tiết 30-hiệu ứng đôp-ple

Nêu định nghĩa: tần số của sóng, b ớc sóng và tốc độ truyền sóng... * Tần số của sóng là tần số dao động của các phần tử môi tr ờng khi có sóng truyền qua và cũng là tần số dao động củ

Kiểm tra bài cũ

1 Nêu các đặc tr ng vật lý, các đặc tr ng sinh lí

của âm và mối quan hệ giữa chúng.

2 Nêu định nghĩa: tần số của sóng, b ớc sóng và

tốc độ truyền sóng.

Trả lời

1 * Các đặc tr ng vật lý của âm: Tần số, c ờng độ âm (hoặc mức c ờng

độ âm), đồ thị dao động của âm.

* Các đặc tr ng sinh lí của âm: Độ cao, độ to, âm sắc.

* Mối liên quan giữa chúng:

+ Độ cao phụ thuộc tần số.

+ Độ to phụ thuộc mức c ờng độ âm (hay c ờng độ âm)

và tần số của âm.

+ Âm sắc phụ thuộc dạng đồ thị dao động của âm.

2 * Tần số của sóng là tần số dao động của các phần tử môi tr ờng

khi có sóng truyền qua và cũng là tần số dao động của nguồn.

* B ớc sóng là quãng đ ờng mà sóng truyền đ ợc trong 1 chu kỳ.

Hay b ớc sóng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên

ph ơng truyền sóng mà dao động tại hai điểm đó cùng pha.

* Tốc độ truyền sóng là tốc độ truyền pha dao động.

Néi dung cña bµi

• HiÖu øng §èp-ple lµ g×?

• Gi¶i thÝch hiÖu øng §èp-ple.

1 Thí nghiệm:

 Dụng cụ:

 Tiến hành:

 Hiện t ợng:

- Khi nguồn âm lại gần -> nghe thấy âm cao (bổng) hơn

 Hiệu ứng Đốp-ple là gì?

Sự thay đổi tần số của sóng thu đ ợc khi có sự chuyển

Em có biết?

Hiệu ứng Đôp-ple đã đ ợc đề

xuất (mặc dù ch a thật hoàn

chỉnh) năm 1842 bởi nhà vật

lý ng ời áo Johann Christian

Dopple Hiệu ứng này đ ợc

Buys Ballot ng ời Hà Lan

kiểm tra bằng thực nghiệm

năm 1845 bằng cách dùng

một đầu máy xe lửa kéo theo

một toa lộ thiên với nhiều

Tại sao có hiện t ợng đó?

v

1 2

3 4

Trong thời gian t

đỉnh sóng A1 đi qua M đ ợc quãng đ ờng?

Tốc độ của các đỉnh sóng đối với M?

Số b ớc sóng mà M nhận đ ợc trong thời gian t?

s v

v M

1 2 3 4

b Nguồn âm S đứng yên, máy thu M chuyển động:

• Máy thu M chuyển động

Quãng đ ờng mà đỉnh sóng A1 đi qua máy thu

trong thời gian t?

Số b ớc sóng máy thu M nhận đ ợc

trong thời gian t?

b Nguồn âm S đứng yên, máy thu M chuyển động:

• Máy thu M chuyển động

2.Giải thích hiện t ợng:

b Nguồn âm S đứng yên, máy thu M chuyển động:

động với tốc độ v M < v, tần số sóng âm máy thu nhận đ ợc:

Dùng dấu (+) khi M lại gần S -> f’>f : Âm nhận đ ợc cao (bổng)

c Nguồn âm S chuyển động, máy thu M đứng yên

c Nguồn âm S chuyển động, máy thu M đứng yên

2.Giải thích hiện t ợng:

1 Thí nghiệm

Sự thay đổi tần số của sóng thu đ ợc khi có sự chuyển

động t ơng đối của nguồn âm và máy thu đối với môi tr ờng

truyền âm gọi là hiệu ứng Đốp-ple.

Em nên biết: Hiệu ứng Đôp-ple là một hiệu ứng vật lý, đặt theo tên nhà bác học ng ời áo Johann Christian Doppler,

trong đó tần số và b ớc sóng của sóng âm, sóng điện từ

hay các sóng nói chung bị thay đổi khi mà nguồn phát

sóng chuyển động t ơng đối với ng ời quan sát

1803-1853

Vận dụng

Câu 1: Hiệu ứng Đôp-ple gây ra hiện t ợng gì sau đây?

A Thay đổi c ờng độ âm khi nguồn âm chuyển động so với ng ời nghe

B Thay đổi âm sắc của âm khi ng ời nghe chuyển động lại gần nguồn âm

C Thay đổi độ cao của âm khi nguồn âm chuyển động so với ng ời nghe

D Thay đổi cả độ cao và âm sắc khi nguồn âm so với ng

ời nghe

Vận dụng

Câu 2: Một xe cảnh sát đậu ở lề đ ờng cao tốc bóp còi có tần

số 1000 Hz để chặn một xe ôtô đang chạy tới với tốc độ

120 km/h Tần số âm trong không khí là 340 m/s Ng ời lái

xe ôtô nghe thấy tiếng còi có tần số:

Vận dụng

Câu 3: Một xe cứu th ơng phát ra tiếng rít ở tần số

1600 Hz và đi qua một ng ời đi xe đạp với tốc độ 4,5 m/s Sau khi xe cứu th ơng v ợt qua, ng ời đi xe đạp nghe thấy một tần số 1560 Hz Tốc độ âm trong