Siêu âm gan docx

• Không có hồi âm bên trong nang.• Tăng âm phía sau nang.. • Siêu âm: • Giai đoạn hình thành Gđ sớm, vài ngày: Vùng giảm hồi âm kín đáo, đồng nhất.. • Thành túi mật dày không phải dạng

• Siêu âm có vai trò đặc biệt trong chẩn

đoán bệnh gan:

• Gan là một tạng lớn, khảo sát dễ

• Bệnh đa dạng nhưng có những thay đổi đặc

hiệu cho từng loại

• Siêu âm can thiệp giúp chẩn đoán và điều trị

Ch ỉ đị nh siêu âm gan

• Nghi ngờ di căn gan

• Nghi ngờ có khối u ở gan

• Đau bụng vùng ¼ trên phải

• Tầm soát nhiễm ký sinh trùng ở địa phương

Giải phẫu

Gi ả i ph ẫ u

4

Chuẩn bị bệnh nhân

Chu ẩ n b ị b ệ nh nhân

• Nhịn ăn trước 6 – 8 giờ.

• Hạn chế hơi vào dạ dày.

• Uống nước → tạo môi trường xuyên âm.

• Tư thế nàm ngửa, nghiêng trái, xéo sau trái.

• Hít sâu.

• Đầu dò rẻ quạt, cong 3,5 – 5 MHz;

thẳng 7,5 - 10 MHz: bề mặt gan, phần nông.

Kỹ thuật khám siêu âm

K ỹ thu ậ t khá m siêu âm

Phân chia thùy, h ạ phân thùy

Couinaud

11

M ạ ch m áu & Đườ ng m ậ t

• Thường không thấy nhánh phải và trái

• Đường mật trong gan;

• Thường không nhìn thấy đường mật ngoại vi

19

M ẫ u siêu âm & kích thư ớ c gan

Bi ế n th ể bình thư ờ ng

Thùy Riedel

Bệnh lý

B ệ nh lý

Tổn thương gan khu trú

T ổ n thương gan khu trú

Nang gan

Nang gan đơ đơn n gi ả n

• Bẩm sinh, mắc phải.

• Một hoặc nhiều nang.

• Gan phải > gan trái.

• Kích thước: to, nhỏ khác nhau.

• Nhỏ: không triệu chứng, tình cờ

• To: đau, bội nhiễm, xuất huyết, vỡ

• Không có hồi âm bên trong nang.

• Tăng âm phía sau nang

• Bóng lưng bên

• Siêu âm hướng dẫn chọc hút nang.

27

• Nang không điển hình:

• Vôi hóa thành nang

• Xuất huyết, bội nhiễm

• Rất nhiều nang, rải rác khắp nhu mô.

• Gan to, triệu chứng đa nang thận kết hợp.

• Siêu âm:

• Nhu mô gan không còn đồng nhất

• Nang rải rác khắp hai thùy

• Tròn, bầu dục, dạng khác

• Gan phải > gan trái.

• Tiến triển chậm; không tiến triển; thoái

triển (xơ hóa, vôi).

• Không triệu chứng; đau vùng gan (xuất

huyết, hoại tử)

• Tăng hồi âm mạnh.

• Tăng âm thành sau

• Hồi âm đồng nhất

• Ngoại vi

• Dấu hiệu chèn ép (-)

U tuy ế n

• Hiếm gặp

• Nữ < 40 tuổi sử dụng thuốc ngừa thai

• 50% thoái triển khi ngưng thuốc

• Biến chứng: vỡ, xuất huyết ổ bụng

• Siêu âm:

• Giới hạn rõ.

• Bờ đều, trơn láng.

• Tăng hồi âm ít.

• Tăng âm thành sau.

• Doppler: Phân bổ mạch máu xung quanh, trung tâm

(phổ TM).

• Phẫu thuật

• Mẫu hồi âm đồng nhất.

• Giảm (chiếm tỉ lệ) hoặc tăng hồi âm ít.

• Doppler: tín hiệu mạch máu ở sẹo trung tâm phổ ĐM.

• Bảo tồn

34

U gan ác tính

Ung thư gan nguyên phát

• Phân loại:

• Ung thư liên bào gan: 80%

Ung thư liên bào (người lớn);

Ung thư nguyên bào (trẻ em).

• Ung thư liên bào ống mật: 10%

• Ung thư nguồn gốc trung mô: 10%

Tăng (nhân to, > 3cm): kèm theo

- Dấu Halo (vòng giảm hồi âm bao quanh u)

- Nhân nhỏ vệ tinh

38

• Mẫu hồi âm:

Nhân nhỏ: đồng nhất

Thoái hóa, hoại tử: không đồng nhất

Nhân to: nhiều nhân cùng độ hồi âm trongmột khối to Giữa các nhân có ranh giớigiảm hồi âm

→ hình ảnh “ bướu trong bướu”, “khảm xàcừ”

41

• Biểu hiện gián tiếp:

• Xô đẩy, chèn ép mạch máu: TM cửa, TM gan,

TM chủ dưới

• Thuyên tắc mạch máu: TM cửa, TM gan

• Đẩy lồi, phá vỡ bao gan

• Dạng thâm nhiễm:

• Ít gặp

• Dấu hiệu siêu âm không đặc hiệu

• Biểu hiện gián tiếp: thuyên tắc mạch ác tính,

AFP tăng

• Ranh giới thô ráp.

• Nhiều ổ, kích thước các ổ to nhỏ khác nhau

• Hai thùy

• Hình dạng: đa dạng

• Hiếm khi xâm lấn, thuyên tắc TM cửa, TM gan

• Các dạng:

• Giảm hồi âm (thường gặp)

• Tăng hồi âm

46

Áp xe gan

Áp xe gan do amip

• KST Entamoeba histolytica.

• Lây nhiễm theo đường tiêu hóa.

• Thường gặp gan phải > gan trái.

• Chán ăn, suy nhược, đau HSP.

• BC tăng, tốc độ máu lắng tăng, huyết

• Gan phải > gan trái

• Thay đổi theo giai đoạn tiến triển:

• Siêu âm:

• Giai đoạn hình thành (Gđ sớm, vài ngày):

Vùng giảm hồi âm kín đáo, đồng nhất

Bờ không rõ

• Siêu âm:

• Giai đoạn hoại tử:

Chưa có hình dạng cố định (nhiều thùy, nhiều

Vỏ dày, hồi âm tăng.

Thành ngoài đều, thành trong thô ráp.

Dịch mủ:

hồi âm kém, đồng nhất.

lấm tấm chấm hồi âm.

mức lắng đọng (lớp trên: không hồi âm, lớp

dưới: hồi âm lấm tấm).

Tăng âm thành sau.

Không có hiện tượng chèn ép mạch máu.

• Triệu chứng phụ;

Tràn dịch màng phổi phải lượng ít do phản ứng.

Phù nề vách túi mật nếu ổ áp xe gần túi mật.

Dải nhu mô tân tạo: hồi âm giống nhu mô gan, thành

trong → trung tâm.

• Xuất huyết: thường xảy ra sau chọc dò

Mảng fibrin xuất hiện nhiều, rải rác khắp ổ áp xe.

Bệnh nhân đau trở lại.

• Vị trí: nông dễ chọc hút hơn sâu

• Giai đoạn: tạo mủ

Tổn thương gan lan tỏa

T ổ n thương gan lan t ỏ a

• Chẩn đoán ít tin cậy.

• Siêu âm bình thường không loại trừ viêm gan

• Không chẩn đoán được nguyên nhân

• Đôi khi không có sự tương xứng giữa mức độ

tổn thương trên siêu âm với lâm sàng, xét

nghiệm

• Viêm gan cấp:

• Kích thước lớn, bình thường,

• Đường bờ gan đều

• Góc gan không thay đổi

• Hồi âm giảm hoặc bình thường, đồng nhất

• Dày khoảng quanh cửa → hình ảnh “bầu trời

sao”

• Dày thành túi mật dạng nhiều lớp

57

• Viêm gan mạn tính:

• Kích thước gan bình thường hoặc nhỏ

• Bờ gan không còn đều

• Hồi âm không đồng nhất

• Khoảng quanh cửa dày, tăng hồi âm

• Thành túi mật dày (không phải dạng nhiềulớp), tăng hồi âm

Gan nhi ễ m m ỡ lan t ỏ a

• Độ hồi âm tăng → “gan sáng”, chênh lệch rất

nhiều so với độ hồi âm thận; khó phân biệt

cấu trúc ống mạch trong gan.

• Độ hồi âm giảm dần từ nông → sâu.

• Mẫu hồi âm đồng nhất

• Gan có thể to

• 3 mức độ:

• Độ 1: hồi âm tăng nhẹ, lan tỏa; vẫn xác định

được cơ hoành & bờ các tĩnh mạch trong gan

• Độ 2: hồi âm gia tăng lan tỏa; khả năng nhìn

thấy cơ hoành và tĩnh mạch trong gan giảm

nhiều

• Độ 3: hồi âm tăng rõ rệt; không còn nhận diện

được cơ hoành, đường bờ các tĩnh mạch

trong gan và một phần nhu mô gan ở sau

• Vùng gan bảo tồn không bị nhiễm mỡ:

• Giường túi mật

• Hạ phân thùy IV (phần sâu gần rốn gan)

• Hạ phân thùy I (thùy đuôi)

→ nhầm thương tổn khu trú giảm hồi âm

• Ranh giới rất rõ, ngoằn ngoèo như bản đồ.

• Trong vùng hồi âm dày, mạch máu có thể

xuyên qua bình thường, không dấu hiệu xô

đẩy hay chèn ép

• Vùng không nhiễm mỡ thường cạnh túi mật,

hạ phân thùy V

Xơ gan

• Biến đổi hình thái xơ gan.

• Đánh giá thương tổn xơ gan (Hc tăng áp TM

cửa)

• Ung thư gan nguyên phát kèm theo

• Siêu âm:

• Hình ảnh diễn tiến theo tiến triển bệnh

• Chẩn đoán siêu âm giai đoạn cuối rất chính

xác

• Thay đổi khoảng cửa: hồi âm dày, co kéo.

• Gan to hay teo

+ Giai đoạn đầu: to

+ Giai đoạn cuối: teo

• Hồi âm tăng hay giảm

• Triệu chứng gián tiếp:

+ kèm theo lao màng bụng hay bệnh khác.

Đôi khi kèm theo dịch màng phổi phải.

• Tuần hoàn bàng hệ

• Lách to + giãn tĩnh mạch lách

• Giãn tĩnh mạch cửa

65

Bất thường mạch máu

Tăng áp t ĩ nh m ạ ch c ử a

• > 15 mmHg.

• Cơ chế:

• Sức cản dòng máu đền gan trong hệ cửa

• Tăng lưu lượng máu trong hệ cửa

Sau phẫu thuật.

Bệnh tăng đông máu.

Xơ gan.

Có thai, thuốc ngừa thai.

Chèn ép.

Không rõ căn nguyên.

• Huyết khối → bít tắc lòng mạch → xơ hóa.

• Siêu âm;

• Hồi âm trong lòng mạch

• Huyết khối mới → ít tạo hồi âm → khó phát

• Chấm, đốm rất tăng hồi âm trong lòng mạch,

gan (ngoại vi → hình dạng cành cây)

Đóng vôi nhu mô gan

• Bệnh nguyên;

• Thương tổn viêm: lao, áp xe gan,…

• Thương tổn mạch máu: khối máu tụ, thuyên

tắc TM cửa, phình ĐM gan

• U gan lành tính: u mạch máu, u tuyến, nốt

thói hóa, nang

• U gan nguyên phát

• U gan thứ phát: đại tràng, vú , dạ dày, buồng

trứng, da, tuyến giáp,…

• Thương tổn đường mật: sỏi mật, xác giun,

sán lá gan

Chấn thương gan

• Phân loại:

• Dập rách nhu mô gan

• Máu tụ trong nhu mô gan

• Máu tụ dưới bao gan

• Rách bao gan, rách nhu mô

• Dập rách nhu mô gan:

• Vùng nhu mô gan tăng hồi âm,

• Giới hạn ít rõ

• Đường rách dạng chân chim

• Máu tụ trong nhu mô gan:

• Mới: cấu trúc dạng dịch, hồi âm lợn cợn bên

trong; đồng âm nhu mô gan

• Vài giờ: cấu trúc tăng hồi âm, không đồng

nhất

• Tiếp theo: cấu trúc dịch ít nhiều có hồi âm,

vách hóa bên trong

• Vài ngày → vài tuần: kích thước khối dịch

giảm dần hoặc biến mất → di chứng: nang,

sẹo xơ hóa, nốt vôi hóa

• Máu tụ dưới bao gan:

• Khối máu đẩy nhu mô gan lõm vào phía trong

• Khối máu đẩy bao gan lồi ra phía ngoài

→ thấu kính hai mặt lồi

• Độ hồi âm khối máu tụ thay đổi theo thời gian

• Rách bao gan, rách nhu mô gan:

• Đường rách bao gan:

đường hồi âm dày của bao gan mất liên tục.

• Đường rách nhu mô gan kế cận đường rách

bao gan:

hình chêm, bờ nham nhở.

Ranh giới tăng hồi âm.

• Đường rách nhu mô gan trung tâm:

Đường giảm hồi âm.

Dập mô gan xung quanh.

“ Người ta chỉ gặp cái người ta đi tìm và

người ta chỉ đi tìm cái người ta đã biết ”

78