ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LỚP TM42A2 Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc TP Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 9 năm 2019 BIÊN BẢN LÀM VIỆC 1 Thành phần Thành viên nhóm HLM.
Trang 1ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH
LỚP TM42A2
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 9 năm 2019
BIÊN BẢN LÀM VIỆC
1. Thành phần: Thành viên nhóm: HLM
2. Nội dung làm việc:
Thảo luận bài tập nhóm môn Tư pháp quốc tế
Thứ nhất, nội dung bài thảo luận bao gồm 23 câu hỏi
Thứ hai, chuẩn bị công việc theo bảng phân công:
BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC
Trang 25 Nguyễn Thị Thu Mai Câu 12, 14, 15
Thứ ba, về việc thảo luận tổng kết kết quả làm:
– Thời hạn nộp bài: 9h sáng thứ năm ngày 19 /9/2019
– Thời gian thảo luận nhóm: 13h thứ năm ngày 19 /9/2019
– Số thành viên tham gia buổi thảo luận tổng kết: 7/7
3. Đánh giá
ST
Tham gia nhiệt tình
Chất lượng bài Nộp bài Ghi chú
Nhóm trưởng
Nguyễn Thị Bích Hồng
Trang 3BUỔI THẢO LUẬN THỨ TƯ BÀI 2: XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT
1 Tòa án khi xét xử vụ việc chỉ áp dụng pháp luật của nước mình nếu pháp luật có quy định nguyên tắc luật tòa án.
- Nhận định sai
- Vì nguyên tắc luật tòa án (Lex fori): đây là nguyên tắc chủ đạo của tố tụng dân sự quốc
tế Theo nguyên tắc này, khi giải quyết các vụ việc dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài, về mặt tố tụng tòa án có thẩm quyền chỉ áp dụng luật tố tụng nước mình nhưng
trừ trường hợp ngoại lệ được quy định trong pháp luật từng nước hoặc trong các Điều ước quốc tế mà nước đó tham gia
– Ở Việt Nam: khi giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân, gia đình, lao động, thương mại có yếu tố nước ngoài về mặt nguyên tắc, tòa án Việt Nam chỉ áp dụng luật tố tụng dân sự Việt Nam Tuy nhiên trong quan hệ với các nước đã ký hiệp định tương trợ tư pháp thì Tòa án Việt Nam khi thực hiện ủy thác tư pháp theo đề nghị của bên yêu cầu, có thể áp dụng pháp luật của nước kí kết với cơ quan yêu cầu đó, với điều kiện chúng không mâu thuẫn với pháp luật của Việt Nam
Bởi vậy Tòa án khi xét xử vụ việc không chỉ áp dụng pháp luật của nước mình kể cả khi pháp luật có quy định nguyên tắc luật tòa án
2 Máy bay mang cờ Việt Nam, do Hoa Kỳ sản xuất, được Trung Quốc chuyển giao
và kí kết hợp đồng chuyển giao tại Hàn Quốc sẽ mang quốc tịch của Trung Quốc.
- Nhận định sai
- Bởi vì trong tình huống này máy bay không mang quốc tịch Trung Quốc vì máy bay này đã được Trung Quốc chuyển giao và kí kết hợp đồng chuyển giao nên không còn thuộc về Trung Quốc Hơn nữa theo Điều 11 Nghị định 68/2015/NĐ-CP quy định đăng
ký quốc tịch và đăng ký các quyền đối với tàu bay do Thủ tướng Chính phủ ban hành có quy định về dấu hiệu quốc tịch và dấu hiệu đăng ký của máy bay Việt Nam như sau:
Trang 4+Dấu hiệu quốc tịch Việt Nam của tàu bay bao gồm biểu tượng Quốc kỳ Việt Nam và dấu hiệu đăng ký của tàu bay mang quốc tịch Việt Nam
+Dấu hiệu đăng ký của tàu bay mang quốc tịch Việt Nam được biểu thị bằng hai (02) chữ cái viết liền “VN” và tiếp theo là dấu gạch nối “-”, một trong các chữ cái sau đây và
ba (03) chữ số Ả rập:
- Chữ “A” đối với tàu bay có động cơ phản lực (Turbofan/Turbojet);
- Chữ “B” đối với tàu bay có động cơ phản lực cánh quạt (Turboprop);
- Chữ “C” đối với tàu bay có động cơ piston;
- Chữ “D” đối với các phương tiện bay khác
Mà trong trường hợp này máy bay đã mang cờ Việt Nam nên không thể mang quốc tịch Trung Quốc Còn để xác định xem máy bay mang quốc tịch Việt Nam hay không ta còn phải dựa vào dấu hiệu đăng ký của tàu bay mang quốc tịch Việt Nam của chiếc máy bay này
3 Doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Hoa Kỳ khi giải thể sẽ phải áp dụng pháp luật Hoa Kỳ
- Nhận định sai
- Vì theo khoản 2 Điều 676 BLDS 2015
“2 Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân; tên gọi của pháp nhân; đại diện theo
pháp luật của pháp nhân; việc tổ chức, tổ chức lại, giải thể pháp nhân; quan hệ giữa
pháp nhân với thành viên của pháp nhân; trách nhiệm của pháp nhân và thành viên của pháp nhân đối với các nghĩa vụ của pháp nhân được xác định theo pháp luật của nước mà pháp nhân có quốc tịch, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này
3 Trường hợp pháp nhân nước ngoài xác lập, thực hiện giao dịch dân sự tại Việt Nam thì năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân nước ngoài đó được xác định theo pháp luật Việt Nam”
Bởi vậy doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Hoa Kỳ khi giải thể sẽ không phải áp dụng pháp luật Hoa Kỳ mà áp dụng pháp luật Việt Nam
Trang 54 Tại Việt Nam, luật nơi vi phạm pháp luật là luật của nước nơi thực hiện hành vi gây thiệt hại hoặc của nước chủ thể có hành vi gây thiệt hại.
Nhận định: Sai
Giải thích: Tại Việt Nam, luật nơi vi phạm pháp luật là theo pháp luật của nước nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại hoặc theo pháp luật của nước nơi phát sinh hậu quả thực tế của hành
vi gây thiệt hại và áp dụng pháp luật quốc tịch của các đương sự
Cụ thể, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài theo hệ thống pháp luật Việt Nam được quy định trong Bộ Luật Dân sự Việt Nam (Điều 773): việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài được xác định theo pháp luật của nước nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại hoặc nơi phát sinh hậu quả thực tế của hành
vi gây hại Bên cạnh việc áp dụng pháp luật của nước nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật (Lex loci delicti commisi), pháp luật Việt Nam quy định áp dụng hệ thuộc luật quốc tịch của các bên đương sự tức bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại và hệ thuộc luật quốc tịch của phương tiện Cụ thể: Điều 773 khoản 3: Trong trường hợp hành vi gây thiệt hại xảy ra ở ngoài lãnh thổ của Việt Nam mà người gây thiệt hại và người bị thiệt hại đều là công dân hoặc pháp nhân Việt Nam, thì áp dụng pháp luật Việt Nam (Lex Nationalis) Việc bồi thường thiệt hại do tàu bay, tàu biển gây ra ở không phận quốc tế hoặc biển cả được xác định theo pháp luật của nước mà tàu bay, tàu biển mang quốc tịch (lex banderae), trừ trường hợp pháp luật về hàng hải, pháp luật về hàng không của Việt Nam
có quy định khác ( Điều 773 khoản 2 )
5 Việc bảo lưu trật tự công cộng chỉ áp dụng khi luật nước ngoài nếu áp dụng sẽ gây hậu quả xấu hoặc mâu thuẫn với các nguyên tắc cơ bản của PL quốc gia.
Nhận định: Sai
Giải thích: Trong tư pháp quốc tế, vấn đề bảo lưu trật tự công được sử dụng “ khi cơ quan
có thẩm quyền sử dụng các quy phạm xung đột của quốc gia dẫn chiếu đến pháp luật nước ngoài, nhưng không áp dụng hệ thống pháp luật nước ngoài đó (mà trên thực tế đáng lẽ sẽ được áp dụng), hoặc không thừa nhận hiệu lực phán quyết của toà án nước ngoài, do phán quyết đó làm phát sinh một tình thế trái với các nguyên tắc pháp lý cơ bản của pháp luật của mình hoặc nếu xét thấy việc áp dụng pháp luật nước ngoài là vi phạm các quy định có tính chất thiết lập nền tảng chính trị, pháp lý, kinh tế, xã hội của quốc gia mình, nhằm bảo vệ trật tự công quốc gia”
Theo pháp luật Việt Nam, quy định về “Bảo lưu trật tự công cộng” được ghi nhận rất rõ ràng và cụ thể ở điều 664, 665 BLDS năm 2015 Ngoài ra vấn đề này còn được ghi nhận
Trang 6ở một số văn bản pháp luật khác của Việt Nam Ví dụ như điều 122 Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam Việc thực hiện nguyên tắc bảo lưu trật tự công cộng để loại bỏ một số quy định của pháp luật của nước ngoài không thể áp dụng không có nghĩa là luật nước ngoài đối kháng, mâu thuẫn với thể chế chính trị – pháp luật của nhà nước mình mà chỉ là nếu
áp dụng thì gây ra hậu quả xấu, không lành mạnh có tác động tiêu cực đối với các nguyên tắc các nền tảng cơ bản, đạo đức, truyền thống và lối sống của nước mình
6 Để xử lý vấn đề lẩn tránh pháp luật, các quốc gia có thể không công nhận kết quả
mà chủ thể đạt được sau khi lẩn tránh.
Nhận định đúng
Lẩn tránh pháp luật là hiện tượng đương sự dung những biện pháp cũng như thủ đoạn để thoát khỏi hệ thống pháp luật đáng nhẽ phải được áp dụng để điều chỉnh các quan hệ của
họ và nhằm tới một hệ thống pháp luật khác có lợi hơn cho mình
Ví dụ:
Ở Anh – Mỹ nếu các hợp đồng giữa các bên kí kết mà lẩn tránh pháp luật của các nước này thì sẽ bị Tòa án hủy bỏ
Ở Pháp đã hình thành nguyên tắc pháp luật là mọi hành vi, mọi hợp đồng ký kết mà “lẩn tránh pháp luật” đều bị coi là bất hợp pháp;
ở Nga, Điều 48 BLDS Cộng hòa liên bang Nga quy định: “Các hợp đồng ký kết nhằm lẩn tránh pháp luật bị coi là vô hiệu”
7 Khi xảy ra hiện tượng dẫn chiếu ngược có thể xảy ra hiện tượng quốc gia có thẩm quyền không chấp nhận dẫn chiếu ngược.
Nhận định đúng
Các nước chấp nhận dẫ chiếu ngược như Anh, Nhật Bản (BLDS 1898), Thụy Điển Tuy nhiên, trong lĩnh vực hợp đồng, hầu hết tất cả các quốc gia trên thế giới đều không chấp nhận dẫn chiếu trong lĩnh vực này
Điều 15 Công Ước Rome 19/6/1980 về quy phạm xung đột thống nhất trong lĩnh vực hợp đồng đối với một số nước châu Âu và Điều 2 Công Ước Lahaye 7/6/1955 về hợp đồng mua bán quốc tế động sản, dẫn chiếu không được chấp nhận bởi nó sẽ làm đảo lộn những
dự tính, đi ngược lại ý chí của các bên khi họ thỏa thuận chọn pháp luật áp dụng
Trang 7Ví dụ, theo Tòa án tối cao Pháp và theo Tư pháp quốc tế Đức, Ý, Anh, Thụy Sĩ, Na Uy dẫn chiếu không được chấp nhận trong lĩnh vực hợp đồng
8 Chứng minh xung đột pháp luật là hiện tượng đặc thù của Tư pháp quốc tế?
Xung đột pháp luật là hiện tượng pháp lý trong đó hai hay nhiều hệ thống pháp luật cùng tham gia vào điều chỉnh một quan hệ tư pháp quốc tế mà nội dung điều chỉnh trong mỗi
hệ thống pháp luật sự khác nhau Nguyên nhân: do mỗi nước có điều kiện cơ sở hạ tầng khác nhau, bởi vậy pháp luật của các nước được xây dựng trên các nền tảng đó cũng có
sự khác nhau Mỗi nước có các điều kiện khác nhau về chính trị, kinh tế – xã hội phong tục tập quán, truyền thống lịch sử…
Trong các ngành luật khác, khi quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của chúng phát sinh, không có hiện tượng hai hay nhiều hệ thống pháp luật khác nhau cùng tham gia vào việc điều chỉnh cùng một quan hệ xã hội ấy, và cũng không có sự lựa chọn luật để áp dụng vì các quy phạp pháp luật của các ngành luật này mang tính tuyệt đối về mặt lãnh thổ Chỉ khi các quan hệ tư pháp quốc tế xảy ra thì mới có hiện tượng hai hay nhiều hệ thống pháp luật khác nhau cùng tham gia điều chỉnh quan hệ đó và làm nảy sinh yêu cầu
về chọn luật áp dụng nếu trong trường hợp không có quy phạm thực chất thống nhất
Trong ngành luật tư pháp quốc tế, xung đột pháp luật chỉ xảy ra trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài còn trong các lĩnh vực quan hệ pháp luật khác như quan hệ pháp luật Hình sự, Hành chính, không xảy ra xung đột pháp luật, vì: Luật Hành chính, luật Hình
sự không có các quy phạm pháp luật xung đột và không cho phép áp dụng luật nước ngoài
Luật Hành chính, Luật Hình sự mang tính lãnh thổ rất nghiêm ngặt ( quyền tài phán công
có tính lãnh thổ chặt chẽ)
Có thể thấy, trong các ngành luật khác, khi các quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của chúng phát sinh, không có hiện tượng hai, hay nhiều hệ thống pháp luật cùng điều chỉnh một quan hệ xã hội, cũng không có trường hợp lựa chọn luật để áp dụng vì các quy phạm pháp luật của ngành luật đó mang tính tuyệt đối về mặt lãnh thổ
Chỉ có trong các quan hệ pháp luật của Tư pháp quốc tế, do đặc thù của Tư pháp quốc tế
là điều chỉnh các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, mới nảy sinh hiện tượng hai hay nhiều hệ thống pháp luật cùng điều chỉnh một quan hệ pháp luật – xảy ra xung đột pháp luật – và làm nảy sinh vấn đề chọn luật áp dụng khi không có quy phạm thực chất thống nhất Chính vì vậy có thể nói chỉ ở Tư pháp quốc tế, mới có các quy phạm pháp luật xung đột – quy phạm mang tính đặc thù để giải quyết xung đột pháp luật
Trang 89 Phân tích vai trò của Lex fori trong việc giải quyết các tranh chấp dân sự có yếu
tố nước ngoài.
Nguyên tắc luật tòa án (Lex fori): đây là nguyên tắc chủ đạo của tố tụng dân sự quốc tế Theo nguyên tắc này, khi giải quyết các vụ việc dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài, về mặt tố tụng tòa án có thẩm quyền chỉ áp dụng luật tố tụng nước mình (trừ trường hợp ngoại lệ được quy định trong pháp luật từng nước hoặc trong các Điều ước quốc tế mà nước đó tham gia)
Trong 1 tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài, cơ quan tài phán của hai hay nhiều nước đều có thể có thẩm quyền giải quyết vụ việc đó vậy khi xác định thẩm quyền theo Lex fori sẽ:
Thứ nhất, thể hiện mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, các vấn đề liên quan đến
công dân của mình thì Nhà nước có trách nhiệm giải quyết
Thứ hai, bảo vệ lợi ích của công dân và pháp nhân vì vụ việc được giải quyết dựa trên
luật tố tụng của công dân nước đó hay nơi thành lập pháp nhân đó dẫn đến phù với lối sống, phong tục tập quán, điều kiện kinh tế-xã hội để bảo vệ tốt nhất cho công dân, pháp nhân của mình
Thứ ba, bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo vệ trật tự công của quốc gia trong quan hệ dân sự
quốc tế vì luật tố tụng là ngành luật công liên quan chủ quyền, ảnh hưởng nguyên tắc của quốc gia đó
10 Xác định nội dung pháp luật nước ngoài là nghĩa vụ của chủ thể nào?
Vấn đề áp dụng pháp luật nước ngoài chỉ được đặt ra khi có quy phạm xung đột dẫn chiếu tới vì quy phạm này xác định hệ thống pháp luật cụ thể nào có thể được áp dụng để điều chỉnh một quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài hoặc có thể do các đương sự thỏa thuận áp dụng pháp luật nước ngoài
Vậy, chủ thể (hai bên không cùng quốc tịch hoặc ít nhất một bên là người Việt Nam định
cư ở nước ngoài) có nghĩa vụ trong việc xác định nội dung pháp luật nước ngoài
11 Cách xử lý khi không tìm kiếm được nội dung pháp luật nước ngoài?
Trả lời:
Nhiệm vụ tìm kiếm nội dung và cung cấp pháp luật nước ngoài không chỉ là nhiệm vụ của Tòa án mà còn là nhiệm vụ của các bên đương sự, nhiệm vụ của Bộ Tư pháp, Bộ
Trang 9Ngoại giao,…1 Nếu nội dung pháp luật nước ngoài không xác định được làm cho việc áp dụng pháp luật nước ngoài có thể không thực hiện thì pháp luật Việt Nam sẽ được áp dụng trong trường hợp này Khoản 4 Điều 481 BLTTDS 2015 cũng đưa ra cách xử lý khi
không thể áp dụng pháp luật nước ngoài: “Hết thời hạn 06 tháng, kể từ ngày Tòa án yêu
cầu cung cấp pháp luật nước ngoài theo quy định tại Điều này mà không có kết quả thì Tòa án áp dụng pháp luật Việt Nam để giải quyết vụ việc dân sự đó”
Đa số các quốc gia cho rằng sẽ áp dụng pháp luật của nước có Tòa án để xử khi không tìm kiếm được nội dung áp dụng pháp luật nước ngoài Ví dụ như Liên Bang Nga, Thụy
Sỹ, Bỉ, Ba Lan, Hungary,…
12 Khi pháp luật được dẫn chiếu có nhiều hơn một hệ thống pháp luật thì áp dụng pháp luật như thế nào?
Trả lời:
Trong trường hợp này, việc xác định hệ thống pháp luật nào được áp dụng cần tuân theo nguyên tắc xác định pháp luật do chính quốc gia nước ngoài đó quy định
Cơ sở pháp lý: Điều 669 BLDS 2015 “Trường hợp pháp luật của nước có nhiều hệ thống pháp luật được dẫn chiếu đến thì pháp luật áp dụng được xác định theo nguyên tắc do pháp luật nước đó quy định.”
13 Pháp luật Việt Nam chỉ sử dụng hệ thuộc luật quốc tịch để điều chỉnh các quan
hệ về nhân thân.
Sai
Bên cạnh hệ thuộc luật quốc tịch thì Việt Nam còn sử dụng luật nơi cư trú nếu người đó
cư trú tại Việt Nam Trong BLDS 2015 quy định năng lực pháp luật dân sự của cá nhân là người nước ngoài được xác định theo pháp luật của nước mà người đó mang quốc tịch (Điều 673) Về năng lực hành vi dân sư của cá nhân là người nước ngoài được xác định theo pháp luật mà người đó là công dân, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam có quy định khác Trong trường hợp người nước ngoài xác lập thực hiện các giao dịch dân sự tại Việt Nam thì năng lực hành vi dan sự của người đó được xác định theo pháp luật Việt Nam (Điều 674)
Như vậy vấn đề về năng lực hành vi dân sự của người nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam có thể được xác định theo luật quốc tịch hoặc luật nơi cư trú nếu người đó
cư trú tại Việt Nam
1 TS Đỗ Thị Mai Hạnh, Giáo trình Tư pháp Quốc tế - Trường Đại học Luật Tp.HCM, Nxb Hồng Đức – Hội luật gia Việt Nam,
tr.233.
Trang 1014 Chỉ cần áp dụng một hệ thuộc trong việc giải quyết xung đột pháp luật.
Trả lời: nhận định sai Vì mỗi hệ thuộc chỉ có một phạm vi áp dụng nhất định, xung đột pháp luật liên quan đến nhiều hệ thuộc khác nhau, khi đó việc giải quyết xung đột pháp luật dùng nhiều hệ thuộc khác nhau
15 Tất cả các quan hệ tài sản trong Tư pháp quốc tế đều được điều chỉnh bởi Luật nơi có tài sản.
Trả lời: nhận định sai Vì một số nước như Tây Ban Nha, Áo, Braxin, Áchentina áp dụng luật nhân thân của người có tài sản để điều chỉnh các quan hệ về quyền sở hữu đối với động sản
16 Luật lựa chọn chỉ được áp dụng để giải quyết các quan hệ về quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng
Nhận định trên là sai
Căn cứ Điều 686 BLDS 2015 “Các bên được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng cho việc thực hiện công việc không có ủy quyền Trường hợp không có thỏa thuận thì pháp luật áp dụng là pháp luật của nước nơi thực hiện công việc không có ủy quyền.” Khoản 1 Điều 687 BLDS 2015 “Các bên được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng cho việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.” Do đó luật lựa chọn không chỉ được áp dụng để giải quyết các quan hệ về quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng , mà còn được áp dụng cho việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và thực hiện công việc không có ủy quyền
17 Cách giải thích việc áp dụng pháp luật nước ngoài là một trong những nguyên nhân làm phát sinh hiện tượng dẫn chiếu.
Nhận định trên là sai
Nguyên nhân làm phát sinh hiện tượng dẫn chiếu :
Do cách hiểu về quy phạm xung đột của tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự
có yếu tố nước ngoài: tức dẫn chiếu đến toàn bộ hệ thống (QPTC và QPXĐ)
Sự khác biệt của các quốc gia khi áp dụng các nhánh hệ thuộc luật nhân thân
