Nếu cách mạng tháng Tám là một dấu mốc lịch sử quan trọng đối với dân tộc Việt Nam, là thời điểm mà gông xiềng, áp bức của bè lũ thực dân, phát xít bị đập tan, kết thúc ách thống trị của
Trang 1Trường Đại học Ngoại ngữ
BÀI KIỂM TRA GIỮA KỲ
Môn: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Họ và tên sinh viên : Mai Thanh Thúy
Mã số sinh viên : 19041036 Tên lớp học phần : HIS1001- 1 Giảng viên phụ trách : Phạm Minh Thế
Hà Nội, tháng 02 năm 2022
Trang 2Nếu cách mạng tháng Tám là một dấu mốc lịch sử quan trọng đối với dân tộc Việt Nam, là thời điểm mà gông xiềng, áp bức của bè lũ thực dân, phát xít bị đập tan, kết thúc ách thống trị của chế độ quân chủ hàng nghìn năm tồn tại và bắt đầu một kỷ nguyên độc lập, tự do; thì để đi tới dốc mốc hào hùng ấy, không thể không trải qua một giai đoạn bước đệm đầy thách thức nhưng cũng không kém phần ý nghĩa, đó là giai đoạn từ năm 1941-1945, cũng là thời điểm mà Mặt trận Việt Minh ra đời - nơi đánh thức hàng triệu con tim tập hợp và đoàn kết lại, nơi quân và dân cùng chung một nhịp đập và mục đích hướng về nhiệm vụ cốt yếu là giải phóng quốc gia, dân tộc Vậy tại sao chủ trương của Hội nghị Trung ương lần thứ VIII lại đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và ý nghĩa của việc thành lập một mặt trận rộng lớn với quy mô toàn dân tộc ấy là gì? Bài viết dưới đây là câu trả lời của em cho hai câu hỏi trên
Trước khi bàn về Hội nghị Trung ương lần thứ VIII và mục tiêu chủ chốt được đưa ra tại sự kiện này, ta cần xem xét tới bối cảnh đương thời Bấy giờ, vào tháng 9 năm 1939, Thế chiến thứ 2 bùng nổ khiến cho nhiều quốc gia cuốn vào vòng xoáy tham chiến, xâm lược thuộc địa cũng như khiến nhiều nước yếu thế phải
lo lắng tìm cho mình một lối đi an toàn, bảo toàn được lãnh thổ và độc lập Tại các nước Đông Dương, lần lượt thực dân Pháp và phát xít Nhật thi nhau cấu kết để thi hành các chính sách thống trị, đàn áp cách mạng, gây nên bao nỗi tang thương,
chết chóc, khiến những người dân vô tội phải chịu cảnh “một cổ hai tròng” Đảng
ta trong khoảng thời gian này cũng gặp phải vô vàn khó khăn, trăn trở trong việc tìm ra một mục tiêu chung phù hợp và lợi dụng được thời cơ của hoàn cảnh hiện tại trên thế giới cũng như trong nước
Lý do đầu tiên để đi đến chủ trương đưa mục tiêu giải phóng dân tộc lên hàng đầu của Hội nghị Trung ương lần thứ VIII chính là mâu thuẫn sâu sắc giữa nhân dân ta và quân Nhật- Pháp Với bản chất đều là bè lũ đế quốc hung hăng, thực dân Pháp và phát xít Nhật cấu kết với nhau, dựa vào nhau để chống phá phong trào
Trang 3cách mạng đang nhen nhóm và diễn ra trên diện rộng tại các quốc gia Đông Dương Về cơ bản, thời điểm đó, chúng hỗ trợ lẫn nhau và bổ trợ quyền lợi cho nhau: một Pháp đang thất thế do bị phát xít Đức chiếm đóng, cần dựa vào Nhật để củng cố chính quyền và hoành hành việc bóc lột và xâm lược Việt Nam; một Nhật mới vào Đông Dương và cần một quân cờ dẫn đường để lợi dụng là Pháp để ra sức kiếm lời, vơ vét sức người và của cải để phục vụ chiến tranh tại chính quốc, từ đó làm bàn đạp để chúng có cơ hội tấn công xuống các nước ở phía Nam Thái Bình Dương Hội nghị nhận định, Đông Dương sẽ bị lôi kéo vào guồng máy chiến tranh
“một cuộc đại thảm sát xưa nay chưa từng thấy” Chẳng mấy chốc, phát xít Nhật
sẽ chiếm đóng toàn Đông Dương và khiến cho Pháp phải đầu hàng, và từ đó chế độ
cai trị của chúng sẽ khiến Đông Dương bị “phát xít hóa”, khiến đời sống của các
giai tầng xã hội bị đảo lộn Mâu thuẫn này cần phải được giải quyết cấp bách, bởi
nếu bị tròng dưới hai ách áp bức, “quyền lợi tất cả các giai cấp bị cướp giật, vận mệnh dân tộc nguy vong không lúc nào bằng”.
Thứ hai, động cơ đưa mục tiêu giải phóng dân tộc lên hàng đầu xuất phát từ quá trình thay đổi qua những kỳ họp của Trung ương Đảng Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng diễn ra năm 1939 chỉ rõ chủ trương là hợp nhất các giai cấp
và đảng phái yêu nước để lật đổ bè lũ đế quốc và giành lại độc lập, mà để làm được điều đó, phải đặt quyền lợi dân tộc làm tối cao, cả vấn đề điền địa cũng nằm trong những quyền lợi vốn có, cần phải đứng lên để đòi lại cho nhân dân Đây được đánh giá là một chủ trương hợp nhất với yêu cầu khách quan của lịch sử, giúp vận động được nhân dân tham gia vào quá trình giải phóng dân tộc Chỉ sau một năm, vào tháng 11 năm 1940, thời điểm sau khi Nhật vào Đông Dương 1 tháng, Ban chấp hành Trung ương cho rằng, thực hiện được cách mạng thổ địa xong mới có thể giúp cho cách mạng chống đế quốc thành công Tuy vậy, phải đến khi có sự trở về của lãnh tụ vĩ đại Nguyễn Ái Quốc sau 30 năm bôn ba, trở về công tác tại Pác Bó vào tháng 5 năm 1941 và có mặt tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII, lý
Trang 4tưởng và mục tiêu dân tộc mới được triệt để nhìn nhận lại và thống nhất với những nội dung quan trọng, điển hình là: nhấn mạnh mâu thuẫn giữa dân tộc ta với Pháp-Nhật và tính thiết yếu cần phải diễn ra cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc; thay đổi chiến lược từ việc giải quyết hai vấn đề là chống đế quốc và cách mạng điền địa trở thành chỉ tập trung giải quyết một vấn đề cần kíp là giải phóng dân tộc Cả quá trình đã cho thấy rõ những nỗi trăn trở của Đảng và nhân dân ta, đồng thời phản ánh sự trưởng thành về mặt nhận thức cách mạng
Cuối cùng, việc đưa cách mạng giải phóng dân tộc lên là nhiệm vụ hàng đầu cũng chính là nguyện vọng thiết tha của các tầng lớp nhân dân ta, mong muốn đánh Pháp, đuổi Nhật, giành được độc lập dân tộc và không còn phải chịu cảnh lầm than
bị cướp đất, cướp ruộng, bóc lột lao động, sưu cao thuế đắt và chịu những chính sách phát xít hà khắc của quân thực dân Nhiều cuộc khởi nghĩa tự phát do nhân dân đứng lên đấu tranh đã nổ ra như khởi nghĩa Bắc Sơn (9/1940), khởi nghĩa Nam
Kỳ (11/1940); cuộc binh biến Đô Lương (1/1941) Tinh thần chiến đấu của nhân dân các cuộc khởi nghĩa này đều rất quả cảm và hăng hái, lan tỏa mạnh mẽ tới nhiều vùng miền, khu vực nhưng vẫn bị đàn áp và dập tắt, gây ra nhiều tổn thất nặng nề Tuy vậy, đó chính là động lực, là tín hiệu tập hợp sẵn sàng tinh thần quyết chiến, là tiếng súng báo hiệu cần thiết phải có một cuộc khởi nghĩa toàn dân, toàn quân
Như đã đề cập ở trên, việc các phong trào khởi nghĩa tự phát của nhân dân bị thực dân Pháp đàn áp đã tạo tiền đề cho một cuộc cách mạng, khởi nghĩa với quy
mô toàn quốc Vì lẽ đó, cần thiết có một tổ chức đồng minh đứng ra để tập hợp và đoàn kết rộng rãi các đối tượng, từ các giai tầng, tôn giáo, dân tộc khác nhau để tham gia và chiến đấu, tạo thành một khối thống nhất và hoạt động bền bỉ Cái tên Mặt trận Việt Minh đã ra đời, thay cho Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương Bên cạnh vai trò đoàn kết và đánh thức lòng yêu nước và sức mạnh đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân, Mặt trận Việt Minh được thành lập với mục
Trang 5tiêu trở thành một cánh tay đắc lực của Đảng ta trong việc triển khai những công tác tuyên truyền cách mạng, đẩy mạnh sự phát triển phong phú của báo chí để giúp tăng uy tín của chính Mặt trận cũng như các tổ chức của Việt Minh, cùng với đó, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận, công cuộc chuẩn bị cho những cuộc khởi nghĩa tại các căn cứ địa cách mạng mới có thể diễn ra một cách mạnh mẽ
Trên đây là câu trả lời của em cho hai câu hỏi đã được đặt ra trong bài Chắc chắn bài viết vẫn còn nhiều hạn chế và thiếu sót Vì vậy, em rất mong được thầy/cô thông cảm và góp ý để bài viết được hoàn thiện hơn! Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 6Danh mục tài liệu tham khảo
1 Thương Huyền ( 2021), Mặt trận Việt Minh- biểu tượng của khối đại đoàn kết dân tộc Truy cập lúc 13h ngày 26/02/2022 tại
https://dangcongsan.vn/xay-dung-dang/mat-tran-viet-minh-bieu-tuong-cua-k hoi-dai-doan-ket-toan-dan-toc-580849.html
2 Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam: Dành cho bậc đại học hệ không chuyên lý luận chính trị, Nxb: Chính trị Quốc gia, 2021.