Báo cáo năng lục thông tini

6 Tác phẩm âm nhạc là một trong những đối tượng bảo hộ của Công ước Berne, tạiĐiều 2 Công ước Berne đã quy định thuật ngữ: “Các tác phẩm văn học nghệ thuậtbao gồm … các bản nhạc có lời h

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-*** -TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN: NHẬP MÔN NĂNG LỰC THÔNG TIN

ĐỀ TÀI: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO HẠN CHẾ HÀNH

VI XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM ÂM NHẠC

TẠI VIỆT NAM

Họ và tên: Nguyễn Thị Bích Ngọc Khoa: Ngôn ngữ học

Mã sinh viên: 17030953 Giảng viên: TS Trần Thị Thanh Vân

ThS Nguyễn Thị Kim Lân

Hà Nội, tháng 8 năm 2021

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Phạm vi nghiên cứu

4.1 Phạm vi nghiên cứu về thời gian

4.2 Phạm vi nghiên cứu về không gian

5 Mẫu khảo sát

6 Câu hỏi nghiên cứu

6.1 Câu hỏi nghiên cứu chủ đạo

6.2 Các câu hỏi nghiên cứu cụ thể

7 Giả thuyết nghiên cứu

7.1 Giả thuyết nghiên cứu chủ đạo

7.2 Giả thuyết nghiên cứu cụ thể

8 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu

8.1 Cách tiếp cận

8.2 Phương pháp nghiên cứu

9 Cấu trúc của đề

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM ÂM NHẠC TRONG THỜI ĐẠI CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

1.1Tổng quan về quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

1.1.1 Khái niệm tác phẩm âm nhạc

1.1.2 Tác giả của tác phẩm âm nhạc

1.2 Khái niệm quyền tác giả và bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

1.2.1 Khái niệm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

1.2.2 Những đặc điểm của quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

1.3 Các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

phẩm âm nhạc 1.3.2 Một số hành vi xâm phạm đến quyền tài sản của tác giả và chủ sở hữu quyềntác giả

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM ÂM NHẠC

3.1 Thực trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc 3.1.1 Thực trạng chung 3.1.2 Thực trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam hiện nay 3.2 Những thiếu xót, hạn chế trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam .3.2.1 Hạn chế xuất phát từ nhận thức 3.2.2 Hạn chế xuất phát từ các biện pháp bảo vệ hiện tại 3.3 Một số nguyên nhân dẫn đến hành vi vi phạm quyền tác giả đối với tác phẩm

DANH ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

âm nhạc này mang lại Có thể thấy, với hai nhóm chủ thể là xã hội và người nhạc sĩthì các tác phẩm âm nhạc đều có vai trò và giá trị to lớn Cả 2 chủ thể này đều mongmuốn khai thác một cách tối đa những lợi ích mà các tác phẩm âm nhạc mang lại.Tuy nhiên, chính vì có cùng mong muốn và mục đích, 2 chủ thể này lại phát sinhnhiều mâu thuẫn trong quá trình khai thác các giá trị của tác phẩm âm nhạc Xã hội

- hay nói cụ thể là những người nghe nhạc muốn tiếp cận tối đa với các tác phẩm

âm nhạc với chi phí thấp nhất, còn chủ thể sáng tạo lại muốn thu lại cao nhất các giátrị mà tác phẩm âm nhạc đem lại đặc biệt là giá trị kinh tế

Có thể nói đó là nguyên nhân gốc rễ khiến việc phát sinh và gia tăng các hành vixâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với các tác phẩm âm nhạc Cùng với việc ngàycàng phổ biến mạng lưới thông tin toàn cầu – internet và sự phát triển không ngừngcủa các phương tiện máy móc, công cụ khiến cho khả năng sao chép, truyền, chia

sẻ, thay đổi một dữ liệu trở lên thuận tiện, dễ thao tác thực hiện Các hành vi xâmphạm quyền sở hữu trí tuệ đối với các tác phẩm âm nhạc ngày càng tăng, gây khókhăn cho công tác quản lý, xử lý và bảo vệ

Hiện nay, pháp luật nước ta đã có 2 bộ luật lớn điều chỉnh về quyền sở hữu trí tuệbao gồm: Luật Sở hữu trí tuệ 2013 và bộ Luật dân sự 2015 Tuy đã có nhiều quyđịnh cụ thể và việc bảo vệ các tác phẩm nghệ thuật nói chung và âm nhạc nói riêngkhỏi các hành vi xâm phạm quyền Tuy nhiên, các quy định vẫn còn thiếu tính thực

tế và khó tạo ra một cơ chế để kiểm soát các hành vi xâm phạm quyền trong thời đạicông nghệ thông tin phát triển như hiện nay

Để hạn chế các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm âm nhạc,dựa trên tinh thần “cân bằng giữa các lợi ích giữa chủ thể sở hữu và các chủ thể

khác trong xã hội”, dựa trên các quy định của luật sở hữu trí tuệ về bảo về quyền sở

hữu trí tuệ đối với tác phẩm âm nhạc, tác giả đã lựa chọn đề tài “giải pháp hạn chế hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc Việt Nam" Đề tài

sẽ tập trung vào việc phân tích các nhu cầu của các nhóm chủ thể trong xã hội vàđưa ra giải pháp mang tính công nghệ phù hợp với thực tế cuộc sống nhằm hạn chếhành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc Việt Nam

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu của nước ngoài trong lĩnh vực bảo vệ quyền tác giả trongthời đại công nghệ thông tin Xét thấy phạm vi nghiên cứu của luận văn không chỉgiới hạn trong phạm vi pháp luật bảo hộ quyền tác giả mà chủ yếu phân tích dướigóc độ bảo đảm quyền con người về kinh tế và văn hóa với tư cách là một quyềnphổ quát có giá trị quốc tế Do vậy trước khi đi sâu nghiên cứu, cần phải xem xétmột số công trình nghiên cứu từ một số quốc gia trên thế giới với nội dung gần vớichủ đề của luận văn Trong đó có thể kể đến các công trình nghiên cứu như:

(1) Công trình nghiên cứu của S.G Hombal và K.N Prasad với tiêu đề: “Bảo vệbản quyền kỹ thuật số: Những vấn đề trong môi trường thư viện kỹ thuật số”

(2) Công trình nghiên cứu của Christoph Beat Graber với tiêu đề: “Quyền tác giả

và khả năng tiếp cận – Một quan điểm về quyền con người”

(3) Báo cáo của nhóm chuyên gia Hội đồng châu Âu về Quyền con người trong xã hội thông tin mang tên: “Quyền tác giả và quyền con người”

(4) Báo cáo của Trung tâm nghiên cứu chính sách châu Âu tại Bỉ với tiêu đề:

“Quyền tác giả trong thị trường kỹ thuật số chung châu Âu”

(5) Công trình nghiên cứu của Cục công nghiệp và thương mại Hồng Kông về

“Bảo vệ quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số”

(6) Công trình nghiên cứu của Tiến sĩ Mihasly Ficsor, báo cáo tại Hội nghị quốc tế

về quyền tác giả và quyền con người trong thời đại thông tin: Xung đột hay hài hòa cùng tồn tại? với tiêu đề: “Cân bằng quyền tác giả với tư cách một quyền con người với các quyền con người khác”

(7) Công trình nghiên cứu của Primavera De Filippi, “Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số: Từ sở hữu trí tuệ đến tài sản vô hình”

(8) Công trình nghiên cứu: “Quyền con người và bản quyền: Giới thiệu về Luật tự nhiên và đối chiếu với Luật bản quyền của Hoa Kỳ” của tác giả Orit Fischman Afori

(9) Nghiên cứu của Lea Shaver và Caterina Sganga: “Quyền được tham gia vào đờisống văn hóa: Về quyền tác giả và quyền con người”

Vấn đề Bảo hộ quyền tác giả trước những hành vi xâm phạm trong thời đại côngnghệ thông tin và việc đưa ra giải pháp công nghệ để hạn chế hành vi xâm phạmquyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc hiện nay còn là lĩnh vực khá mới mẻ đốivới Việt Nam nên việc nghiên cứu nhằm giải quyết vấn đề vẫn chưa có những dấu

ấn rõ rệt Điểm qua một số công trình nghiên cứu trong nước cho thấy, hầu hết cácnghiên cứu về bảo hộ quyền tác giả trên internet mới chỉ được thực hiện nghiên cứudưới góc độ chuyên ngành luật dân sự chủ yếu tại Đại học Luật Hà Nội, Khoa LuậtĐHQG Hà Nội hay dưới góc độ nghiên cứu khoa học quản lý với các công trìnhnghiên cứu bảo vệ tại Khoa Khoa học quản lí trường Đại học Khoa học Xã hội vàNhân Văn ĐHQG Hà Nội Một số nghiên cứu tiêu biểu có thể kể đến như:

(1) Hoàng Thị Diệu Thương, Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc trêninternet tại Việt Nam, bảo vệ tốt nghiệp cử nhân năm 2009 ngành Khoa học quản lý.(2) Cao Ngọc Tâm, Những khó khăn của Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạcViệt Nam (VCPMC) trong môi trường kỹ thuật số, bảo vệ tốt nghiệp cử nhân năm

2011 ngành Khoa học quản lý

(3) Quản Tuấn An, Bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường kỹthuật số, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngànhluật dân sự tại Đại học Luật Hà Nội, năm 2009

(4) Lê Hải, Nguyên nhân vi phạm quyền tác giả trong môi trường internet, bảo vệtốt nghiệp cử nhân năm 2012 tại Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội chuyên ngànhluật dân sự

Có thể thấy các công trình nghiên cứu này đều xuất phát từ việc phân tích các cơ sởliên quan đến nhu cầu của đời sống xã hội và hệ thống quy phạm pháp luật hiệnhành ở từng quốc gia trong vấn đề bảo hộ quyền tác giả đối với tác phâm âm nhạctrong thời đại bùng nổ của công nghệ thông tin ngày nay Các đề tài đều đi vào táihiện lại hiện trạng các hành vi xâm phạm quyền đối với tác phẩm âm nhạc và phân

tích, lý giải gốc rễ nguyên nhân của vấn đề Trên cơ sử đưa ra những lập luận vàphân tích đó, các tác giả đưa ra các giải pháp nhằm hạn chế hành vi xâm phạmquyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc dựa trên những cải thiện về khung pháp lý.Tuy nhiên, hiện nay tại Việt Nam chưa có công trình nghiên cứu nào được công bố

đi sâu vào việc đưa ra giải pháp ứng dụng thành quả công nghệ thông tin vào việchạn chế các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu khoa học này sẽ tập trung tìm hiểu những vấn đề lý luận vềquyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam Phân tích nội dung các quyđịnh của pháp luật hiện hành về quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc từ đó chỉ ranhững bất cập, tồn tại hạn chế của các quy định pháp luật và áp dụng đối với các tácphẩm Chỉ ra thực trạng bảo hộ quyền tác giả đối với các tác phẩm này Đồng thời

sẽ đưa ra những phân tích về những ưu điểm về hạn chế của các giải pháp ứng dụngcông nghệ vào việc bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại thị trườngViệt Nam hiện nay từ đó đề xuất các ý tưởng hoàn thiện giải pháp về mặt công nghệ

để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam Mục đích quantrọng hơn cả là góp phần nâng cao nhận thức và hành động của mỗi cá nhân trongvấn đề bản quyền âm nhạc và đưa ra giải pháp nhằm bảo vệ thành quả và khuyếnkhích sự sáng tạo của người nghệ sĩ

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đề ra ở trên, đề tài này có các nhiệm vụ nghiêncứu sau đây:

- Phân tích cơ sở lý luận về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tạiViệt Nam hiện nay bao gồm: khái niệm tác phẩm âm nhạc, quyền tác giả đốivới tác phẩm âm nhạc, hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âmnhạc

- Nêu nên các điểm mới, cần chú ý trong việc xây dựng giải pháp hạn chế cáchành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam trongthời đại công nghệ thông tin

- Chỉ ra hiện trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc vànguyên nhân dẫn đến các hành vi xâm phạm quyền đối với tác phẩm âm nhạctại Việt Nam hiện nay.

- Đề xuất ý tưởng xây dựng biện pháp ứng dụng thành quả của công nghệ thôngtin vào việc bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam hiệnnay

4 Phạm vi nghiên cứu

4.1 Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Từ năm 2016 đến nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu về không gian: Trong phạm vi lãnh thổ của nước Cộng

hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

5 Mẫu khảo sát

- Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội

6 Câu hỏi nghiên cứu

6.1 Câu hỏi nghiên cứu chủ đạo:

Giải pháp nào hạn chế hành vi xâm phạm quyền tác giác đổi với các tác phẩm âmnhạc trong bối cảnh hội nhập và phát triển công nghệ thông tin của Việt Nam hiệnnay?

6.2 Câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

Câu hỏi 1: Tác phẩm âm nhạc, quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc là gì?Đặc trưng của quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam?

Câu hỏi 2: Thực trạng xâm phạm quyền đối với tác phẩm âm nhac tại ViệtNam hiện nay đang diễn ra như thế nào? Nguyên nhân dẫn đến tình trạng quyền tácgiả đối với tác phẩm âm nhạc bị xâm phạm?

Câu hỏi 3: Hạn chế của các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào bảo

vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc trên thị trường âm nhạc Việt Nam hiệnnay?

Câu hỏi 4: Làm thế nào để hoàn thiện các ứng dụng công nghệ trong lĩnh vựcbảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam hiện nay?

- Về vấn đề pháp lý?

- Về vấn đề tính ứng dụng?

7 Giả thuyết nghiên cứu

7.1 Giả thuyết nghiên cứu chủ đạo

Xây dựng ứng dụng nghe nhạc dựa trên mạng thông tin toàn cầu – Internet nhằmgiúp việc thương mại hóa các tác phẩm âm nhạc tại Việt Nam trở lên tự động và

hiệu quả, đồng thời xây dựng cơ chế hoạt của ứng dụng này nhằm hạn chế tối đacác hành vi xâm phạm quyền đối với tác phâm âm nhạc tại Việt Nam.

7.2 Giả thuyết nghiên cứu cụ thể

Xây dựng wedsite và ứng dụng nghe nhạc trên các thiết bị di động thông minh,thông qua các ứng dụng này để giới thiệu tác phẩm âm nhạc đến đông đảo người sửdụng và thu phí quyền tác giả mà không phải trải qua các quá trình thương mạitrung gian, cắt giảm chi phí cho nhà sản xuất cũng như người sử dụng, tạo cơ chếbảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc để ngăn chặn các hành vi xâm phạmquyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

8 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu

8.1 Cách tiếp cận

- Tiếp cận xã hội học: tiếp cận từ nhu cầu và mong muốn của các chủ thể trong

xã hội với vấn đề bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc, vấn đề cânbằng lợi ích giữa 2 nhóm chủ thể là người sáng tạo và người nghe tác phẩm

âm nhạc

- Tiếp cận kinh tế học: Phân tích giá trị kinh tế mà tác phẩm âm nhạc mang lại

cũng như việc tối đa hóa các giá trị này

- Tiếp cận luật học: đi vào phân tích các quy phạm pháp luật và chỉ ra các

điểm hạn chế của các quy định này trong thực tiễn Việt Nam hiện nay

8.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài đã vận dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu;

- Phương pháp so sánh;

- Các phương pháp điều tra xã hội học: Phương pháp phỏng vấn sâu, phươngpháp bảng hỏi,…

9 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của đề tài gồm

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM ÂM NHẠC TRONG THỜI ĐẠI CÔNG NGHỆ THÔNG

TIN 1.1 Tổng quan về quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc.

1.1.1 Khái niệm tác phẩm âm nhạc.

Định nghĩa về tác phẩm âm nhạc được nhắc đến trong nhiều tài liệu luật học, đặcbiệt là các tài liệu có liên quan đến vấn đề bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm âmnhạc

Từ điển Tiếng Việt định nghĩa: tác phẩm là “sản phẩm trí tuệ do nhà văn hoá, nghệthuật, khoa học trực tiếp sáng tạo ra dưới một hình thức nhất định”(1) Đại từ điểnTiếng Việt định nghĩa “Tác phẩm” là “công trình do nghệ sĩ, các nhà văn hóa, khoahọc tạo nên” (2)

Khoản 7 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2013 cóđịnh nghĩa : “Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật vàkhoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào” (3)

Từ đây ta có thể rút ra rằng trước hết “tác phẩm âm nhạc” là “Sản phẩm sáng tạotrong lĩnh vực nghệ thuật” [(3), Điều 4]

Từ điển thuật ngữ quyền tác giả, quyền liên quan có đề cập: “Tác phẩm âm nhạcđược hiểu chung là một loại hình tác phẩm nghệ thuật, đựợc bảo hộ quyền tác giả.Tác phẩm âm nhạc bao gồm tất cả các kết hợp âm thanh (tổ hợp) có hoặc không cólời (lời thơ hoặc lời nhạc kịch), được trình diễn bằng các nhạc cụ có hoặc không cógiọng hát.”(4)

Theo giải nghĩa về tác phẩm âm nhạc – “musical work” trong từ điển tiếng anh thì

có thể hiểu tác phẩm được coi là tác phẩm âm nhạc nếu chứa đựng nốt nhạc và lờihát (nếu có) trong một tác phẩm âm nhạc.(5) Tác phẩm âm nhạc có thể thể hiệndưới nhiều dạng khác nhau, có thể là một phần hoặc toàn bộ bản nhạc hay được ghilại trong đĩa nhạc

Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới WIPO đã định nghĩa về “tác phẩm âm nhạc” nhưsau: “Bất kỳ tác phẩm nào bao gồm âm thanh hoặc chỉ chứa các ký tự âm nhạc ngay

cả khi không bao gồm lời hay bất kỳ hành động nào nhằm mục đích được hát, nóihay biểu diễn với âm nhạc thì được coi là tác phẩm âm nhạc “Tác phẩm âm nhạc”

đã được mô tả như là “một tác phẩm âm thanh được sáng tạo một cách trừu tượng

để có thể biểu diễn qua âm thanh ngay cả khi không có lời” (6)

Tác phẩm âm nhạc là một trong những đối tượng bảo hộ của Công ước Berne, tạiĐiều 2 Công ước Berne đã quy định thuật ngữ: “Các tác phẩm văn học nghệ thuậtbao gồm (…) các bản nhạc có lời hay không lời, (…) (7)

Tại Điều 12 Nghị định 100/2006/NĐ-CP ngày 21/09/2006 của Chính phủ quy địnhchi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ Luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ

về quyền tác giả, quyền liên quan có định nghĩa tác phẩm âm nhạc là “tác phẩmđược thể hiện dưới dạng nốt trong bản nhạc hoặc các ký tự âm nhạc khác có hoặc

không có lời, không phụ thuộc vào việc trình diễn hay không trình diễn”.(8) Tuynhiên, tác phẩm âm nhạc thường phải thông qua giọng hát, hay nhạc cụ thì mới cóthể truyền trước công chúng, vẫn được xem là tác phẩm âm nhạc và bảo hộ theonguyên tắc luật định.

Như vậy, cách hiểu khái quát nhất về một tác phẩm âm nhạc đó là một tác phẩmnghệ thuật do người nhạc sĩ sáng tác, một tác phẩm âm nhạc đày đủ thường baogồm: phần nhạc (gồm gia điệu, hòa âm, tiết tấu) và phần lời Trong đó, phần nhạc làphần trọng tâm mang giá trị của tác phẩm, cũng là một dấu hiệu đặc biệt quan trọng

để phân biệt tác phẩm âm nhạc với tác phẩm văn chương Một tác phẩm âm nhạcbắt buộc phải có phần nhạc, phần lời chỉ mang tính chất làm hoàn thiện hơn tácphẩm

1.1.2 Tác giả của tác phẩm âm nhạc

Tác giả của tác phẩm âm nhạc là người trực tiếp tạo ra toàn bộ hoặc một phần tácphẩm âm nhạc, được thể hiện dưới dạng nốt trong bản nhạc hoặc các ký tự âm nhạckhác có hoặc không có lời, không phụ thuộc vào việc trình diễn hay không trìnhdiễn Hay có thể nói rằng nếu tác phẩm âm nhạc là kết quả sáng tạo trực tiếp của cánhân nào đó thì cá nhân đó được coi là tác giả của tác phẩm âm nhạc đó Nhữngngười đề xuất ý kiến, làm công việc hỗ trợ, đóng góp ý kiến hoặc cung cấp tư liệucho người khác sáng tạo ra một tác phẩm âm nhạc thì không được công nhận là tácgiả của tác phẩm âm nhạc Tác phẩm âm nhạc được sáng tác phải là kết quả sángtạo trực tiếp của tác giả tạo ra tác phẩm âm nhạc đó

Tại từ điển Luật học Việt Nam có định nghĩa “tác giả” là người trực tiếp sáng tạo ratoàn bộ hoặc một phần tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học Bên cạnh đó, Điều

8 Nghị định số 100/2006/NĐ-CP ngày 21/09/2006 của Chính phủ quy định chi tiết

và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ Luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ vêquyền tác giả và quyền liên quan có quy định: Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ramột phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học bao gồm:

a) Cá nhân Việt Nam có tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả;

b) Cá nhân nước ngoài có tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vậtchất nhất định tại Việt Nam;

c) Cá nhân nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam;

d) Cá nhân nước ngoài có tác phẩm được bảo hộ tại Việt Nam theo Điều ước quốc

tế về quyền tác giả mà Việt Nam là thành viên …

1.2 Khái niệm quyền tác giả và bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc 1.2.1 Khái niệm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Xét về mặt lý luận pháp lý cũng như trên thực tế, quyền tác giả đối với tác phẩm âmnhạc là những quyền mà một người được hưởng đối với một tác phẩm mà mình đãsáng tạo ra Người đó có thể là người sáng tạo ra tác phẩm hay chỉ đơn thuần làngười sở hữu tác phẩm Các quyền này hướng tới mục đích nhằm đem lại cho ngườisáng tác những lợi ích vật chất và tinh thần tương xứng với công sức lao động trítuệ mà họ đã bỏ ra thông qua việc cho phép họ được độc quyền kiểm soát việc khaithác và sử dụng tác phẩm của mình Vì vậy, việc bảo hộ quyền tác giả đối với tácphẩm âm nhạc mang ý nghĩa vô cùng quan trọng:

- Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc là nhằm bảo vệ quyền và lợi íchcủa tác giả đối với tác phẩm âm nhạc do mình tạo ra

- Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc đồng thời mang ý nghĩa bảo vệ giátrị của các tác phẩm âm nhạc, khuyến khích sự sáng tạo của người nhạc sĩ, ca sĩ

- Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc là nhằm loại trừ các hành vi khaithác, sử dụng bất hợp pháp các tác phẩm của người khác mà không có sự cho phépcủa tác giả hoặc người đại diện hợp pháp của tác giả

- Góp phần thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật nói riêng và sự phát triển của nềnvăn hóa nói chung

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc phổ biến các tác phẩm âm nhạc - Đảm bảo cơ chếbảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc ngày càng hoàn thiện, hiệu quả hơn Tuy nhiên, độc quyền trao cho tác giả, chủ sở hữu tác phẩm sẽ không bao gồm việcngăn cản người khác sử dụng hợp lý tác phẩm đó Như vậy, Quyền tác giả đối vớitác phẩm âm nhạc (hay còn gọi là tác quyền âm nhạc) là quyền của tổ chức, cá nhânđối với tác phẩm âm nhạc do mình sáng tác hoặc được sở hữu hợp pháp.(9) Quyềnnày còn được hiểu là quyền cho phép và quyền nhận thù lao Quyền cho phép cónghĩa là quyền tự quyết định cho phép người khác khai thác, sử dụng tác phẩm củamình và quyền nhận thù lao là quyền yêu cầu người khác trả thù lao cho việc khaithác, sử dụng tác phẩm Theo quy định của pháp luật, quyền tác giả bao gồm quyềnnhân thân và quyền tài sản Quyền nhân thân bảo vệ sự toàn vẹn về sáng tạo và

danh tiếng của tác giả sáng tạo được thể hiện thông qua tác phẩm Quyền tài sản bảo

vệ các lợi ích kinh tế của tác giả và cho phép tác giả thu lợi bằng cách khai thác trựctiếp hoặc gián tiếp tác phẩm

Quyền nhân thân: Quyền nhân thân bao gồm quyền nhân thân gắn với tài sản và

quyền nhân thân không gắn với tài sản Quyền nhân thân không gắn với tài sản lànhững quyền gắn liền với giá trị nhân thân của tác giả như danh dự, uy tín, tiếngtăm của tác giả và không thể chuyển giao, bao gồm quyền đặt tên tác phẩm, quyềnđứng tên tác phẩm và bảo vệ sự toàn vẹn nội dung tác phẩm, không cho người khácsửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào Quyền nàygắn liền với tác giả kể cả khi quyền sử dụng, định đoạt tác phẩm đã được chuyểngiao và được bảo hộ vô thời hạn Quyền nhân thân gắn với tài sản là các quyền chohay không cho người khác sử dụng tác phẩm, quyền này có thể chuyển giao và gắnliền với các chế định về quyền tài sản trong quyền tác giả (10)

Quyền tài sản: hiện nay các hoạt động âm nhạc diễn ra khá sôi động, nhiều cuộc thi

tìm kiếm tài năng âm nhạc được tổ chức như Việt Nam Idol, Sao Mai điểm hẹn…nhiều dịch vụ âm nhạc phát triển mạnh (mạng 3G, nhạc chuông, nhạc chờ điệnthoại…) Có thể nói đời sống âm nhạc phát triển là điều kiện tất yếu để bản quyềntác giả phát triển và tiền sử dụng tác phẩm, cũng như quyền tài sản của các tác giảđược nâng cao hơn Quá trình hình thành ý tưởng đến khi một tác phẩm âm nhạcđến tai người nghe, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đã tốn không ít công sức vàtiền bạc, bởi thế nên quyền tài sản là một phần đền đáp công sức và nhằm khuyếnkhích sự sáng tạo của tác giả Ngày nay trên khắp thế giới, các quyền của nhữngngười sáng tạo như nhà văn, nhạc sĩ, nghệ sĩ đã được pháp luật quốc gia cũng nhưpháp luật quốc tế bảo hộ Đề điều chỉnh mối quan hệ toàn cầu, các nội dung cơ bản

về quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả đã được luật pháp quốc gia và luậtpháp quốc tế quy định thống nhất Các quyền của tác giả được pháp luật thừa nhận,mỗi cá nhân tác giả phải tự quản lý lấy các quyền của mình, khai thác nó để đạtđược lợi ích kinh tế, bù đắp các tiêu hao trong quá trình sáng tạo, đồng thời tiếp tụcđầu tư cho hoạt động sáng tạo ra các giá trị văn học, nghệ thuật, khoa học mới phục

vụ được nhu cầu đa dạng và phong phú của xã hội (10)

1.2.2 Những đặc điểm của quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Một là, tác phẩm âm nhạc được bảo hộ phải có tính nguyên gốc, tức là không saochép, bắt chước tác phẩm khác Điều đó không có nghĩa là ý tưởng của tác phẩmphải mới, mà là hình thức thể hiện của ý tưởng phải do chính tác giả sáng tạo ra.Tác phẩm đó phải do chính sức lao động trí óc của tác giả tạo ra Tính nguyên gốckhông có nghĩa là không có kế thừa (8)

Hai là, pháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc chỉ bảo hộ hình thứcthể hiện của ý tưởng sáng tạo trong tác phẩm âm nhạc, mà không bảo hộ những ýtưởng sáng tạo chứa đựng trong tác phẩm, được thể hiện ra từ tác phẩm âm nhạc.Hình thức thể hiện sự sáng tạo của tác giả trong một tác phẩm âm nhạc là việc sắpxếp lời trong tác phẩm âm nhạc có lời, cấu trúc của tác phẩm âm nhạc và các nốtnhạc trong tác phẩm không lời Ý tưởng của tác phẩm được truyền tải bằng sự sắpxếp, cấu trúc của lời tác phẩm hay những nốt nhạc của bản nhạc

Ba là, quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc được bảo hộ mà không phụ thuộcvào nội dung hay giá trị nghệ thuật của tác phẩm âm nhạc Các công ước quốc tế vềquyền tác giả và pháp luật sở hữu trí tuệ đều có quy định thống nhất rằng sự sángtạo trí tuệ trong việc tạo ra các tác phẩm âm nhạc mang tính nguyên gốc và được vậtchất hóa, được công nhận là tác phẩm và được bảo hộ theo pháp luật về quyền tácgiả Theo đó, không đặt ra bất kỳ điều kiện về nội dung và giá trị nghệ thuật đối vớimột tác phẩm âm nhạc để tác phẩm âm nhạc đó được bảo hộ Các tác phẩm âm nhạckhi được người này sử dụng thì mức hữu ích của tác phẩm đối với người kháckhông suy giảm Đây cũng là một điểm khác biệt giữa sản phẩm trí tuệ và sản phẩmhiện vật Do vậy, pháp luật quy định thời hạn bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm

âm nhạc nhằm đảm bảo hai mục đích là bảo vệ quyền lợi của tác giả, khuyến khích

sự tự do sáng tạo nghệ thuật đồng thời đảm bảo tối đa hóa lợi ích công cộng trongviệc sử dụng tác phẩm đó

Bốn là, quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc được bảo hộ tự động Kết quả củahoạt động sáng tạo ra tác phẩm âm nhạc mang tính nguyên gốc và được thể hiệndưới hình thức vật chất nhất định sẽ được công nhận là tác phẩm âm nhạc và đượcpháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc thừa nhận và bảo vệ Như vậy,thủ tục đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc không phải là yêu cầu bắtbuộc Tuy nhiên thủ tục này giúp giảm nhẹ nghĩa vụ chứng minh cho tác giả của tác

phẩm âm nhạc, chủ sở hữu quyền tác giả âm nhạc khi có tranh chấp hay xâm phạmquyền tác giả xảy ra

1.3 Các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Xâm phạm quyền tác giả là việc sử dụng các tác phẩm được bảo vệ bởi pháp luật

Sở hữu trí tuệ một cách trái phép, xâm phạm vào một số quyền độc quyền của tácgiả, chủ sở hữu tác phẩm.(11)

Hiện nay vẫn chưa một điều luật nào định nghĩa hành vi xâm phạm quyền tác giả làhành vi như thế nào mà chỉ liệt kê một số hành vi xâm phạm quyền tác giả tại điều

28 luật sở hữu trí tuệ Từ điều 28 có thể suy luận ra các hành vi xâm phạm quyềntác giả là những hành vi xâm phạm đến quyền và lợi ích của tác giả, chủ sở hữuquyền tác giả mà không xin phép hay không thực hiện các nghĩa vụ về tiền nhuậnbút, thù lao cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả

Ngày nay, trong âm nhạc các hành vi xâm phạm đến quyền tác giả hoặc quyền củachủ sở hữu diễn ra ngày càng phổ biến và rất nhiều hành vi tinh vi, một số hành vi

vi phạm còn diễn ra công khai trên một số phương tiện truyền thông làm cho tác giảcũng như các tổ chức là chủ sở hữu bị thiệt cả về vật chất lẫn tinh thần Dưới góc độcủa pháp luật, quyền tác giả gồm có hai loại quyền nhân thân và quyền tài sản,quyền nhân thân thân là các quyền mang yếu tố tinh thần của một chủ thể đối vớitác phẩm, quyền nhân thân là một loại quyền gắn liền với bản thân của tác giả.Quyền tài sản là quyền mang bản chất lợi ích vật chất, vì quyền này tác giả có thểchuyển giao cho người khác cho nên người được hưởng quyền này có thể là tác giảhoặc cũng có thể chỉ có chủ sở hữu quyền tác giả

1.3.1 Một số hành vi xâm phạm đến quyền nhân thân của quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

Hành vi xâm phạm đến quyền tác giả chủ yếu là xâm phạm liên quan đến quyềnnhân thân, xâm hại đến danh dự và uy tín của tác giả Các đối tượng được xem làxâm phạm quyền tác giả - xâm phạm quyền mà tác giả không cho phép như cácquyền định đoạt đối với tác phẩm và đang được luật về sở hữu trí tuệ bảo hộ, có yếu

tố xâm phạm trong đó đối tượng bị xem xét, người thực hiện hành vi xem xét khôngphải là chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và không phải là người trực tiếp được pháp luậthoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép theo qui định của luật sở hữu trí tuệ, hành vixem xét đã xảy ra tại Việt Nam

Âm nhạc là loại hình nghệ thuật thường xảy ra nhiều hiện tượng xâm phạm bảnquyền, đồng thời cũng là lĩnh vực được quan tâm thực thi bản quyền rất tích cực.Gần đây, lợi dụng nền tảng số, nhiều chiêu trò xâm phạm quyền tác giả âm nhạcphức tạp đã xuất hiện.(12)

Trong âm nhạc hiện có một số hành vi xâm phạm phổ biến nhất là các hành vi xâmphạm quyền nhân thân không gắn với tài sản và xâm phạm quyền nhân thân gắn vớitài sản

Các hành vi xâm phạm quyền nhân thân không gắn với tài sản bao gồm các hành vinhư: chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, mạodanh tác giả, sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nàogây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả (13)

Hành vi xâm phạm quyền nhân thân gắn với tài sản bao gồm các hành vi công bố,phân phối tác phẩm mà không được sự cho phép của tác giả Vì hành vi công bố hayphân phối tác giả có thể thực hiện công việc chuyển giao cho người khác, quyềnnày có một phần tài sản nên tác giả có quyền chuyển giao nhưng các tổ chức, cánhân phải thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền nhuận bút cho tác giả Đối với âm nhạcviệc mạo danh tác giả thường xảy ra đối với những nhạc sĩ chưa nổi tiếng vì muốnnổi tiếng nhanh lấy một ca khúc của một nhạc sĩ nổi tiếng đặt tên làm của mình,hành vi mạo danh không chỉ việc lấy tác phẩm của một người nào sau đó đặt tênkhác làm tác phẩm của mình, mà hành vi mạo danh còn xảy ra đối với những trườnghợp in sai lời nhạc trong một ca khúc cũng được coi là mạo danh tác giả Mặc chotác phẩm âm nhạc này đã công bố hoặc chưa công bố một cá nhân, tổ chức khácmuốn sử dụng phải tôn trọng quyền đứng tên mà tác giả đã đặt cho tác phẩm của họ.Không được làm thay đổi dù bất kỳ hình thức nào, nếu muốn thay đổi tên gọi củamột tác phẩm âm nhạc hay chỉ là tên của một ca khúc cũng phải có sự cho phép củatác giả hoăc chủ sở hữu quyền tác giả khi sử dụng hoặc chuyển giao một ca khúc thìchỉ chuyển giao nguyên tác phẩm cho nên tên của tác phẩm vẫn phải giữ như lúcđầu, mọi hành vi mạo danh của tác giả trong âm nhạc đều là xâm phạm quyền nhânthân của tác giả và bị xử lí theo qui định của luật

Theo thống kế của bộ phận pháp chế tại Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạcViệt Nam (VCPMC) thì số lượng các vụ xâm phạm bản quyền hay quyền tác giả

đang có xu hướng gia tăng Tình trạng này hiện nay khá phổ biến nhất là khi lĩnhvực âm nhạc được diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau Từ các music video, ứngdụng, website thông thường cho đến các buổi mini concert hay liveshow lớn Cáchành vi vi phạm chủ yếu thường là sử dụng tác phẩm mà không xin phép chủ sởhữu quyền tác giả, tự ý sửa chữa, cắt xén tác phẩm gây phương hại đến tác giả, sửdụng tác phẩm nhưng không có sự thỏa thuận hay trả thù lao, nhuận bút và các lợiích vật chất cho chủ sở hữu theo quy định,…(14)

Các hành vi mạo danh này thường là không tôn trọng quyền đặt tên của tác giả trêntác phẩm, mức thiệt hại mà tác giả phải chịu là danh dự hoặc uy tín không đượccông chúng coi trọng Tuy nhiên, hành vi xâm phạm cắt xén đến tác phẩm thườngdiễn ra đối với các tác phẩm văn học, các tác phẩm hội họa còn tác phẩm âm nhạcrất ít có trường hợp xâm phạm kiểu này

Hành vi vi phạm quyền nhân thân gắn với tài sản chủ yếu công bố, phân phối tácphẩm khi chưa có sự đồng ý của tác giả, đôi khi không trả tiền nhuận bút cho tác giảsau khi công bố tác phẩm Đối với hành vi xâm phạm đó không chỉ riêng các tổchức, cá nhân khác có hành vi xâm phạm công bố không xin phép tác giả hoặc chủ

sở hữu quyền tác giả mà ngay cả chính tác giả là người cùng sáng tạo trong một tácphẩm cũng có hành vi xâm phạm trên, hiện tượng xâm phạm kiểu này xảy ra đốivới các đồng tác giả không xác định các phần riêng lẻ được

Tuy nhiên, hiện tượng các đồng tác giả xâm phạm cũng xảy ra đối với các tác phẩmxác định được các phần riêng lẻ như lấy các phần trong tác phẩm vượt quá các tácphẩm thuộc tác giả sáng tác mà không báo cho tác giả còn lại biết Hiện nay, việccông bố hay không công bố hoặc cho người khác công bố tác phẩm của mình đếncông chúng xảy ra hiện tượng xâm phạm rất nhiều, như một số đối tượng lợi dụng

sự tin tưởng của tác giả hoặc có một số tổ chức, cá nhân đã đi quá giới hạn củamình khi công bố tác phẩm không ghi tên tác giả mà ghi tên riêng của các cơ quan,

tổ chức mình đã đầu tư Hành vi xâm phạm này liên quan đến việc xâm phạm bảnquyền của tác giả, nếu xét đến phương diện kinh tế hành vi xâm phạm còn làm ảnhhưởng lợi ích của tác giả từ việc công bố tác phẩm, công bố này bao gồm hình thứcthuê hoặc bán Do đó, khi các hình thức này bị xâm phạm thì tác giả bị mất mộtphần quyền lợi cũng giống như công sức mà tác giả đầu tư cho tác phẩm của mình

bỏ không

Thực tế hiện nay, việc hát lại ca khúc của nhạc sĩ không đúng lời ca khúc hoặc tựsửa lời lại làm cho ca khúc biến dạng, hành vi này cũng là ảnh hưởng không nhỏđến quyền nhân thân của tác giả Nguyên nhân, do các ca sĩ không xin phép tác giảhoặc chủ sở hữu quyền tác giả, vì không xin phép nên không thể tiếp cận được bảngốc của tác phẩm nên những người biểu diễn cứ hát theo bản sao chép không đúnglàm cho tác phẩm âm nhạc mất đi tính nguyên vẹn của nó Trong lĩnh vực sản xuất

CD, VCD, DVD có hai tình trạng xảy ra: nhà xuất bản dựa vào các bài hát đã đượcthu âm do chính các ca sĩ đưa đến, hợp thức hóa giấy phép rồi nhân bản và pháthành Các biên tập viên cắt-ghép từ những album có trên thị trường, tập hợp lại, xingiấy phép, sản xuất và phát hành Rất ít trường hợp họ làm đúng theo qui định làphải xin phép tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả, đồng thời chính tác giả cũngkhông cẩn thận trong việc cho phép khi ký hợp đồng với các tổ chức, cá nhân chophép sử dụng tác phẩm của mình mà không nghiêm túc trong việc họ sửa lời hoặcchế lời hát khác, các nhạc sĩ hoặc những người viết lời chỉ quan tâm đến các tổchức, cá nhân tiêu biểu tác phẩm của họ xin phép và có trả tiền nhuận bút là đủ, từ

đó là cho hành vi xâm phạm đến quyền tác giả càng trầm trọng thêm

1.3.2 Một số hành vi xâm phạm đến quyền tài sản của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Xâm phạm quyền tài sản bao gồm các hành vi xâm phạm trong lĩnh vực sao chéptác phẩm, làm tác phẩm phái sinh mà không có sự cho phép của tác giả, chủ sở hữuquyền tác giả, làm tác phẩm mà giả mạo chữ ký tác giả; sử dụng tác phẩm màkhông được phép của chủ sở hữu quyền tác giả; xuất khẩu, nhập khẩu, phân phốibản sao tác phẩm mà không được phép của chủ sở quyền tác giả hoặc không trả tiềnnhuận bút, thù lao và quyền lợi vật chất khác cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tácgiả

Hiện nay, cùng với sự tiến bộ của kỹ thuật thì việc sao chép có thể được thực hiệnbằng hình thức điện tử (khoản 10 điều 4) như là việc sao chép thành các CD hoặcVCD, hình thức sao chép tác phẩm được tiến hành rất đa dạng, thông qua hình thứctrực tiếp như thu băng đĩa hoặc thông qua hình thức gián tiếp như ghi âm, ghi hình

Sự sao chép trong âm nhạc xảy ra rất nhiều với nhiều hành vi rất tinh vi, nhữngngười thực hiện hành vi xâm phạm xâm phạm bản quyền của tác giả đã xúc phạmđến lợi ích của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả Sự sao chép trong âm nhạc,

cũng như trong nghệ thuật nói chung được nhìn nhận theo hướng tích cực hoặc tiêucực còn tùy thuộc vào quan điểm và mức độ của từng trường hợp cụ thể Tuy nhiên,hành vi sao chép này được mọi người đánh giá là việc làm không có đạo đức chỉ vìlợi ích trước mắt đã làm cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả mất đi lợi ích mà

họ đáng lẽ được hưởng, còn mặt luật pháp thì được đánh giá vệc làm bất hợp pháp Việc áp dụng một biện pháp nào đó, nhằm tạo sự công bằng giữa lợi ích của các chủ

sở hữu quyền tác giả và tác giả đang sở hữu tác phẩm đồng thời bảo đảm lợi ích củangười sử dụng Việc phân phối, nhập khẩu đối với tác phẩm âm nhạc trong mấynăm gần đây xảy ra hình thức phân phối các loại tác phẩm sao chép trái phép làmảnh hưởng không chỉ danh tiếng của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả mà cònlàm mất đi nguồn thu của các nhà sản xuất ghi âm, ghi hình, đồng thời còn làm ảnhhưởng đến uy tín của đất nước khi cho các đối tượng làm giả băng đĩa lậu khi xuấtkhẩu một số sản phẩm âm nhạc ra nước ngoài hoặc nhập khẩu một tác phẩm âmnhạc vào trong nước lại bị sao chép, làm đĩa lậu

Hiện nay, cùng với sự giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các nước với nhau ngày càngphát triển đặc biệt là sự du nhập những bản nhạc từ một số nước vào nước ta ngàycàng nhiều Nhưng có một thực trạng phổ biến hiện nay, một số tác phẩm âm nhạcnước ngoài cũng bị xâm phạm quyền tác giả, quyền tác giả đối với tác phẩm âmnhạc bị một số tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc ca sĩ Việt Nam xâm phạm chủyếu qua các loại tác phẩm phái sinh như nhạc sample, nhạc cover hoặc nhạc remix.Những thể loại nhac phái sinh này, có một số loại được làm lại từ tác phẩm âm nhạcgốc của Việt Nam Hiện nay, đa phần tác phẩm phái sinh từ những bản nhạc của tácgiả nước ngoài, nhưng cũng có một số tác phẩm của những tác giả trong nước màkhông xin phép tác giả của tác phẩm gốc Đấy là trường hợp xâm phạm phổ biếnđối với tác phẩm âm nhạc phái sinh, nhưng không phải nhạc sample, nhạc remixhoặc nhạc cower lại đều là vi phạm quyền tác giả đố với tác phẩm âm nhạc cũng cómột số loại được pháp luật thừa nhận là do công sáng tạo của tác giả

Tuy nhiên, không phải tất cả các tác phẩm đều phải xin phép, trả tiền nhuận bút, thùlao cho tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm, cũng có một số trường hợp các cá nhân,

tổ chức khi sử dụng, khai thác tác phẩm có thể không cần xin phép hoặc không trảcác tiền nhuận bút, thù lao cho tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm như là:

- Tự sao chép một bản nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy;

- Trích dẫn hợp lý tác phẩm không làm sai ý tác giả để bình luận hoặc minh họatrong tác phẩm của mình Tuy nhiên việc trích dẫn này phải thỏa hai điều kiện sau:việc trích dẫn chỉ nhằm mục đích giới thiệu, bình luận hoặc làm sáng tỏ vấn đềđược đề cập trong tác phẩm của mình, trích dẫn này không làm phương hại đếnquyền tác giả Bên cạnh các quyền trên không coi là vi pham quyền tác giả còn cócác hình thức:

+ Biểu diễn tác phẩm sân khấu, loại hình biểu diễn nghệ thuật khác trong các buổisinh hoạt văn hóa, tuyên truyền cổ động không thu tiền bất kỳ hình thức nào

+ Ghi âm, ghi hình trực tiếp buổi biểu diễn để đưa tin thời sự hoặc để giảng dạy Ngoài các hình thức được liệt kê trên, tất cả các hình thức khác sử dụng tác phẩm đãcông bố để phát sóng trực tuyến không cần xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bútcho tác giả hoặc chủ sở hữu đang sở hữu các tác phẩm Như vậy các qui định nàyqui định một số trường hợp được quyền sao chép không bi coi là vi phạm, qui địnhcũng phải tuân theo các qui định của công ước Berne

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC

PHẨM ÂM NHẠC

Quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc là một quyền còn khá mới mẻ ở nước ta vìrất ít các văn bản cũng như luật điều chỉnh về quyền tác giả đối với tác phẩm âmnhạc, từ các vấn đề này nên dễ dàng dẫn đến các hành vi xâm phạm đến tác giả củatác phẩm âm nhạc Hiện nay hành vi xâm phạm đến quyền tác giả đối với tác phẩm

âm nhạc diễn ra ngày càng nhiều và rất tinh vi, làm cho tác giả và các cơ quan bảo

vệ cho quyền tác giả cũng rất khó khăn trong việc phát hiện và xử lí các hành vinày Để có giải pháp ngăn chặn các hành vi xâm phạm đến quyền này, trước tiên cầnphải tìm nguyên nhân đâu mà các hành vi này diễn ra ngày càng nhiều Vì vậy,chương này người viết sẽ tìm hiểu các vấn này để giúp cho quyền tác giả đối với tácphẩm âm nhạc Việt Nam phát triển theo nghĩa của một thị trường âm nhạc trongsạch

3.1 Thực trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc

3.1.1 Thực trạng chung

Hiện nay, tình hình vi phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc vẫn diễn biếnphức tạp, không ít tác giả trẻ phải chịu thiệt thòi khi ca sĩ mua bài hát biểu diễn rồi

sau đó lại lấy bài hát ký hợp đồng với các công ty kinh doanh âm nhạc để hưởngbản quyền; rất nhiều trường hợp các công ty, nhạc sĩ bị vi phạm bản quyền âm nhạcnhưng họ không hề hay biết Đưa các tác phẩm âm nhạc lên một số trang web đểkinh doanh âm nhạc mà không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình với chủ thểquyền tác giả Việc vi phạm bản quyền âm nhạc này là một hiện tượng xảy ra phổbiến hiện nay, đối với các hành vi vi phạm trong việc truyền đạt tác phẩm hoặc cuộcbiểu diễn là một hình thức xâm phạm diễn ra từ lâu, trong khi hình thức vi phạmtruyền thống chưa bị xử lí nghiêm lại xuất hiện một hình thức vi phạm mới truyềnđạt tác phẩm trên môi trường kĩ thuật số, kiểu truyền đạt tác phẩm này đáng báođộng

Những đối tượng vi phạm đến quyền tác giả đối với âm nhạc, chủ yếu nhằm mụcđích lợi nhuận cho bản thân mà quên đi tác hại đằng sau việc làm của mình Cáchành vi như không thanh toán tiền nhuận bút, thù lao cho những người nắm giữ tácphẩm như là tác giả hoặc trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc, hiệp hội nhạc sĩViệt Nam hoặc các cá nhân, tổ chức sở hữu tác phẩm âm nhạc khác Với nhu cầuthưởng thức âm nhạc ngày càng tăng nên sự xuất hiện của một số phần mềm soạnnhạc trên máy tính, đã dẫn đến xuất hiện của nhiều thể loại nhạc để phục vụ cho nhucầu thưởng thức cho mọi người, nhưng bênh cạnh những ưu điểm đó nó còn cónhững tác hại rất lớn là dẫn đến tình trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm

âm nhạc trên Internet qua các hình thức soạn nhạc theo kiểu mới này cũng tăng.Xâm phạm theo kiểu này thường xảy ra giữa các đồng tác giả vi phạm các bản nhạcvới nhau, các hình thức xâm phạm nhờ sự hỗ trợ của internet Không chỉ có soạnnhạc theo hình thức hiện đại mới bị xâm phạm mà ngay các truyền hình kỹ thuật sốphát trên một số trang web cũng xâm phạm đến quyền tác giả đối tác phẩm âm nhạcngày càng nhiều và các hành vi xâm phạm như sử dụng tác phẩm âm nhạc đăng lêntrang web mà không thỏa thuận, hoặc xin phép tác giả

Hiện nay, cùng với sự tiến bộ của công nghệ ghi âm, ghi hình cũng như các loạiphần mềm soạn nhạc đã làm cho nhiều thể loại nhạc mới xuất hiện như là nhạcbeatbox, nhạc sample, nhạc cover hoặc nhạc remix Với sự xuất hiện của những thểloại nhạc này, bên cạnh mang lại sự phong phú trong âm nhạc thì nó lại mang lạinhững phiền phức cho những người sáng tạo ra các thể loại nhạc trên Hiện nay, cómột số vụ tranh về quyền tác giả đối với các thể loại tác phẩm âm nhạc như trên vẫn

chưa đạt được sự bình đẳng mà các tác giả mong muốn Thể loại nhạc beatbox làmột thể loại nhạc mới xuất hiện ở nước ta trong mấy năm gần đây và rất được giớitrẻ yêu thích Gần đây thể loại nhạc này cũng xảy ra những vụ kiện đòi quyền tácgiả đối với nhạc beatbox, nhưng cũng có một số ý kiến cho rằng thể loại nhạc nàykhông có tác giả sáng tạo, ai cũng có thể sáng tạo được tác phẩm âm nhạc này nên

họ cho rằng nhạc này thuộc tác phẩm công chúng nhưng cũng có một số người cho

ý kiến ngược lại Cũng giống thể loại nhạc beatbox, nhạc sample vẫn chưa có mộtvăn bản luật hay quan điểm nào cho biết thể loại nhạc là loại nhạc gốc hay nhạcphái sinh, do chưa văn bản nào hướng dẫn nên việc tranh chấp đối với thể loại nhạcnhạc sample hay nhạc beatbox rất khó xác định ai là tác giả đối với tác phẩm hoặcchủ sở hữu của tác phẩm Không những thế nhạc beabox cũng gặp những khó khăntrong việc xác định ai là tác giả hoặc chủ sở hữu, xác định tác phẩm gốc hoặc là tácphẩm phái sinh

Các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc, xảy ra rất nhiềuhành vi xâm phạm ngay cả các tác phẩm âm nhạc không xác định được tác giả củanhững tác phẩm âm nhạc, hiện tượng này bây giờ đang có nhiều quan điểm tranhcãi như thể loại nhạc trên cũng có nhiều người tự nhận mình là tác giả hoặc là chủ

sở hữu của tác phẩm Tình trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạcvẫn xảy ra, đồng thời các hình thức xâm phạm của một số đối tượng còn tinh vi làmtác giả, các cơ quan bảo vệ quyền tác giả rất khó trong việc ngăn chặn cũng như xử

lí các hành vi xâm phạm

3.1.2 Thực trạng xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc hiện nay

Hiện nay, nước ta đã là thành viên của tổ chức thương mại quốc tế (WTO) nhưngtình hình vi phạm quyền tác giả trong đó có quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạckhông giảm, mà các hành vi vi phạm đến quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạccòn tăng nhanh cả về số lượng vi phạm cũng như hình thức vi phạm, có thể nói tìnhtrạng vi phạm bản quyền âm nhạc hiện nay đang báo động Các đối tượng xâmphạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc bỏ qua với tác hại việc của hành vi dobản thân gây ra Từ khi nước ta là thành viên của một số công ước quốc tế nước ta

đã ban hành rất nhiều văn bản cũng như luật về việc xử lí đối với các hành vi xâm