PHÂN TÍCH VAI TRÒ tài CHÍNH CÔNG, LIÊN hệ THỰC tế VIỆC PHÁT HUY VAI TRÒ của tài CHÍNH CÔNG tại đà NẴNG

Trong bối cảnh yêu cầu về các nguồn lực tài chính công để phát triển cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công của thành phố ngày càng tăng, Đà Nẵng rất quan tâm đến các chính sách, công cụ để t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

Danh sách thành viên nhóm 4

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐỘC LẬP – TỰ DO – HẠNH PHÚC

BIÊN BẢN HỌP NHÓM LẦN 1Địa điểm: google meet

Thời gian: 20h ngày 14 tháng 10 năm 2022

Thành viên tham gia:

trưởng

HươngDiêm Thị Mai Hương

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐỘC LẬP – TỰ DO – HẠNH PHÚC

BIÊN BẢN HỌP NHÓM LẦN 2Địa điểm: google meet

Thời gian: 20h ngày 28 tháng 10 năm 2022

Thành viên tham gia:

Nhóm trưởngHươngDiêm Thị Mai Hương

M c l c ục lục ục lục

MỞ ĐẦU

Chương 1: Cơ sở lí luận về tài chính công

1.1 Khái niệm, đặc điểm tài chính công

1.2 Vai trò tài chính công

1.2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì sự tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước

1.2.2 Tài chính công là công cụ quan trọng trong quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế- xã hội Chương 2: Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng

2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì sự tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước

• Thành tựu đạt được

Hạn chế và nguyên nhân

Đề xuất giải pháp

2.2 Tài chính công là công cụ quan trọng trong quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế- xã hội ………10

2.2.1 Tài chính công thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng ổn định và bền vững

Thành tựu đạt được

Thách thức và hạn chế đặt ra

Giải pháp

2.2.2 Vai trò với xã hội

Thành tựu đạt được

Thách thức và hạn chế

Giải pháp

2.2.3 Tài chính công có vai trò quan trọng trong ổn định nền kinh tế vĩ mô

Thành tựu đạt được

Thách thức và hạn chế

Nguyên nhân và giải pháp

KẾT LUẬN

MỞ ĐẦU

Những biến động về kinh tế của khu vực trong những năm gần đây đã tác độngmạnh mẽ từ nền kinh tế Việt Nam Hay trên chính trên đất nước ta đã diễn ra nhiều tìnhhình như: Việt Nam chính thức gia nhập WTO năm 2007, thâm hụt ngân sách nhà nướcvẫn còn đang kéo dài đến tận nay Những vấn đề đó đòi hỏi Chính phủ nhà nước ViệtNam phải có sự điều tiết đúng đắn trong khu vực tài chính công thông qua việc sử dụng

các công cụ như: chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ,

Thành phố Đà Nẵng là trung tâm công nghiệp hàng đầu của miền Trung Việt Nam, làmột trong những thành phố có mức thu nhập bình quân đầu người cao nhất ở miền TrungViệt Nam và tốc độ tăng trưởng kinh tế cao Thành phố Đà Nẵng cũng được đánh giá làmột trong những địa phương đi đầu trong nỗ lực tạo một môi trường đầu tư kinh doanh

thuận lợi lọt vào nhóm "Rất tốt" thể hiện qua kết quả xếp hạng đứng đầu toàn quốc về

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Mặt khác, kinh tế Đà Nẵng phụ thuộc chủ yếu vàokhu vực nhà nước Trong bối cảnh yêu cầu về các nguồn lực tài chính công để phát triển

cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công của thành phố ngày càng tăng, Đà Nẵng rất quan tâm

đến các chính sách, công cụ để tối đa hóa các nguồn thu ngân sách và tăng cường hiệu

quả chi ngân sách Là địa phương đầu tiên của Việt Nam được chọn thực hiện Báo cáo

PEFA, Đà Nẵng có cơ hội quý báu để rà soát tất cả các chức năng của hệ thống tài chính

công, qua đó đánh giá được những điểm mạnh và khả năng cải thiện hệ thống quản lý tàichính công của thành phố

Vậy vai trò của tài chính công là gì? Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính

công tại Đà Nẵng như thế nào? Bài thảo luận với đề tài là: "Phân tích vai trò tài chính

công Liên hệ thực tế việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng" sẽ trả lời

các câu hỏi đó

Bài thảo luận gồm 2 phần lớn:

Chương 1: Cơ sở lý luận về tài chính công

Chương 2: Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà Nẵng

Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu chúng em có tìm hiểu tài liệu trên sách vàmạng, cùng với vốn hiểu biết còn thiếu sót nên không khỏi dẫn đến những khiếm khuyết

trong bài thảo luận Rất mong cô và các bạn đóng góp ý kiến để bày thảo luận được hoàn

thiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Chương 1: Cơ sở lí luận về tài chính công

1.1 Khái niệm, đặc điểm tài chính công

a Khái niệm TCC

Tài chính công (TCC) phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thái tiền tệ trong

quá trình phân phối tổng nguồn lực tài chính quốc gia biểu hiện thông qua các hoạt động

thu, cho bằng tiền để hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của nhà nước và các chủ thể

công quyền nhằm thực hiện các chức năng kinh tế xã hội của nhà nước trong việc cung

cấp hàng hóa, dịch vụ công cộng cho xã hội không vì mục đích lợi nhuận

- Chủ thể của TCC là nhà nước, các quan hệ TCC gắn liền với quyền lực chính của NN và được thể chế hóa bằng văn bản pháp luật.

NN là chủ thể duy nhất có quyền lập pháp và quy định hệ thống pháp luật bắt buộc mọi

pháp nhân và thể nhân phải nộp một phần thu nhập của mình cho NN với tư cách là một

chủ thể KT thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước

NN nhằm đảm đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ KT-XH và các chức năng của NN

trong từng thời kì, thực hiện cung cấp các hàng hóa, dịch vụ công sao cho đạt hiệu quả

như: giá cả, thu nhập, lãi suất… và mang tính chất không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu

CTC phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của NN, đáp ứng các nhu cầu chung, nhu

cầu có tính chất toàn XH- tầm vĩ mô Hiệu quả của CTC được xem xét trên cơ sở đánhgiá mức độ hoàn thành các mục tiêu KT-XH đã đặt ra mà các khoản CTC phải đảm nhận

- TCC phục vụ lợi ích của cộng đồng, việc thụ hưởng các lợi ích từ TCC không phụ thuộc vào khả năng, mức độ đóng góp của các chủ thể trong XH.

Các lợi ích thụ nhận bao gồm các công trình kinh tế, văn hóa, XH, các hàng hóa và dịch

vụ công phục vụ cho phát triển KT của tất cả các chủ thể là pháp nhân và thể nhân, nâng

cao phúc lợi XH và mức sống của dân cư Việc thụ hưởng các lợi ích từ TCC không phụthuộc vào khả năng, mức độ đóng góp của các chủ thể trong xã hội

1.2 Vai trò tài chính công

1.2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì sự tồn

tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước

Có thể nói rằng, đây là vai trò lịch sử của tài chính công được xuất phát từ nội tại của

phạm trù tài chính Khi Nhà nước ra đời, để tồn tại và hoạt động đồi hỏi phải có nguồn tàichính để đảm bảo cho các nhu cầu chi tiêu Trong thời đại ngày nay, hoạt động của Nhà

nước ngày càng đa dạng và phong phú, do vậy nhu cầu chi tiêu của Nhà nước ngày càngtăng lên cả về quy mô và phạm vi Tài chính công chính là công cụ tài chính mà Nhànước sử dụng để thực hiện huy động, tập chung các nguồn lực quốc gia nhằm duy trì hoạt

động của mình trên các mặt: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng Nhà

nước huy động, tập chung các nguồn lực tài chính và NSNN là chủ yếu, ngoài ra còn tập

chung vào các quỹ tài chính khác của Nhà nước sau đó tiến hành phân phối và sử dụng

nhằn duy trì hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước và thực hiện các nhiệm vụ kinh

tế, xã hội Vai trò này của tài chính công được thể hiện qua các điểm sau:

ứng đầy đủ, kịp thời cho các nhu cầu chỉ tiêu đã được Nhà nước dự tính cho từng thời kỳ phát triển Cácnguồn lực tài chính này được Nhà nước động viên từ trong nội bộ nền kinh tế quốc dân và từ nước ngoài, từmọi lĩnh vực hoạt động và mọi thành phần kinh tế, dưới nhiều hình thức huy động khác nhau (thuế, côngtrái, phí, lệ phí, ) mang tính hoàn trả và không hoàn trả, bắt buộc và tự nguyện, trong đó tính bắt buộc vàkhông hoàn trả là nét đặc trưng

chỉ tiêu của Nhà nước theo những quan hệ tỷ lệ hợp lý nhằm: vừa đảm bảo duy trì sự tồn tại và tăng cườngsức mạnh của bộ máy Nhà nước, vừa đảm bảo thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội của Nhà nước đốivới các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế

được sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả nhất, đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của quản lý Nhànước và phát triển kinh tế - xã hội

Giai đoạn 2021-2030, đất nước ta bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều khó

khăn và thuận lợi đan xen Bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế dự báo có những diễn

biến phức tạp, khó lường Đặc biệt, đại dịch Covid-19 có thể kéo dài không những ảnh

hưởng nặng nề đến kinh tế thế giới và các quốc gia mà còn thay đổi cấu trúc kinh tế, gây

bất ổn kinh tế toàn cầu; cạnh tranh địa chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt

Tăng trưởng kinh tế có xu hướng chậm lại gây áp lực lớn cho việc thực hiện các mục tiêu

phát triển kinh tế - xã hội nói chung và mục tiêu thu ngân sách nhà nước Vì vậy, 2021 –

2030 Nhà nước đặt ra mục tiêu: Xây dựng nền tài chính quốc gia phát triển bền vững,

4

hiện đại và hội nhập, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, tăng cường khả năng chống chịu

của nền kinh tế, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh tài chính quốc gia Thực hiện

chính sách động viên hợp lý, cải thiện dư địa tài khóa, tạo điều kiện thuận lợi để huy

động, phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính, giải quyết hài hòa các vấn

đề phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, đảm bảo an ninh, quốc phòng và an sinh xãhội gắn với các mục tiêu, nhiệm vụ của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021

- 2030

1.2.2 Tài chính công là công cụ quan trọng trong quản lý và điều tiết vĩ mô nền

kinh tế- xã hội

Vai trò này được phát huy nhờ vào việc vận dụng chức năng phân phối của tài chính côngtrong hoạt động thực tiễn thông qua công thông qua công cụ thuế và chi NSNN Với chứcnăng phân bổ nguồn lực tài chính thông qua quá trình tạo lập và sử dụng quỹ công, tài

chính công tác động đến việc phân bổ và góp phần và góp phần nâng cao hiệu quả sử

dụng các nguồn tài chính trong toàn bộ nền kinh tế Bằng việc thiết lập hệ thống thuế hợp

lý bao gồm thuế trực thu và thuế gián thu, quy định các loại thuế suất, mức thuế suất, cácchế độ miễn giảm thuế, chính sách thuế có tác dụng định hướng đầu tư, thúc đẩy chuyểndịch cơ cấu kinh tế theo ngành, vùng lãnh thổ, khuyến khích các thành phần kinh tế mởrộng sản xuất kinh doanh, hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh theo từng loại sản phẩm.Bằng việc thực hiện chính sách chi tiêu công, Nhà nước phân bổ nguồn lực tài chinh huyđộng được cho các công trình đầu tư xây dụng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, đầu tư vào

các ngành kinh tế mũi nhọn, đầu tư vào các công trình trọng điểm, hỗ trợ đầu tư cho các

thành phần kinh tế, giải quyết các mối quan hệ cân đối lớn của nền kinh tế quốc dân Các

khoản chi tiêu công như: chi đầu tư phát triển, cho vay vốn tín dụng Nhà nước, tài trợ

vốn, trợ giá… đã tạo động lực phát triển kinh tế cho cả khu vực công và khu vực tư, nâng

cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia, góp phần hoàn thiện sự chuyểndịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững

1.2.2.2 Vai trò với xã hội

Tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc thự hiện công bằng xã hội và giải quyếtcác vấn đề xã hội, thông qua việc sử dụng các công cụ thu, chi của tài chính công để điềuchỉnh thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, giảm bớt những bất hợp lý trong phân phối vàgóp phần giải quyết các vấn đề xã hội đáp ứng các mục tiêu xã hội của kinh tế vĩ mô

Thực hiện công bằng xã hội thông qua các chính sách như:

Tài chính công góp phần giải quyết các vấn đề xã hội thông qua việc tài trợ cho phát triển

các dịch vụ công cộng thuộc các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, đặc biệt là tài trợ chocác chương trình chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình, phòng chống các tệ nạn xã

hội, hỗ trợ tài chính cho giải quyết việc làm…

Cùng với việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tài chính công còn có vai trò quan trọng trongviệc bình ổn kinh tế vĩ mô Sự ổn định của một nền kinh tế được đánh giá trên nhiều tiêuchí như: đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế hợp lý và bền vững, duy trì việc sử dụng laođộng ở tỷ lệ cao, thực hiện cân đối cán cân thanh toán quốc tế, bình ổn thị trường và kiếmsoát lạm phát

Để đảm bảo các yêu cầu kể trên, Nhà nước phải sử dụng nhiều biện pháp một cách đồng

bộ, trong đó có biện pháp tài chính bằng việc sử dụng công cụ là tài chính công, đó là: tạolập hệ thống các quỹ tài chính ngoài ngân sách Nhà nước và sử dụng nó một cách linh

hoạt nhằm ứng phó với những biến động của nền kinh tế Quỹ dự trữ nhà nước, quỹ bình

ổn giá là công cụ điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, quỹ hỗ trợ xuất khẩu, quỹ dự trữ

ngoại tệ là công cụ nhằm góp phần duy trì sự cân đối của cán cân thanh toán quốc tế, bình

ổn tỷ giá hối đoái, …

Song song với biện pháp tạo lập và sử dụng các quỹ của tài chính công, các biện pháp tàichính như: Cắt giảm chi tiêu ngân sách, điều tiết tiêu dung và đầu tư qua thuế, sử dụngcông cụ tín dụng nhà nước và lãi suất, … được sử dụng một cách đồng bộ để kiểm soát

chặt chẽ lạm phát, ổn định nền kinh tế vĩ mô

=> Từ những phân tích trên cho thấy, trong nền kinh tế thị trường, những sự mất ổn định

trong quá trình phát triển nền kinh tế- xã hội là điều không tránh khỏi Do đó, Nhà nướcphải tang cường sự can thiệp, quản lý và điều tiết của mình là cần thiết và tất yếu, nhằmgiữ vững sự ổn định của quá trình phát triển Trong bối cảnh đó, vai trò của tài chínhcông càng trở nên quan trọng giúp nhà nước đạt được những mục tiêu đề ra

Chương 2: Thực trạng việc phát huy vai trò của tài chính công tại Đà

Nẵng

2.1 Tài chính công là công cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc duy trì

sự tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy Nhà nước

• Thành tựu đạt được:

Có chiến lược phân bổ nguồn lực: Tại Đà Nẵng các quy định về giám sát thực hiện ngân

sách như điều chỉnh dự toán ngân sách trong năm được đánh giá hợp lý Hầu hết các chỉ

số khác liên quan đến chiến lược phân bổ nguồn lực của thành phố được đánh giá đạt yêucầu Chỉ số tài liệu ngân sách được đánh giá đáp ứng tất cả các yêu cầu cơ bản Ngoài ra,

Đà Nẵng cũng được đánh giá hợp lý trong chỉ số đánh giá mới của khung PEFA 2016

sách như theo dõi nợ đọng phí, lệ phí (ví dụ ở bệnh viện) và cơ chế kế toán được đánh giátốt.

Sử dụng hiệu quả nguồn lực để phục vụ cung ứng dịch vụ công: Về khía cạnh này, hệthống quản lý tài chính công của thành phố Đà Nẵng hoạt động khá tốt, được đánh giá

khá tốt trong khả năng tiên liệu về phân bổ nguồn lực trong năm; các mối quan hệ tài

chính giữa các cơ quan được đánh giá minh bạch; nhiều dịch vụ được phân cấp cho 7

quận, huyện cung ứng cho người dân trên địa bàn; và chỉ số về thông tin hiệu quả đượcđánh giá tương đối đạt yêu cầu phản ánh mức độ hiệu quả của các dịch vụ do các đơn vịcủa thành phố cung ứng cho người dân Bên cạnh đó, phần lớn cơ chế hiện có để giảmthiểu rủi ro của hệ thống như kiểm soát nội bộ, mua sầm đấu thầu và kiểm soát chi lương

biên chế được đánh giá hợp lý hoặc tốt; cơ chế kiểm soát kế toán cơ bản đạt điểm số cao.Báo cáo cũng cho thấy, các cơ chế giám sát và kiểm toán bên ngoài của thành phố được

đánh giá hợp lý Trong 3 năm qua, Kiểm toán Nhà nước, cơ quan độc lập theo quy địnhcủa Hiến pháp và Luật Kiểm toán Nhà nước 2015, đã thực hiện kiểm toán hơn 50% các

cơ quan, đơn vị của thành phố Đà Nẵng; báo cáo kiểm toán được trình HĐND thành phố

trong vòng 3 tháng sau khi kết thúc kiểm toán UBND thành phố yêu cầu các cơ quan,đơn vị triển khai thực hiện kiến nghị kiểm toán và báo cáo kết quả thực hiện thườngxuyên; Kiểm toán Nhà nước kiểm tra tiến độ thực hiện kiến nghị kiểm toán vào năm tiếp

theo sau khi ban hành báo cáo kiểm toán

Kỷ luật tài chính hợp lý: Theo đánh giá, kỷ luật tài chính của thành phố Đà Nẵng đượccho là hợp lý Các chỉ số về thu ngân sách được đánh giá chưa tốt do cơ chế của hệ thống

liên chính phủ hiện hành thúc đẩy Chính phủ cũng như các địa phương trong nước có xu

hướng ước tính thấp dự toán thu Về chi ngân sách, vẫn còn chênh lệch trong cơ cấu chi

giữa thực chi và dự toán ngân sách ban đầu, nhưng kết quả quyết toán chi ngân sách hàngnăm là đáng tin cậy, do nợ đọng chi của ngân sách thành phố không đáng kể và giảm dầntrong những năm gần đây Một điểm tích cực đáng chú ý là các yếu tố khác của hệ thống

tài chính công của thành phố về tổ chức thực hiện dự toán như khả năng dự báo nguồn

lực, mua sắm đấu thầu, theo dõi nợ đọng chi và cơ chế kiểm soát nội bộ được thực hiện

hiệu quả và đã góp phần thực hiện kỷ luật tài chính của toàn bộ hệ thống

Hạn chế và nguyên nhân

Chiến lược phân bổ nguồn lực: Bốn chỉ số liên quan đến 'lập ngân sách và chiến lược tài

khóa dựa trên chính sách' có điểm số thấp do Luật Ngân sách nhà nước không quy định

các địa phương phải lập dự toán ngân sách trung hạn; do đó, khó chứng minh được quytrình phân bổ nguồn lực ngân sách địa phương hàng năm phù hợp với các mục tiêu chiếnlược của UBND thành phố Về thu ngân sách, chỉ có một phần nhỏ các khoản thu thuộc

sự quản lý của chính quyền thành phố Đà Nẵng, đó là những nội dung có liên quan đếncác khoản thu do các cơ quan thuộc bộ máy hành chính của thành phố thực hiện thu Bêncạnh đó phân loại ngân sách vẫn chưa phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế theo quy định

PEFA và cũng còn một số nội dung như quản lý rủi ro thu được đánh giá chưa đạt yêu

cầu

Sử dụng nguồn lực để phục vụ cung ứng dịch vụ công: Báo cáo của UBND thành phố vềkết quả kiểm toán chưa được công khai trên website hoặc các phương tiện thông tin đạichúng mà người dân có thể tiếp cận dễ dàng

Kỷ luật tài chính: Những rủi ro đối với kỷ luật tài chính vẫn còn tồn tại Cụ thể, các hoạt

động thu, chi ngoài ngân sách không được báo cáo trong báo cáo quyết toán tương đối ít;

việc giám sát các rủi ro tài chính của các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập vẫn còn yếu,

đặc biệt là việc giám sát nghĩa vụ nợ dự phòng, rủi ro của các dự án "hợp tác công tư" và

việc đánh giá các yếu tố rủi ro của thị trường trong công tác quản lý nợ công của thành

phố

Đề xuất giải pháp

Thành phố Đà Nẵng cần đưa ra chính sách liên tục cập nhật và công khai báo cáo củaUBND thành phố về kết quả kiểm toán trên website hoặc các phương tiện thông tin đại