Giúâi tñnh cuêa cú thïí sinh víơt cuông lađ möơt tònh traơng coâ cú súê di truýìn úê trong tïị bađo.. Ngađy nay, vúâi kyô thuíơt hiïơn ăaơi cuêa tïị bađo hoơc, ngûúđi ta ăaô phaât hiïơn
Trang 1MUƠC LUƠC
Chûúng I 2
Cú súê cuêa sûơ sinh saên Di truýìn hoơc giúâi tñnh 2
Chûúng II 10
Sinh con gaâi, con trai nhû yâ muöịn 10
Chûúng III 31
Dín söị vađ kïị hoaơch gia ằnh 31
Trang 2CHÛÚNG I
CÚ SÚÊ CUÊA SÛƠ SINH SAÊN DI TRUÝÌN HOƠC GIÚÂI TÑNH
Möơt trong nhûông víịn ăïì quan troơng nhíịt trong sinh hoơc tûđ trûúâc túâi nay lađ sinh víơt ra ăúđi vúâi giúâi tñnh khaâc nhau Hađng trùm giaê thuýịt vïì baên chíịt hiïơn tûúơng nađy ăaô ặúơc cöng böị trong caâc thïị kyê trûúâc vađ ăùơc biïơt úê thïị kyê thûâ 19 Nhûng chó coâ thuýịt nhiïîm sùưc thïí (NST) lađ giaêi thñch ặúơc víịn ăïì Thuýịt nađy ăaô phaât hiïơn ặúơc cú chïị bïn trong quýịt ắnh giúâi tñnh, ăoâ lađ nhiïîm sùưc thïí giúâi tñnh
Giúâi tñnh cuêa cú thïí sinh víơt cuông lađ möơt tònh traơng coâ cú súê
di truýìn úê trong tïị bađo Ngađy nay, vúâi kyô thuíơt hiïơn ăaơi cuêa tïị bađo hoơc, ngûúđi ta ăaô phaât hiïơn ặúơc rùìng, NST giúâi tñnh lađ nhûông NST ăùơc biïơt, khöng giöịng caâc NST thûúđng vađ khaâc nhau giûôa con ặơc vađ caâi
Trong tïị bađo sinh duơc cuêa ruöìi giíịm coâ 4 cùơp NST Con caâi coâ
1 cùơp hònh haơt nhoê, 2 cùơp hònh chûô V, vađ 1 cùơp hònh que goơi lađ NST X.ÚÊ con ặơc, cùơp thûâ nhíịt cuông hònh haơt, cùơp thûâ hai vađ ba cuông hònh chûô V, cođn cùơp thûâ tû thò möơt chiïịc hònh que goơi lađ NST
X (mang tñnh caâi), chiïịc kia nhoê hún vađ hònh moâc goơi lađ NST Y (mang tñnh ặơc)
Caâc NST XX úê con caâi, XY úê con ặơc lađ NST giúâi tñnh Trong tïị bađo sinh duơc, caâc NST thûúđng töìn taơi thađnh tûđng cùơp ăöìng daơng Nhûông NST giúâi tñnh khi thò ăöìng daơng, khi khöng ăöìng daơng tuđy tûđng nhoâm loađi Caâc gene trïn NST giúâi tñnh khöng chó quy ắnh tñnh ặơc caâi mađ cođn quy ắnh möơt söị tònh traơng liïn kïịt vúâi giúâi tñnh.ÚÊ ngûúđi coâ 23 cùơp NST thò 22 cùơp lađ NST thûúđng, cùơp thûâ 23 lađ NST giúâi tñnh göìm XX úê nûô vađ XY úê nam ÚÊ caâc loađi coâ vuâ, ïịch, nhaâi, bođ saât, síu boơ (trûđ bûúâm), NST giúâi tñnh cuêa con caâi ăïìu lađ XX vađ cuêa con ặơc lađ XY Traâi laơi, úê chim, bûúâm vađ möơt söị loađi caâ, NST giúâi tñnh cuêa con caâi laơi lađ XY vađ cuêa con ặơc lađ XX
Trang 3Cú chïị hònh thađnh giúâi tñnh úê ngûúđi
ÚÊ nam giúâi, tïị bađo sinh duơc chûâa NST XY Khi tïị bađo giaêm phín thò X vađ Y taâch nhau sinh ra hai loaơi tinh truđng: möơt loaơi chûâa X (mang tñnh con gaâi), möơt loaơi chûâa Y (mang tñnh con trai) Söị lûúơng hai loaơi bùìng nhau Cođn úê nûô giúâi, khi tïị bađo giaêm phín, möîi tïị bađo con ăïìu chûâa X, ăíịy lađ tïị bađo trûâng Thûơc ra, sau hai líìn giaêm phín, noaôn bađo cíịp 1 cho ra möơt tïị bađo trûâng hoađn chónh vúâi tíịt caê phíìn tïị bađo chíịt dûơ trûô cíìn thiïịt vađ 3 thïị cûơc phuơ bõ teo
ăi ÚÊ nam, sau hai líìn giaêm phín, tinh bađo cíịp 1 cho ra 4 tinh tûê ăún böơi Caâc tïị bađo nađy khöng phín chia nûôa vađ biïịn thađnh nhûông tinh truđng hoaơt ăöơng
Khi thuơ tinh, nïịu tïị bađo trûâng gùơp tinh truđng mang NST X thò húơp tûê seô coâ NST XX vađ phaât triïín thađnh con gaâi Nïịu tïị bađo trûâng gùơp tinh truđng Y thò húơp tûê seô coâ NST XY vađ phaât triïín thađnh con trai Ăoâ lađ cú chïị hònh thađnh giúâi tñnh úê ngûúđi Nùưm ặúơc cú chïị hònh thađnh giúâi tñnh vađ caâc ýịu töị aênh hûúêng túâi quaâ trònh phín hoâa giúâi tñnh, ngûúđi ta coâ thïí chuê ăöơng ăiïìu chónh, thay ăöíi tyê lïơ ặơc caâi
Nùm 1936, viïơn sô Axtaurop (úê Liïn Xö cuô) ăaô taơo ra dođng toađn caâi hoùơc toađn ặơc Viïơc ăiïìu chónh tyê lïơ ặơc caâi coâ yâ nghôa lúân trong thûơc tiïîn Nhû nuöi bođ thõt cíìn nhiïìu bï ặơc, nuöi bođ sûôa cíìn nhiïìu bï caâi, nuöi gađ ăeê cíìn nhiïìu gađ maâi, nhûng nuöi gađ thõt laơi cíìn nhiïìu gađ tröịng
Hoađn caênh thuơ tinh, ăiïìu kiïơn söịng cuêa cú thïí cuông coâ thïí lađm thay ăöíi tyê lïơ ặơc caâi Thñ duơ: Tinh truđng thoê ăïí 12 giúđ múâi cho thuơ tinh thò tyê lïơ ặơc tùng lïn 2 líìn Lúơn naâi ăöơng ặơc 12 giúđ múâi cho thuơ tinh thò tyê lïơ ặơc cuông tùng gíịp rûúôi Lúơn naâi ặúơc ùn uöịng ăíìy ăuê thò söị lúơn caâi trong lûâa ăeê coâ thïí bùìng 1,5 líìn söị lúơn ặơc Dûa chuöơt nïịu ặúơc hun khoâi thò söị hoa caâi tùng lïn Thíìu díìu nïịu tröìng trong aânh saâng cûúđng ăöơ ýịu, söị hoa ặơc giaêm ăi
Trûâng cuêa ngûúđi vađ ăöơng víơt coâ vuâ
Trang 4Nùm 1827, Cac Macmovits Ber (1782-1872), nhađ sinh hoơc xuíịt sùưc ngûúđi Nga (ặúơc xem lađ ngûúđi khai sinh ra mön phöi thai hoơc) ăaô nghiïn cûâu möơt con choâ caâi vûđa giao cíịu xong Khi xem buöìng trûâng, trong caâc nang Graff vöịn chó chûâa nûúâc, öng thíịy coâ möơt nang ăùơc biïơt lúân Öng phaâ vúô nang ăoâ ra, kheâo leâo taâch ặúơc möơt haơt trođn mađu vađng vađ ăùơt vađo ẵa thuêy tinh chûâa nûúâc Öng taê laơi: "Höìi höơp xem noâ dûúâi kñnh hiïín vi, töi bađng hoađng caê ngûúđi vò sung sûúâng Súơ ăoâ lađ aêo giaâc nïn töi phaêi ngöìi ắnh thíìn möơt luâc múâi xem tiïịp Teâ ra víîn lađ noâ - nhûông quaê trûâng giöịng nhû lođng ăoê trûâng chim nhûng kñch thûúâc thò beâ hún nhiïìu" Chó höm sau, ngûúđi ăaô bađn taân vađ kiïím tra laơi thñ nghiïơm Hoâa ra, trûâng cuêa nhiïìu ăöơng víơt coâ vuâ chó chñn ruơng vađo luâc giao cíịu Kïí tûđ ăoâ, trûâng cuêa lúơn, bođ, cûđu, thoê líìn lûúơt ra trònh diïơn dûúâi kñnh hiïín
vi
ÚÊ ngûúđi, trûâng chñn vađ ruơng khöng phuơ thuöơc vađo giao húơp Noâ ruơng ăïìu ăùơn, khaâ ăuêng ẳnh, cûâ 28 ngađy (hoùơc hún) ruơng möơt líìn vađ möîi líìn trung bònh möơt trûâng Tuýịn ýn ăaô tiïịt hai loaơi hooâc mön lađm cho trûâng chñn röìi ruơng vađo vođi trûâng, ăöìng thúđi lađm niïn maơc daơ con dađy thïm, sùĩn sađng lađm töí cho bađo thai phaât triïín Trûâng khöng gùơp ặúơc tinh truđng seô bõ huêy ăi cuđng vúâi lúâp niïm maơc daơ con vađo ngađy thûâ 14 (kïí tûđ khi trûâng ruơng), gíy hiïơn tûúơng chaêy maâu goơi lađ kinh nguýơt
Trûâng lađ möơt tïị bađo to nhíịt cuêa cú thïí Noâ coâ mađng, nguýn sinh chíịt, nhín Khi chñn, trûâng coâ kñch thûúâc 0,2-0,3 mm, hònh cíìu, mađu vađng nhaơt Caâc töí chûâc ban ăíìu trong noaôn bađo (buöìng trûâng) lađ noaôn nguýn bađo, cho ra caâc noaôn bađo cíịp 1 Trong líìn phín chia thûâ nhíịt cuêa giaêm phín, noâ ặúơc taơo thađnh hai tïị bađo coâ nhín ăún böơi vađ kñch thûúâc khaâc nhau, möơt lađ noaôn bađo cíịp 2, chûâa khöịi lûúơng lúân tïị bađo chíịt; hai lađ thïị cûơc thûâ nhíịt, chûâa ríịt
ñt tïị bađo chíịt Trong líìn phín chia thûâ hai cuêa giaêm phín, noaôn bađo cíịp 2 laơi ặúơc phín thađnh hai tïị bađo khöng bùìng nhau, taơo thađnh tïị bađo trûâng ăún böơi vađ thïị cûơc thûâ hai beâ Kïịt quaê lađ noaôn bađo cíịp 1 cho ra möơt tïị bađo trûâng hoađn chónh vúâi tíịt caê phíìn tïị bađo chíịt dûơ trûô cíìn thiïịt, cođn ba thïị cûơc phuơ teo ăi
Trang 5Trûâng hoađn chónh coâ 22 NST thûúđng vađ 1 NST giúâi tñnh X Duđ gùơp tinh truđng hay khöng, trûâng cuông cûâ bònh thaên ăi theo con ặúđng coâsùĩn: chuýín ăöơng theo öịng díîn trûâng ăïịn daơ con vúâi töịc ăöơ ríịt chíơm Ăïí ăi hïịt 10-12 cm öịng díîn trûâng, noâ cíìn 8-10 ngađy (bùìng 1% töịc ăöơ cuêa tinh truđng) Trûâng khöng thïí tûơ chuýín ăöơng mađ ặúơc vö söị löng nhung úê öịng díîn trûâng nheơ nhađng gaơt ăi, ăöìng thúđi caâc thúâ thõt mïìm maơi cuêa öịng díîn trûâng cuông höî trúơ thïm vađo
Tinh truđng cuêa ngûúđi
So vúâi trûâng, tinh truđng nhoê hún nhiïìu Nhađ khoa hoơc Kelliker (1817-1905) ăaô chûâng minh tinh truđng cuông lađ möơt tïị bađo Caâc tïị bađo phöi cuêa ăađn öng phaât triïín trong tinh hoađn goơi lađ tinh nguýn bađo Noâ taơo thađnh tinh bađo cíịp 1 Sûơ phín chia cuêa tinh bađo cíịp 1 díîn ăïịn sûơ giaêm söị lûúơng NST, hònh thađnh hai tinh bađo cíịp 2 Sau líìn chia thûâ hai cuêa giaêm phín, noâ hònh thađnh 4 tñnh tûê ăún böơi Caâc tïị bađo nađy khöng cođn phín chia nûôa vađ biïịn thađnh nhûông tinh truđng hoaơt ăöơng, trong ăoâ coâ 2 tinh truđng mang NST giúâi tñnh X vađ 2 tinh truđng mang NST giúâi tñnh Y Ăiïìu ăoâ noâi lïn rùìng söị lûúơng hai loaơi tinh truđng lađ bùìng nhau
Hùìng ngađy, cú thïí nam giúâi sinh saên hađng chuơc hoùơc hađng trùm triïơu tinh truđng Tïị bađo nađy khöng coâ nhiïơm vuơ mang chíịt dinh dûúông mađ chó coâ möîi möơt viïơc lađ chuýín ăöơng tòm trûâng Phíìn to nhíịt cuêa tinh truđng lađ caâi ăíìu hònh bíìu duơc vúâi caâi muôi nhoơn hoùưt nhû muôi khoan ăïí duđi vađo mađng trûâng Ăíìu tinh truđng chûâa toađn NST (coâ 23 chiïịc caê thaêy) Noâi khaâc ăi, caâi ăíìu chó chûâa riïng nhín tïị bađo lađ vûđa hïịt chöî Cöí vađ ăuöi tinh truđng coâ hònh súơi dađi, moêng manh, coâ khaê nùng "quíîy" sang hai phña Nhúđ thïị, tinh truđng coâ thïí di ăöơng vïì phña trûúâc Tinh truđng chó dađi 50-60 micron, tûâc lađ bùìng 1/6 ặúđng kñnh cuêa trûâng Búêi víơy, hađng vaơn tinh truđng coâ thïí baâm vađo quanh trûâng mađ víîn thûđa chöî
Khi ra ngoađi, tinh truđng nùìm trong möơt chíịt loêng goơi lađ tinh dõch Möîi ml tinh dõch chûâa 50-100 triïơu tinh truđng, nhûng víîn
Trang 6dinh dûúông cuêa tinh truđng, ăöìng thúđi lađ möi trûúđng coâ sûâc cùng bïì mùơt thñch húơp ăïí tinh truđng chuýín ăöơng nhanh hún (möîi phuât tinh truđng ăi ặúơc 2-4 mm) Noâ chïịt khaâ nhanh trong tinh dõch (sau 1-2 ngađy) ÚÊ nhiïơt ăöơ thíịp, noâ söịng líu hún: 4 ngađy úê 10 ăöơ C, hađng tuíìn úê 4 ăöơ C vađ hađng chuơc nùm nïịu ăöng khö úê -196 ăöơ C
Hiïơn tûúơng thuơ tinh cuêa ngûúđi
Tûđ ím ăaơo, chó cíìn vađi phuât lađ tinh truđng ăi vađo ăïịn daơ con, sau 2-3giúđ ăaô ăi hïịt öịng díîn trûâng Sau ăoâ, chuâng cođn söịng vađi ngađy nûôa ăïí ăúơi trûâng ruơng
Trong söị tinh truđng ăang duđng hïịt sûâc mònh "lao túâi" túâi gùơp trûâng, coâ nhûông tinh truđng "daơi döơt" cûâ luíín quíín trong ím ăaơo vađ bõdõch toan úê ăíy giïịt chïịt Ríịt nhiïìu tinh truđng laơc löịi vađo caâc nïịp nhùn cuêa niïm maơc daơ con, khöng tòm ặúơc ăuâng ặúđng lïn öịng coâ trûâng Möơt nûêa söị cođn laơi ăaâng leô phaêi vađo bïn öịng díîn trûâng ruơng thò laơi ngúđ nghïơch sang öịng bïn kia möơt caâch cíìu may Cuöịi cuđng thò chó cođn vađi chuơc ăíịu thuê chaơy ăuâng ặúđng, vúâi 1 ăíịu thuê duy nhíịt ặúơc pheâp chui vađo trûâng Thûơc ra, möơt mònh noâ chùỉng vûúơt qua ặúơc khoâ khùn nađy nïịu khöng coâ sûơ höî trúơ cuêa hađng vaơn, hađngtriïơu tinh truđng khaâc
Chuâ tinh truđng may mùưn tiïịt ra men hyalurodada ăïí cöng phaâ mađngtrûâng (men nađy hiïơn ăaô phín líơp ặúơc, thûúđng duđng ăïí chûôa vö sinhúê ăađn öng do thiïịu tinh truđng, giuâp cho tinh truđng ăíìu tiïn dïî dađng loơtvađo trûâng) Coâ ngûúđi tñnh rùìng ñt nhíịt phaêi coâ
8 triïơu tinh truđng múâi tiïịt ăuê söị men cíìn thiïịt ăïí lađm viïơc ăoâ Búêi víơy, nïịu coâ thïí thûơc hiïơn sûơ thuơ tinh thò ban ăíìu ñt ra phaêi coâ 80 triïơu tinh truđng, trong ăoâ 60% phaêi chuýín ăöơng khoêe
Thûơc ra, coâ thïí coâ vađi ba tinh truđng loơt vađo trûâng nhûng viïơc thuơ tinh ăaô dađnh cho con ăíìu tiïn; nhûông con khaâc tûơ tiïu huêy vađ trúê thađnh chíịt dinh dûúông cho trûâng Nhín cuêa tinh truđng dõch laơi gíìn nhín cuêa trûâng; caê hai ăïìu döịc toađn böơ "cuêa caêi quyâ giaâ" cuêa mònh (AND) ra goâp vöịn chung Dûúâi kñnh hiïín vi, ngûúđi ta thíịy nhín cuêa chuâng nhû tan ra, quýơn vađo nhau lađm möơt; caâc NST
Trang 7khíín trûúng sùưp xïịp thađnh tûđng cùơp Sau nûêa giúđ, tïị bađo trûâng thuơ tinh xong, vúâi 23 cùơp NST, ăaô ăuê tû caâch lađ möơt cú thïí múâi Luâc nađy, giúâi tñnh cuêa thai ăaô ặúơc khùỉng ắnh, chûa coâ caâch nađo thay ăöíi ặúơc
Sinh nhiïìu con cuđng trûâng, khaâc trûâng
Caâc caâ thïí sinh cuđng trûâng coâ thïí taâch nhau tûđ ríịt súâm Vađo luâc trûâng vûđa phín chia thađnh hai tïị bađo thò hai tïị bađo ăoâ ăaô taâch rúđi nhau phaât triïín ăöơc líơp thađnh hai phöi riïng Ăoâ lađ trûúđng húơp taâch ăöi súâm nhíịt Caâc thai cuđng trûâng cuđng chung möơt nhau, möơt buöìng öịi, coâ cuđng giúâi tñnh, caâc ăùơc tñnh ăïìu giöịng nhau
Sinh ăöi cuđng trûâng bao giúđ cuông hiïịm hún sinh ăöi khaâc trûâng Coâ nhûông trûúđng húơp 2 phöi khöng taâch hùỉn, díîn ăïịn caâc treê sinh ra bõ dñnh vađo nhau (10 triïơu líìn sinh múâi gùơp möơt trûúđng húơp nhû víơy) Nhûông trûúđng húơp dñnh nhau trïn diïơn röơng goơi lađ quaâi thai Nïịu chó dñnh ñt thò treê coâ thïí söịng nhû ngûúđi bònh thûúđng
Sinh nhiïìu con khaâc trûâng lađ trûúđng húơp coâ nhiïìu trûâng thuơ tinh (cuđng hoùơc khaâc thúđi ăiïím) Lõch sûê y hoơc ăaô ghi laơi möơt söị trûúđng húơp sinh 6 vađ 8 (ríịt hiïịm) Cođn sinh 2, 3, 4, 5 cuông líu líu múâi coâ möơt líìn
Chûêa ngoađi daơ con
Thöng thûúđng, noaôn tûđ nang Graff úê buöìng trûâng khi thoaât
ra seô bõ huât vađo loa, di chuýín ngûúơc chiïìu vúâi tinh truđng Tinh truđng bao víy noaôn úê chöî 1/3 ăíìu vođi trûâng vađ thuơ tinh úê ăíy lađ töịt nhíịt Khi ăoâ, mađng ngoađi cuêa noaôn cođn moêng vò ñt bõ dõch cuêa vođi trûâng víy boơc, tinh truđng dïî chui qua Noaôn cađng tiïịn síu vađo vođi trûâng cađng khoâ thuơ tinh
Nïịu thuơ tinh ặúơc úê 1/3 ăíìu vođi trûâng, phöi chó míịt 6-8 ngađy ăïí di chuýín ăïịn lađm töí úê daơ con Thúđi ăiïím nađy thuöơc vađo ngađy thûâ 20-22 trong chu kyđ kinh 28 ngađy Luâc ăoâ, niïm maơc tûê cung ăaô dađy lïn, ăuê ăiïìu kiïơn ăïí phöi lađm töí Duđ vođi trûâng coâ thïí bõ viïm
Trang 8vađ heơp laơi thò phöi (chó múâi coâ 58 tïị bađo) víîn coâ nhiïìu khaê nùng di chuýín loơt qua mađ khöng bõ aâch tùưc giao thöng Nhúđ ăoâ, thai seô phaât triïín trong daơ con bònh thûúđng Trong trûúđng húơp bõ "aâch tùưc giao thöng", phöi víîn phaât triïín, gíy chaêy maâu úê vođi, khiïịn maâu chaêy ra úê ăíìu loa, xuöịng da con, ím ăaơo vađ ím höơ, cíìn möí ngay
Coâ trûúđng húơp noaôn xuíịt nhûng khöng ặúơc huât vađo loa, gùơp tinh truđng víîn thuơ tinh Phöi coâ thïí phaât triïín trong öí buơng troât loơt ăïịn thaâng thûâ 7, 8 hoùơc thûâ 9, cíìn möí ăïí cûâu meơ vađ con Viïơc chíín ăoaân thai ngoađi tûê cung khöng khoâ, chó cíìn ăi khaâm thai ăuâng kyđ haơn
Vö sinh
Coâ nhûông cùơp vúơ chöìng suöịt ăúđi khöng ăeê, ăoâ lađ hiïơn tûúơng
vö sinh Caâc trûúđng húơp vö sinh do phña nam chiïịm 43-47% Viïơc xaâc ắnh nguýn nhín vö sinh úê nam giúâi dïî hún vò coâ thïí xeât nghiïơm trûơc tiïịp tinh truđng (trong khi ríịt khoâ xeât nghiïơm trûâng) Coâ thïí dïî dađng ăïịm söị lûúơng tinh truđng, tñnh tyê lïơ tinh truđng khoêe vađ quan saât hònh thïíchuâng
Vïì phña nûô, nguýn nhín vö sinh ríịt ăa daơng vađ phûâc taơp Khöng phoâng noaôn lađ möơt nguýn nhín roô rađng gíy vö sinh, nhûng chó hay gùơp úê nhûông ngûúđi kinh nguýơt khöng ăïìu Nguýn nhín phöí biïịn nhíịt, ăaâng ngaơi nhíịt lađ viïm nhiïîm Chíịt nhíìy úê cöí tûê cung líîn muê ăùơc lađm tùưc vođi trûâng, lađm cho tinh truđng khöng thím nhíơp ặúơc vađo trûâng Coâ trûúđng húơp tûê cung khöng ăuê ăiïìu kiïơn cho trûâng truâ nguơ, nöơi tiïịt khöng cín bùìng, hoùơc pH úê ím ăaơo giïịt haơi tinh truđng
Do viïơc xaâc ắnh nguýn nhín vö sinh úê nûô giúâi phûâc taơp hún nïn baâc sô bao giúđ cuông khaâm cho ngûúđi chöìng trûúâc Nïịu chùưc chùưn khöng phaêi do chöìng, thíìy thuöịc múâi xaâc ắnh nguýn nhín
úê vúơ
ÚÊ nam giúâi, coâ trûúđng húơp khöng tinh truđng (do tinh hoađn mùưc keơt úê öí buơng tûđ nhoê, do híơu quaê bïơnh quai bõ, do quang tuýịn huêy hoaơi tinh truđng göịc ), thûđa hoùơc thiïịu NST giúâi tñnh
Trang 9Nïịu thiïịu tinh truđng hoùơc tinh truđng ýịu, coâ thïí duđng möơt söị biïơn phaâp böìi dûúông sûâc khoêe kïịt húơp duđng thuöịc Cíìn xaâc ắnh thúđi ăiïím thuơ tinh coâ hiïơu quaê Ăïí dađnh tinh dõch trong 7-10 ngađy röìi xuíịt tinh möơt líìn síu vađo ím ăaơo (cho ăíìu dûúng víơt vađo saât cöí tûê cung) Choơn thúđi ăiïím ruơng trûâng (luâc dõch ím ăaơo vađ tûê cung loêng vađ trong) ăïí tinh truđng di chuýín thuíơn lúơi Y hoơc cođn höî trúơ chíịt men hyalurinidada ăïí giuâp cho tinh truđng ăíìu tiïn dïî dađng chui loơt vađo trûâng
Nïịu khöng thïí chûôa ặúơc, vúơ chöìng laơi tha thiïịt coâ con thò coâ thïí thuơ tinh nhín taơo Nïn ăïì nghõ bïơnh viïơn choơn tinh truđng cuêa möơt ngûúđi khoêe maơnh, thöng minh vađ cuđng coâ gene chuýn mön vúâi vúơ ăïí nùng khiïịu vađ súê trûúđng cuêa con ặúơc nhín lïn
ÚÊ nûô, nïịu trûâng khöng ruơng hoùơc tùưc vođi trûâng thò coâ thïí taâch líịy trûâng chñn úê ặúng sûơ hoùơc xin trûâng cuêa möơt ngûúđi khaâc, cho thuơ tinh sùĩn úê ngoađi bùìng tinh truđng cuêa chöìng, röìi cíịy vađo daơ con Nhû víơy, bađ meơ vö sinh nhûng víîn chûêa ăeê ặúơc nhû moơi ngûúđi
Trang 10CHÛÚNG II SINH CON GAÂI, CON TRAI NHÛ YÂ MUÖỊN
Nhûông hiïí u biïịt chung
Möơt trong nhûông nguýơn voơng chñnh ăaâng cuêa caâc cùơp vúơ chöìng lađ coâ caê con trai líîn con gaâi Ăíịy lađ nöîi bùn khoùn khöng nhoê cuêa nhûông gia ằnh sinh con möơt bïì Nhûông cùơp vúơ chöìng chûa ăaơt yâ muöịn nađy thûúđng phaâ vúô kïị hoaơch sinh ăeê
Muơc tiïu cuêa cuöơc víơn ăöơng hiïơn nay lađ möîi cùơp vúơ chöìng chó nïn coâ tûđ 1 ăïịn 2 con Ăïí thûơc hiïơn muơc tiïu trïn, ăöìng thúđi thoêa maôn ặúơc ýu cíìu chñnh ăaâng cuêa nhiïìu gia ằnh, caâc baơn ăang trong diïơn sinh ăeê cíìn nùưm vûông vađ aâp duơng phûúng phaâp khoa hoơc sinh con trai, con gaâi theo yâ muöịn, sinh con khoêe maơnh vađ traânh ặúơc hiïơn tûúơng thuơ thai nhiïìu con khaâc trûâng
Vïì mùơt di truýìn hoơc vađ y hoơc, chuê ăöơng sinh con trai hay con gaâi coâ liïn quan ăïịn viïơc phođng bïơnh cho xaô höơi, giuâp traânh ặúơc möơtsöị bïơnh di truýìn liïn kïịt vúâi giúâi tñnh nhû bïơnh muđ mađu, bïơnh maâu khöng ăöng (thûúđng chó nam giúâi mùưc) Nïịu ngûúđi cha mùưc bïơnh, gene bïơnh seô ặúơc truýìn cho con gaâi Nïịu cö gaâi nađy sinh con trai thò ngûúđi con trai ăoâ seô mùưc bïơnh Vò víơy, trong caâc trûúđng ăoâ, chó ăeê con gaâi lađ töịt nhíịt
Nhû ăaô trònh bađy, trûâng coâ 22 nhiïîm sùưc thïí thûúđng vađ 1 nhiïîm sùưc thïí giúâi tñnh X (mang tñnh gaâi) Tinh truđng coâ hai loaơi: Möơt loaơi coâ 22 NST thûúđng vađ 1 NST giúâi tñnh X; möơt loaơi coâ 22 NST thûúđng vađ 1 NST giúâi tñnh Y (mang tñnh trai) Vađ cú thïí thuơ thai nhû sau:
X + X = XX (sinh con gaâi)
X + Y= XY (sinh con trai)
Trang 11Víịn ăïì lađ lađm thïị nađo ăïí caâc cùơp vúơ chöìng chuê ăöơng taơo ra ặúơc möơt trong hai cú chïị ăoâ Ăiïìu nađy ăaô lađm cho nhiïìu nhađ y hoơc, di truýìn hoơc quan tím trong vađi thíơp kyê qua Sau khi ăi síu nghiïn cûâu nhiïìu víịn ăïì coâ liïn quan ăïịn tinh truđng vađ trûâng cuêa ngûúđi cuđng caâc ăiïìu kiïơn vađ hoađn caênh thuơ thai, hoơ ăaô ruât ra nhûông kïịt luíơn quan troơng vađ ăïì xuíịt nhûông giaêi phaâp coâ giaâ trõ lyâ luíơn vađ thûơc tiïîn Trong víịn ăïì giúâi tñnh mong muöịn, vai trođ cuêa tinh truđng coâ tñnh quýịt ắnh
Phûúng phaâp taâch tinh truđng
Qua nghiïn cûâu tñnh chíịt cuêa hai loaơi tinh truđng, caâc nhađ khoa hoơc ăaô ăïì ra caâc phûúng phaâp ăïí taâch chuâng nhû sau:
- Phûúng phaâp nhuöơm maâu:
Bùìng phûúng phaâp nhuöơm maâu ăùơc biïơt, ngûúđi ta thíịy coâ hai loaơi tinh truđng bùưt míìu khaâc nhau Söị lûúơng 2 loaơi bùìng nhau; suy
ra cíịu taơo söị dín trong xaô höơi vúâi söị lûúơng trai, gaâi xíịp xó nhau (coâ lïơch nhau möơt ñt, nûô nhiïìu hún nam, do nhiïìu nguýn nhín)
- Phûúng phaâp ăiïơn ly hoùơc ăiïơn phín: Khi cho tinh dõch vađo ăiïơn trûúđng thò tinh truđng Y bõ huât vïì cûơc ím, tinh truđng X vïì cûơc dûúng Ngûúđi ta hûâng líịy möơt trong hai loaơi ăoâ vađ búm vađo tûê cung cuêa ngûúđi phuơ nûô vađo thúđi ăiïím thñch húơp, ăaơt tyê lïơ thađnh cöng 80-90% Phûúng phaâp nađy phûâc taơp, khoâ aâp duơng, coâ thïí díîn ăïịn dõ daơng bíím sinh úê thai nhi
- Phûúng phaâp ly tím:
Dûơa vađo caâc tñnh chíịt cuêa hai loaơi tinh truđng (tinh truđng Y beâ, ăíìu trođn, troơng lûúơng riïng lađ 1,07; tinh truđng X to, ăíìu bíìu duơc, troơng lûúơng riïng lađ 1,17), ngûúđi ta ăaô taâch chuâng bùìng phûúng phaâp ly tím Gíìn ăíy, möơt nhoâm baâc sô Nhíơt ăang lađm theo phûúng phaâp nađy Tyê lïơ thađnh cöng cao Tuy nhiïn, phûúng phaâp nađy ăođi hoêi kyô thuíơt cao, khoâ aâp duơng röơng raôi
- Thûơc hiïơn thuơ tinh bïn ngoađi, xaâc ắnh ặúơc giúâi tñnh röìi cíịy vađo tûê cung ăïí dûúông thai
Trang 12Caâc phûúng phaâp trïn phûâc taơp, phaêi sûê duơng kyô thuíơt cao, khöng tûơ nhiïn, khoâ phöí cíơp, nhíịt lađ úê nûúâc ta vađ caâc nûúâc ăang phaât triïín Hún nûôa, chuâng dïî gíy ra tònh traơng thai khöng bònh thûúđng
- Phûúng phaâp hoâa hoơc:
Dûơa vađo tñnh chíịt ûa axit cuêa tinh truđng X vađ ûa kiïìm cuêa tinh truđng Y, ngûúđi ta ăaô ăïì ra phûúng phaâp ăún giaên lađ thuơt rûêa
ím ăaơo trûúâc khi giao húơp 2 giúđ bùìng möơt dung dõch kiïìm nheơ hay axit nheơ (vö haơi) ăïí höî trúơ vađ loaơi tûđ möơt trong hai loaơi tinh truđng
Muöịn sinh con gaâi, cíìn höî trúơ cho tinh truđng X, loaơi trûđ tinh truđng Y, duđng möơt thòa cađ phï nûúâc cöịt chanh tûúi hođa trong 1 lñt nûúâc ăun söi ăïí nguöơi Cođn muöịn sinh con trai thò cíìn höî trúơ cho tinh truđng Y, loaơi trûđ tinh truđng X, duđng möơt thòa cađ phï thuöịc tiïu muöịi (bicarbonat natri) hođa trong möơt lñt nûúâc ăun söi ăïí nguöơi
Theo dûúơc sô Phan Ăûâc Bònh vađ baâc sô Diïîm Chíu, nïịu muöịn sinh con trai, nïn sinh hoaơt vúơ chöìng trong ngađy ruơng trûâng vađi líìn Trûúâc ăoâ, phaêi ăïí dađnh tinh dõch trong 7-10 ngađy Khi sinh hoaơt, ngûúđi chöìng nïn taơo cho ngûúđi vúơ ăaơt ặúơc khoaâi caêm vađ xuíịt tinh síu vađo ím ăaơo Nïịu muöịn sinh con gaâi, sau khi hïịt kinh, vúơ chöìng cíìn sinh hoaơt thûúđng ngađy, ăïịn trûúâc ngađy trûâng ruơng hai ngađy thò ngûđng Khöng giao húơp trong ngađy ruơng trûâng vađ ngađy gíìn ruơng trûâng, khöng cíìn ăïí dađnh tinh dõch
Hai taâc giaê trïn cođn giúâi thiïơu caê phûúng phaâp ùn uöịng theo chïị ăöơ, phûúng phaâp dûơa vađo tuöíi ngûúđi meơ vađ thaâng thuơ thai theo
ím lõch Ba phûúng phaâp nađy cođn ăang ặúơc tiïịp tuơc nghiïn cûâu
Phûúng phaâp aâp duơng chïị ăöơ ùn
Tûđ nùm 1985, giaâo sû nhi khoa ngûúđi Phaâp Josept Stowkowski ăaô chuâ yâ ăïịn möịi quan hïơ giûôa sûơ biïịn dûúông khoaâng chíịt vađ sûơ phín phöịi giúâi tñnh Qua hađng loaơt nghiïn cûâu, 10 nùm sau, öng ặa ra hai chïị ăöơ ùn uöịng ăïí sinh trai, gaâi theo yâ muöịn Theo öng, muöịn sinh gaâi thò phaêi ùn nhaơt, vò nïịu thiïịu muöịi, hoaơt
Trang 13ăöơng cuêa tuýịn thûúơng thíơn seô gia tùng Chuâng tiïịt ra nhiïìu kñch töị thûúơng thíơn, lađm cho chíịt kali (K) bõ loaơi ra khoêi caâc mö tïị bađo, tûâc lađ taơo ra möơt möi trûúđng axit khaâ maơnh úê phuơ nûô Nhûông thûâc ùn nhû bú sûôa, caâc saên phíím cuêa sûôa vađ rau xanh coâ thïí thñch húơp vúâi caâc bađ meơ muöịn sinh con gaâi
Cođn nïịu muöịn sinh con trai, ngûúđi meơ phaêi ùn thûâc ùn mùơn, caâc moân khoai tíy, thõt, cađ chua Trong 20 nùm thûê nghiïơm trïn caâc loađi bođ saât, öng nhíơn thíịy nhûông con ặúơc ùn nhiïìu chíịt Na,
Ca, K híìu hïịt ăïìu sinh con ặơc
Stowkowski cuông nhíơn thíịy rùìng, sûơ biïịn thaâi cuêa nođng noơc tuđy thuöơc vađo möi trûúđng nuöi chuâng Möi trûúđng giađu K seô cho ra nhiïìu con ặơc, giađu Ca hoùơc Mg thò nođng noơc caâi nhiïìu hún ÚÊ möi trûúđng nuöi trung tñnh, tyê lïơ ặơc caâi bùìng nhau Thûê nghiïơm trïn chuöơt cöịng, öng cuông nhíơn thíịy nïịu ùn nhiïìu K hoùơc khöng coâ Ca, chuöơt meơ seô ăeê nhiïìu chuöơt ặơc; nïịu ngûúơc laơi, chuâng seô ăeê nhiïìu chuöơt caâi
Baâc sô Lefeđvre úê Argentina ăaô nghiïn cûâu khííu phíìn thûâc ùn cuêa gíìn 2.600 con bođ úê hún 130 traơi Öng nhíơn thíịy, tuđy theo hađm lûúơng khoaâng chíịt cuêa ăíịt vađ cuêa phín boân, loaơi coê mađ bođ meơ ùn seô quýịt ắnh viïơc noâ sinh ra bï ặơc hay bï caâi nhiïìu hún Nïịu thûâc ùn giađu K, seô coâ nhiïìu bï ặơc Tûđ ăoâ, ngûúđi ta ăaô ăïì ra khííu phíìn thûâc ùn trong chùn nuöi bođ meơ nhû sau: Muöịn coâ nhiïìu bï ặơc ăïí líịy thõt, cíìn thïm K, NaCl (muöịi ùn), loaơi búât thûơc víơt giađu kim loaơi kiïìm thöí (C, Mg) nhû coê Lurerne Ăïí coâ nhiïìu bođ sûôa thò thïm vađo thûâc ùn sinh töị D, Ca, Mg
Giaâo sû J.Lorrain (Canada, cuông chuê trò möơt nhoâm nghiïn cûâu vïì möịi quan hïơ giûôa viïơc sinh con trai, gaâi vađ khoaâng chíịt trong thûâc ùn Trong 100 cùơp vúơ chöìng ặúơc nghiïn cûâu (phíìn lúân chó sinh con trai), coâ 80% ăaô vö tònh theo chïị ăöơ ùn quaâ mùơn Nhûông cùơp sinh toađn con gaâi laơi ùn nhiïìu thûâc ùn giađu kim loaơi kiïìm thöí hún Vïì sau, öng thûê nghiïơm phûúng phaâp nađy ăïí thuơ thai cho 216 phuơ nûô, kïịt quaê lađ 175 trûúđng húơp thađnh cöng (81%)
Trang 14Trong möơt nghiïn cûâu khaâc, coâ 24 trong töíng söị 30 cùơp vúơ chöìng ùn uöịng theo chïị ăöơ sinh con trai ăaô ăaơt ặúơc yâ nguýơn; 16/20 cùơp ùn theo caâch sinh con gaâi ăaô coâ ặúơc cö cöng chuâa mong ăúơi
Nùm 1977, nûô baâc sô Michelle Du hoađn thađnh viïơc nghiïn cûâu trïn 102 phuơ nûô chó sinh toađn trai hay toađn gaâi (chïị ăöơ ùn uöịng cuêa hoơ ặúơc xaâc ắnh cíín thíơn vïì tyê lïơ khoaâng chíịt hùìng ngađy) Kïịt quaê lađ úê 84% phuơ nûô sinh con trai, tyê lïơ caâc thađnh phíìn
K vađ Na cao gíìn gíịp 4 líìn so vúâi Ca vađ Mg ÚÊ 80% phuơ nûô sinh con gaâi, tyê lïơ K vađ Na chó cao gíịp ăöi
Möơt cuöơc thñ nghiïơm lím sađng úê bïơnh viïơn phuơ saên Port Royal nùm 1976 cuông cho thíịy, trong 27 phuơ nûô sûê duơng phûúng phaâp ùn uöịng ăïí sinh trai hay gaâi theo yâ muöịn, coâ 19 ngûúđi thađnh cöng Giaâo sû Srowkowski cuông ăaô phöịi húơp vúâi J.G Krow ăïí thûơc hiïơn 38 ca, kïịt quaê lađ coâ 32 thađnh cöng
ÚÊ Viïơt Nam, cuöịi nùm 1983, giaâo sû Nguýîn Ngoơc Toaên vađ baâc sô Phaơm Ngoơc Phuâ (Viïơn quín y 108, Hađ Nöơi) cuông ăaô soaơn 5 thûơc ăún cho caâc cùơp vúơ chöìng trong diïơn sinh ăeê (aâp duơng vúâi sûơ hûúâng díîn cuơ thïí cuêa viïơn)
Theo cöng thûâc cuêa Michelle Duc, nïịu muöịn sinh con trai, ngûúđi meơ cíìn ùn mùơn, cođn muöịn sinh con gaâi thò ùn nhaơt Vò víơy, nhûông ngûúđi coâ bïơnh huýịt aâp cao, bïơnh thíơn, phuđ nïì thò khöng thïí ùn uöịng theo chïị ăöơ sinh con trai; nïịu coâ bïơnh soêi thíơn, phaêi kiïng caâc chíịt coâ canxi thò khöng nïn ùn chïị ăöơ sinh con gaâi
Viïơc aâp duơng phûúng phaâp nađy cuông phiïìn hađ vađ phûâc taơp, phaêi lûơa choơn thûâc ùn, ăöì uöịng trong 10 tuíìn Viïơc ùn quaâ mùơn hoùơc quaâ nhaơt ăïìu dïî gíy röịi loaơn dinh dûúông, aênh hûúêng ăïịn sûâc khoêe cuêa hai vúơ chöìng, khiïịn trûâng vađ tinh truđng keâm vïì chíịt lûúơng, aênh hûúêng khöng töịt ăïịn thai
Taâch tñnh truđng dûơa trïn töịc ăöơ vađ thúđi gian töìn taơi lïơch nhau cuêa 2 loaơi tinh truđng
Trang 15Baâc sô saên khoa Laudrum B Shetles úê Ăaơi hoơc Colombia (Myô) khi nghiïn cûâu vïì tinh truđng cuêa ngûúđi ăaô tòm ra tñnh chíịt sau: Tinh truđng Y di chuýín nhanh nhûng chïịt súâm; tinh truđng X
di chuýín chíơm nhûng söịng dai Öng ăaô ăïì ra giaêi phaâp: vúơ chöìng gùơp nhau trûúâc hoùơc ăuâng ngađy ruơng trûâng Gùơp nhau trûúâc ngađy ruơng trûâng seô dïî sinh con gaâi vò tinh truđng Y míịt taâc duơng súâm, khöng chúđ ặúơc, chó cođn laơi tinh truđng X chúđ trûâng ruơng Gùơp nhau ăuâng ngađy trûâng ruơngthò tinh truđng Y chaơy nhanh chui vađo trûâng trûúâc, thuơ tinh cho con trai
Baâc sô Ericson (Myô) ăaô lađm thñ nghiïơm: cho tinh truđng ngûúđi chaơy qua chíịt anbumin bođ Tinh truđng Y chaơy nhanh hún, ặúơc hûâng líịy, búm vađo tûê cung cuêa phuơ nûô Kïịt quaê lađ gíìn 100% trûúđng húơp coâ thai trai theo yâ muöịn Cođn muöịn sinh con gaâi thò hûâng tinh truđng X vađ tyê lïơ thađnh cöng cuông cao Phûúng phaâp nađy phûâc taơp laơi khöng tûơ nhiïn nïn ñt ặúơc duđng
Coâ taâc giaê cho rùìng vúơ chöìng gùơp nhau tûđ ngađy thûâ 7 ăïịn ngađy thûâ 11 kïí tûđ ngađy bùưt ăíìu hađnh kinh (trong chu kyđ 28 ngađy) thò sinh con gaâi; cođn gùơp nhau vađo ngađy trûâng ruơng thò sinh con trai
Caâch xaâc ắnh ngađy trûâng ruơng
- Tñnh theo kyđ kinh: Trûúâc kyđ kinh 14 ngađy lađ ngađy trûâng ruơng duđ chu kyđ kinh nguýơt dađi hay ngùưn ÚÊ ăíy quy ûúâc ngađy thûâ nhíịt lađ ngađy bùưt ăíìu hađnh kinh Nïịu chu kyđ 28 ngađy thò ngađy thûâ
14 lađ ngađy trûâng ruơng (tûâc lađ 28-14 = 14) Nïịu chu kyđ 29 ngađy thò ăoâ lađ ngađy thûâ 15
ÚÊ nhûông ngûúđi kinh nguýơt khöng ăïìu (do sûâc khoêe khöng bònh thûúđng, cuöơc söịng gia ằnh khöng vui tûúi thoaêi maâi, nïịp sinh hoaơt, nghó ngúi khöng hađi hođa ), caâch xaâc ắnh trïn khöng chñnh xaâc, khöng nïn aâp duơng ăïí chuê ăöơng thuơ thai theo giúâi tñnh hoùơc ăïí traânh thai
- Ăo thín nhiïơt: Duđng nhiïơt kïị ăïí theo doôi thín nhiïơt möîi
Trang 16theo doôi Chó sûê duơng möơt nhiïơt kïị ăïí traânh sai söị vađ líịy úê möơt núi nhíịt ắnh trïn cú thïí (nhû úê híơu mön hoùơc ím ăaơo) Nïịu líịy úê naâch hoùơc miïơng thò nhiïơt ăöơ thíịp hún 0,3 - 0,5 ăöơ C Sau khi hađnh kinh ăïịn trûúâc ngađy trûâng ruơng 2 ngađy, thín nhiïơt thíịp hún thín nhiïơt trung bònh 0,2 - 0,3 ăöơ C Trong vođng 2 ngađy trûúâc khi trûâng ruơng, thín nhiïơt tuơt xuöịng thïm 0,1 - 0,2 ăöơ C (ăiïím thín nhiïơt thíịp nhíịt lađ ngađy sùưp ruơng trûâng) Ngađy ruơng trûâng (thûúđng lađ 13-16 ngađy trûúâc khi thíịy kinh), thín nhiïơt ăöơt ngöơt tùng lïn 0,3 - 0,5 ăöơ C (trïn thín nhiïơt trung bònh 0,1 - 0,2 ăöơ C) vađ cûâ giûô nhû víơy cho ăïịn cuöịi chu kyđ, sau ăoâ tuơt xuöịng ăïí sang möơt chu kyđ khaâc
Theo doôi kïịt quaê ăo thín nhiïơt cuêa möơt söị chõ em, ngûúđi ta thíịy ặúđng biïíu diïîn ăi tûđ thíịp lïn cao, coâ khi lïn liïn tuơc 2-3 ngađy Nguýn nhín lađ trong buöíi saâng ăíìu tiïn, nhiïơt ăöơ múâi lïn möơt ñt, saâng höm sau tùng thïm möơt ñt nûôa Trong trûúđng húơp nađy, ngađy thûâ hai hoùơc thûâ ba lađ ngađy trûâng ruơng
Cíìn theo doôi nghiïm tuâc trong ba chu kyđ liïìn ăïí thíịy quy luíơt thín nhiïơt cuêa mònh Sau ăoâ, chõ em coâ thïí ăo vađi ngađy trong möơt chu kyđ trûúâc khi trûâng ruơng lađ xaâc ắnh ặúơc ngađy trûâng ruơng
Nhûông chõ em coâ kinh nguýơt khöng ăïìu vađ chõ em ăang cho con buâcoâ thïí sûê duơng phûúng phaâp nađy ăïí traânh thai
Möîi cùơp vúơ chöìng nïn mua möơt chiïịc nhiïơt kïị thöng thûúđng ăïí sûê duơng Ngûúđi vúơ cíìn ặúơc huíịn luýơn ăïí thöng thaơo trong khíu sûê duơng nhiïơt kïị, nïịu coâ khoâ khùn, cíìn nhúđ sûơ giuâp ăúô cuêa ngûúđi chöìng
- Nhûông díịu hiïơu khaâc:
+ Vađo ngađy trûâng ruơng, úê löî cöí tûê cung coâ möơt chíịt dõch nhúđn, trong Cho chíịt ăoâ vađo hai ngoân tay, coâ thïí keâo ra ặúơc Nïịu giao húơp luâc ăoâ, tûê cung coâ khaê nùng thu huât tinh truđng maơnh
+ Tûđ luâc trûâng ruơng trúê ăi, ăöơ pH úê möi trûúđng ím ăaơo lađ 7,5 - 8,0 Trûúâc ngađy trûâng ruơng lađ 7,3 vađ thíịp hún
Trang 17+ Trong nhûông ngađy trûâng ruơng, ngûúđi vúơ thûúđng coâ caêm giaâc ăöơng tònh (thñch gíìn chöìng), thûúđng chuê ăöơng gùơp chöìng Möơt söị chõ em coâ hiïơn tûúơng buöìn nön
+ Vađi ngađy trûúâc khi trûâng ruơng, úê phíìn lúân chõ em, vuâ núê
to vađ coâ caêm giaâc cùng cûâng
Phûúng phaâp thuơ thai trai, gaâi theo yâ muöịn
Muöịn sinh con gaâi
Vúơ chöìng chó gùơp nhau möơt líìn trûúâc ngađy trûâng ruơng 3-4 ngađy Chöìng ăïí dađnh tinh dõch trong 7-10 ngađy
- Ăïí höî trúơ tinh truđng X vađ lađm suy ýịu tinh truđng Y, chõ em coâ thïí thuơt rûêa ím ăaơo bùìng dung dõch axit nheơ trûúâc khi giao húơp
1 giúđ (1 thòa cađ phï nûúâc cöịt chanh tûúi hođa trong möơt lñt nûúâc ăun söi ăïí nguöơi) Nhûông chõ em thûúđng ùn quaâ mùơn, söịng úê miïìn biïín hoùơc thûúđng uöịng nûúâc suöịi coâ nhiïìu chíịt khoaâng Na thò phaêi aâp duơng nghiïm tuâc ăöơng taâc höî trúơ nađy Nïịu chõ em ùn bònh thûúđng
ùn nhaơt, úê ăöìng bùìng hoùơc miïìn nuâi hoùơc thûúđng uöịng nûúâc suöịi coâ nhiïìu chíịt khoaâng Ca, thò khöng cíìn thuơt rûêa ím ăaơo
- Viïơc xaâc ắnh trûúâc ngađy trûâng ruơng khoâ chñnh xaâc, phaêi dûơa vađo quy luíơt thín nhiïơt ñt nhíịt lađ 3 chu kyđ Ăöịi vúâi chõ em coâ vođng kinh khöng ăïìu, viïơc xaâc ắnh nađy laơi cađng khoâ, ăođi hoêi phaêi kiïn trò theo doôi múâi ăaơt kïịt quaê
Muöịn sinh con trai
Vúơ chöìng chó gùơp nhau möơt líìn sau ngađy trûâng ruơng 1 ngađy
Trang 18- Xuíịt tinh síu cho tinh truđng Y chaơy vađo tûê cung vađ öịng díîn trûâng súâm hún, tiïịp cíơn ặúơc vúâi trûâng ăïí thuơ tinh
- Ăïí höî trúơ cho tinh truđng Y vađ lađm suy ýịu tinh truđng X, chõ
em coâ thïí thuơt rûêa ím ăaơo bùìng dung dõch kiïìm nheơ trûúâc khi giao húơp 1 giúđ (möơt thòa cađ phï thuöịc tiïu muöịi Bicarbonat natri hođa trong möơt lñt nûúâc ăun söi ăïí nguöơi) Nhûông chõ em nađo thûúđng ngađy quen ùn nhaơt hoùơc söịng úê miïìn nuâi, hoùơc thûúđng uöịng nûúâc suöịi coâ nhiïìu chíịt khoaâng Ca, thò phaêi aâp duơng nghiïm tuâc ăöơng taâc höî trúơ nađy Nïịu chõ em ùn bònh thûúđng hoùơc ùn mùơn, söịng úê ăöìng bùìng hoùơc miïìn biïín, hay uöịng nûúâc suöịi coâ nhiïìu chíịt khoaâng Na thò khöng cíìn aâp duơng
Giao húơp xong, chõ em phaêi nùìm 3 - 4 giúđ múâi ăi tùưm rûêa vađ ặđng döơi nûúâc vađo síu vađo ím ăaơo (ăöịi vúâi caê hai trûúđng húơp sinh trai vađ sinh gaâi)
Ngađy nay, khoa hoơc ăaô phaât hiïơn gíìn 100 hïơ thöịng chûâc nùng cú thïí con ngûúđi hoaơt ăöơng theo nhõp ăiïơu ngađy vađ ăïm Caâc böơ phíơn nöơi taơng trong cú thïí chuâng ta nùìm trong pha a xñt nûêa ngađy (tûđ 3 ăïịn 15 giúđ), nûêa ngađy cođn laơi (tûđ 15 ăïịn 3 giúđ) nùìm trong pha kiïìm
Qua nghiïn cûâu, thöịng kï nhiïìu cùơp vúơ chöìng ăaô aâp duơng phûúng phaâp sinh trai, gaâi theo yâ muöịn, chuâng töi ăaô thu ặúơc kïịt quaê nhû sau: 104 chaâu ra ăúđi khoêe maơnh, khaâu khónh, cín nùơng trïn 3 kg; cođn vïì giúâi tñnh theo yâ muöịn, tyê lïơ gaâi ăaơt 90%, tyê lïơ trai ăaơt 97% Gíìn ăíy, nhiïìu ngûúđi aâp duơng phûúng phaâp trïn cuông coâ kïịt quaê töịt, tyê lïơ trai öín ắnh, tyê lïơ gaâi ăaơt cao hún
Nhûông ýịu töị aênh hûúêng ăïịn sûơ ruơng trûâng
ÚÊ cú thïí möơt phuơ nûô coâ sûâc khoêe bònh thûúđng, trung bònh möîi thaâng coâ möơt trûâng chñn, ruơng ra, rúi vađo vođi trûâng Quaâ trònh ăoâ bõ chi phöịi búêi nhiïìu ýịu töị möi trûúđng trong vađ ngoađi cú thïí, bao göìm:
- Traơng thaâi sûâc khoêe, nïì nïịp sinh hoaơt, nghó ngúi, lao ăöơng, cuöơc söịng gia ằnh, traơng thaâi tinh thíìn Chuâng aênh hûúêng ăïịn
Trang 19nöơi tiïịt töị, mađ nöơi tiïịt töị laơi chi phöịi toađn böơ quaâ trònh chñn vađ ruơng cuêa trûâng
- Chïị ăöơ ùn uöịng ăiïìu ăöơ: Giuâp cho cú quan sinh duơc hoaơt ăöơng bònh thûúđng, nang Graff phaât triïín bònh thûúđng, trûâng ruơng ăuâng ngađy
- Trûâng coâ thïí ruơng ăöơt xuíịt, súâm hún möơt vađi ngađy so vúâi quy luíơt nïịu nhû vúơ chöìng líu ngađy múâi gùơp nhau; hoùơc nïịu trong quan hïơ vúơ chöìng, ngûúđi vúơ ăaơt hûâng thuâ tuýơt ẳnh (sûơ co boâp cuêa tûê cung, buöìng trûâng lađm cho aâp lûơc úê ngoađi nang Graff tùng gíy vúô nang, giaêi phoâng trûâng) Coâ taâc giaê cho rùìng nang vúô do sûơ tùng aâp lûơc úê trong nang (do khöịi lûúơng trong nang tùng lïn, voê nang dađy ra cheđn vađo khöịi nûúâc ), do taâc duơng tiïu hoâa cuêa möơt söị men, do caâc tua vođi trûâng coơ xaât lïn hoùơc do röịi loaơn víơn maơch, khiïịn möơt chöî nađo ăoâ úê trïn nang bõ thiïịu maâu nuöi dûúông, díîn ăïịn hoaơi tûê
Qua caâc ýịu töị trïn, chuâng ta thíịy trûâng coâ thïí ruơng súâm hoùơc muöơn hún theo tñnh toaân lyâ thuýịt Vò víơy, chó coâ caâch xaâc ắnh chñnh xaâc nhíịt lađ duđng nhiïơt kïị ăïí ăo thín nhiïơt
Khi trûâng ruơng, coâ chõ em "caêm thíịy ặúơc", nhiïìu chõ em khöng "caêm thíịy" ặúơc nhûng coâ biïíu hiïơn ra ngoađi lađ hiïơn tûúơng kinh nguýơt (nïịu khöng thuơ thai) Chu kyđ kinh nguýơt ăïìu ăùơn hay khöng chñnh lađ biïíu hiïơn sûơ ruơng trûâng coâ ăïìu hay khöng, hoaơt ăöơng nöơi tiïịt coâ bònh thûúđng khöng Do ăoâ, ăöịi vúâi tíịt caê caâc baơn nûô, viïơc theo doôi kyô hiïơn tûúơng kinh nguýơt trong söí riïng cuêa mònh thíơt cíìn thiïịt
Chuê ăöơng taơo ra ăúđi ặâa con khoêe maơnh, xinh ăeơp
Coâ hai khaâi niïơm hoađn toađn khaâc nhau trong quan hïơ vúơ chöìng:
- Khaâi niïơm thuơ thai, sinh ăeê
- Khaâi niïơm vïì sinh lyâ vúơ chöìng vađ traânh thuơ thai