HAI cây PHONG

Đối với nhân vật hoạ sĩ trong truyện ''Người thầy đầu tiên'' của Ai-ma-tốp là nhớ tới làng quê với hai cây phong trên đỉnh đồi đầu làng.. ?Từ những từ ngữ và hình ảnh miêu tả ở trên, em

Tuần 8

Tiết 31,32

Ngày soạn: 17 / 10 /2022

Ngày bắt đầu dạy: / 10 / 2022

HAI CÂY PHONG

(Trích ''Người thầy đầu tiên'' - Ai-ma-tốp)

Môn: Ngữ văn; lớp 8

Thời gian thực hiện: 02 tiết

A Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức- Kĩ năng:

- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn trích

- Sự gắn bó của người hoạ sĩ với quê hương, với thiên nhiên, lòng biết ơn người thầy Đuy- sen

- Cách xây dựng mạch kể, cách miêu tả giầu hình ảnh với lời văn giầu cảm xúc

- Đọc hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện phân tích những dặc sắc về nghệ thuật miêu tả, biểu cảm trong một đoạn trích tự sự

2 Năng lực:

a Các năng lực chung:

- Năng lực tự học; giải quyết vấn đề; tư duy; giao tiếp; hợp tác; sử dụng ngôn ngữ, tự quản bản thân

b Các năng lực chuyên biệt:

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ: nghe, nói, đọc, viết, phân tích, tổng hợp vấn đề, thưởng thức văn học, ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện

3 Phẩm chất- Thái độ:

- Tự lập, tự tin, tự chủ

- Trân trọng tình cảm thầy trò và tình yêu quê hương của tác giả

B- Thiết bị- Học liệu:

- GV: Kế hoạch bài dạy , đọc tư liệu tham khảo truyện ngắn ''Người thầy đầu tiên''.

- HS: Đọc và soạn bài trước ở nhà

C Tiến trình các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1 Khởi động ( 6ph)

*Ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ

? Vì sao nói bức tranh''Chiếc lá cuối cùng'' là một kiệt tác

? Phân tích 2 lần đảo ngược tình huống của truyện? Tác dụng của nghệ thuật đó

* Giới thiệu bài

- Đối với chúng ta, kí ức tuổi thơ thường gắn với cây đa, bến nước, sân đình, cây đa

cũ bến đò xưa Đối với nhân vật hoạ sĩ trong truyện ''Người thầy đầu tiên'' của Ai-ma-tốp là nhớ tới làng quê với hai cây phong trên đỉnh đồi đầu làng

- Giáo viên giới thiệu quê hương của tác giả - đất nước Cư-rơ-gư-xtan

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới(39’)

*Hoạt động: Giới thiệu chung(15’)

? Em hiểu gì về tác giả Ai-ma-tốp

- Học sinh đọc phần chú thích trong

SGK

I Giới thiệu chung

1 Tác giả.

- Ông sinh năm 1928 tại Cư-rơ-gư-xtan

ở Trung Á (Trước thuộc liên bang Xô

? Tóm tắt nội dung chính của truyện

''Người thày đầu tiên''?

- Học sinh tóm tắt dựa vào SGK tr99

? Vị trí của văn bản này

*Hoạt động :Đọc hiểu văn bản(20’)

? Tác giả sử dụng những phương thức

biểu đạt nào?

*Phương thức biểu đạt:

-Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

? Cần đọc với giọng như thế nào cho

phù hợp

- Giáo viên đọc mẫu-> HS đọc-> GV

nhận xét cách đọc.

- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích

của học sinh

? Tìm hiểu bố cục đoạn trích

? Căn cứ vào đại từ nhân xưng( tôi,

chúng tôi) của người kể chuyện hãy xác

định hai mạch kể lồng ghép nhau trong

đoạn trích?

?Hãy xác định những đoạn văn có mạch

kể xưng “tôi” và “chúng tôi”?

? Nhân vật người họa sĩ nhân danh ai ở

từng mạch kể ấy ?

? Em có nhận xét gì về mạch kể trong văn

bản này?

- Văn bản có 2 mạch kể: phân biệt

nhưng lại lồng ghép vào nhau bổ sung

cho nhau để cùng tập trung diễn tả

những tình cảm, những kỉ niệm, nhất là

thể hiện sự gắn bó giữa con người với

thiên nhiên tươi đẹp = > Cảm xúc được

mở rộng, vừa riêng vừa chung Cho thấy

tình yêu thiên nhiên và làng quê là tình

viết) Ông tốt nghiệp đại học nông nghiệp trở thành cán bộ chăn nuôi rồi học tiếp văn học chuyển sang hoạt động báo chí, viết văn

- Tác phẩm nổi tiếng của ông:SGK

2 Tác phẩm.

- Nằm ở phần đầu truyện ''Người thày ''

II Đọc hiểu văn bản

1 Đọc- chú thích

- Đọc chậm rãi, hơi buồn buồn gợi nhớ nhung và nghĩ suy của người kể chuyện Thay đổi giọng đọc giữa người kể chuyện xưng tôi và chúng tôi  phân biệt ngôi kể và điểm nhìn nghệ thuật

- Học sinh trả lời các chú thích 3, 5, 6, 7,

11, 14, 15

2 Bố cục: 4 phần

- Phần 1: từ đầu  phía tây: giới thiệu

chung về vị trí của làng quê

- Phần 2: phía bên làng  thần xanh:

Nhớ về hình ảnh 2 cây phong

- Phần 3: vào năm học  biêng biếc kia:

Nhớ về tuổi thơ

- Phần 4: còn lại: Nhớ về người trồng 2

cây phong gắn liền với trường

3 Mạch kể

- Mạch kể “tôi”

->“Tôi” ngày ấy còn là họa sĩ

- Mạch kể: "Chúng tôi"

-> “bọn con trai” ngày ấy

=> Hai mạch kể ít nhiều phân biệt và lồng ghép vào nhau, bổ sung cho nhau -> Làm cho câu chuyện trở nên sống động, gần gũi, chân thật hấp dẫn đối với người đọc Cảm xúc được mở rộng, vừa riêng vừa chung

yêu sâu sắc và rộng lớn của cả 1 thế hệ

? Theo em 2 mạch kể này, mạch kể nào

quan trọng hơn? Vì sao?

?Trong văn bản xuất hiện những hình

ảnh nào?Trong đó hình ảnh nào nổi bật

hơn cả?

Ngay từ đầu văn bản tác giả đã giới

thiệu với chúng ta về làng Ku-ku- rêu.

? Vậy làng Ku-ku-rêu được tác giả miêu

tả qua những chi tiết, từ ngữ nào?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu

tả được sử dụng trong đoạn văn này ?

?Từ những từ ngữ và hình ảnh miêu tả ở

trên, em hãy hình dung đây là một làng

quê như thế nào?

- 2 mạch kể: mạch kể 1 xưng tôi dài hơn, quan trọng và đậm nét hơn

- Mạch kể 1 nằm ở đầu và cuối văn bản, bao bọc lấy mạch kể 2 và hơn nữa trong mạch kể 2 lại có cả mạch kể 1.

*Hình ảnh

- Hình ảnh con người: nhân vật ''tôi'' và ''chúng tôi''

- Hình ảnh thiên nhiên: 2 cây phong và thảo nguyên

4 Phân tích

a.Giới thiệu làng Ku-ku-rêu

+ Nằm ven chân núi, trên một cao nguyên rộng, khe nước ào ào từ nhiều ngách đá

+ Phía dưới là thung lũng đất vàng, cánh thảo nguyên mênh mông nằm giữa các nhánh rặng núi Đen

+ Con đường sắt thẫm màu chạy tít đến tận chân trời phía tây

-> NT: Kể, tả cụ thể, chi tiết, từ ngữ gợi cảm, có màu sắc, âm thanh, đậm chất hội họa

-> Bức tranh làng quê đẹp, yên bình, thơ mộng

* Gv: Bằng tình yêu quê hương, yêu vùng đất thảo nguyên của mình mà người kể

đã tạo nên bức tranh làng quê thật đẹp, yên bình, thơ mộng Chính tình yêu quê hương mãnh liệt mà tác giả đã vẽ lại linh hồn nồng thắm của làng quê.

GV chuyển ý: ?Làng Ku-ku-rêu đẹp yên bình thơ mộng ấy còn đẹp hơn bởi có hình

ảnh nào nổi bật nhất, ấn tượng nhất qua lời người kể? tiết sau chúng ta sẽ học

(Hết tiết 31-> chuyển sang tiết 32)

C Tiến trình các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1 Khởi động ( 6ph)

*Ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ :Miêu tả hình ảnh làng Ku-ku-rêu qua lời giới thiệu của tác giả?

* Giới thiệu bài

GV chuyển vào bài mới

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới(34’)

II Đọc hiểu văn bản (tiếp)

?Làng Ku-ku-rêu đẹp yên bình thơ mộng

ấy còn đẹp hơn bởi có hình ảnh nào nổi

bật nhất, ấn tượng nhất qua lời người kể?

4 Phân tích(tiếp)

b Hình ảnh hai cây phong b1 Hình ảnh hai cây phong trong cảm nhận của nhân vật tôi

- GV kẻ bảng làm 2 phần : H/ảnh 2 cây

phong- cảm nhận của nhân vật « tôi ».

?Hình ảnh hai cây phong được giới thiệu

như thế nào ở phần đầu đoạn trích?

? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật

nào để miêu tả hai cây phong?

GV giải thích « ngọn hải đăng »

? Hình ảnh so sánh: như ngọn hải đăng

đặt trên núi có ý nghĩa gì?

? Mỗi lần về làng, nhân vật tôi đều có hành

động gì?

? Mặc dù đứng từ xa nhìn lại nhưng nhân

vật tôi luôn cảm nhận như thế nào về hai

cây phong? Và mong muốn điều gì ?

?Như vậy hai cây phong được tác giả

miêu tả mang ý nghĩa tượng trưng cho

điều gì?

-GV đọc đoạn miêu tả hai cây phong

?Hình ảnh hai cây phong được khắc hoạ

như thế nào ?

?Nhận xét nghệ thuật miêu tả hình ảnh

hai cây phong của tác giả ở đoạn này?

?Hình ảnh hai cây phong dẻo dai, reo vù

vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực

trong dông bão gợi cho em suy nghĩ gì về

hình ảnh hai cây phong này?

?Hình ảnh ấy gợi cho em nhớ tới loài cây

nào của VN?

- Nếu cây tre, luỹ tre làng ta trong: Bão

bùng thân bọc lấy thân, bão táp mưa sa

đứng thằng hàng là biểu tượng của con

- Vị trí : mọc ở giữa một ngọn đồi, phía trên làng, đi phía nào về làng cũng thấy

+ Như ngọn hải đăng đặt trên núi ->Nghệ thuật so sánh

-> hai cây phong là tín hiệu dẫn đường

về làng cho những người xa quê

- Mỗi khi về làng : +Từ xa đưa mắt tìm

2 cây phong

+ Đứng xa thế nào cũng cảm biết được chúng, lúc nào cũng nhìn rõ

+ Mong nhanh chóng đến với 2 cây phong, ngắm chúng đến khi say sưa, ngây ngất

=> Là biểu tượng của quê hương yêu dấu, thân thuộc làm dịu tâm hồn người con xa quê

- Đặc điểm:

+ Có tiếng nói riêng, có tâm hồn riêng, chan chứa lời ca êm dịu

+ Dù ngày hay đêm vẫn nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau: làn sóng thuỷ triều, tiếng thì thầm nồng thắm, cất tiếng thở dài

+ Khi mưa dông : chúng nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực

-> Chọn lựa hình ảnh miêu tả tinh tế, đặc sắc, nhân hóa, so sánh độc đáo ->Hai cây phong như hai con người có sức mạnh dẻo dai, bền bỉ với tâm hồn phong phú ->1 hình ảnh đẹp, mạnh mẽ, hiên ngang

người VN, dân tộc VN thì 2 cây phong

như những con người dũng mãnh, sức

lực dẻo dai, sức sống diệu kì, tâm hồn

phong phú như chính con người quê

hương, vẻ đẹp, sức sống của con người

quê hương.

?Nhận xét tài năng miêu tả của tác giả?

?Ngoài tài năng, cách cảm nhận tinh tế,

theo em còn lí do nào khiến tác giả có thể

cảm nhận những nét đẹp khác nhau như

thế của hai cây phong?

?Miêu tả về hai cây phong đẹp và sinh

động như vậy giúp em hiểu thêm gì về tác

giả?

- HS theo dõi đoạn truyện tiếp theo

?Phần này liên quan đến mạch kể nào ?

Mạch kể này gồm mấy đoạn văn? Liên

quan đến sự kiện nào?

? Mạch kể chúng tôi bắt đầu từ đâu?

? Tại sao tác giả lại thay đổi ngôi kể từ tôi

sang chúng tôi? Tác dụng của việc thay

đổi ngôi kể ấy?

?Trong mạch kể tả này, hình ảnh hai cây

phong hiện lên như thế nào?

? H/ả tôi và chúng bạn được miêu tả ntn?

Tìm các chi tiết

? Nhận xét gì về bọn trẻ?

? Hai cây phong đón chào bọn trẻ ntn?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

ở đoạn này?

? Em cảm nhận được điều gì về mối quan

hệ giữa hai cây phong và lũ trẻ qua phần

này?

GV: Kết hợp kể, tả một cách cụ thể thông

- Năng lực cảm nhận tinh tế, trí tưởng tượng phong phú

- Tình yêu và sự gắn bó thân thiết với hai cây phong

-> Tình yêu quê hương tha thiết, sâu nặng

=>Hình ảnh hai cây phong hiện lên sống động, có hồn và mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc

b2 Hình ảnh hai cây phong và kí ức tuổi thơ

- Mạch kể “chúng tôi”, hai đoạn văn

- kỉ niệm trước khi nghỉ hè năm học cuối.

- Để kể lại kỉ niệm không chỉ của mình tác giả mà là kỉ niệm và cảm xúc của

cả lũ trẻ.

=> Lời kể sinh động và chân thực hơn.

- Hai cây phong khổng lồ với các mắt mấu, các cành cao ngất đến ngang tầm cánh chim bay

- Bóng râm mát rượi, tiếng lá xào xạc, động tác nghiêng ngả chào mời

- Hàng ngàn đàn chim chao đi chao lại

- Reo hò, huýt còi ầm ĩ, chạy lên Công kênh nhau, bám vào mắt mấu, làm chấn động vương quốc loài chim

->Ngây thơ, hiếu động, ngộ nghĩnh, ưa khám phá

- Nghiêng ngả, đung đưa, xào xạc, dịu hiền

-> Nghệ thuật miêu tả: từ láy, nhân hóa Đoạn văn đậm chất hội họa

=> Là người bạn thân thiết bao dung,

độ lượng và gắn bó với lũ trẻ thời thơ ấu

qua nỗi nhớ thấm đượm cảm xúc, tác giả

đã làm sáng tỏ bức tranh hai cây phong

Chúng như người bạn thân gắn bó với lũ

trẻ trong ký ức ngọt ngào của thời thơ ấu.

Và lũ trẻ cứ hồn nhiên chơi đùa trên

cành, dưới gốc cây như những chú chim

non.

? ? Từ trên những cành phong cao ngất,

bọn trẻ khám khá ra điều gì?

? Lũ trẻ có cảm giác như thế nào khi được

chứng kiến cảnh tượng đẹp đẽ đó?

-Sửng sốt, nín thở, ngồi lặng đi, quên mất

cả chim lẫn tổ chim, suy nghĩ: Đấy đã

phải là nơi tận cùng của thế giới chưa?

? Thế giới đẹp đẽ vô ngần ấy được miêu

tả cụ thể qua những chi tiết nào ?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

của tác giả?

? Em có nhận xét gì về bức tranh thiên

nhiên ấy

GV: Không gian bao la choáng ngợp,

không cùng, đầy bí ẩn, đầy quyến rũ của

bầu trời, đất đai, đ/nc vô tận, vô cùng

tươi đẹp khiến bọn trẻ kinh ngạc, xúc

động trước những điều kì diệu được mở

ra trong 1 thế giớ mới Thấy sự nhỏ bé

của Q.hương bên cạnh sự vô tận của thế

giới

? Ở trên cành cao ấy bọn trẻ đã suy nghĩ

điều gì?

? Suy nghĩ ấy chứng tỏ bọn trẻ đang mơ

ước và khao khao khát điều gì?

? Vậy hai cây phong đã mang lại cho bon

trẻ điều gì?

Hai cây phong là bến đỗ, là bệ phóng cho

những ước mơ, khát vọng lần đầu thức

tỉnh trong tâm hồn những đứa trẻ.

? Những suy nghĩ ấy trên ngọn cây phong

đưa nhân vật tôi nhớ đến người vô danh

đã trồng hai cây phong ấy Vậy người vô

danh ấy là ai ?-> Tiets sau tìm hiểu

- Một thế giới đẹp đẽ vô ngần của không gian bao la và ánh sáng

+đất rộng bao la, chuồng ngựa của nông trang như một căn nhà xép, + Thảo nguyên hoang vu…làn sương

mờ đục + Chân trời xa thẳm… những dòng sông lấp lánh như sợi chỉ bạc mỏng manh

=>NT so sánh, miêu tả đậm chất hội hoạ

=> Bức tranh thiên nhiên đẹp thơ mộng, đầy sức quyến rũ, bí ẩn của làng quê Ku-ku-rêu

( suy nghĩ: Đấy đã phải là nơi tận cùng của thế giới chưa?)

(Khám phá những miền đất mới mà chúng chưa từng được đến)

=> Hai cây phong đem lại sự hiểu biết, niềm khao khát khám phá và chắp cánh cho những ước mơ

* Gv: Bằng tình yêu quê hương, yêu vùng đất thảo nguyên của mình mà người kể

đã tạo nên bức tranh thật sinh động, đẹp đẽ Một bức tranh ngân nga cả những giai

điệu "tiếng lá reo cho đến khi say sưa ngây ngất" Đoạn văn tả hai cây phong đẹp như một bài thơ về một loài cây Người kể đã cảm nhận được cả sự sống của vật vô tri, vô giác, Điều đó chứng tỏ tác giả có một trí tưởng tượng phong phú, mãnh liệt

Sự mãnh liệt ấy đã vẽ lại linh hồn nồng thắm của làng quê.

GV chuyển ý: Hai cây phong còn gợi những kí ức tuổi thơ của nhân vật “tôi ” ntn 

về nhà đọc và tìm hiểu tiếp  giờ sau học

Hoạt động 3 Luyện tập- Vận dụng (2ph)

? Em thấy có những phương thức biểu đạt nào được sử dụng trong VB này ?

 Kết hợp TS với MT và BC Trong đó nổi bật là phương thức MT và BC.

?Cảm nghĩ của em về nhân vật « tôi » trong đoạn trích « Hai cây phong » ?

-Là một người yêu quê hương, yêu mái trường tuổi thơ, luôn biết ơn người thầy đã gieo những tri thức, những ước mơ đầu tiên cho những đứa trẻ làng Ku-Ku-rêu.

- Là một đứa trẻ hồn nhiên, có trí tưởng tượng phong phú.

- Khát khao được bay cao, bay xa.

Hoạt động 5 Mở rộng, sáng tạo (3ph)

? Hãy tưởng tượng mình là nhân vật tôi đang ngồi trên ngọn cây phong cao vút và

miêu tả khung cảnh mà em nhìn thấy ?

-HS vận dụng trí tưởng tượng của mình để miêu tả.

- Nắm chắc ND đã tìm hiểu ở tiết học

- Chọn 1 đoạn khoảng mười dòng liên quan đến 2 cây phong để học thuộc lòng