học tập và phát triển trong tương lai

học tập và phát triển trong tương lai

Thưa anh Vũ Tuấn Anh, sau khi đọc bài viết “Đừng để thất nghiệp ngay trên giảng đường đại học!” của anh trên báo

Sinh Viên Việt Nam số 38,

phát hành ngày 7/10/2019, nhiều bạn đọc có vẻ hoang mang về tương lai thay đổi của nghề nghiệp, anh có thể nói rõ hơn về vấn đề này?

Khi tôi trao đổi vấn đề này, một

số bạn đọc hoang mang rằng, đại học sẽ không tồn tại Thực

ra, đại học vẫn phải tồn tại và nên tồn tại và đại học cũng như hệ thống giáo dục hiện tại cần phải trở thành động lực chính yếu và mạnh mẽ nhất cho công cuộc chuyển đổi

Bất kỳ chuyển đổi nào cũng phải có nền tảng sẵn có Theo cách nhìn ấy, hệ thống giáo dục đại học đang sở hữu những nguồn lực tinh hoa nhất về con người, trang thiết bị, quan hệ và đầu tư từ Chính phủ cũng như tư nhân Chúng ta chỉ có thể chuyển đổi tốt nhất từ những gì tinh túy nhất trong hiện tại Tôi phát biểu như vậy để các thầy cô

và các trường đại học cần thay đổi Và tôi mong muốn các trường đại học sẽ chuyển mình trở thành lực lượng dẫn dắt toàn

bộ thế hệ trẻ cho nghề nghiệp tương lai

Đại học có nguồn lực lớn nhất nhưng cần phải vượt lên chính mình – cần thay đổi, thậm chí, bỏ

lại những điểm mạnh nếu như nó không phù hợp với tương lai Ví

dụ, ngành ô tô sẽ chuyển mình như thế nào khi thế giới chuyển sang dùng xe điện Kỹ sư ô tô trong tương lai sẽ là sự kết hợp của cơ khí, tự động, điện tử, phần mềm, vật liệu mới… Như vậy, các trường đại học, các khoa đang dạy về ô tô cần phải ngồi lại để định nghĩa, thiết kế và giảng dạy những chương trình mới cho kỹ

sư ô tô tương lai

Theo anh, các trường đại học

và hệ thống giáo dục cần phải làm gì để thay đổi đáp ứng những yêu cầu mới trong tương lai?

Quá trình thay đổi rất đau đớn

vì chúng ta thường thích sống trong vùng an toàn, thoải mái Rõ ràng, việc đào tạo những gì đang

có sẽ dễ dàng và đem lại nhiều lợi nhuận hơn việc thay đổi và thiết kế lại chương trình mới cho tương lai Có lẽ, tôi cần nhắc lại câu nói của ông Phạm Nhật Vượng – ông chủ của Vingroup: Một tổ chức cần có tinh thần khởi nghiệp mãi mãi Các trường đại học và hệ thống cơ sở giáo dục truyền thống cần thay đổi tâm thế sang tâm thế khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nhằm kiến tạo ra những giá trị mới cho khách hàng Sự thay đổi này cần tiến hành đồng bộ tại cấp độ lãnh đạo ban giám hiệu, khoa và tới từng

HỆ SINH THÁI GIÁo DỤC

THỜI CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

báo siNH ViêN ViệT Nam số 38, PHáT

HàNH Ngày 7/10/2019 có đăNg bài

ViếT “đừNg để THấT NgHiệP Ngay

TRêN giảNg đƯờNg đại Học!” cỦa

cHuyêN gia đổi mới sáNg Tạo Và kHởi

NgHiệP Vũ TuấN aNH (đồNg Tác giả

sácH “bEsT sELLER” HƯớNg NgHiệP

4.0) sau kHi bài ViếT đƯợc đăNg Tải,

Tòa soạN đã NHậN đƯợc NHiều câu

Hỏi cỦa bạN đọc muốN Tác giả Làm

Rõ HơN mộT số VấN đề siNH ViêN ViệT

Nam có cuộc TRao đổi Với Tác giả Vũ

TuấN aNH Về mộT số VấN đề Này

SoNG ANH (Thực hiện)

anh Vũ Tuấn anh

giảng viên của nhà trường Theo tôi,

nếu không thay đổi tâm thế thì mọi sự

thay đổi sẽ khó khăn Thứ hai, sau khi

thay đổi tâm thế, trường đại học cần

tư duy “hệ sinh thái giáo dục” thay vì

duy nhất trường đại học trong quá khứ

Theo giáo dục truyền thống, trường

đại học đóng vai trò quan trọng có thể

nói là duy nhất Trong tương lai, khi tri

thức thay đổi nhanh chóng thì hệ sinh

thái giáo dục cần được áp dụng Tuy

nhiên, trong hệ sinh thái giáo dục của

chúng ta hiện nay đại học vẫn đóng

vai trò dẫn dắt cho toàn hệ sinh thái

giáo dục Thứ ba, sau khi thay đổi tâm

thế và tư duy hệ sinh thái, các trường

đại học cần mạnh mẽ mở cửa liên kết

với các trường đại học nước ngoài, liên

kết với nhau và tạo ra một hệ thống

giáo dục đại học mở tại Việt Nam và

thế giới Trong thế giới biến động

nhanh và khó lường, hệ thống mở là

hệ thống cho phép các tổ chức doanh

nghiệp tiếp nhận tri thức mới nhanh

nhất

Anh vừa nói tới hệ sinh thái giáo

dục, anh có thể nói rõ hơn vai trò

của nó trong việc giúp sinh viên có

việc làm trong tương lai?

Hệ sinh thái giáo dục có thể hiểu là

toàn bộ các thành phần của giáo dục

và việc làm trong một xã hội Nó bao

gồm các nguồn cung nhân lực - đại

học và cơ sở giáo dục, nguồn cầu

nhân lực - các tổ chức sử dụng nhân

lực và hệ thống quản lý của Nhà nước

và Chính phủ Trong thế giới nghề

nghiệp tương lai bất định thì mỗi cá

nhân tổ chức tại phần cung và cầu đều

phải tư duy hệ sinh thái để xem những

thay đổi và tự mình điều chỉnh cho phù

hợp Để cho đại học chuyển mình thì

khách hàng – sinh viên và phụ huynh

- phải chủ động đòi hỏi chương trình

đào tạo, kiến tạo giá trị cho mình Các

bạn sinh viên muốn có việc làm nhưng

các bạn có chủ động đứng lên đòi hỏi

nhà trường dạy tốt, dạy nghiêm túc vì

các bạn là khách hàng người trả tiền

hay chưa? Chính áp lực từ khách hàng

sẽ là động lực mạnh mẽ nhất cho đại

học chuyển đổi Theo tôi, chính các

em sinh viên đã từ chối quyền lợi cao

nhất- khách hàng với đơn vị cung cấp

– đại học Muốn tư duy như vậy, các

em sinh viên còn phải học từ trường

Đời thay vì chỉ Đại học Trường Đời chính là khái niệm bình dân của hệ sinh thái giáo dục nơi mà các bạn sinh viên sẽ tìm hiểu về nghề nghiệp tương lai không chỉ từ đại học mà còn từ doanh nghiệp, cộng đồng và xã hội

Dựa trên sự tự nhận thức và tự thay đổi

đó, mỗi sinh viên phải chủ động học tập và phát triển trong Trường Đời, bao gồm trường đại học đang học Như vậy, động lực chính trong giáo dục chuyển mình không ai khác mà phải

là sinh viên – khách hàng

Điều cuối anh muốn chia sẻ với các bạn sinh viên là gì?

Trường đại học của tương lai chính

là trường Đời - nơi cung và cầu lao

động xảy ra Các bạn sinh viên cần phải bám sát, theo dõi và thấu hiểu những gì đang thay đổi trong trường Đời – hệ sinh thái giáo dục Từ đó, thiết

kế riêng cho mình một kế hoạch nghề nghiệp tương lai Tôi xin nhắc lại là, Đại học vẫn rất quan trọng, vì nó là thành phần chủ yếu trong hệ sinh thái giáo dục trường Đời Điểm khác biệt duy nhất trong tương lai là nếu trong quá khứ chỉ cần học đại học là có việc thì bây giờ muốn có việc phải học đại học và phải học thêm nhiều thứ khác

từ trường Đời Tương lai khó khăn và thách thức hơn cho các bạn trẻ

Cảm ơn anh!■

9

Theo anh, trong hệ sinh thái giáo dục

4.0 (còn được anh gọi một tên khác là

Trường Học và Trường Đời), các bạn

trẻ cần phải học tập như thế nào để

thành công?

Đã từ lâu, chúng ta có những cuộc

tranh luận và những ý kiến trái chiều về

câu chuyện chỉ cần đi học Trường Học

hoặc Trường Đời là đủ Câu trả lời của

tôi với các bạn trẻ là trong thế kỷ 21 các

bạn cần phải học cả Trường Học lẫn

Trường Đời một cách thông minh và

chọn lọc nhằm hướng tới thành công

Công thức thành công có thể viết khái

quát như sau: Thành công bằng tích số

của kiến thức, kỹ năng, thái độ và tâm

thế Mối quan hệ là tích số nên kết quả

là zero, nếu như chúng ta có một thừa

số là zero Rõ ràng, nếu như các bạn chỉ

học trong Trường Học thì thái độ và kỹ

năng sẽ khó có thể tốt và ngược lại, nếu

chỉ học trong Trường Đời thì kiến thức

nền tảng sẽ không thể tốt Cả hai cách

tiếp cận đều cho ra kết quả hiệu năng

cá nhân là không Một điểm quan trọng

trong nghề nghiệp tương lai đó là kiến

thức hay còn được gọi là “kỹ năng cứng”

Có người nói rằng, 80% thành công của

mỗi cá nhân là do kỹ năng mềm Điều

đó đúng nhưng chỉ khi các bạn tích lũy

đủ kỹ năng cứng - tri thức, đặc biệt quan

trọng trong những ngành công nghệ cao

của tương lai

Cụ thể, theo anh, các bạn trẻ cần học

ở đâu và học như thế nào?

Theo tôi, các bạn cần phải tư duy

giống như “startup” về nghề nghiệp, các

bạn cần phải suy nghĩ rằng, vị trí mình

ra trường sẽ làm ở đâu và những công

việc nào cụ thể Ví dụ, một bạn sinh viên ngành ô tô - ngành trong ví dụ bài viết

của tôi đăng trên báo Sinh Viên Việt Nam số 38 - muốn vào ngành ô tô điện.

Như vậy, bạn sinh viên này cần tìm hiểu ngành ô tô điện sẽ cần những tri thức và kiến thức kỹ thuật nào bổ trợ ngành mình đang học Sau đó, bạn cần tự học bổ sung hay đăng ký học dự thính Triết lý nghề nghiệp tương lai tương tự như khởi nghiệp, chúng ta cần phải tư duy làm gì

để từ đó kiến tạo năng lực bản thân Tiếp đến, trong hệ sinh thái nghề nghiệp, sẽ

có những thành phần quan trọng đòi hỏi thời gian lâu dài như tri thức Các bạn cần phải nhận thức để có thể bắt đầu càng sớm càng tốt Ngược lại, kỹ năng các bạn có thể để sau Các bạn trẻ cần quan tâm tới ngoại ngữ vì ngoại ngữ sẽ mang tới cho các bạn các cơ hội tri thức, việc làm và phát triển bản thân Trong

hệ sinh thái nghề nghiệp 4.0, theo tôi,

sẽ có các thành phần quan trọng như sau: 1- Đại học là nơi cung cấp nền tảng

và quan trọng nhất về kỹ năng cứng - tri thức về công nghệ; 2- Doanh nghiệp là nơi cung cấp về kỹ năng và thái độ;

3-“Startup” là nơi trau dồi đổi mới sáng tạo, tâm thế kiến tạo giá trị và các phương pháp vượt qua thách thức nguồn lực; 4-Các thành phần sinh thái giáo dục cộng

đồng và mở như các chương trình Ted Talks, một số cuốn sách đang có trên thị trường: Trường Học hay Trường Đời, Hướng nghiệp 4.0…

Thưa anh, tư duy học tập và phát triển trong hệ sinh thái giáo dục 4.0 đòi hỏi thay đổi như thế nào?

Để đối phó với tương lai bất định có lẽ

các bạn trẻ cần chủ động thiết kế và chuẩn bị cho tương lai của chính mình thay vì thụ động chấp nhận Tư duy thiết

kế (Design) sẽ là tư duy chủ đạo cho nghề nghiệp tương lai Khóa học “Desing Your Life” là khóa đào tạo rất “ăn khách” tại ĐH Stanford (Mỹ) Các bạn trẻ cũng nên áp dụng “Desing Your Career” cho nghề nghiệp bản thân Tâm thế thứ hai

là dấn thân - “Lean In” Có rất nhiều điều cần phải trải nghiệm mới chiêm nghiệm đúc kết được bài học và giá trị Thiếu đi dấn thân, các bạn trẻ sẽ không vượt qua được vùng an toàn để hoàn thiện bản thân Cuối cùng là tâm thế tư duy phát triển - “Growth Mindset” Trong cuộc sống, chúng ta có thể làm gì cũng thành công với tư duy liên tục học hỏi và phát triển bản thân

Hệ sinh thái giáo dục mở 4.0, với vai trò quan trọng của đại học đã mở ra muôn vàn cơ hội và thách thức cho các bạn trẻ Không giống như quá khứ, tri thức là của riêng và rất khó tiếp cận với cộng đồng Ngày nay, tri thức ở muôn nơi Trong hệ thống mở đó sẽ tạo ra những thách thức lớn cho những ai có tư duy cũ vì hai lý do Một là thế giới thay đổi nhanh nên bạn lạc hậu Hai là do mở nên người giỏi dễ dàng gặp và phối hợp cho kết quả tốt hơn đã khiến các cá nhân không hiệu quả tụt dốc nhanh hơn Đối diện với tương lai với những luật chơi mới, những cá nhân vẫn sử dụng tư duy cũ, công cụ cũ, kỹ năng cũ, cách thức phối hợp cũ và tâm, thế cũ… chắc chắn sẽ về sau trong cuộc sống và nghề nghiệp

Cảm ơn anh!■

sAU CáC Bài viếT và PHỏNG vấN CHUyêN GiA kHởi NGHiệP và Đổi Mới sáNG Tạo

THs vũ TUấN ANH về Hệ siNH THái Giáo DụC TroNG CUộC CáCH MạNG 4.0 TrêN

Báo siNH viêN việT NAM số 38, 40, siNH viêN việT NAM TiếP TụC Trò CHUyệN

CùNG ANH về CHủ Đề HọC TậP và PHáT TriểN TroNG TƯơNG Lại.

SONG ANH(Thực hiện)

Được biết, anh vừa có chương trình đào tạo về khởi nghiệp cho sinh viên trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng) vào các ngày 26 - 27/10/2019 Nội dung chính anh đã truyền đạt cho các bạn sinh viên là gì?

Chương trình nhằm cung cấp các kiến thức khởi nghiệp cho sinh viên khối ngành Công nghệ, nhằm giúp các bạn nắm được các kiến thức chung về khởi nghiệp để áp dụng cho “startup” công nghệ, cũng như áp dụng cho nghề nghiệp tương lai Chương trình được thiết

kế có thời lượng hai ngày, gồm 4 phần:

Phần 1 - Hiểu đúng về khởi nghiệp;

Phần 2 - Tìm kiếm và đánh giá ý tưởng;

Phần 3 Khởi nghiệp tinh gọn; Phần 4

-Mô hình kinh doanh Chương trình được tích hợp chặt chẽ với một số tài liệu sách giáo khoa nhằm giúp sinh viên phát triển khả năng tự học, tự phát triển sau khóa học Chương trình cũng hướng tới việc chuyển giao tài liệu và bài giảng cho các thầy cô và chuyên viên trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng)

Anh là một trong những chuyên gia

hỗ trợ khởi nghiệp thường xuyên cảnh báo về các hệ lụy khi sinh viên khởi nghiệp rồi phá sản Theo anh, khởi nghiệp có phải chỉ đơn giản là mở doanh nghiệp?

Trên thế giới, chỉ có rất ít sinh viên hướng tới kiến tạo doanh nghiệp và cũng chỉ rất ít trong số mở doanh nghiệp thành công Như vậy, mục tiêu của việc đào tạo khởi nghiệp cho sinh viên trong hệ thống đại học, nếu chỉ hướng tới mở doanh nghiệp, sẽ không phục vụ số đông sinh viên Bản chất của công tác đào tạo khởi nghiệp trong các trường đại học và hệ thống giáo dục là làm thế nào

để sinh viên áp dụng các nguyên lý và tâm thế khởi nghiệp để kiến tạo nghề nghiệp của bản thân Khởi nghiệp và nghề nghiệp có chung mục tiêu cốt lõi

là kiến tạo giá trị cho khách hàng Trong doanh nghiệp, khách hàng chính là doanh nghiệp, đồng nghiệp và khách hàng của doanh nghiệp tương tự như khách hàng của khởi nghiệp Quá trình kiến tạo giá trị trong khởi nghiệp và đi làm đều đòi hỏi áp dụng đổi mới sáng tạo và công nghệ nhằm tạo ra đột phá Điểm chung cuối cùng là trong thế kỷ

21, nhu cầu của khách hàng thay đổi rất nhiều, đòi hỏi doanh nghiệp phải luôn luôn tự tìm ra những câu trả lời cho những vấn đề chưa rõ ràng hay chưa xác định Chính vì vậy, nghề nghiệp của tương lai luôn luôn đòi hỏi năng lực xác định vấn đề/ ra quyết định trong môi trường hoặc bối cảnh không rõ ràng, đây

là nhu cầu quan trọng cho nhân lực Do vậy, các trường đại học cần tổ chức các chương trình đào tạo căn bản, giúp sinh viên nắm và vận dụng nguyên tắc này Hơn thế nữa, rất nhiều công cụ trong khởi nghiệp, như tư duy thiết kế, khởi nghiệp tinh gọn, mô hình kinh doanh đều có thể chuyển đổi, giúp cho các bạn trẻ tự thiết kế nghề nghiệp tương lai, trong điều kiện bất định, bất trắc và bất

ổn Chương trình Design Your Career

dựa trên những công cụ này giúp cho các bạn trẻ tự thiết kế nghề nghiệp cho bản thân

Theo anh, giá trị lớn nhất của các chương trình đào tạo khởi nghiệp mang lại cho việc phát triển nghề nghiệp của sinh viên là như thế nào?

Theo tôi, giá trị lớn nhất mà khởi nghiệp mang lại cho phát triển nghề nghiệp của sinh viên, chính là tâm thế Tâm thế, hiểu ngắn gọn là hệ điều hành các hoạt động và suy nghĩ của các bạn sinh viên Tâm thế quyết định các bạn

sẽ làm gì, thái độ ra sao và cần có những

kỹ năng gì Tất cả các vấn đề của thế hệ trẻ hiện tại là các bạn thiếu đi những tâm thế đúng và tốt Học và thực hành khởi

TRƯỜNG ĐạI HỌC

NÊN TRIểN KHAI ĐÀO TạO VỀ KHỞI NGHIỆP NHƯ THẾ NÀO?

BắT Đầu Từ Số Báo Này,

SiNH ViêN ViệT NAm Sẽ Tập

TruNg TrAo Đổi Với ThS

Vũ TuấN ANH, CHuyêN giA

kHởi NgHiệp Và Đổi mới

SáNg Tạo, Về NHữNg CộT

Trụ QuAN TrọNg giúp

SiNH ViêN Và CáC BạN Trẻ

CHủ ĐộNg ĐịNH HƯớNg Và

THiếT kế NgHề NgHiệp

TroNg TƯơNg lAi

SONG ANH(thực hiện)

Anh Vũ Tuấn Anh

nghiệp sẽ mang lại những tâm thế sau

cho sinh viên: 1) Cải tiến liên tục:

“Startup” luôn luôn phải làm tốt hơn ngày

hôm qua để tồn tại 2) Hướng tới khách

hàng: “Startup” tồn tại chính là phụng sự

cho khách hàng 3) Vượt nhanh hơn

cạnh tranh: “Startup” luôn luôn phải

chiến đấu với thời gian nhằm vượt trội so

với cạnh tranh 4) Học hỏi từ thất bại:

Thất bại thật sự với “startup” là không

thu nhận gì từ những thất bại của chính

mình 5) Học hỏi và phát triển bản thân:

Động lực của “startup” chính là tích lũy

phát triển bản thân hằng ngày Nếu như

các bạn sinh viên chuẩn bị cho nghề

nghiệp qua 5 khía cạnh tâm thế nói trên,

chắc chắn sẽ thành công

Theo anh, các trường đại học nên

triển khai đào tạo về khởi nghiệp như

thế nào cho hiệu quả?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta một

lần nữa nhìn vào bản chất của khởi

nghiệp, đó chính là kiến tạo giá trị thông

qua công nghệ và đổi mới sáng tạo Nhìn

theo góc độ này, trong trường đại học,

chính là hoạt động nghiên cứu khoa học,

vì nghiên cứu khoa học nhằm tìm ra cách

giải quyết một vấn đề nào đó có thể từ

xã hội hoặc doanh nghiệp Như vậy, một đại học muốn thúc đẩy khởi nghiệp tích hợp với nghề nghiệp thì nhà trường phải thúc đẩy nghiên cứu khoa học để sinh viên và giảng viên quen với sứ mệnh giải quyết vấn đề và kiến tạo giá trị Rất tiếc, các trường đại học hiện tại chạy theo số lượng nên đã bỏ qua công tác nghiên cứu khoa học - nâng cao chất lượng Một vấn đề quan trọng nữa là thông qua nghiên cứu khoa học, sẽ thúc đẩy sự tham gia của giảng viên trong quá trình kiến tạo, nhằm tạo ra giá trị gia tăng cao hơn

Tiếp đến, theo tôi, các trường đại học nên tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên về khởi nghiệp từ chính các thầy cô giáo có chuyên môn chuyên ngành Các giảng viên chuyên ngành sẽ hỗ trợ khởi nghiệp cho sinh viên rất tốt, vì họ có cả kiến thức khởi nghiệp và kiến thức chuyên ngành Nhà trường nên tập trung đào tạo đội ngũ giảng viên này thông qua chương trình “Train the Trainer -TOT” (giảng viên khởi nghiệp) Thứ hai, nhà trường nên đầu tư cơ sở hạ tầng vừa

đủ, ví dụ như không gian sáng tạo, các trang thiết bị để kết hợp việc giảng dạy

và thực hành khởi nghiệp tại nhà trường Thứ ba, trường đại học nên tập trung gắn kết doanh nghiệp thông qua các hoạt động cựu sinh viên Thứ tư, nhà trường nên gắn bó chặt chẽ với hệ sinh thái khởi nghiệp về chuyên môn cũng như các hoạt động cộng đồng tại địa phương và quốc gia Trường đại học nên xây dựng lực lượng chuyên gia độc lập thực hiện

các hoạt động coaching/ mentoring cho

đội ngũ giảng viên khởi nghiệp nói trên Cuối cùng, trường đại học nên định vị chương trình đào tạo khởi nghiệp này cho sinh viên như một môn chọn lựa trong những năm cuối, với số lượng thời gian từ 24 - 36 giờ giảng dạy thực hành

và hội thảo Tôi tin rằng, với chứng chỉ khởi nghiệp căn bản được đào tạo khoa học và hệ thống sẽ giúp ích rất nhiều cho các bạn sinh viên trong tương lai, cho cả khởi nghiệp lẫn đi làm

Cảm ơn anh! ■

T rên thế giới, chỉ có rất ít sinh viên hướng tới kiến tạo doanh nghiệp và

cũng chỉ rất ít trong số mở doanh nghiệp thành công Như vậy, mục tiêu của việc đào tạo khởi nghiệp cho sinh viên trong hệ thống đại học, nếu chỉ hướng tới mở doanh nghiệp, sẽ không phục vụ số đông sinh viên