Giáo án trình chiếu ngữ văn 10 cánh diều thực hành tiếng việt sửa lỗi về trật tự từ

Kiến thức cơ bản - Trật tự từ được hiểu là thứ tự sắp xếp của từ ngữ trong câu.. Bên cạnh đó, việc sắp xếp trật tự từ còn thể hiện nhiều mục đích khác nhau: Thể hiện thứ tự nhất định c

Thực hành tiếng Việt Sửa lỗi về trật tự từ

Hãy sắp xếp các từ sau thành các câu hoàn chỉnh: Tôi,

ăn, cơm Câu nào không hợp lí?

Tôi ăn cơm, Cơm tôi ăn, Cơm ăn tôi…

ÔN TẬP LÍ THUYẾT

Trật tự từ

1 Kiến thức cơ bản

- Trật tự từ được hiểu là thứ tự sắp xếp của từ ngữ trong câu Việc sắp xếp các từ ngữ trong câu phải

tuân theo quy tắc cấu tạo cụm từ, cấu tạo câu Bên cạnh đó, việc sắp xếp trật tự từ còn thể hiện

nhiều mục đích khác nhau: Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hoạt động, đặc điểm; nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng; liên kết câu với những câu văn khác trong văn bản

Các lỗi thường gặp về trật tự từ

1 Kiến thức cơ bản

+ Sắp xếp từ ngữ không phù hợp với quy tắc cấu tạo cụm từ, cấu tạo câu

+ Sắp xếp từ ngữ không phù hợp với yêu cầu diễn đạt

LUYỆN TẬP

Bài 1:

Trật tự từ trong mỗi cặp câu dưới đây thể hiện những khác biệt về ý nghĩa như thế nào?

a1) Mồng 8 tháng Ba là ngày phụ nữ Quốc tế

a2) Mồng 8 tháng Ba là ngày Quốc tế phụ nữ

b1) Đỗ Phủ là nhà thơ Trung Quốc nổi tiếng

b2) Đỗ Phủ là nhà thơ nổi tiếng Trung Quốc

c1) Bài thơ đã nói lên sự đồng cảm sâu sắc với những người lính của ông

c2) Bài thơ đã nói lên sự đồng cảm sâu sắc của ông với những người lính

Bài 1:

a1) Mồng 8 tháng Ba là ngày phụ nữ Quốc tế

 Trật tự từ của a1 bị thay đổi làm cho ý nghĩa của nó cũng bị biến đổi theo, a1 ta hiểu đơn giản ngày này dành cho những người phụ nữ

trên toàn thế giới

a2) Mồng 8 tháng Ba là ngày Quốc tế phụ nữ

 Nhấn mạnh cho ta thấy được sự trân trọng và ý nghĩa ngày 8/3 là ngày mà

cả thế giới tôn vinh phụ nữ

Bài 1:

b1) Đỗ Phủ là nhà thơ Trung Quốc nổi tiếng

 Nhấn mạnh nơi nhà thơ Đỗ Phủ sinh ra

b2) Đỗ Phủ là nhà thơ nổi tiếng Trung Quốc

 Nhấn mạnh sự nổi tiếng của nhà thơ Đỗ Phủ

Bài 1:

c1) Bài thơ đã nói lên sự đồng cảm sâu sắc với những người lính của ông

 Đây là bài thơ thể hiện tình cảm của tác giả với những người lính của mình

c2) Bài thơ đã nói lên sự đồng cảm sâu sắc của ông với những người lính

 biểu thị ý nghĩa, bày tỏ tâm tư tình cảm của nhân vật đối với đồng đội của mình

Bài 2:

Phân tích và sửa lỗi về trật tự từ trong các trường hợp sau:

a Tự tình (bài 2) là một trong những bài thơ cất lên tiếng nói quyết liệt đấu tranh cho nữ quyền của Hồ Xuân Hương

b Câu cá mùa thu, Vịnh mùa thu, Uống rượu mùa thu là chùm thơ của Nguyễn Khuyến nổi tiếng

c Đến năm 2000, phải thanh toán hết các trang thiết bị cũ kĩ, lạc hậu, phải đầu tư một số dụng cụ chuyên khoa cần

thiết cho các trạm y tế như răng, mắt

d Họ úp cái nón lên mặt, nằm xuống ngủ một giấc cho đến chiều

Bài 2:

a Sửa "quyết liệt đấu tranh" thành "đấu tranh quyết liệt"

b Sửa "chùm thơ của Nguyễn Khuyến nổi tiếng" thành "chùm thơ nổi tiếng của Nguyễn Khuyến"

c Sửa "dụng cụ chuyên khoa cần thiết cho các trạm y tế như răng, mắt" thành "dụng cụ chuyên khoa răng, mắt cần

thiết cho các trạm y tế như "

d Sửa: Họ nằm xuống, úp cái nón lên mặt, ngủ một giấc cho đến chiều

Bài 3:

Trật tự từ trong các câu thơ Đường luật sau có gì khác trật tự từ thông thường? Phân tích tác dụng tu từ của hiện tượng

đảo trật tự từ mà tác giả đã lựa chọn

a

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,

Trơ cái hồng nhan với nước non

Lao xao chợ cá làng ngư phủ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

(Nguyễn Trãi)

d

Lặn lội thân cò khi quãng vắng,

Eo sèo mặt nước buổi đò đông

(Trần Tế Xương)

Bài 3:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,

Trơ cái hồng nhan với nước non

(Hồ Xuân Hương)

 Phép đảo ngữ như cố tình khoét sâu thêm vào cái sự bẽ bàng của nhân vật trữ tình “Trơ” là tủi hổ, là chai lì, không còn cảm giác

Thêm vào đó, hai chữ “hồng nhan” (chỉ dung nhan người thiếu nữ) lại đi với từ “cái” thật là rẻ rúng, mỉa mai Cái “hồng nhan” trơ với

nước non gợi ra sự cay đắng, xót xa cho số kiếp của mình

Bài 3:

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

(Bà Huyện Thanh Quan)

→ Nhấn mạnh sự vất vả, đói nghèo, lam lũ của người dân vùng

Đèo Ngang; sự thưa thớt, vắng vẻ, bé nhỏ, tiêu điền hoang vắng

ở nơi đây

Bài 3:

Lao xao chợ cá làng ngư phủ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

(Nguyễn Trãi)

→ nhấn mạnh những âm thanh của một cuộc sống đang sinh sôi,

cũng chính là tiếng lòng của tâm hồn Nguyễn Trãi trước cuộc sống no

ấm, thịnh vượng của dân chúng

Bài 3:

Lặn lội thân cò khi quãng vắng,

Eo sèo mặt nước buổi đò đông

(Trần Tế Xương)

→ Nhấn mạnh sự nhọc nhằn, vất vả, bươn chải của bà Tú để lo lắng cơm áo, mưu sinh cho cả gia đình

VẬN DỤNG

Lấy một ví dụ và phân tích về lỗi diễn đạt khi nói/viết do nhầm lẫn về trật tự từ.