhớ)
7 Lặng lẽ Sa Pa ( Nguyễn Thành Long )
a Học thuộc tác giả, hoàn cảnh sáng tác
b Tóm tắt truyện:
Trên một chuyến xe đi công tác lên Lào Cai, ông họa sĩ và cô kĩ sư được bác lái xe giới thiệu
về anh thanh niên làm công tác thủy văn kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m Trong 30 phút nghỉ ngơi, họ được gặp anh thanh niên và được anh mời lên nhà chơi Khi đến nơi, ông họa sĩ và cô kĩ sư ngạc nhiên khi thấy anh đang cắt hoa giữa một vườn hoa muôn màu sắc, ngạc nhiên trước ngôi nhà ba gian ngăn nắp, gọn gàng, sạch sẽ: một chiếc giường con, một giá sách rất nhiều sách, máy móc thiết bị làm việc…Họ được nghe anh kể, tâm sự về công việc Anh từ chối khi thấy ông họa sĩ vẽ mình Anh giới thiệu ông kĩ sư dưới vườn rau Sa pa, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét – những người đáng được vẽ hơn Cuối buổi gặp gỡ anh tặng cho khách một làn trứng Anh đã để lại trong lòng mọi người những ấn tượng tốt đẹp
c Tình huống truyện: (học trong vở)
d Nêu cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên: (học trong vở)
* Hoàn cảnh sống và làm việc của anh đặc biệt khó khăn: một mình trên núi cao quanh năm chỉ có
cỏ cây và mây mù lạng lẽo Anh làm công tác khí tượng thủy văn Công việc hết sức gian khổ đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm cao
* - Yêu nghề, ý thức được công việc của mình là có ích cho cuộc sống và mỗi người Anh tìm thấy được niềm vui và hạnh phức trong công việc
- Có suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc (dc)
- Biết tổ chức sắp xếp cuộc sống một mình một cách ngăn nắp chủ động: trồng hoa, nuôi gà, tự học và đọc sách
- Chân thành, cởi mở, hiếu khách, quí trọng tình cảm tình cảm của mọi người, nhân hậu, khiêm tốn (dc)
Anh là chân dung của một cán bộ khoa học trẻ ngày đêm âm thầm lo nghĩ và làm việc cho đất nước
Hình ảnh anh thanh niên thật đáng yêu, đáng khâm phục, học tập
đ Chủ đề của truyện:
- Truyện “Lặng lẽ Sa Pa ca ngợi những con người lao động như anh thanh niên và cái thế giới những con người như anh Tác giả muốn nói với người đọc: “Trong cái lặng im của sa pa.(…), có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước”
- Đồng thời qua câu chuyện về anh thanh niên, tác phẩm cũng gợi ra những vấn đề về ý nghĩa và niềm vui của lao động tự giác, vì những mục đích chân chính đối với con người
e Tại sao trong truyện tác giả không đặt tên riêng cho nhân vật?
( học trong vở, bài ôn tập)
B Tiếng Việt:
1/ + 5 ph ươ ng châm hội thoại :phương châm về lượng, phương châm về chất, phương châm
cách thức, phương châm quân hệ, phương châm lịch sự ( làm lại bài tập: 2/10; 5/11; 3/ 23; 5/ 24)
` + 3 nguyên nhân không tuân thủ phương châm hội thoại (…) phương châm hội thoại
không phải là những qui định bắt buộc.
+Việc vận dụng phương châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống giao
tiếp ( Nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói để làm gì? )
Trang 4+ Xưng hô trong hội thoại: Tiếng Việt có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm.Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp
2/ Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp: Khái niệm Luyện tập chuyển đổi LDTT sang
LDGT
3/ Thuật ngữ: khái niệm, đăc điểm của thuật ngữ (làm lại BT1/ 89; BT5/ 90) 4/ Trau dồi vốn từ : Có 2 hình thức:
+ Rèn luyện để nắm vững nghĩa của từ và cách dùng từ
+ Rèn luyện để biết thêm những từ chưa biết
làm lại các BT: 1,2, 3, 6 / 101,102, 103
5/ Sự phát triển từ vựng: có 2 cách:
+ Phát triển nghĩa của từ: Thêm nghĩa mới cho từ và chuyển nghĩa ( Ẩn dụ và hoán dụ) +Phát triển số lượng từ ngữ: Tạo từ mới và vay mượn từ nước ngoài
6/ Tổng kết về từ vựng: Phân biệt Từ đơn với Từ phức; Nghĩa của từ; Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ; Thành ngữ; Từ đồng nghĩa; Từ trái nghĩa; Từ đồng âm; Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ; Từ tượng hình, tượng thanh; các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá, điệp ngữ, chơi chữ, nói quá, nói giảm, nói tránh.( nắm vững khái niệm từng kiến thức; tìm ví dụ và tìm hiểu tác dụng ; làm lại bài tập trong sgk/ 122…126; 135,136;146,147;158,159 )
C Tập làm văn:
1.Kiểu bài thuyết minh:Có kết hợp sử dụng một số biện pháp nghệ thuật và sử dụng yếu tố
miêu tả.( Thuyết minh về Cây lúa, cây chuối,một loại động vật hay vật nuôi ở quê em; hay thuyết minh một nét đặc sắc trong di tích, thắng cảnh quê em; hoặc thuyết minh về một tác phẩm trong chương trình)
* Đề thêm: Giới thiệu bài thơ Đồng chí của Chính Hữu
Gợi ý:
- Giới thiệu tác giả Chính Hữu, hoàn cảnh sáng tác và nét khái quát về bài thơ Đồng chí
- Giới thiệu nội dung cơ bản của bài thơ Đồng chí: vẻ đẹp chân thực, bình dị và tình đồng chí, đồng đội của những người lính thời kỳ kháng chiến chống Pháp
Giới thiệu những thành công nổi bật về nghệ thuật của bài thơ : cách dùng từ, đặt câu, sử dụng hình ảnh, bộc lộ cảm xúc
2 Kiểu bài tự sự:Có kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm, miêu tả nội tâm… ; các
hình thức: đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
4 đề SGK / 105
+Đề 1: Tưởng tượng 20 năm sau , em về thăm lại trường cũ…
+Đề 2: Kể lại một giấc mơ gặp người thân…
+Đề 3: Kể lai một trận chiến đấu…
+ Đề 4: Kể lại một lần em cùng bố mẹ đi tảo mộ…
4 đề SGK / 191 ( Một lần có lỗi với bạn; Tưởng tượng gặp gỡ và trò chuyện với người lính lái xe…; Kể một kỉ niệm đáng nhớ với thầy cô…; Kể về một cuộc gặp gỡ với các anh bộ đội nhân
ngày 22/ 12…) Học theo dàn ý đã ôn.
Đề tham khảo:
Đề 1: Tưởng tượng hai mươi năm sau, em về thăm lại trường cũ Hãy viết thư cho một bạn học hồi ấy kể lại buổi thăm trường đầy xúc động
Đề 2: Hãy kể lại một giấc mơ, trong đó em được gặp lại người thân đã xa cách lâu ngày
Đề 3: Kể lại tâm trạng của em sau khi đã xảy ra một câu chuyện đã có lỗi với bạn
Đề 4: Kể lại buổi sinh hoạt lớp, ở đó em đã phát biểu ý kiến để chứng minh bạn em là một người tốt
Đề 5: Nhân ngày 20/11, kể lại một kỷ niệm đáng nhớ giữa em và thầy, cô giáo cũ
Đề 6: Hãy tưởng tượng em được gặp gỡ và trò chuyện với người lính lái xe trong bài thơ “ Bài thơ về … kính” Viết bài văn kể lại cuộc gặp gỡ và trò chuyện đó
Đề 7: Hãy đóng vai nhân vật ( Trương Sinh, bé Đản, ông Hai, anh thanh niên, bé Thu…) kể lại câu chuyện
Đề 8: Viết bài văn thuyết minh về nhà văn Kim Lân và truyện ngắn « Làng »
Đề 9: Trong một buổi sinh hoạt câu lạc bộ văn học ở trường, em được lớp giao nhiệm vụ thuyết minh, giới thiệu bài thơ “Ánh trăng” Hãy viết bài thuyết minh đó