giáo án bồi dưỡng sinh học lớp 9 thao giảng thi giáo viên giỏi môn sinh tiết 31 di truyền học với con người (4)

* Nguyên nhân: Do ảnh h ởng của các tác nhân vật lí, hoá học trong tự nhiên, do ô nhiễm môi tr ờng hoặc do rối loạn quá trình trao đổi chất nội bào làm đột biến gen, đột biến NST gây ra

Kiểm tra bài cũ

Nêu đặc điểm di truyền và biểu hiện của một số bệnh và tật di truyền?

Bệnh

Đao

Bệnh Tớcnơ

Bệnh Bạch tạng

(2n+1) (2n-1) Đột biến

gen lặn

Đột biến NST

Kiểm tra bài cũ

Câu 2: Nêu các nguyên nhân phát sinh các bệnh, tật di truyền

ở ng ời và một số biện pháp hạn chế phát sinh tật, bệnh di

truyền?

* Nguyên nhân: Do ảnh h ởng của các tác nhân vật lí, hoá học

trong tự nhiên, do ô nhiễm môi tr ờng hoặc do rối loạn quá trình trao đổi chất nội bào làm đột biến gen, đột biến NST gây ra các bệnh và tật di truyền

* Biện pháp hạn chế:

- Đấu tranh chống sản xuất, thử, sử dụng vũ khí hạt nhân, vũ khí hoá học và các hành vi gây ô nhiễm môi tr ờng

- Sử dụng đúng quy cách các loại thuốc

- Hạn chế kết hôn giữa những ng ời có nguy cơ mang gen gây

bệnh, tật di truyền hoặc hạn chế sinh con của các cặp vợ chồng trên

I/- Di truyền y học tư vấn.

II/- Di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hóa gia đình

1/ Di truyền học với hôn nhân

2/ Di truyền học và kế hoạch hóa gia đình

III/- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi trường

I – di truyÒn y häc t vÊn

I – di truyền y học t vấn

Nghiên cứu tr ờng hợp sau :

Ng ời con trai và ng ời con gái bình th ờng, sinh ra từ hai gia đình đã có

ng ời mắc chứng bệnh câm điếc bẩm sinh.

Hoạt động nhóm nhỏ theo bàn và trả lời các câu hỏi sau:

1 Em hãy thông tin cho đôi trai gái này biết đây là loại bệnh gì?

2 Bệnh do gen trội hay gen lặn quy định? Tại sao?

3 Nếu họ lấy nhau, sinh con đầu lòng bị câm điếc bẩm sinh thì họ có nên tiếp tục sinh con nữa không? Tại sao?

- Đây là loại bệnh di truyền

- Bệnh do gen lặn quy định vì ở đời tr ớc của hai gia đình đã có ng

ời mắc bệnh mặc dù bản thân đôi trai gái này không bị bệnh

- Họ không nên sinh con nữa vì ở họ đã mang gen lặn gây bệnh

Hãy quy ớc gen, tìm kiểu gen và viết sơ đồ lai

I – di truyền y học t vấn

Nghiên cứu tr ờng hợp sau :

Ng ời con trai và ng ời con gái bình th ờng, sinh ra từ hai gia đình đã có

ng ời mắc chứng bệnh câm điếc bẩm sinh.

Quy ớc gen: Gen A- Không mắc bệnh ( bình th ờng)

Gen a- Mắc bệnh câm điếc bẩm sinh.

Đứa con đầu lòng của đôi trai gái bị bệnh có kiểu gen aa, sẽ nhận một gen a từ

mẹ và một gen a từ bố mà đôi trai gái này bình th ờng, vậy sẽ đều có kiểu gen Aa

I – di truyền y học t vấn

Nghiên cứu tr ờng hợp sau :

Ng ời con trai và ng ời con gái bình th ờng, sinh ra từ hai gia đình đã có

ng ời mắc chứng bệnh câm điếc bẩm sinh.

Hoạt động nhóm nhỏ theo bàn và trả lời các câu hỏi sau:

1 Em hãy thông tin cho đôi trai gái này biết đây là loại bệnh gì?

2 Bệnh do gen trội hay gen lặn quy định? Tại sao?

3 Nếu họ lấy nhau, sinh con đầu lòng bị câm điếc bẩm sinh thì họ có nên tiếp tục sinh con nữa không? Tại sao?

- Đây là loại bệnh di truyền

- Bệnh do gen lặn quy định vì ở đời tr ớc của hai gia đình đã có ng

ời mắc bệnh mà bản thân đôi trai gái này không bị bệnh

- Họ không nên sinh con nữa vì ở họ đã mang gen lặn gây bệnh

Di truyền y học t vấn là gì ? Bao gồm những nội dung nào?

+ Cung cÊp th«ng tin.

+ Cho lêi khuyªn vÒ kh¶ n¨ng m¾c mét lo¹i bÖnh di truyÒn ë thÕ hÖ sau.

II- Di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá

gia đình 1- Di truyền học với hôn nhân

? Thế nào là kết hôn gần? Tại sao kết hôn gần làm suy thoái nòi giống?

- Là kết hôn giữa những ng ời có quan hệ huyết thống trong vòng 4 đời

- Kết hôn gần làm đột biến gen lặn có hại đ ợc biểu hiện ở thể đồng hợp

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

- Di truyền y học t vấn là một lĩnh vực của di truyền học kết hợp các ph

ơng pháp xét nghiệm, chuẩn đoán hiện đại về mặt di truyền kết hợp với nghiên cứu phả hệ

- Nội dung: Chuẩn đoán, cung cấp thông tin, cho lời khuyên về khả năng mắc một loại bệnh di truyền ở thế hệ sau

959455

< 40

100100100

100

100100100100

Bảng. S thay ự thay đổi tỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi đổi tỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi ỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi ệ nam/nữ theo độ tuổi i t l nam/n theo ữ theo độ tuổi độ tuổi ổi tỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi tu i

II- Di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá

gia đình

1- Di truyền học với hôn nhân

Sử dụng t liệu để giải thích qui định “ Hôn nhân một vợ, một chồng” của Luật hôn nhân và gia đình là có cơ sở sinh học?

Qui định “ Hôn nhân một

vợ, một chồng” là do tỉ

lệ nam/ nữ ở độ tuổi 18- 35 tuổi là 1 : 1

II- Di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá

100

959455

< 40

100100100

100

100100100100

Bảng. S thay ự thay đổi tỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi đổi tỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi ỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi ệ nam/nữ theo độ tuổi i t l nam/n theo ữ theo độ tuổi độ tuổi ổi tỷ lệ nam/nữ theo độ tuổi tu i

- Vì sao nên cấm chuẩn

đoán giới tính thai nhi?

- Không chuẩn đoán sớm giới tính thai nhi để hạn chế sự mất cân đối

tỉ lệ nam/ nữ ở độ tuổi

tr ởng thành

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá

gia đình 1- Di truyền học với hôn nhân

? Hiểu biết về di truyền học giúp chúng ta l u ý đ ợc những vấn đề gì trong hôn nhân?

- Di truyền học đã giải thích đ ợc cơ sở khoa học của các qui định:

+ Hôn nhân một vợ, một chồng

+ Những ng ời có quan hệ huyết thống trong vòng 4 đời không đ ợc kết hôn

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

- Di truyền y học t vấn là một lĩnh vực của di truyền học kết hợp các ph

ơng pháp xét nghiệm, chuẩn đoán hiện đại về mặt di truyền kết hợp với nghiên cứu phả hệ

- Nội dung: Chuẩn đoán, cung cấp thông tin, cho lời khuyên về khả

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá

gia đình

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

- Di truyền y học t vấn là một lĩnh vực của di truyền học kết hợp các ph

ơng pháp xét nghiệm, chuẩn đoán hiện đại về mặt di truyền kết hợp với nghiên cứu phả hệ

- Nội dung: Chuẩn đoán, cung cấp thông tin, cho lời khuyên về khả

năng mắc một loại bệnh di truyền ở thế hệ sau

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch

hoá gia đình 2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

Tuổi của

sơ sinh mắc bệnh Đao

bệnh Đao theo độ tuổi của các bà mẹ

Vì sao phụ nữ không nên sinh

con ở tuổi ngoài 35?

-Không nên sinh con ở tuổi ngoài 35 vì khi đó tỉ lệ con mắc

Hiểu biết về di truyền học giúp ta thực hiện việc kế hoạch hoá gia đình nh thế nào ?

- Các lần sinh không nên quá gần nhau.

- Phụ nữ nên sinh con trong độ tuổi 25- 34 là hợp lí

- Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên dừng lại từ 1- 2 con

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình

2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

- Di truyền y học t vấn là một lĩnh vực của di truyền học kết hợp các ph ơng pháp xét nghiệm, chuẩn đoán hiện đại về mặt di truyền kết hợp với nghiên cứu phả hệ.

- Nội dung: Chuẩn đoán, cung cấp thông tin, cho lời khuyên về khả năng mắc một loại bệnh di truyền ở thế hệ sau.

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình

1- Di truyền học với hôn nhân

2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

III- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi tr ờng

? Hãy nêu các tác nhân gây ô nhiễm môi tr ờng

- Các tác nhân gây ô nhiễm môi tr ờng: Các tác nhân vật lí, hoá học,

đặc biệt là các chất phóng xạ, các chất độc hoá học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ sử dụng quá mức

Thuèc trõ s©u

Trµn dÇu ¤ nhiÔm chÊt

th¶i

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình

1- Di truyền học với hôn nhân

2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

III- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi tr ờng

- Các tác nhân gây ô nhiễm môi tr ờng: Các tác nhân vật lí, hoá học,

đặc biệt là các chất phóng xạ, các chất độc hoá học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ sử dụng quá mức

? Tại sao các tác nhân đó lại gây hậu quả về mặt di truyền? Gây hậu quả nh thế nào?

- Các tác nhân đó di sâu vào cơ thể con ng ời làm tăng tần số đột biến gen, đột biến NST dẫn đến làm tăng tỉ lệ ng ời mắc bệnh, tật di truyền

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình

1- Di truyền học với hôn nhân

2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

III- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi tr ờng

? Trình bày hậu quả di truyền do ô nhiễm môi tr ờng

- Các tác nhân vật lí, hoá học gây ô nhiễm môi tr ờng làm tăng tỉ lệ ng

ời mắc bệnh và tật di truyền

Dị dạng do Dioxin Quái thai do Dioxin

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá

gia đình 1- Di truyền học với hôn nhân

2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

III- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi tr ờng

? Chứng kiến những hình ảnh đó bản thân em có suy nghĩ gì?

- Cần phải đấu tranh chống vũ khí hạt nhân, vũ khí hoá học và chống gây ô nhiễm môi tr ờng

M«i tr êng trong lµnh

Kh«ng khÝ trong lµnh

Hãy giữ lấy trái đất trong lành

- Các lần sinh không nên quá gần nhau.

- Phụ nữ nên sinh con trong độ tuổi 25- 34 là hợp lí

- Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên dừng lại từ 1- 2 con

2- Di truyền học và kế hoạch hoá gia đình

- Di truyền y học t vấn là một lĩnh vực của di truyền học kết hợp các ph ơng pháp xét nghiệm, chuẩn đoán hiện đại về mặt di truyền kết hợp với nghiên cứu phả hệ.

- Nội dung: Chuẩn đoán, cung cấp thông tin, cho lời khuyên về khả năng mắc một loại bệnh di truyền ở thế hệ sau.

I – di truyền y học tư vấn di truyền y học t vấn

1- Di truyền học với hôn nhân

Di truyền học đã giải thích đ ợc cơ sở khoa học của các qui định

+ Hôn nhân một vợ, một chồng

+ Những ng ời có quan hệ huyết thống trong vòng 4 đời không đ ợc kết hôn

III- Hậu quả di truyền do ô nhiễm môi tr ờng

-Các tác nhân vật lí, hoá học gây ô nhiễm môi tr ờng làm tăng tỉ lệ ng ời mắc bệnh và tật di truyền.

-Đấu tranh chống vũ khí hạt nhân, vũ khí hoá học, chống gây ô nhiễm môi tr ờng

II- di truyền học với hôn nhân và kế hoạch hoá gia đình

Bài tập: Chức năng của Di truyền y học t vấn (chọn ph

ơng án đúng nhất)

A Cung cấp thông tin về các tật, bệnh di truyền ở ng ời

B Chẩn đoán các tật, bệnh di truyền ở ng ời.

C Cho lời khuyên liên quan đến tật bệnh di truyền ở

ng ời

D Tất cả các tr ờng hợp trên đều đúng.

Bài tập: Điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong các câu sau:

Di truyền học ng ời đã giải thích quy định trong Luật Hôn nhân

và gia đình những ng ời có quan hệ huyết thống trong vòng (1) “những người có quan hệ huyết thống trong vòng (1)… … .

không đ ợc kết hôn với nhau và cho thấy hôn nhân một vợ

….….… ” và cho thấy hôn nhân một vợ

một chồng, phụ nữ tuổi đã cao không nên (2) ….….….….… là có cơ sở sinh học.

Các chất phóng xạ và các hóa chất có trong tự nhiên hoặc do con

ng ời tạo ra đã (3) ….….….….….….… độ ô nhiễm môi tr ờng, tăng tỉ lệ ng

ời mắc bệnh, tật di truyền nên cần phải đấu tranh chống vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học và chống ô nhiễm môi tr ờng.

gây ung th máu, các khối u và các đột biến.

Đánh dấu () vào ô  chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm là gì?

1 Các khí thải từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt.

2 Hoá chất bảo vệ thực vật và chất độc hoá học.

3 Các chất phóng xạ

4 Các chất thải rắn

5 Các chất thải do hoạt động xây dựng (Vôi, cát, đất, đá…

6 Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh

 c> 2; 3; 4; 5; 6

 b> 1; 2; 3; 5; 6  b> 1; 2; 3; 5; 6

 a> 1; 2; 3; 4; 6 a> 1; 2; 3; 4; 6

*H ớng dẫn học ở nhà:

- Học và trả lời câu hỏi Sgk.

- Hoàn thành bài tập trong vở bài tập

- Chuẩn bị bài sau: Công nghệ tế bào “những người có quan hệ huyết thống trong vòng (1)… ” và cho thấy hôn nhân một vợ