PHÂN TÍCH VAI TRÒ tài CHÍNH CÔNG, LIÊN hệ THỰC tế VIỆC PHÁT HUY VAI TRÒ của tài CHÍNH CÔNG tại đà NẴNG

Khái niệm TCC Tài chính công TCC phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thái tiền tệ trongquá trình phân phối tổng nguồn lực tài chính quốc gia biểu hiện thông qua các hoạt động

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

HỌC PHẦN: TÀI CHÍNH CÔNG

Đề tài

PHÂN TÍCH VAI TRÒ TÀI CHÍNH CÔNG, LIÊN HỆ THỰC TẾ VIỆC PHÁT

HUY VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH CÔNG TẠI ĐÀ NẴNG

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

ĐỘC LẬP – TỰ DO – HẠNH PHÚC

BIÊN BẢN HỌP NHÓM LẦN 1

Địa điểm: google meet

Thời gian: 20h ngày 14 tháng 10 năm 2022

Thành viên tham gia:

- Diêm Thị Mai Hương

- Nguyễn Thị Diệu Hương

- Nguyễn Thị Thu Hương

- Lê Thị Thu Hường

- Phạm Quang Huy

- Đoàn Thị Thanh Huyền

- Ngô Khánh Huyền

- Nguyễn Thị Khánh Huyền

Nội dung chính cuộc họp:

- Nhóm trưởng nêu lên trọng tâm của đề tài, phân chia công việc cụ thể cho các thànhviên

- Các thành viên đóng góp, xây dựng bố cục của đề tài, xác nhận nhiệm vụ được bàn giao Nhóm trưởng

Hương

Diêm Thị Mai Hương

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

ĐỘC LẬP – TỰ DO – HẠNH PHÚC

BIÊN BẢN HỌP NHÓM LẦN 2

Địa điểm: google meet

Thời gian: 20h ngày 28 tháng 10 năm 2022

Thành viên tham gia:

- Diêm Thị Mai Hương

- Nguyễn Thị Diệu Hương

- Nguyễn Thị Thu Hương

- Lê Thị Thu Hường

- Phạm Quang Huy

- Đoàn Thị Thanh Huyền

- Ngô Khánh Huyền

- Nguyễn Thị Khánh Huyền

Nội dung chính cuộc họp:

- Các thành viên trong nhóm thảo luận, đưa ra ý kiến để hoàn thành nội dung bài thảoluận

- Nhóm trưởng cùng các thành viên tập duyệt thuyết trình bài thảo luận

Nhóm trưởng

Hương

Diêm Thị Mai Hương

M c l c ục lục ục lục

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: Cơ sở lí luận về tài chính công 2

1.1 Khái niệm, đặc điểm tài chính công 2

1.2 Vai trò tài chính công 3

1.2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì sự tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước 3

1.2.2 Tài chính công là công cụ quan trọng trong quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế- xã hội 5 Chương 2: Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng 7

2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì sự tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước 7

• Thành tựu đạt được 7

 Hạn chế và nguyên nhân 8

 Đề xuất giải pháp 9

2.2 Tài chính công là công cụ quan trọng trong quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế- xã hội ………10

2.2.1 Tài chính công thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng ổn định và bền vững 10

 Thành tựu đạt được 10

 Thách thức và hạn chế đặt ra 12

 Giải pháp 13

2.2.2 Vai trò với xã hội 14

 Thành tựu đạt được 14

 Thách thức và hạn chế 16

 Giải pháp 17

2.2.3 Tài chính công có vai trò quan trọng trong ổn định nền kinh tế vĩ mô 18

 Thành tựu đạt được 18

 Thách thức và hạn chế 21

KẾT LUẬN 22

MỞ ĐẦU

Những biến động về kinh tế của khu vực trong những năm gần đây đã tác độngmạnh mẽ từ nền kinh tế Việt Nam Hay trên chính trên đất nước ta đã diễn ra nhiều tìnhhình như: Việt Nam chính thức gia nhập WTO năm 2007, thâm hụt ngân sách nhà nướcvẫn còn đang kéo dài đến tận nay Những vấn đề đó đòi hỏi Chính phủ nhà nước ViệtNam phải có sự điều tiết đúng đắn trong khu vực tài chính công thông qua việc sử dụngcác công cụ như: chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ,

Thành phố Đà Nẵng là trung tâm công nghiệp hàng đầu của miền Trung Việt Nam, làmột trong những thành phố có mức thu nhập bình quân đầu người cao nhất ở miền TrungViệt Nam và tốc độ tăng trưởng kinh tế cao Thành phố Đà Nẵng cũng được đánh giá làmột trong những địa phương đi đầu trong nỗ lực tạo một môi trường đầu tư kinh doanhthuận lợi lọt vào nhóm "Rất tốt" thể hiện qua kết quả xếp hạng đứng đầu toàn quốc vềChỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Mặt khác, kinh tế Đà Nẵng phụ thuộc chủ yếu vàokhu vực nhà nước Trong bối cảnh yêu cầu về các nguồn lực tài chính công để phát triển

cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công của thành phố ngày càng tăng, Đà Nẵng rất quan tâmđến các chính sách, công cụ để tối đa hóa các nguồn thu ngân sách và tăng cường hiệuquả chi ngân sách Là địa phương đầu tiên của Việt Nam được chọn thực hiện Báo cáoPEFA, Đà Nẵng có cơ hội quý báu để rà soát tất cả các chức năng của hệ thống tài chínhcông, qua đó đánh giá được những điểm mạnh và khả năng cải thiện hệ thống quản lý tàichính công của thành phố

Vậy vai trò của tài chính công là gì? Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính

công tại Đà Nẵng như thế nào? Bài thảo luận với đề tài là: "Phân tích vai trò tài chính

công Liên hệ thực tế việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng" sẽ trả lời

các câu hỏi đó

Bài thảo luận gồm 2 phần lớn:

Chương 1: Cơ sở lý luận về tài chính công

Chương 2: Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng

Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu chúng em có tìm hiểu tài liệu trên sách vàmạng, cùng với vốn hiểu biết còn thiếu sót nên không khỏi dẫn đến những khiếm khuyếttrong bài thảo luận Rất mong cô và các bạn đóng góp ý kiến để bày thảo luận được hoànthiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Chương 1: Cơ sở lí luận về tài chính công

1.1 Khái niệm, đặc điểm tài chính công

a Khái niệm TCC

Tài chính công (TCC) phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thái tiền tệ trongquá trình phân phối tổng nguồn lực tài chính quốc gia biểu hiện thông qua các hoạt độngthu, cho bằng tiền để hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của nhà nước và các chủ thểcông quyền nhằm thực hiện các chức năng kinh tế xã hội của nhà nước trong việc cungcấp hàng hóa, dịch vụ công cộng cho xã hội không vì mục đích lợi nhuận

b Đặc điểm TCC

- Chủ thể của TCC là nhà nước, các quan hệ TCC gắn liền với quyền lực chính của

NN và được thể chế hóa bằng văn bản pháp luật.

NN là chủ thể duy nhất có quyền lập pháp và quy định hệ thống pháp luật bắt buộc mọipháp nhân và thể nhân phải nộp một phần thu nhập của mình cho NN với tư cách là mộtchủ thể KT thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước

NN cũng quyết định cơ cấu, nội dung, mức độ các khoản thu chi cũng như các quỹ tiền tệcủa NN nhằm đảm đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ KT-XH và các chức năng của NN

trong từng thời kì, thực hiện cung cấp các hàng hóa, dịch vụ công sao cho đạt hiệu quảcao nhất.

- TCC được đặc trưng bởi quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của NN (thu nhập công và chi tiêu công)

TNC được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, bằng nhiều hình thức khác nhau, nhưngnét đặc trưng là gắn liền với kết quả hoạt động kinh tế trong nước, các phạm trù giá trịnhư: giá cả, thu nhập, lãi suất… và mang tính chất không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu.CTC phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của NN, đáp ứng các nhu cầu chung, nhucầu có tính chất toàn XH- tầm vĩ mô Hiệu quả của CTC được xem xét trên cơ sở đánhgiá mức độ hoàn thành các mục tiêu KT-XH đã đặt ra mà các khoản CTC phải đảm nhận

- TCC phục vụ lợi ích của cộng đồng, việc thụ hưởng các lợi ích từ TCC không phụ thuộc vào khả năng, mức độ đóng góp của các chủ thể trong XH.

Các lợi ích thụ nhận bao gồm các công trình kinh tế, văn hóa, XH, các hàng hóa và dịch

vụ công phục vụ cho phát triển KT của tất cả các chủ thể là pháp nhân và thể nhân, nângcao phúc lợi XH và mức sống của dân cư Việc thụ hưởng các lợi ích từ TCC không phụthuộc vào khả năng, mức độ đóng góp của các chủ thể trong xã hội

1.2 Vai trò tài chính công

1.2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì sự

tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước

Có thể nói rằng, đây là vai trò lịch sử của tài chính công được xuất phát từ nội tại củaphạm trù tài chính Khi Nhà nước ra đời, để tồn tại và hoạt động đồi hỏi phải có nguồn tàichính để đảm bảo cho các nhu cầu chi tiêu Trong thời đại ngày nay, hoạt động của Nhànước ngày càng đa dạng và phong phú, do vậy nhu cầu chi tiêu của Nhà nước ngày càngtăng lên cả về quy mô và phạm vi Tài chính công chính là công cụ tài chính mà Nhànước sử dụng để thực hiện huy động, tập chung các nguồn lực quốc gia nhằm duy trì hoạt

động của mình trên các mặt: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng Nhànước huy động, tập chung các nguồn lực tài chính và NSNN là chủ yếu, ngoài ra còn tậpchung vào các quỹ tài chính khác của Nhà nước sau đó tiến hành phân phối và sử dụngnhằn duy trì hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước và thực hiện các nhiệm vụ kinh

tế, xã hội Vai trò này của tài chính công được thể hiện qua các điểm sau:

- Tài chính công là công cụ để khai thác, động viên và tập trung các nguồn lực tài chính,đáp ứng đầy đủ, kịp thời cho các nhu cầu chỉ tiêu đã được Nhà nước dự tính cho từngthời kỳ phát triển Các nguồn lực tài chính này được Nhà nước động viên từ trong nội bộnền kinh tế quốc dân và từ nước ngoài, từ mọi lĩnh vực hoạt động và mọi thành phần kinh

tế, dưới nhiều hình thức huy động khác nhau (thuế, công trái, phí, lệ phí, ) mang tínhhoàn trả và không hoàn trả, bắt buộc và tự nguyện, trong đó tính bắt buộc và không hoàntrả là nét đặc trưng

- Tài chính công phân phối các nguồn tài chính đã tập trung trong các quỹ công cho cácnhu cầu chỉ tiêu của Nhà nước theo những quan hệ tỷ lệ hợp lý nhằm: vừa đảm bảo duytrì sự tồn tại và tăng cường sức mạnh của bộ máy Nhà nước, vừa đảm bảo thực hiện cácchức năng kinh tế - xã hội của Nhà nước đối với các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế

- Tài chính công là công cụ kiểm tra, giám sát để đảm bảo cho các nguồn tài chính đãphân phối được sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả nhất, đáp ứng tốt nhấtcác yêu cầu của quản lý Nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội

Giai đoạn 2021-2030, đất nước ta bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều khókhăn và thuận lợi đan xen Bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế dự báo có những diễnbiến phức tạp, khó lường Đặc biệt, đại dịch Covid-19 có thể kéo dài không những ảnhhưởng nặng nề đến kinh tế thế giới và các quốc gia mà còn thay đổi cấu trúc kinh tế, gâybất ổn kinh tế toàn cầu; cạnh tranh địa chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt.Tăng trưởng kinh tế có xu hướng chậm lại gây áp lực lớn cho việc thực hiện các mục tiêuphát triển kinh tế - xã hội nói chung và mục tiêu thu ngân sách nhà nước Vì vậy, 2021 –

2030 Nhà nước đặt ra mục tiêu: Xây dựng nền tài chính quốc gia phát triển bền vững,

hiện đại và hội nhập, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, tăng cường khả năng chống chịucủa nền kinh tế, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh tài chính quốc gia Thực hiệnchính sách động viên hợp lý, cải thiện dư địa tài khóa, tạo điều kiện thuận lợi để huyđộng, phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính, giải quyết hài hòa các vấn

đề phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, đảm bảo an ninh, quốc phòng và an sinh xãhội gắn với các mục tiêu, nhiệm vụ của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021

- 2030

1.2.2 Tài chính công là công cụ quan trọng trong quản lý và điều tiết vĩ mô nền

kinh tế- xã hội

Vai trò này được phát huy nhờ vào việc vận dụng chức năng phân phối của tài chính côngtrong hoạt động thực tiễn thông qua công thông qua công cụ thuế và chi NSNN Với chứcnăng phân bổ nguồn lực tài chính thông qua quá trình tạo lập và sử dụng quỹ công, tàichính công tác động đến việc phân bổ và góp phần và góp phần nâng cao hiệu quả sửdụng các nguồn tài chính trong toàn bộ nền kinh tế Bằng việc thiết lập hệ thống thuế hợp

lý bao gồm thuế trực thu và thuế gián thu, quy định các loại thuế suất, mức thuế suất, cácchế độ miễn giảm thuế, chính sách thuế có tác dụng định hướng đầu tư, thúc đẩy chuyểndịch cơ cấu kinh tế theo ngành, vùng lãnh thổ, khuyến khích các thành phần kinh tế mởrộng sản xuất kinh doanh, hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh theo từng loại sản phẩm.Bằng việc thực hiện chính sách chi tiêu công, Nhà nước phân bổ nguồn lực tài chinh huyđộng được cho các công trình đầu tư xây dụng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, đầu tư vàocác ngành kinh tế mũi nhọn, đầu tư vào các công trình trọng điểm, hỗ trợ đầu tư cho cácthành phần kinh tế, giải quyết các mối quan hệ cân đối lớn của nền kinh tế quốc dân Cáckhoản chi tiêu công như: chi đầu tư phát triển, cho vay vốn tín dụng Nhà nước, tài trợvốn, trợ giá… đã tạo động lực phát triển kinh tế cho cả khu vực công và khu vực tư, nângcao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia, góp phần hoàn thiện sự chuyểndịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững

1.2.2.2 Vai trò với xã hội

Tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc thự hiện công bằng xã hội và giải quyếtcác vấn đề xã hội, thông qua việc sử dụng các công cụ thu, chi của tài chính công để điềuchỉnh thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, giảm bớt những bất hợp lý trong phân phối vàgóp phần giải quyết các vấn đề xã hội đáp ứng các mục tiêu xã hội của kinh tế vĩ mô Thực hiện công bằng xã hội thông qua các chính sách như:

• Trợ cấp

• Trợ giá

• Thuế và một số chương trình mục tiêu quốc gia

Tài chính công góp phần giải quyết các vấn đề xã hội thông qua việc tài trợ cho phát triểncác dịch vụ công cộng thuộc các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, đặc biệt là tài trợ chocác chương trình chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình, phòng chống các tệ nạn xãhội, hỗ trợ tài chính cho giải quyết việc làm…

Cùng với việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tài chính công còn có vai trò quan trọng trongviệc bình ổn kinh tế vĩ mô Sự ổn định của một nền kinh tế được đánh giá trên nhiều tiêuchí như: đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế hợp lý và bền vững, duy trì việc sử dụng laođộng ở tỷ lệ cao, thực hiện cân đối cán cân thanh toán quốc tế, bình ổn thị trường và kiếmsoát lạm phát

Để đảm bảo các yêu cầu kể trên, Nhà nước phải sử dụng nhiều biện pháp một cách đồng

bộ, trong đó có biện pháp tài chính bằng việc sử dụng công cụ là tài chính công, đó là: tạolập hệ thống các quỹ tài chính ngoài ngân sách Nhà nước và sử dụng nó một cách linhhoạt nhằm ứng phó với những biến động của nền kinh tế Quỹ dự trữ nhà nước, quỹ bình

ổn giá là công cụ điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, quỹ hỗ trợ xuất khẩu, quỹ dự trữ

ngoại tệ là công cụ nhằm góp phần duy trì sự cân đối của cán cân thanh toán quốc tế, bình

ổn tỷ giá hối đoái, …

Song song với biện pháp tạo lập và sử dụng các quỹ của tài chính công, các biện pháp tàichính như: Cắt giảm chi tiêu ngân sách, điều tiết tiêu dung và đầu tư qua thuế, sử dụngcông cụ tín dụng nhà nước và lãi suất, … được sử dụng một cách đồng bộ để kiểm soátchặt chẽ lạm phát, ổn định nền kinh tế vĩ mô

=> Từ những phân tích trên cho thấy, trong nền kinh tế thị trường, những sự mất ổnđịnh trong quá trình phát triển nền kinh tế- xã hội là điều không tránh khỏi Do đó, Nhànước phải tang cường sự can thiệp, quản lý và điều tiết của mình là cần thiết và tất yếu,nhằm giữ vững sự ổn định của quá trình phát triển Trong bối cảnh đó, vai trò của tàichính công càng trở nên quan trọng giúp nhà nước đạt được những mục tiêu đề ra

Chương 2: Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng

2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì

sự tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước

sách như theo dõi nợ đọng phí, lệ phí (ví dụ ở bệnh viện) và cơ chế kế toán được đánh giátốt

Sử dụng hiệu quả nguồn lực để phục vụ cung ứng dịch vụ công: Về khía cạnh này, hệthống quản lý tài chính công của thành phố Đà Nẵng hoạt động khá tốt, được đánh giákhá tốt trong khả năng tiên liệu về phân bổ nguồn lực trong năm; các mối quan hệ tàichính giữa các cơ quan được đánh giá minh bạch; nhiều dịch vụ được phân cấp cho 7quận, huyện cung ứng cho người dân trên địa bàn; và chỉ số về thông tin hiệu quả đượcđánh giá tương đối đạt yêu cầu phản ánh mức độ hiệu quả của các dịch vụ do các đơn vịcủa thành phố cung ứng cho người dân Bên cạnh đó, phần lớn cơ chế hiện có để giảmthiểu rủi ro của hệ thống như kiểm soát nội bộ, mua sầm đấu thầu và kiểm soát chi lươngbiên chế được đánh giá hợp lý hoặc tốt; cơ chế kiểm soát kế toán cơ bản đạt điểm số cao.Báo cáo cũng cho thấy, các cơ chế giám sát và kiểm toán bên ngoài của thành phố đượcđánh giá hợp lý Trong 3 năm qua, Kiểm toán Nhà nước, cơ quan độc lập theo quy địnhcủa Hiến pháp và Luật Kiểm toán Nhà nước 2015, đã thực hiện kiểm toán hơn 50% các

cơ quan, đơn vị của thành phố Đà Nẵng; báo cáo kiểm toán được trình HĐND thành phốtrong vòng 3 tháng sau khi kết thúc kiểm toán UBND thành phố yêu cầu các cơ quan,đơn vị triển khai thực hiện kiến nghị kiểm toán và báo cáo kết quả thực hiện thườngxuyên; Kiểm toán Nhà nước kiểm tra tiến độ thực hiện kiến nghị kiểm toán vào năm tiếptheo sau khi ban hành báo cáo kiểm toán

Kỷ luật tài chính hợp lý: Theo đánh giá, kỷ luật tài chính của thành phố Đà Nẵng đượccho là hợp lý Các chỉ số về thu ngân sách được đánh giá chưa tốt do cơ chế của hệ thốngliên chính phủ hiện hành thúc đẩy Chính phủ cũng như các địa phương trong nước có xuhướng ước tính thấp dự toán thu Về chi ngân sách, vẫn còn chênh lệch trong cơ cấu chigiữa thực chi và dự toán ngân sách ban đầu, nhưng kết quả quyết toán chi ngân sách hàngnăm là đáng tin cậy, do nợ đọng chi của ngân sách thành phố không đáng kể và giảm dầntrong những năm gần đây Một điểm tích cực đáng chú ý là các yếu tố khác của hệ thốngtài chính công của thành phố về tổ chức thực hiện dự toán như khả năng dự báo nguồn