ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Đề bài: Anh/chị hay phân tích: Tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ 8 tháng 5 năm 1
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
TIỂU LUẬN GIỮA KỲ
Đề bài: Anh/chị hay phân tích: Tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ 8 tháng 5 năm 1941, Đảng lại chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và
thành lập Mặt trận Việt Minh?
Lớp: HIS1001 Giảng viên: Phạm Minh Thế
Họ và tên sinh viên: Ngô Thị Thu Trang
Mã sinh viên: 19041049 Khoa Sư phạm Tiếng Anh
Trang 2I Hoàn cảnh lịch sử
A Hoàn cảnh trong nước
Đầu thế kỷ XX - Xã hội Việt Nam là một xã hội thuộc địa nửa phong kiến Dưới ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp, Việt Nam từ một xã hội phong kiến thuần túy biến thành một xã hội thuộc địa, dù tính chất phong kiến còn được duy trì một phần nhưng các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội đều chuyển động trong quỹ đạo của xã hội thuộc địa Trong lòng xã hội Việt Nam thời kỳ này đã hình thành nên những mâu thuẫn hết sức phức tạp và nổi bật trong số đó là mâu thuẫn giai cấp (vua, quan, địa chủ phong kiến với tầng lớp nhân dân lao động là nông dân, công nhân, )
và mâu thuẫn dân tộc (thực dân Pháp với thuộc địa Đông Dương)
B Tình hình quốc tế
1 Tháng 9 năm 1939 chiến tranh thế giới bùng nổ Ngày 1 tháng 9 năm 1939 Đức tiến hành xâm lược Ba Lan khơi mào cho cuộc chiến tranh thế giới thứ 2 Các nước Đức-Ý-Nhật thành lập phe Trục và tuyên chiến với các nước thuộc phe Đồng Minh trên khắp châu Âu
và Châu Á Là một nước thuộc địa của Pháp, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng của cuộc chiến này bằng việc thực dân Pháp thi hành nhiều chính sách bóc lột nhân dân Đông Dương nhằm phục vụ nhu cầu chiến tranh của Pháp
2 Tháng 9 năm 1940 Việt Nam chịu sự thống trị của Nhật-Pháp Tháng 9 năm 1940 phát xít Nhật chính thức đổ bộ vào Việt Nam Pháp và triều đình phong kiến chọn cách thỏa hiệp với Nhật, cùng nhau bóc lột nhân dân lao động Việt Nam và để lại những hậu quả nặng nề cho Việt Nam sau này có thể kể đến nạn đói năm 1945 và tình hình kinh tế chính trị xã hội hết sức phức tạp
Trước tình hình đó, ngày 28/01/1941 đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã trở về nước và sau một thời gian chuẩn bị, Người đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ 8
II Chủ trương của Đảng và sự ra đời của Mặt trận Việt Minh
A Vấn đề giải phóng dân tộc được Đảng ta đặt lên hàng đầu
Hội nghị lần thứ 8 ban chấp hành Trung ương Đảng được bắt đầu từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941
Tại hội nghị, Đảng ta đã phân tích và đưa ra những nhận định đúng đắn về tình hình thế giới Chiến tranh thế giới thứ 2 vừa là cuộc chiến của các nước lớn cũng là cơ hội cho các nước thuộc địa trong đó có Việt Nam
Trang 3có thể giành được độc lập Cuộc chiến này sẽ diễn ra trên khắp thế giới và cũng là cuộc chiến về các hệ tư tưởng, chế độ trong đó bao gồm:
Các nước tư bản chủ nghĩa với sự trỗi dậy mạnh mẽ của nước Mỹ và
hệ thống tư bản thực dân cũ có thể kể đến là Anh và Pháp
Các nước Phát xít với chế độ độc tài đứng đầu là Đức có tiềm lực to lớn về mặt quân sự và dã tâm bành trướng của Ý và Nhật
Cuối cùng là chủ nghĩa Mác-Lênin với thành trì vững chắc là Liên bang Xô-Viết
Phát xít Đức đang nắm thế chủ động trong chiến tranh với việc đánh bại được Pháp Anh bị vây trong tình cảnh khốn đốn, các nước tư bản đang đánh mất dần lợi thế và có nguy cơ sớm tối Tuy vậy, Mỹ lại là nước với
vị trí địa lý thuận lợi, nằm cách chiến trường chính châu Âu cả 1 đại dương nên liên tục bán vũ khí, thổi gió giúp các bên đánh nhau và ở giữa thu lợi nhuận
Mặt khác Đức cũng nhắm họng súng về phía Liên Xô Việc đánh bại Liên Xô có thể là dấu chấm hết cho chiến tranh và khẳng định vị trí bá chủ của Đức
Tuy vậy Liên Xô - lá cờ đầu của Xã hội Chủ nghĩa lại là một quốc gia rộng lớn với nguồn tài nguyên phong phú và tiềm lực quân sự mạnh
mẽ Sau cuộc chiến tranh thế giới thứ 1 Liên bang Xô Viết đã hoàn toàn giải quyết được vấn đề mâu thuẫn giai cấp trong xã hội và người dân Liên
Xô được thống nhất đứng dưới ngọn cờ của Xã hội chủ nghĩa Có thể nói đây là lúc Liên Xô mạnh nhất và nếu Phát xít Đức tấn công Liên Xô sẽ đẩy cuộc chiến này vào giai đoạn cao trào
Cuộc chiến tranh thế giới thứ 1 trước đây đã khai sinh ra Liên Xô và trong cuộc chiến lần này cũng sẽ khai sinh ra nhiều nước xã hội chủ nghĩa khác Trong khi nước Pháp bị Phát xít Đức đánh cho trở tay không kịp thì bọn thực dân Pháp ở Đông Dương sẽ trở nên khủng hoảng vì bị cắt mất nguồn lực từ mẫu quốc, đây là cơ hội thứ nhất cho nhân dân Đông Dương nói chung và cho Việt Nam nói riêng giành lấy độc lập, giải quyết vấn đề dân tộc Tuy nhiên vậy vẫn là chưa đủ, thực dân Pháp ở Đông Dương đã thực hiện việc cai trị ở đây quá lâu, đã ăn sâu vào đất nước này Lạc đà gầy còn hơn con ngựa béo, Trong khi đó Đảng ta tuy là có một hệ tư tưởng tiến
bộ, tiềm lực mạnh mẽ với lực lượng nòng cốt là liên minh công-nông nhưng còn về các mặt khác như trang vũ khí, gạo, tiền, thì đều thua xa thực dân Pháp Nội lực không đủ thì dùng ngoại lực để hoàn thành và ngoại lực ở đây có thể kể đến là sự giúp đỡ của Liên Xô, của các nước theo tư tưởng
Trang 4xã hội chủ nghĩa khác và cũng có thể là cơ hội từ cuộc chiến của Phát xít Nhật ở châu Á và mặt trận Thái Bình Dương
Phát xít Nhật sau khi bành trướng thế lực, tấn công các nước ở Châu
Á Thái Bình Dương, xâm chiếm Trung Quốc, gây ra các cuộc chiến ở Đông Nam Á và trong đó Việt Nam cũng không năm ngoài cuộc chiến ấy Việc Nhật tấn công vào Đông Dương sẽ làm cho bọn thực dân Pháp lung lay tận gốc và việc nhổ chiếc răng sâu này ra chỉ là vấn đề thời gian Lúc đó Việt Nam sẽ đuổi được Pháp nhưng lại sa vào cuộc chiến với Nhật (lúc đó không
ai có thể biết trước được những diễn biến tiếp theo của chiến tranh thế giới thứ 2) Nếu tình huống đó xảy ra thì từ một cuộc chiến giành độc lập sẽ trở thành một cuộc chiến chống ngoại xâm và lúc đó tính chất của cuộc chiến cũng khác, lúc đó Nhật đến Việt Nam chưa lâu và nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng sẽ có cơ hội đánh bật được Nhật ra giống như cha ông ta trước đây đã nhiều lần đánh đuổi giặc ngoại xâm phương bắc và từ đó hoàn toàn độc lập Đây là cơ hội thứ hai mà tôi muốn nói đến
Từ 2 cơ hội nói trên thì Đảng ta dưới sự chỉ đạo của đồng chí Nguyễn
Ái Quốc đã tiếp tục phát triển và hoàn chỉnh các nghị quyết của Trung ương tháng 11/1939 và tháng 11/1940 Hội nghị đã cụ thể hóa chủ trương chuyển hướng trong chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc thành nhiệm vụ trung tâm và cao hơn hết thảy Trong Nghị quyết Hội nghị chỉ rõ: cách mạng Đông Dương hiện tại không phải là cuộc cách mạng tư sản dân quyền, giải quyết hai vấn đề phản đế và điền địa nữa, mà là cuộc cách mạng chỉ phải giải quyết một vấn đề cần kíp: dân tộc giải phóng Do vậy, chính sách mới của Đảng là phải đặt quyền lợi của bộ phận, của giai cấp dưới quyền lợi giải phóng của toàn thể dân tộc; quyền lợi của nông dân, thợ thuyền phải đặt dưới quyền lợi giải phóng, độc lập của toàn dân Hội nghị đã khẳng định: “Cuộc cách mạng Đông Dương phải kết liễu bằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang” Đây chính là nhiệm vụ trung tâm của Đảng và nhân dân ta trong giai đoạn hiện thời Dự kiến hình thức khởi nghĩa là đi
từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa
Sau khi đã xác định được phương hướng chiến lược thì Đảng ta đã
có những bước thực hiện đầu tiên đó là thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh)
B Sự ra đời của Mặt trận Việt Minh
Theo đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) Các
Trang 5tổ chức quần chúng yêu nước chống đế quốc trong Mặt trận đều lấy tên là Hội Cứu quốc như Hội Công nhân Cứu quốc, Hội Nông dân Cứu quốc, Hội Phụ nữ Cứu quốc, Hội Thanh niên Cứu quốc, Hội Phụ lão Cứu quốc, Hội Nhi đồng Cứu vong, Hội Quân nhân Cứu quốc Với các dân tộc Lào, Cao Miên, Đảng chủ trương thành lập Mặt trận ở mỗi nước, tiến tới thành lập một Mặt trận chung Đông Dương
Để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, phải vận dụng phương pháp hiệu triệu hết sức thống thiết, làm sao đánh thức được tinh thần dân tộc cho nhân dân, nên Mặt trận không thể gọi như trước mà phải dùng tên khác phù hợp hơn với nhiệm vụ cách mạng giai đoạn hiện tại Bởi vậy, theo
đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Mặt trận Việt Minh nhằm tập hợp và đoàn kết rộng rãi các giai cấp, các dân tộc, tôn giáo, các giới… vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng
Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Minh ra đời thay cho Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương và đặt ra nhiệm vụ giúp đỡ các dân tộc Lào và Campuchia thành lập mặt trận dân tộc của nước mình Mặt trận Việt Minh lấy lá cờ đỏ có ngôi sao vàng năm cánh làm huy hiệu, khẩu hiệu chính là: phản Pháp - kháng Nhật - liên Hoa - độc lập
Về tổ chức: Mặt trận Việt Minh được tổ chức theo hệ thống từ Trung ương đến cơ sở: Ở cấp xã có Ban Chấp hành Việt Minh do các đoàn thể Việt Minh ở làng hay xã cử ra; ở cấp tổng, huyện (hay phủ, châu, quận), tỉnh, kỳ có Ban Chấp ủy Việt Minh của mỗi cấp tương ứng; ở cấp toàn quốc có Tổng bộ Việt Minh
Về chủ trương: Mặt trận Việt Minh liên hiệp hết thảy các từng lớp nhân dân không phân biệt tôn giáo, đảng phái, xu hướng chính trị nào, giai cấp nào, đoàn kết chiến đấu để đánh đuổi Pháp - Nhật giành quyền độc lập cho xứ sở; giúp đỡ Ai Lao Độc lập Đồng minh và Cao Miên Độc lập Đồng minh để cùng thành lập Đông Dương Độc lập Đồng minh Sau khi đánh đuổi được đế quốc Pháp, Nhật, sẽ thành lập một Chính phủ nhân dân của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà lấy lá cờ đỏ ngôi sao vàng nǎm cánh làm lá
cờ toàn quốc
Tháng 10/1941, Việt Minh công bố Tuyên ngôn, Chương trình và Điều lệ, thể hiện chủ trương cứu nước của Đảng: “Làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập” Chương trình của Việt Minh được tóm tắt thành “Mười chính sách của Việt Minh” và phổ biến trong nhân dân Đây là lần đầu tiên một Mặt trận Dân tộc Thống nhất trình bày công khai đường lối, chính
Trang 6sách, phương pháp tiến hành và tổ chức lực lượng đấu tranh để thực hiện mục đích cứu nước của mình
III Ý nghĩa của Mặt trận Việt Minh đối với công cuộc giải phóng đất nước
Hội nghị trung ương 8 năm 1941 là bước chuyển biến biến quan trọng trong chiến lược phát triển và đấu tranh của dân tộc ta Xác định được thời cơ, cơ hội, cách thức thực hiện để tiến tới giải phóng hoàn toàn đất nước
Mặt trận Việt Minh là kết tinh của ý chí dân tộc, thể hiện được tinh thần đại đoàn kết dân tộc, liên hợp mọi tầng lớp nhân dân đấu tranh giành
trận Liên Việt, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam), luôn lấy liên minh công - nông - trí thức làm nền tảng,
do Đảng Cộng sản lãnh đạo Ở mỗi thời kỳ, tên gọi các hình thức mặt trận
có thể khác nhau, song đều là mặt trận dân tộc thống nhất với sứ mệnh tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, các đảng phái, các dân tộc, tôn giáo, phát huy lòng yêu nước, nhiệt tình cách mạng, ý chí đấu tranh, sự hy sinh
và cống hiến của mỗi người, góp phần tạo nên những thắng lợi vĩ đại trong
sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng
Nhờ có chủ trương, chính sách rõ ràng, đúng đắn, Mặt trận Việt Minh đã phát triển nhanh chóng từ nông thôn đến thành thị, từ miền ngược đến miền xuôi Mặt trận Việt Minh thông qua hoạt động cách mạng của mình, giương cao ngọn cờ độc lập, tự do, khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước và đoàn kết thống nhất toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công - nông Đây là sự sáng tạo tuyệt vời về xây dựng Mặt trận Dân tộc Thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam